Nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý tổng hợp

Nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý tổng hợp giúp nông dân bảo vệ cây trồng hiệu quả, nâng cao năng suất.

• Tác giả: Đặng Thị Kim Uyên
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Vũ Phến
• Trường học: Trường Đại học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý tổng hợp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƢƠNG 1
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về cây thanh long
• 2.1.1. Phân loại thực vật
• 2.1.2. Nguồn gốc và phân bố
• 2.2. Tổng quan về bệnh thán thư
• 2.2.1. Thiệt hại do bệnh thán thư
• 2.2.2. Triệu chứng gây bệnh thán thư
• 2.2.3. Tác nhân gây bệnh thán thư trên cây trồng
• 2.2.3.1. Đặc điểm tác nhân
• 2.2.3.2. Đặc điểm phân loại các loài Colletotrichum thường gặp phổ biến
• 2.2.3.3. Đặc điểm hình thái Colletotrichum spp
• 2.2.3.4. Đặc điểm một số loài nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cây trồng
• 2.2.3.5. Đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum spp
• 2.2.3.6. Xác định loài thuộc chi Colletotrichum dựa vào ứng dụng sinh học phân tử
• 2.3. Một số nghiên cứu về bệnh thán thư trên thanh long
• 2.3.1. Gây hại nấm Colletotrichum trên thanh long
• 2.3.2. Biện pháp quản lý tổng hợp bệnh thán thư
• 2.3.2.1. Biện pháp ngăn ngừa bệnh Colletotrichum
• 2.3.2.2. Kiểm soát bằng biện pháp canh tác
• 2.3.2.3. Kiểm soát bằng sử dụng vi sinh vật
• 2.3.2.4. Kiểm soát bệnh bằng sử dịch trích thực vật
• 2.3.2.5. Kiểm soát bằng biện pháp hóa học
• 3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 3.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp
• 3.4.1. Thu thập và định danh các loài từ chi Colletotrichum bằng phương pháp hình thái và kỹ thuật công nghệ sinh học phân tử
• 3.4.1.1. Phân lập, phân nhóm và định danh loài nấm gây bệnh thán thư trên cây thanh long thuộc chi Colletotrichum dựa trên đặc điểm hình thái
• 3.4.1.2. Định danh loài của chủng nấm Colletotrichum spp. dựa trên trình tự DNA vùng ITS- rDNA
• 3.4.1.3. Khảo sát khả năng xâm nhiễm, gây hại của nấm Colletotrichum spp trên cành thanh long
• 3.4.1.4. Đánh giá khả năng gây hại của nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum trên các giống thanh long đang trồng phổ biến hiện nay
• 3.4.2. Khảo sát đặc điểm sinh học đối với tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long
• 3.4.2.1. Khảo sát ảnh hưởng của pH đối với Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum
• 3.4.2.2. Khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ đối với Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum
• 3.4.3. Khả năng lưu tồn, phát sinh phát triển của bệnh thán thư trên thanh long
• 3.4.3.1. Khảo sát sự hiện diện của nấm Colletotrichum spp. trong nước mưa tại vườn thanh long
• 3.4.3.2. Khảo sát sự hiện diện của nấm Colletotrichum spp. trong nước mương
• 3.4.3.3. Khảo sát sự hiện diện của nguồn bệnh trên mô chết, tàn dư thực vật trong vườn thanh long
• 3.4.3.4. Khảo sát sự hiện diện của tác nhân bệnh trong đất trồng thanh long
• 3.4.3.5. Kiểm chứng tác nhân gây bệnh của các chủng Colletotrichum spp. thu thập được từ nước mưa, nước mương, mô chết, tàn dư thực vật và trong đất (quy trình Koch)
• 3.4.3.6. Nghiên cứu diễn biến phát sinh, phát triển của bệnh thán thư thanh long trong năm
• 3.4.4. Xây dựng hợp phần kỹ thuật của qui trình phòng trừ tổng hợp bệnh theo hướng an toàn
• 3.4.4.1. Xác định hiệu quả một số loại nông dược ở các nồng độ khác nhau đối với tác nhân gây bệnh
• 3.4.4.2. Xác định hiệu quả một số loại dịch trích thảo mộc ở các nồng độ khác nhau đối với nấm gây bệnh
• 3.4.4.3. Khảo sát khả năng đối kháng của các chủng xạ khuẩn và vi khuẩn Bacillus spp. với nấm nấm gây bệnh
• 3.4.4.4. Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc hóa, dịch trích thảo mộc và sinh học đối với bệnh thán thư gây hại ở điều kiện nhà lưới
• 3.4.4.5. Đánh giá hiệu quả của một số loại nông dược và dịch trích thảo mộc đối với bệnh thán thư trên thanh long ngoài đồng
• 3.4.4.6. Đánh giá hiệu quả của một số loại sinh học và dịch trích thảo mọc đối với tác nhân gây bệnh ở điều kiện ngoài đồng
• 3.4.4.7. Thử nghiệm các biện pháp quản lý tổng hợp bệnh thán thư trên thanh long (Mô hình diện hẹp)
