Đặc điểm bệnh lý viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae trên lợn ở Hà Nội

Nghiên cứu đặc điểm bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae trên lợn tại Hà Nội và biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tuyền
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thạch
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đặc điểm bệnh lý bệnh viêm phổi- màng phổi Actinobacillus pleuropneumoniae trên đàn lợn thuộc thành phố Hà Nội và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 8. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN ĐỀ TÀI
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 9.1. VÀI NÉT VỀ GIẢI PHẪU ĐẠI THỂ, VI THỂ CỦA PHỔI LỢN
• 9.1.1. Cấu trúc đại thể
• 9.1.2. Cấu trúc vi thể

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae

Bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae là một trong những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng ở lợn, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Bệnh này thường xảy ra ở lợn con và lợn trưởng thành, đặc biệt là trong các trang trại có điều kiện nuôi dưỡng không đảm bảo. Việc hiểu rõ về bệnh lý này là rất cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của Actinobacillus pleuropneumoniae

Actinobacillus pleuropneumoniae là một loại vi khuẩn gram âm, có khả năng gây bệnh viêm phổi màng phổi ở lợn. Vi khuẩn này có thể tồn tại trong môi trường và lây lan nhanh chóng giữa các cá thể lợn. Nghiên cứu cho thấy, vi khuẩn này có nhiều serotype khác nhau, mỗi loại có khả năng gây bệnh khác nhau.

1.2. Tình hình bệnh viêm phổi màng phổi ở lợn tại Hà Nội

Tại Hà Nội, bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae đã được ghi nhận với tỷ lệ mắc bệnh cao trong các đàn lợn nuôi tập trung. Các nghiên cứu cho thấy, bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng ngừa bệnh viêm phổi màng phổi

Việc phòng ngừa bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự lây lan nhanh chóng của vi khuẩn trong môi trường nuôi dưỡng không đảm bảo. Ngoài ra, việc nhận diện sớm các triệu chứng bệnh cũng là một thách thức lớn.

2.1. Các triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh

Lợn mắc bệnh viêm phổi màng phổi thường có các triệu chứng như sốt cao, thở khó, ho, và nước mũi có màu hồng. Những triệu chứng này có thể xuất hiện đột ngột và tiến triển nhanh chóng, gây khó khăn trong việc điều trị kịp thời.

2.2. Khó khăn trong việc kiểm soát dịch bệnh

Việc kiểm soát dịch bệnh viêm phổi màng phổi gặp khó khăn do vi khuẩn có khả năng tồn tại lâu trong môi trường. Hơn nữa, chi phí điều trị cao và thời gian điều trị kéo dài cũng là những yếu tố làm tăng gánh nặng cho người chăn nuôi.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh viêm phổi màng phổi ở lợn

Nghiên cứu bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này giúp xác định rõ các triệu chứng lâm sàng, chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu của lợn mắc bệnh.

3.1. Phương pháp thu thập mẫu và phân tích

Mẫu máu và mô phổi được thu thập từ lợn mắc bệnh để phân tích các chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa. Các chỉ tiêu này bao gồm số lượng hồng cầu, bạch cầu, và các thành phần protein trong huyết thanh.

3.2. Phương pháp điều trị thử nghiệm

Hai phác đồ điều trị đã được thử nghiệm trên lợn mắc bệnh viêm phổi màng phổi. Kết quả cho thấy phác đồ điều trị thứ hai có hiệu quả cao hơn và thời gian điều trị ngắn hơn so với phác đồ đầu tiên.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy, bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua các biện pháp phòng ngừa và điều trị hợp lý. Những kết quả này có thể được áp dụng vào thực tiễn chăn nuôi để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

4.1. Hiệu quả điều trị bệnh viêm phổi màng phổi

Kết quả điều trị cho thấy, phác đồ điều trị thứ hai có tỷ lệ khỏi bệnh lên đến 100% sau 3 ngày điều trị. Điều này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng các phác đồ điều trị hiệu quả trong thực tiễn.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chương trình phòng ngừa bệnh viêm phổi màng phổi cho lợn, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh viêm phổi màng phổi do Actinobacillus pleuropneumoniae đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ đặc điểm bệnh lý và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các vaccine và phương pháp điều trị mới nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa bệnh viêm phổi màng phổi ở lợn.