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thu thập và định danh các loài từ chi Colletotrichum bằng phương pháp hình thái và kỹ thuật sinh học phân tử
• 4.1.1. Kết quả thu thập và phân lập bệnh thán thư thanh long tại các tỉnh phía Nam
• 4.1.2. Kết quả phân nhóm nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên thanh long tại các tỉnh phía Nam
• 4.1.3. Kết quả định danh loài từ chi Colletotrichum bằng kỹ thuật sinh học phân tử
• 4.2. Kết quả khả năng xâm nhiễm, gây hại của nấm Colletotrichum spp. Gây bệnh than thư trên cành thanh long
• 4.2.1. Kết quả khả năng xâm nhiễm tự nhiên và cơ học của nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cành thanh long
• 4.2.2. Kết quả lây nhiễm nhân tạo và tái phân lập ký sinh gây bệnh của các chủng nấm thuộc chi Colletotrichum thu thập được
• 4.2.3. Đánh giá khả năng gây hại của nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum trên các giống thanh long đang trồng phổ biến hiện nay
• 4.3. Đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum truncatum và Colletotrichum gloeosporioides tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.3.1. Ảnh hưởng của các mức pH khác nhau đối với nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư thanh long
• 4.3.2. Ảnh hưởng của các mức pH khác nhau đối với nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư thanh long
• 4.3.3. Kết quả ảnh hưởng của các mức nhiệt độ đến sự sinh trưởng của nấm Colletotrichum gloeosporioides
• 4.3.4. Kết quả ảnh hưởng của các mức nhiệt độ đến sự sinh trưởng của nấm Colletotrichum truncatum
• 4.4. Sự lưu tồn, phát sinh và phát triển của nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.4.1. Kết quả hiện diện của nấm Colletotrichum trong nước mưa tại các vườn thanh long
• 4.4.2. Sự hiện diện của nấm Colletotrichum trong nước mương, rãnh vườn thanh long
• 4.4.3. Sự hiện diện của nấm Colletotrichum sp. trên mô chết, tàn dư thực vật tại vườn thanh long
• 4.4.4. Kết quả hiện diện của nấm Colletotrichum spp. trong đất vườn thanh long ở các độ sâu khác nhau
• 4.4.5. Kết quả kiểm chứng các chủng Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cành thanh long (quy tắc Koch)
• 4.4.6. Diễn biến phát sinh, phát triển của bệnh thán thư thanh long trong năm
• 4.5. Kết quả về xây dựng hợp phần kỹ thuật của qui trình phòng trừ tổng hợp bệnh theo hướng an toàn
• 4.5.1. Hiệu quả một số loại nông dược đối với nấm gây bệnh thán thư ở điều kiện phòng thí nghiệm
• 4.5.1.1. Khả năng ức chế đường kính của tản nấm Colletotrichum truncatum và hiệu lực của một số loại thuốc hóa học
• 4.5.1.2. Khả năng ức chế đường kính của tản nấm Colletotrichum gloeosporioides, Colletotrichum truncatum và hiệu lực của một số loại thuốc sinh học
• 4.5.2. Hiệu quả một số loại dịch trích thảo mộc ở các nồng độ khác nhau đối với nấm gây bệnh ở điều kiện phòng thí nghiệm
• 4.5.2.1. Kết quả xác định nồng độ 2%, 3% và 4% của một số loại dịch trích thảo mộc đối với nấm Colletotrichum truncatum
• 4.5.3. Khả năng đối kháng của các chủng xạ khuẩn và vi khuẩn Bacillus spp. với nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư thanh long ở điều kiện phòng thí nghiệm
• 4.5.3.1. Kết quả đối kháng của các chủng xạ khuẩn với nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.3.2. Kết quả đối kháng của các chủng xạ khuẩn với nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.3.3. Khả năng đối kháng của các dòng vi khuẩn Bacillus với nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.3.4. Kết quả của các chủng vi khuẩn Bacillus với nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.4. Hiệu quả của một số loại thuốc hóa học, sinh học và dịch trích thảo mộc đối với bệnh thán thư gây hại trên thanh long ở điều kiện nhà lưới
• 4.5.5. Hiệu quả của một số loại nông dược và dịch trích thảo mộc đối với bệnh thán thư gây hại trên thanh long ở điều kiện ngoài đồng
• 4.5.6. Hiệu quả của một số loại hoạt chất sinh học đối với bệnh thán thư gây hại trên thanh long ở ngoài đồng
• 4.5.7. Hiệu quả thử nghiệm phòng trừ tổng hợp bệnh thán thư trên thanh long (Mô hình diện hẹp)
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh thán thư trên thanh long và tác động của nó