5.2. Hướng đi mới trong phòng ngừa bệnh

Cần có các chương trình giáo dục và đào tạo cho người chăn nuôi về cách phòng ngừa và điều trị bệnh viêm phổi màng phổi, từ đó nâng cao nhận thức và giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình trang trại tập trung quy mô lớn, hội chứng phức hợp hô hấp trên lợn đang gây tổn thất nghiêm trọng với tỷ lệ mắc bệnh tại nhiều đàn lên tới 30% đến 50%. Trong số các tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm nhất, vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh viêm phổi - màng phổi truyền nhiễm, khiến lợn giảm tăng trọng, tiêu tốn thức ăn và có thể gây chết đột ngột với tỷ lệ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Đề tài tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi về việc thiếu hụt các dữ liệu thực nghiệm toàn diện liên quan đến biến đổi bệnh lý học, huyết học, sinh hóa máu và mức độ nhạy cảm kháng sinh của các chủng vi khuẩn thực địa. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác định rõ các triệu chứng lâm sàng đặc trưng, định lượng chi tiết các chỉ tiêu sinh lý - sinh hóa máu, mô tả chính xác tổn thương giải phẫu đại thể và vi thể ở phổi, đồng thời thử nghiệm và chuẩn hóa phác đồ điều trị mang lại hiệu quả cao trong thực tiễn chăn nuôi.

Nghiên cứu được triển khai thực hiện trên đàn lợn lai F1 giai đoạn từ 2 đến 3 tháng tuổi tại các cơ sở chăn nuôi lợn tập trung trên địa bàn thành phố Hà Nội trong mốc thời gian từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 9 năm 2017. Kết quả của công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập phác đồ điều trị đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% trong thời gian 3 ngày, giúp giảm thiểu chi phí thuốc thú y khoảng 25% và tạo cơ sở khoa học vững chắc để các trang trại chủ động khống chế dịch bệnh, bảo vệ an toàn sinh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết vi sinh vật học thú y chuyên sâu về vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae thuộc họ Pasteurellaceae, kết hợp với mô hình sinh bệnh học đường hô hấp và cơ chế đáp ứng miễn dịch - nội môi ở gia súc. Sinh vật học của vi khuẩn này đặc trưng bởi dạng cầu trực khuẩn Gram âm, phụ thuộc yếu tố V trong môi trường nuôi cấy giàu dinh dưỡng và sở hữu hệ thống kháng nguyên phức tạp gồm 15 serotype khác nhau.

Các khái niệm chính được áp dụng xuyên suốt nghiên cứu bao gồm:

• Độc tố ngoại bào RTX: Hệ thống 4 loại ngoại độc tố protein gồm ApxI, ApxII, ApxIII và ApxIV có hoạt tính làm tan huyết mạnh, phá hủy màng tế bào đại thực bào phế nang và bạch cầu trung tính của vật chủ.
• Nội độc tố Lipopolysaccharide: Thành phần cấu trúc màng ngoài có vai trò bám dính vào niêm mạc khí quản và kích hoạt phản ứng viêm cấp tính cục bộ.
• Hiện tượng nhục hóa phổi: Quá trình biến đổi mô bệnh học làm phế nang đông đặc, tích tụ dịch rỉ viêm và mất hoàn toàn khả năng trao đổi khí.
• Cân bằng kiềm toan và áp suất thẩm thấu máu: Cơ chế duy trì nội môi thông qua chỉ số dự trữ kiềm và nồng độ các tiểu phần protein huyết thanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành trên cỡ mẫu tổng cộng gồm 70 cá thể lợn lai F1 từ 2 đến 3 tháng tuổi, được chia thành 2 nhóm: nhóm đối chứng gồm 20 lợn khỏe mạnh bình thường và nhóm bệnh lý gồm 50 lợn mắc bệnh viêm phổi - màng phổi thể cấp tính tự nhiên. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được thực hiện thông qua sàng lọc các biểu hiện lâm sàng điển hình kết hợp kỹ thuật xét nghiệm huyết thanh học ELISA cho kết quả dương tính tuyệt đối. Lý do lựa chọn cỡ mẫu này nhằm đảm bảo tính đại diện thống kê dịch tễ học và phản ánh trung thực mức độ cảm nhiễm tại các vùng chăn nuôi trọng điểm của Hà Nội.