Bệnh thán thư, do nấm Colletotrichum spp. gây ra, là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với cây thanh long. Bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng trái cây, gây thiệt hại kinh tế cho nông dân. Nghiên cứu cho thấy bệnh thán thư phát sinh mạnh vào mùa mưa, khi độ ẩm cao, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển. Việc hiểu rõ về bệnh thán thư là cần thiết để có biện pháp phòng trừ hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của nấm gây bệnh thán thư

Nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum là hai loài chính gây bệnh thán thư trên thanh long. Chúng có khả năng sinh sản nhanh chóng và lây lan qua nước mưa, đất và tàn dư thực vật. Việc xác định đặc điểm sinh học của chúng giúp nông dân có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Triệu chứng và thiệt hại do bệnh thán thư gây ra

Triệu chứng của bệnh thán thư bao gồm các vết đen trên thân và trái thanh long, làm giảm chất lượng và năng suất. Thiệt hại có thể lên đến 70% nếu không có biện pháp phòng trừ kịp thời. Nông dân cần nhận diện sớm triệu chứng để có biện pháp xử lý.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý bệnh thán thư trên thanh long

Quản lý bệnh thán thư trên thanh long gặp nhiều thách thức, bao gồm sự kháng thuốc của nấm và điều kiện khí hậu không ổn định. Nông dân thường sử dụng thuốc hóa học mà không có kế hoạch, dẫn đến tình trạng kháng thuốc. Ngoài ra, việc thiếu kiến thức về biện pháp quản lý tổng hợp cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Khó khăn trong việc phát hiện và phòng ngừa bệnh

Việc phát hiện sớm bệnh thán thư là rất khó khăn do triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Nông dân thường không chú ý đến các dấu hiệu nhỏ, dẫn đến việc bệnh phát triển mạnh trước khi có biện pháp can thiệp.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát sinh bệnh

Biến đổi khí hậu làm thay đổi thời tiết, gây ra những đợt mưa lớn và độ ẩm cao, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển. Điều này làm tăng nguy cơ bùng phát bệnh thán thư, đe dọa đến sản xuất thanh long.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long hiệu quả

Nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại, bao gồm phân lập nấm, xác định điều kiện phát sinh bệnh và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ. Việc kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp tìm ra giải pháp tối ưu.

3.1. Phân lập và xác định loài nấm gây bệnh

Quá trình phân lập nấm Colletotrichum spp. từ các mẫu bệnh phẩm là rất quan trọng. Sử dụng kỹ thuật sinh học phân tử giúp xác định chính xác loài nấm gây bệnh, từ đó có biện pháp phòng trừ phù hợp.

3.2. Nghiên cứu điều kiện phát sinh và phát triển của bệnh

Điều kiện môi trường như độ ẩm, nhiệt độ và pH ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nấm. Nghiên cứu các yếu tố này giúp nông dân có thể điều chỉnh điều kiện trồng trọt để giảm thiểu nguy cơ bùng phát bệnh.

IV. Biện pháp quản lý tổng hợp bệnh thán thư trên thanh long

Quản lý tổng hợp bệnh thán thư bao gồm việc kết hợp giữa biện pháp hóa học, sinh học và canh tác. Sử dụng các loại thuốc hóa học hiệu quả kết hợp với các biện pháp sinh học như vi sinh vật có ích sẽ giúp giảm thiểu tác động của bệnh mà vẫn bảo vệ môi trường.