Hệ thống phương pháp phân tích chuyên sâu bao gồm:

• Phân tích chỉ tiêu sinh lý máu bằng máy phân tích huyết học tự động 18 chỉ tiêu Hema Screen 18.
• Xác định protein tổng số bằng khúc xạ kế Zenna; phân tách các tiểu phần protein bằng kỹ thuật điện di trên phiến cellulose acetat.
• Định lượng độ dự trữ kiềm trong máu theo phương pháp Nevodop để đánh giá tình trạng nhiễm toan chuyển hóa.
• Nghiên cứu bệnh lý mô học: Phổi lợn bệnh được cố định trong dung dịch Formol 10%, xử lý qua hệ thống cồn Ethylic và dung môi Xylen, đúc khối Paraffin, cắt lát mỏng 3 μm trên máy Microtome và nhuộm Hematoxylin - Eosin để quan sát dưới kính hiển vi quang học độ phóng đại từ 60 lần đến 200 lần.
• Thử nghiệm lâm sàng so sánh 2 phác đồ điều trị trên 50 lợn bệnh (25 lợn/phác đồ) kết hợp kiểm tra độ mẫn cảm kháng sinh bằng phương pháp khuếch tán đĩa thạch Kirby-Bauer theo chuẩn quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận những biến đổi toàn diện và rõ nét trên đàn lợn mắc bệnh so với đàn lợn khỏe mạnh:

Thứ nhất, về triệu chứng lâm sàng và chỉ số sinh lý, 100% lợn bệnh xuất hiện triệu chứng chảy nước mũi màu hồng lẫn máu, thở nông, thở nhanh, thở thể bụng và có âm rít bệnh lý ở phổi; trong khi triệu chứng ho khan chỉ chiếm tỷ lệ 20%. Thân nhiệt lợn bệnh tăng lên mức 39,80 ± 0,09 °C so với 38,60 ± 0,08 °C ở lợn khỏe (P < 0,05). Đáng chú ý, tần số hô hấp ở lợn bệnh tăng vọt lên 81,05 ± 0,07 lần/phút, cao hơn gấp 3,84 lần so với mức 21,07 ± 0,62 lần/phút của lợn khỏe. Tần số mạch đập cũng tăng mạnh 61,24%, đạt mức 148,02 ± 0,73 lần/phút so với 91,80 ± 0,08 lần/phút ở đối chứng.

Thứ hai, các chỉ tiêu huyết học ghi nhận phản ứng đáp ứng viêm mạnh mẽ. Số lượng bạch cầu ở lợn bệnh tăng lên 19,47 ± 0,22 nghìn/mm³ máu với sự gia tăng tỷ lệ bạch cầu trung tính và bạch cầu đơn nhân lớn. Số lượng hồng cầu tăng lên 6,89 ± 0,76 triệu/mm³ và tỷ khối huyết cầu đạt 38,98 ± 0,32% so với 35,61 ± 0,96% ở lợn khỏe (P < 0,05).

Thứ ba, các chỉ tiêu sinh hóa máu phản ánh tình trạng suy giảm thể trạng và toan hóa máu rõ rệt. Protein tổng số ở lợn bệnh giảm mạnh 25,98%, chỉ còn 5,47 ± 0,20 g% so với mức bình thường 7,39 ± 0,14 g%. Phân tích điện di cho thấy Albumin giảm sâu xuống 26,84 ± 0,21% và Beta-Globulin giảm còn 13,28 ± 0,40%; ngược lại Alpha-Globulin và Gamma-Globulin tăng cao lần lượt đạt 37,41 ± 0,19% và 21,23 ± 0,42%. Độ dự trữ kiềm trong máu lợn bệnh sụt giảm nghiêm trọng từ 553 ± 2,52 mg% xuống còn 423 ± 2,52 mg% (giảm 23,51%).

Thứ tư, về bệnh lý giải phẫu và điều trị, mổ khám đại thể ghi nhận phổi bị nhục hóa màu đỏ xám tập trung tại thùy đỉnh và thùy tim, lòng khí quản chứa đầy dịch bọt lẫn máu, bao tim viêm tích nước và màng phổi viêm dính chặt vào thành ngực. Quan sát vi thể cho thấy hệ thống lông rung biểu mô đường hô hấp bị phá hủy hoàn toàn, vách phế quản bong tróc và lòng phế nang tràn ngập hồng cầu, tơ huyết cùng bạch cầu xâm nhiễm. Thử nghiệm phác đồ điều trị 2 cho kết quả vượt trội với tỷ lệ chữa khỏi đạt 100% chỉ sau 3 ngày, trong khi phác đồ 1 cần 4 ngày và đạt tỷ lệ khỏi 88%.

Thảo luận kết quả

Sự biến đổi đột ngột của các chỉ số sinh lý và huyết thái là hệ quả trực tiếp từ cơ chế sinh bệnh học của vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae. Khi vi khuẩn khu trú tại phế nang, các ngoại độc tố Apx phá hủy tế bào nội mô và biểu mô hô hấp, gây tổn thương diện rộng làm giảm mạnh diện tích trao đổi khí hữu hiệu. Tình trạng thiếu hụt oxy nghiêm trọng tại mô bào đã kích thích trung khu hô hấp và tủy xương tăng sinh hồng cầu bù trừ, dẫn đến hiện tượng tăng số lượng hồng cầu và tỷ khối huyết cầu. Đồng thời, tim phải tăng cường co bóp để đáp ứng nhu cầu tuần hoàn, đẩy tần số mạch lên mức rất cao.

Sự sụt giảm mạnh của độ dự trữ kiềm (xuống mức 423 mg%) minh chứng cho hiện tượng ứ trệ khí carbonic và toan hóa máu chuyển hóa do thông khí phổi bị cản trở. Sự suy giảm Albumin phản ánh tình trạng thất thoát protein qua dịch rỉ viêm tại khoang màng phổi và bao tim, trong khi việc tăng mạnh Gamma-Globulin thể hiện phản ứng miễn dịch dịch thể tích cực nhằm sản sinh kháng thể trung hòa độc tố vi khuẩn. Các phát hiện này hoàn toàn tương thích với các công bố dịch tễ học và bệnh lý học của các tác giả trong và ngoài nước khi nghiên cứu về độc lực của vi khuẩn trên lợn thịt.

Về mặt trực quan hóa khoa học, các dữ liệu động thái sinh lý có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ biến thiên giữa lợn bệnh và lợn khỏe, kết hợp bảng thống kê chi tiết các thông số sinh hóa giúp các nhà chuyên môn dễ dàng nhận diện ngưỡng bệnh lý trong thực tế chẩn đoán lâm sàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát hiệu quả bệnh viêm phổi - màng phổi và hạn chế tối đa tổn thất kinh tế cho các trang trại chăn nuôi lợn, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Áp dụng ngay phác đồ điều trị tối ưu khi phát hiện ca bệnh: Sử dụng kháng sinh có độ mẫn cảm cao như Florfenicol hoặc Ceftiofur tiêm bắp theo đúng liều lượng chỉ định, kết hợp đồng bộ thuốc kháng viêm Dexamethason, thuốc hạ sốt Analgin C, thuốc long đờm Bromhexin và tổ hợp trợ sức trợ lực gồm Vitamin C, Vitamin B1 cùng Cafein natribenzoat. Mục tiêu đạt tỷ lệ khỏi bệnh 100% trong thời gian 72 giờ, do kỹ thuật viên thú y trang trại thực hiện ngay trong 24 giờ đầu sau khi phát hiện triệu chứng.
2. Chuẩn hóa quy trình vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại: Định kỳ phun sát trùng 2 lần mỗi tuần bằng các hóa chất có hoạt tính diệt khuẩn cao như Han-Iodine 10%, Benkocid hoặc Chloramin B; duy trì mật độ nuôi hợp lý nhằm giảm nồng độ khí độc NH3 và CO2 trong chuồng nuôi xuống dưới ngưỡng gây hại, do chủ trang trại và công nhân chăn nuôi thực hiện thường xuyên.
3. Triển khai chương trình tiêm phòng vaccine chủ động: Thực hiện tiêm phòng vaccine vô hoạt hoặc vaccine tiểu phần đặc hiệu phòng bệnh viêm phổi - màng phổi cho đàn lợn con lúc 3 đến 5 tuần tuổi để tạo miễn dịch chủ động bảo hộ trước giai đoạn cảm nhiễm cao điểm (2 đến 3 tháng tuổi), do bác sĩ thú y cơ sở lập kế hoạch và giám sát.
4. Tăng cường giám sát dịch tễ và kiểm soát lợn giống nhập đàn: Thiết lập quy trình cách ly nghiêm ngặt lợn mới nhập trong tối thiểu 21 ngày, kết hợp lấy mẫu máu xét nghiệm huyết thanh học bằng kỹ thuật ELISA định kỳ 6 tháng một lần để loại bỏ các cá thể mang trùng thể mãn tính, do cơ quan thú y địa phương phối hợp cùng ban quản lý trang trại thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu chuyên khảo mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên trang trại: Cung cấp bộ tiêu chí nhận diện nhanh các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng (như dịch mũi lẫn máu, âm rít phế nang) và hướng dẫn phác đồ điều trị 3 ngày đạt hiệu quả 100%, giúp xử lý triệt để các ổ dịch tại chỗ.
• Chủ trang trại và nhà quản lý doanh nghiệp chăn nuôi: Giúp hiểu rõ quy luật phát sinh bệnh lý và mức độ thiệt hại kinh tế, từ đó xây dựng kế hoạch quản lý an toàn sinh học, tối ưu hóa chi phí thuốc điều trị và nâng cao tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân tích bệnh lý học, kỹ thuật làm tiêu bản mô bệnh học phổi và dữ liệu thực nghiệm về chỉ số huyết học - sinh hóa của lợn bệnh.
• Cán bộ quản lý dịch tễ và trạm khuyến nông địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng cẩm nang kỹ thuật phòng chống dịch bệnh đường hô hấp, hỗ trợ công tác tập huấn kỹ thuật cho người chăn nuôi tại các địa bàn trọng điểm.