4.1. Sử dụng thuốc hóa học hiệu quả

Các hoạt chất như Difenoconazole và Azoxystrobin đã được chứng minh có hiệu quả trong việc ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh thán thư. Việc sử dụng đúng liều lượng và thời điểm phun là rất quan trọng để đạt hiệu quả cao.

4.2. Ứng dụng biện pháp sinh học trong quản lý bệnh

Sử dụng vi sinh vật có ích như Bacillus và Streptomyces có thể giúp tăng cường sức đề kháng cho cây thanh long. Các nghiên cứu cho thấy hiệu quả của các chủng vi khuẩn này trong việc ức chế nấm gây bệnh thán thư.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong quản lý bệnh thán thư

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng biện pháp quản lý tổng hợp đã giảm thiểu đáng kể tỷ lệ bệnh thán thư trên thanh long. Nông dân đã có thể tăng năng suất và chất lượng trái cây, đồng thời giảm chi phí sản xuất. Những kết quả này cần được phổ biến rộng rãi để nâng cao nhận thức của cộng đồng.

5.1. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ

Các biện pháp phòng trừ đã được áp dụng cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tỷ lệ bệnh. Nông dân cần được hướng dẫn cụ thể để áp dụng đúng cách.

5.2. Tương lai của nghiên cứu và quản lý bệnh thán thư

Nghiên cứu cần tiếp tục để tìm ra các biện pháp mới và hiệu quả hơn trong quản lý bệnh thán thư. Việc kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý bệnh trong tương lai.

VI. Kết luận và triển vọng trong nghiên cứu bệnh thán thư

Bệnh thán thư trên thanh long là một vấn đề nghiêm trọng cần được quan tâm. Việc áp dụng biện pháp quản lý tổng hợp không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn bảo vệ môi trường. Nghiên cứu và phát triển các giải pháp mới là cần thiết để đảm bảo sự bền vững trong sản xuất thanh long.

6.1. Tóm tắt các kết quả chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được các loài nấm gây bệnh và các biện pháp phòng trừ hiệu quả. Những kết quả này sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu về các biện pháp sinh học và hóa học mới, cũng như các phương pháp canh tác bền vững để quản lý bệnh thán thư hiệu quả hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Cây thanh long (Hylocereus undatus) là một trong những loại cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế và kim ngạch xuất khẩu cao tại Việt Nam. Tính đến giai đoạn thực hiện đề tài, diện tích thanh long trên cả nước đạt khoảng 54.000 ha với sản lượng xấp xỉ 1,1 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại ba tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận. Tuy nhiên, tình hình sản xuất thanh long gặp nhiều trở ngại do áp lực dịch hại, đặc biệt là bệnh thán thư do nấm thuộc chi Colletotrichum gây ra. Bệnh tấn công trên cành non, nụ hoa và quả, làm giảm nghiêm trọng năng suất cũng như phẩm chất thương phẩm với tỷ lệ nhiễm bệnh ghi nhận tại các vùng chuyên canh dao động từ 30% đến 60%.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định xuất phát từ thực tế sản xuất: nông dân chủ yếu lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để phòng trị, dẫn đến nguy cơ tích lũy dư lượng trên sản phẩm xuất khẩu, tăng tính kháng thuốc của nấm bệnh và gây mất cân bằng hệ sinh thái. Đồng thời, các dữ liệu khoa học về thành phần loài nấm gây bệnh thán thư trên thanh long tại vùng Nam Bộ, đặc tính sinh học, nguồn gốc lưu tồn mầm bệnh trong tự nhiên (đất, nước, tàn dư) và các giải pháp sinh học an toàn kết hợp chưa được khảo sát đầy đủ và có hệ thống.

Mục tiêu tổng quát của luận án là xác định tác nhân, khả năng gây hại, điều kiện phát sinh phát triển của bệnh và nghiên cứu một số biện pháp phòng trừ có hiệu quả bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) nhằm cải thiện năng suất thanh long tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận.