Câu hỏi thường gặp

Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae gây bệnh trên đàn lợn theo cơ chế nào?
Vi khuẩn xâm nhập qua đường hô hấp, bám dính vào biểu mô nhờ fimbriae và lipopolysaccharide, sau đó tiết ra các ngoại độc tố Apx phá hủy hệ thống lông rung, gây hoại tử tế bào biểu mô phế nang và làm tan huyết. Quá trình này kích hoạt phản ứng viêm tơ huyết cấp tính, gây tích tụ dịch rỉ viêm và làm nhục hóa mô phổi.

Những dấu hiệu lâm sàng nào giúp nhận biết sớm lợn bị viêm phổi - màng phổi cấp tính?
Các triệu chứng đặc trưng nhất bao gồm lợn sốt cao trên 39,8 °C, chảy nhiều nước mũi lỏng màu hồng lẫn máu, khó thở dữ dội với nhịp thở tăng lên trên 80 lần/phút, ngồi thở theo thể bụng và khi nghe vùng phổi có tiếng rít bệnh lý rõ rệt.

Tại sao lợn mắc bệnh lại có hiện tượng tăng số lượng hồng cầu và giảm dự trữ kiềm?
Do diện tích trao đổi khí của phổi bị thu hẹp nghiêm trọng gây thiếu hụt oxy mô bào, tủy xương buộc phải tăng sinh hồng cầu bù trừ khiến lượng hồng cầu đạt 6,89 triệu/mm³. Đồng thời, sự ứ đọng khí carbonic trong máu làm giảm độ dự trữ kiềm xuống còn 423 mg%, dẫn đến tình trạng toan hóa máu.

Phác đồ điều trị thử nghiệm nào trong nghiên cứu mang lại hiệu quả cao nhất?
Phác đồ kết hợp kháng sinh mẫn cảm cao cùng hệ thống thuốc hỗ trợ toàn diện gồm giảm viêm (Dexamethason), hạ sốt (Analgin C), long đờm (Bromhexin) và trợ lực (Vitamin C, B1, Cafein) cho hiệu quả cao nhất, chữa khỏi 100% số lợn bệnh chỉ trong 3 ngày điều trị.

Cần thực hiện những biện pháp an toàn sinh học nào để ngăn ngừa bệnh tái phát?
Trang trại cần duy trì mật độ nuôi thông thoáng, định kỳ sát trùng chuồng trại bằng Han-Iodine hoặc Benkocid 2 lần mỗi tuần, tiêm phòng vaccine cho lợn con từ 3 đến 5 tuần tuổi và thực hiện cách ly kiểm dịch nghiêm ngặt toàn bộ đàn lợn mới nhập trong 21 ngày.

Kết luận

• Nghiên cứu đã hệ thống hóa đầy đủ các triệu chứng lâm sàng điển hình của bệnh viêm phổi - màng phổi trên đàn lợn tại Hà Nội với 100% cá thể xuất hiện tình trạng thở khó, chảy nước mũi lẫn máu và tăng tần số hô hấp lên 81,05 lần/phút.
• Xác lập được bộ chỉ số sinh lý, huyết học và sinh hóa máu đặc trưng ở lợn bệnh với sự gia tăng bạch cầu (19,47 nghìn/mm³), suy giảm protein tổng số (xuống 5,47 g%) và sụt giảm độ dự trữ kiềm (xuống 423 mg%).
• Làm rõ các tổn thương giải phẫu bệnh lý đại thể như phổi bị nhục hóa, viêm màng phổi tơ huyết dính thành ngực và tổn thương vi thể phá hủy hoàn toàn hệ thống lông rung biểu mô phế quản.
• Khẳng định tính ưu việt của phác đồ điều trị kết hợp đa tác chất, giúp rút ngắn thời gian điều trị xuống 3 ngày và nâng tỷ lệ chữa khỏi bệnh lên mức tuyệt đối 100%.
• Đóng góp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng phục vụ công tác kiểm soát dịch bệnh đường hô hấp, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và thúc đẩy ngành chăn nuôi lợn phát triển bền vững.