Các mục tiêu nghiên cứu cụ thể được xác định bao gồm:

1. Xác định thành phần loài nấm thuộc chi Colletotrichum gây bệnh thán thư trên thanh long tại các tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận.
2. Đánh giá điều kiện phát sinh, phát triển của bệnh, khả năng xâm nhiễm và gây hại của nấm trên các giống thanh long đang trồng phổ biến hiện nay.
3. Tuyển chọn dòng vi sinh vật đối kháng, dịch trích thảo mộc, hoạt chất nông dược có hiệu quả và bước đầu xây dựng quy trình quản lý tổng hợp bệnh thán thư theo hướng an toàn.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum gây hại trên cây thanh long (Hylocereus undatus). Phạm vi nghiên cứu về không gian được thực hiện tại các vườn thanh long thuộc ba tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận, kết hợp các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, nhà lưới và ngoài đồng ruộng. Phạm vi thời gian nghiên cứu diễn ra từ tháng 02 năm 2015 đến tháng 12 năm 2019.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến cây thanh long và bệnh thán thư theo các hướng chính:

• Đặc điểm thực vật học và giá trị thương mại cây thanh long: Các tài liệu của Le Bellec và cộng sự (2006), Rojas-Sandoval & Praciak (2020), Tel-Zur và cộng sự (2004), Dembitsky và cộng sự (2011) mô tả nguồn gốc họ Xương rồng (Cactaceae), chi Hylocereus, đặc điểm di truyền lưỡng bội/tứ bội và sự phân bố thương mại tại châu Mỹ, châu Á và Việt Nam.
• Thiệt hại và triệu chứng thán thư trên cây trồng: Nghiên cứu của Agrios (2005), Cannon và cộng sự (2012), Dean và cộng sự (2012), Hyde và cộng sự (2010), Lakshmi và cộng sự (2011) xác định Colletotrichum là một trong mười nhóm nấm bệnh thực vật nguy hiểm nhất vùng nhiệt đới. Tại Việt Nam, các công trình của Trị (2001), Thủy & Kim (2008), Bá & Cúc (1999) ghi nhận thiệt hại do thán thư trên xoài, sầu riêng, ớt tại Đồng bằng sông Cửu Long với tỷ lệ nhiễm lên tới 60%.
• Phân loại và định danh loài thuộc chi Colletotrichum: Tác giả điểm lại hệ thống phân loại hình thái của Sutton (1980), Baxter và cộng sự (1985), Von (1957), Yoshida (2002), CABI (2003) trên các loài như C. gloeosporioides, C. acutatum, C. capsici, C. truncatum, C. coccodes, C. dematium. Về sinh học phân tử, các nghiên cứu của Bruns và cộng sự (1991), Guarro và cộng sự (1999), Kong và cộng sự (2004), Huang và cộng sự (2002), Celeste và cộng sự (2010) chứng minh giá trị của vùng gen ITS1-5.8S-ITS2 (ITS-rDNA) trong việc xác định chính xác quan hệ phát sinh loài.
• Tác nhân và dịch tễ bệnh thán thư trên thanh long: Trên thế giới, Masyahit và cộng sự (2009), Masratul và cộng sự (2008), Zianti và cộng sự (2010), Vijaya và cộng sự (2015) tại Malaysia; Athipunyakom & Likhitekaraj (2010) tại Thái Lan; Guo và cộng sự (2014) tại Vân Nam (Trung Quốc) đã xác định C. gloeosporioides và C. truncatum gây thối cành và thối quả thanh long, đồng thời ghi nhận vai trò phát tán của nước mưa và tàn dư thực vật.
• Các giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Luận án tổng quan các nghiên cứu kiểm soát bằng canh tác, vệ sinh đồng ruộng (Nuttler, 2007; Waller, 1998; Wen-Hsin và cộng sự, 2014); ứng dụng nấm đối kháng Trichoderma (Pandey và cộng sự, 2011, 2012; Hùng và cộng sự, 2014), xạ khuẩn Streptomyces (Gomes, 2001; Sử & Tường, 2016; Yến và cộng sự, 2016), vi khuẩn Bacillus (Ashwini & Srividya, 2012; Trang và cộng sự, 2020), nấm men Meyerozyma caribbica (Bautista-Rosales và cộng sự, 2013); sử dụng dịch trích thảo mộc từ cây móng tay Impatiens balsamina (Nuchnuanrat, 2009; François và cộng sự, 2004), lá lốt Piper sarmentosum (Bussaman và cộng sự, 2012), tỏi, gừng, neem (Ngullie và cộng sự, 2010; Tagoe và cộng sự, 2011); và các nhóm thuốc hóa học bảo vệ thực vật (Awang và cộng sự, 2011; Cerkauskas, 2004).