Trong giai đoạn tiếp theo từ quý 4 năm 2017 trở đi, các trang trại chăn nuôi cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ phác đồ điều trị và quy trình an toàn sinh học đã được chuẩn hóa để bảo vệ an toàn tối đa cho đàn vật nuôi. Hãy liên hệ với các chuyên gia thú y uy tín hoặc cơ sở nghiên cứu chuyên ngành để nhận chuyển giao quy trình kỹ thuật phòng trị bệnh viêm phổi - màng phổi hiệu quả nhất cho cơ sở chăn nuôi của bạn ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu đề tài: Đặc điểm bệnh lý bệnh viêm phổi- màng phổi Actinobaccillus pleuroneumoniae trên đàn lợn thuộc thành phố Hà Nội và biện pháp phòng trị. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Bệnh viêm phổi màng phổi đã và đang tồi tại trên khắp các tỉnh thành trong cả nước, đặc biệt là những nơi chăn nuôi tập trung có điều kiện chăn nuôi còn thấp kém. Lợn bị mắc bệnh, tuy tỷ lệ chết không cao nhưng thiệt hại thì vô cùng lớn, lợn tiêu tốn thức ăn nhiều, chậm lớn, chi phí điều trị cao, thời gian nuôi kéo dài.

Do vậy, gây thiệt hại rất lớn về kinh tế cho ngành chăn nuôi lợn. Cho nên việc nghiên cứu đặc điểm bệnh lý bệnh viêm phổi ở lợn do Actinobacillus pleuropneumoniae để từ đó đưa ra biện pháp khống chế bệnh là rất cần thiết và đáp ứng với nhu cầu sản xuất. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI - Xác định rõ biểu hiện lâm sàng của lợn mắc bệnh. - Xác định rõ đặc điểm bệnh lý, một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu của máu lợn bệnh.

- Xác định mức độ tổn thương của phổi lợn mắc bệnh (cả vi thể và đại thể). - Đánh giá hiệu quả điều trị thử nghiệm, từ đó có cơ sở đưa ra biện pháp khống chế bệnh. - Ứng dụng những kết quả đã nghiên cứu được vào thực tiễn sản xuất nhằm hạn chế tác hại của bệnh, tạo sản phẩm an toàn về bệnh, nâng cao hiệu quả trong nuôi lợn, làm cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo đối với bệnh này. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN ĐÈ TÀI Đây là công trình nghiên cứu tương đối đầy đủ về: Đặc điểm bệnh lý, các biến đổi lâm sàng, một số biến đổi về sinh lý, sinh hóa máu, cũng như giải phẫu bệnh lý của phổi lợn mắc bệnh, đặc biệt là xây dựng phác đồ điều trị thử nghiệm.

Từ đó, có cơ sở đưa ra biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả cao. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. VÀI NÉT VỀ GIẢI PHẪU ĐẠI THỂ, VI THỂ CỦA PHỔI LỢN 2.

Cấu trúc đại thể Phổi lợn có một nhánh phế quản tách ở đoạn khí quản để phân vào cho thùy đỉnh ở phía trên bên phải trước khi phân hai phế quản gốc. Lá phổi trái phân làm ba thùy: thùy đỉnh, thùy tim và thùy hoành. Lá phổi phải phân làm bốn thùy: thùy đỉnh, thùy tim, thùy hoành và một thùy phụ. * Vị trí: Có hai lá phổi phải và trái nằm trong xoang ngực ngăn cách nhau ở giữa bởi tung cách mạc (màng trung thất - mediastinum).

Trong tung cách mạc có tim, các mạch máu lớn và thực quản. * Màu sắc: Phổi nhẵn, bóng vì có màng phổi (pleura) bọc. Màu sắc thay đổi tùy theo tuổi. Phổi bào thai có màu đỏ nâu, phổi súc vật non màu hồng, phổi súc vật già có màu hơi xanh và trên mặt phổi có nhiều chấm đen do sắc tố đọng lại làm cho phổi xạm lại và ranh giới của các tiểu thùy phổi hình đa giác hiện lên rõ rệt hơn.

* Hình thái ngoài: Mỗi lá phổi có ba mặt (mặt ngoài, mặt trong và mặt sau hay đáy) và đỉnh ở trên. - Mặt ngoài hay mặt sườn (facies costalis). Mặt ngoài của phổi lỗi áp sát vào thành trong của lồng ngực. Giữa các lớp xương cơ của lồng ngực và mặt ngoài phổi chỉ có màng phổi.

Mặt ngoài có các vết ấn lõm của các xương sườn. - Mặt trung hay mặt trung thất (facies mediastinalis). Có rốn phổi nằm ở gần phía trên hơn phía dưới, có các thành phần của phế quản gốc đi vào phổi. Trong rốn phổi có phế quản gốc, động mạch phổi và tĩnh mạch phổi.

- Đỉnh (apex pulmonis) là phần phổi thò lên trên lỗ trước của cửa vào lồng ngực, giới hạn bởi xương sườn I và mỏm khí quản xương ức. Cấu trúc vi thể Phổi được cấu tạo bởi cây phế quản, các mạch quản (động mạch và tĩnh mạch phổi, động mạch và tĩnh mạch phế quản, các bạch mạch) các sợi thần kinh của đám rốn phổi và các tổ chức liên kết ở xung quanh các thành phần trên. Cây phế quản: mỗi phế quản gốc sau khi vào phổi sẽ phân chia nhỏ dần. Toàn bộ các nhánh phân chia phế quản gốc gọi là cây phế quản.

Mỗi phế quản gốc sau khi vào rốn phổi sẽ tiếp tục đi trong phổi theo 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hướng một trục (gọi là thân chính). Từ thân chính sẽ tách ra các phế quản thùy theo kiểu phân nhánh bên. Các phế quản thùy dẫn khí vào một đơn vị phổi nhất định gọi là thùy phổi. Từ các phế quản thùy chia ra các phế quản phân thùy.

Các phế quản phân thùy lại chia thành các phế quản dưới phân thùy. Các phế quản này lại chia nhiều lần nữa và sau cùng chia thành các phế quản trên tiểu thùy. Mỗi phế quản trên tiểu thùy dẫn khí cho một đơn vị phổi, thể tích khoảng 1cm gọi là tiểu thùy. Xung quanh các tiểu thùy là một lớp tổ chức liên kết có các tĩnh mạch đi trong.

Các tiểu thùy hiện lên bề mặt của phổi thành các hình đa giác. Mỗi phế quản trên tiểu thùy khi đi vào tiểu thùy thì gọi là phế quản trong tiểu thùy. Các phế quản trong tiểu thùy lại chia nhiều nhánh gọi là tiểu phế quản. Các nhánh tiểu phế quản lại chia thành tiểu phế quản tận.

Mỗi tiểu phế quản tận phình ra thành một ống phế nang. ống phế nang lại chia thành chùm phế nang. Thành phế nang chỉ là một lớp nội mạc giáp ngay với lớp nội mạc của mao mạch. Do đó chính ở nội mạc xảy ra dự trao đổi giữa CO2 của máu và O2 của không khí.

Hô hấp ở phổi Phổi không có cấu tạo cơ nên tự nó không thể co dán, mà co dãn một cách thụ động nhờ các cơ hô hấp gồm cơ hoành và các cơ gian sườn. Các cơ này đóng vai trò động lực chính cho quá trình hô hấp, làm cho lồng ngực mở rộng hay thu hẹp, dẫn đến làm biến đổi áp lực xoang màng ngực, kéo theo vận động của phổi. Khi lồng ngực mở rông phổi nở ra theo, áp lực trong phổi giảm do đó không khí đi vào phổi gây động tác hít vào; khi lồng ngực thu hẹp, phổi xẹp xuống đẩy không khí thoát ra ngoài, gây động tác thở ra. + Động tác hít vào: hít vào là kết quả mở rộng dung tích của xoang ngực theo chiều dài và chiều ngang, do tác dụng của cơ hoành và cơ ngang sườn ngoài.