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết là: Xác định chính xác cấu trúc loài Colletotrichum gây hại thanh long tại ba vùng chuyên canh trọng điểm phía Nam bằng hình thái và sinh học phân tử; làm rõ đường lối lưu tồn mầm bệnh trong môi trường vườn (nước mưa, nước mương, tàn dư thực vật, tầng đất) và quy luật biến động theo mùa; từ đó tích hợp các giải pháp sinh thái (vệ sinh cắt tỉa, dịch trích thảo mộc, chế phẩm vi sinh đối kháng) kết hợp sử dụng thuốc hóa học theo ngưỡng áp lực bệnh nhằm thiết lập mô hình quản lý bệnh thán thư bền vững.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý thuyết về bệnh lý học thực vật, dịch tễ học nông nghiệp, phân loại học nấm (Mycology) và nguyên lý quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM). Nấm Colletotrichum được xác định có chu trình sống bán ký sinh bắt buộc (hemibiotrophy), chuyển từ giai đoạn ký sinh (biotrophic) sang giai đoạn hoại sinh (necrotrophic), tiết enzyme và độc tố phá hủy vách tế bào thực vật. Quá trình định danh sinh học phân tử dựa trên lý thuyết tiến hóa trung tính của vùng trình tự phiên mã nội bộ ITS-rDNA (ITS1-5.8S-ITS2) trên cụm gen ribosome nấm.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp phân lập và định danh hình thái: Thu thập mẫu bệnh thán thư từ các bộ phận (cành, hoa, quả) trên đồng ruộng; phân lập trên môi trường thạch đĩa PDA; nuôi cấy đơn bào tử; quan sát và mô tả màu sắc, cấu trúc khuẩn lạc, hình thái sợi nấm, cuống bào tử, kích thước và hình dạng bào tử đính, giác bám bằng kính hiển vi quang học.
• Phương pháp sinh học phân tử: Chiết tách DNA nấm bệnh bằng dung dịch CTAB/SDS; khuếch đại vùng gen ITS bằng phản ứng PCR với cặp mồi chuyên biệt; điện di kiểm tra sản phẩm PCR trên gel agarose 1%; giải trình tự gen; căn chỉnh và đối chiếu trình tự với ngân hàng gen quốc tế NCBI bằng công cụ BLAST; xây dựng cây phát sinh loài di truyền bằng phần mềm MEGA.
• Kiểm chứng giả thuyết Koch: Lây nhiễm nhân tạo các chủng nấm thuần khiết lên cành và quả thanh long khỏe mạnh (có tạo vết thương và không tạo vết thương cơ học), theo dõi biểu hiện triệu chứng bệnh và tái phân lập để khẳng định tác nhân gây bệnh.
• Khảo sát đặc tính sinh học: Đo đường kính tản nấm phát triển trên môi trường PDA ở các dải pH khác nhau và các mức nhiệt độ nuôi cấy khác nhau sau các mốc thời gian theo dõi (144 giờ, 168 giờ, 192 giờ).
• Điều tra dịch tễ và nguồn lưu tồn mầm bệnh:
  • Thu mẫu nước mưa, nước mương rãnh, mô chết/tàn dư thực vật và đất ở các độ sâu (0 - 10 cm) tại các vườn thanh long Tiền Giang, Long An, Bình Thuận.
  • Phân lập và đếm mật số khuẩn lạc Colletotrichum (CFU/g đất, CFU/mL nước, CFU/g xác bã).
  • Theo dõi biến động tỷ lệ bệnh thán thư phát sinh ngoài đồng hàng tháng và đối chiếu tương quan với dữ liệu lượng mưa, ẩm độ không khí năm 2018.
• Thử nghiệm hiệu lực phòng trừ in vitro và in vivo:
  • Đánh giá thuốc hóa học (Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole, Difenoconazole, Propineb, Mancozeb, Cuprous Oxide) và thuốc sinh học (Polyoxin complex) ở các nồng độ 50 ppm, 100 ppm bằng phương pháp trộn môi trường PDA.
  • Đánh giá dịch trích thảo mộc (cây móng tay, gừng, tỏi...) ở các nồng độ 2%, 3%, 4%.
  • Khảo sát đối kháng bằng phương pháp cấy kép đo bán kính vòng vô khuẩn (mm) và hiệu suất đối kháng (%) của 26 dòng vi khuẩn Bacillus spp. và các dòng xạ khuẩn Streptomyces spp.
  • Thử nghiệm nhà lưới và đồng ruộng: Đánh giá hiệu lực giảm đường kính vết bệnh (cm), tỷ lệ bệnh (%) và chỉ số bệnh (%).
  • Thử nghiệm mô hình diện hẹp (1.000 m²): So sánh giải pháp quản lý tổng hợp (vệ sinh đồng ruộng + luân phiên thảo mộc, sinh học, hóa học theo áp lực bệnh) với tập quán canh tác của nông dân về chỉ số bệnh, năng suất thực thu, cấu thành năng suất và hiệu quả kinh tế.