+ Động tác thở ra: làm cho lồng ngực bị thu hẹp theo cả ba chiều không gian, phổi bị ép xẹp, áp lực trong phổi tăng, đẩy không khí thoát ra ngoài gây động tác thở ra.Trao đổi khí trong hô hấp Quá trình trao đổi khí trong hô hấp gồm 3 bước. - Trao đổi khí giữa phế bào và máu mao mạch xung quanh nó. Chất khí khuyếch tán từ nơi có áp suất riêng phần cao đến nơi có áp suất riêng phần thấp. Do sự chênh lệch về phân áp O2 trong phế bào sẽ khuyếch tán qua màng phế bào 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và thành mao mạch và máu, còn CO2 thì ngược lại.

Khuyếch tán từ máu sang phế bào. Quá trình khuyếch tán này tiến hành tương đối chậm. - Vận chuyển O2 từ phế bào đến tổ chức và CO2 từ tổ chức đến phế bào. O2 từ máu có phân áp cao sẽ khuyếch tán vào tổ chức nơi có phân áp O2 thấp.

Ngược lại, CO2 từ tổ chức có phân áp cao sẽ khuyếch tán sang máu. - Trao đổi khí giữa máu động mạch và tổ chức. Sự kết hợp và vận chuyển khí O2, CO2 do sự chênh lệch phân áp giữa máu và các mô bào, tổ chức. * Rối loạn hô hấp Bộ máy hô hấp là cơ quan chủ yếu làm nhiệm vụ trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường bên ngoài.

Nhờ sự trao đổi đó mà cơ thể có thể hấp thu được oxy từ môi trường bên ngoài và đào thải khí cacbonic ra khỏi cơ thể. Vai trò của hệ hô hấp vô cùng quan trọng với sự sống: Hệ thống ngừng hoạt động quá 5 phút là cơ thể đã có thể bị hủy diệt. - Rối loạn quá trình thông khí do các bệnh ở bộ máy hô hấp Do tổn thương lồng ngực, bệnh liệt cơ hô hấp Trở ngại đường hô hấp trên do đường hô hấp bị viêm phù, u sẹo, dị vật bị chèn ép ở đường hô hấp trên. Khí quản, phế quản bị viêm, gây sưng phù niêm mạc lòng khí quản phế quản, làm cho tiết diện lòng khí quản, phế quản bị hẹp lại.

Hoặc trong trường hợp hen suyễn viêm mãn tính khí quản dày xuất tiết dịch rỉ viêm làm hẹp, đặc bít các khí quản, các nguyên nhân cản trở không khí gây khó thở. Trở ngại đường hô hấp dưới: Chủ yếu là viêm phổi, phế nang và các vi phế quản bị tổn thương dịch rỉ viêm và dịch phù xuất làm đông đặc các phế nang và vi phế quản, không khí không lọt vào dược phế nang, không tiếp xúc được với mao mạch. Trong bệnh suyễn lợn, rối loạn hô hấp gây khó thở chủ yếu là do các cơ trơn ở phế quản và vi phế quản bị co thắt, kết hợp với xuất tiết dịch làm cản trở thông khí gây thiếu O2 trường diễn. Mặt khác rối loạn đường hô hấp dưới còn ảnh hưởng đến quá trình khuếch tán O2 và CO2.

PLEUROPNEUMONIAE VÀ BỆNH VIÊM PHỔI - MÀNG PHỔI Ở LỢN 2. pleuropneumoniae * Hình thái, kích thước và đặc tính nuôi cấy Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae thuộc họ Pasteurellae, thuộc giống Actinobacillus, trước đây còn có tên là Haemophilus parahaemolyticus 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hay Haemophilus pleuropneumoniae đã được xác định là nguyên nhân chính gây nên bệnh viêm phổi - màng phổi truyền nhiễm ở lợn. Pijoan (1991) đã mô tả A. pleuropneumoniae là vi khuẩn có dạng cầu trực khuẩn nhỏ, bắt màu gram âm, kích thước khoảng 0,3-0,5 x 0,6-1,4 µm.

Vi khuẩn không di động, không sinh nha bào, có khả năng hình thành giáp mô, tuy nhiên một số chủng không có giáp mô cũng đã được quan sát thấy. Dưới kính hiển vi điện tử phát hiện vi khuẩn có nhung mao với kích thước 0,5-2 x 60-450 nm. Loại có vỏ (capsule) là polysaccharide được tìm thấy ở hầu hết các serotype của vi khuẩn A. pleuropneumoniae, còn loại không có vỏ thì ít tìm thấy hơn (Perry et al.

Moller and Kilian (1990) cho biết A. pleuropneumoniae là một loại vi khuẩn khó phân lập trên các môi trường thông thường và thường phụ thuộc vào yếu tố V. Do vậy, khi nuôi cấy A.