Nguồn dữ liệu của luận án là dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ các đợt điều tra thực địa, lấy mẫu tại vườn chuyên canh và các thí nghiệm bố trí lặp lại nhiều lần; số liệu được xử lý thống kê bằng phép phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sự khác biệt giữa các nghiệm vị bằng trắc nghiệm Duncan hoặc LSD ở mức ý nghĩa 5%.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu của đề tài. Tác giả trình bày tính cấp thiết về kinh tế - kỹ thuật của cây thanh long và những thiệt hại do bệnh thán thư gây ra tại các vùng chuyên canh phía Nam. Nội dung nêu rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung cơ sở dữ liệu về thành phần loài và dịch tễ học nấm Colletotrichum, cùng ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng giải pháp quản lý dịch hại bền vững. Chương này cũng nêu rõ phạm vi đối tượng, địa bàn (Tiền Giang, Long An, Bình Thuận), thời gian nghiên cứu (2015 - 2019) và giới hạn nghiên cứu đối với các thí nghiệm đơn yếu tố ngoài đồng ruộng.

Chương 2: Tổng quan tài liệu

Chương 2 cung cấp tổng quan học thuật toàn diện gồm 5 phần chính:

1. Giới thiệu phân loại thực vật, đặc điểm sinh học và vùng phân bố thương mại của cây thanh long họ Xương rồng (Hylocereus undatus).
2. Tác hại kinh tế và triệu chứng hoại tử đặc trưng của bệnh thán thư trên nhiều đối tượng cây ăn trái và hoa màu nhiệt đới.
3. Phân loại học chi Colletotrichum, đặc điểm hình thái tản nấm, bào tử, giác bám của 21 loài tiêu biểu, chu trình gây bệnh và ứng dụng sinh học phân tử qua vùng gen ITS-rDNA.
4. Tình hình nghiên cứu bệnh thán thư thanh long tại Malaysia, Thái Lan, Trung Quốc và Việt Nam.
5. Tổng hợp các biện pháp quản lý bệnh tổng hợp: biện pháp ngăn ngừa, biện pháp canh tác, kiểm soát sinh học bằng vi sinh vật đối kháng (Bacillus, Streptomyces, Trichoderma, nấm men), sử dụng dịch trích thảo mộc và các nhóm nông dược hóa sinh học.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 mô tả chi tiết phương pháp thực nghiệm:

• Bố trí thu thập mẫu bệnh thán thư ngoài đồng, phương pháp phân lập trên môi trường PDA, kỹ thuật nuôi cấy đơn bào tử và phương pháp định danh hình thái dựa trên tiêu chuẩn khóa phân loại của Sutton (1980).
• Quy trình tách chiết DNA, phản ứng PCR nhân đoạn gen ITS-rDNA với mồi ITS, giải trình tự và phân tích phả hệ di truyền.
• Phương pháp lây nhiễm nhân tạo, đánh giá tính gây hại trên 4 giống thanh long (ruột trắng Chợ Gạo, ruột trắng Bình Thuận, ruột đỏ, tím hồng) và kiểm chứng Koch.
• Phương pháp khảo sát sự thích ứng sinh học của nấm ở các dải pH và nhiệt độ.
• Kỹ thuật phân lập và định lượng mật độ bào tử nấm Colletotrichum từ mẫu nước mưa, nước mương vườn, mô chết/tàn dư thực vật và đất ở các độ sâu (0 - 10 cm).
• Phương pháp đánh giá hiệu lực ức chế in vitro của 7 loại nông dược hóa học, 5 loại chế phẩm sinh học, 3 loại dịch trích thảo mộc, khả năng đối kháng của 26 chủng vi khuẩn Bacillus và các chủng xạ khuẩn.
• Thiết kế thí nghiệm nhà lưới, thí nghiệm đồng ruộng và mô hình quản lý tổng hợp diện hẹp (1.000 m²), kèm theo phương pháp thu thập chỉ tiêu bệnh học và hạch toán kinh tế.

Chương 4: Kết quả và thảo luận

Chương 4 trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm thu được qua các thí nghiệm:

• Phân lập và định danh loài: Luận án đã thu thập và phân lập được 44 chủng nấm Colletotrichum từ các mẫu cành, hoa, quả bị bệnh tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận. Kết hợp đặc điểm hình thái và giải trình tự phân tích vùng ITS-rDNA đối chiếu ngân hàng gen NCBI, khẳng định có 2 loài chính gây bệnh thán thư là Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum.
• Khả năng xâm nhiễm và tính mẫn cảm giống: Cả hai phương pháp lây nhiễm có tạo vết thương và không tạo vết thương đều làm phát sinh triệu chứng bệnh; vết thương cơ học làm gia tăng tốc độ xâm nhiễm và kích thước vết hoại tử. Cả hai loài nấm đều gây bệnh trên 4 giống thanh long khảo nghiệm, trong đó Colletotrichum truncatum có độc tính cao nhất và gây hại nặng nhất trên giống thanh long ruột đỏ.
• Đặc điểm sinh học: Cả hai loài nấm sinh trưởng tối ưu ở dải pH trung tính (pH 6 - 7) và nhiệt độ thích hợp trong khoảng 25 - 30°C.
• Lưu tồn mầm bệnh và dịch tễ học: Phân lập thành công 8 chủng Colletotrichum spp. từ các nguồn mẫu nước mưa, nước mương rãnh, tàn dư mô chết và mẫu đất vườn ở độ sâu 0 - 10 cm; tất cả các chủng này đều gây bệnh trở lại trên cành thanh long qua quy tắc Koch. Diễn biến bệnh thán thư ngoài đồng bắt đầu gia tăng từ tháng 6 và đạt đỉnh điểm gây hại nặng nhất vào tháng 9 đến tháng 10 năm 2018, trùng khớp với thời kỳ có lượng mưa lớn và độ ẩm không khí cao tại Đồng bằng sông Cửu Long.
• Hiệu lực các hợp phần kỹ thuật quản lý:

Hợp phần thử nghiệm	Hoạt chất / Chủng đối kháng / Thảo mộc	Hiệu lực / Chỉ số đạt được	Điều kiện / Ghi chú
Nông dược hóa học	Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole, Difenoconazole	Hiệu lực ức chế tản nấm 72,00% - 93,75%	In vitro (50 - 100 ppm) và ngoài đồng ruộng
Thuốc sinh học	Polyoxin complex	Hiệu lực ức chế nấm tương đương hóa học	In vitro và đồng ruộng áp lực bệnh thấp (<20%)
Dịch trích thảo mộc	Cây móng tay (Impatiens balsamina)	Hiệu lực ức chế tản nấm 56,00% - 93,70%	Nồng độ 2%, hiệu quả cao trong nhà lưới và ngoài đồng
Vi khuẩn đối kháng	8 chủng Bacillus (TB–TL–BS 4, DN–X–BS 4, VL–N–BS 1, VL–N–BS 2, VT–N–BS 1, VT–N–BS 2, VK3, BS)	Hiệu suất đối kháng 62,00% - 68,00%	In vitro, chủng VL–N–BS 2 hiệu quả tốt ngoài đồng
Xạ khuẩn đối kháng	6 chủng Streptomyces (TG8, TG12, BT3, TG17, TG11, BT1) và Streptomyces lydicus	Hiệu suất đối kháng 50,00% - 71,30%	In vitro, chủng TG17 phòng ngừa tốt ngoài đồng
Mô hình diện hẹp (IPM)	Cắt tỉa + Propiconazole + Difenoconazole, dịch trích móng tay, S. lydicus, Polyoxin complex, TG17, VL–N–BS 2	Giảm chỉ số bệnh, giảm số lần phun, tăng năng suất và hiệu quả kinh tế	So sánh đối chứng với tập quán nông dân

• Hiệu quả mô hình quản lý diện hẹp: Lô áp dụng quy trình quản lý tổng hợp cho tỷ lệ bệnh và chỉ số bệnh thấp hơn rõ rệt so với lô tập quán nông dân, giảm số lần phun thuốc hóa học, tăng tỷ lệ quả thương phẩm loại 1, từ đó nâng cao lợi nhuận thuần trên vườn thanh long ruột đỏ.

Chương 5: Kết luận và đề xuất

Chương này tổng hợp các kết luận khoa học rút ra từ các nội dung nghiên cứu, đồng thời đề xuất ứng dụng quy trình quản lý tổng hợp bệnh thán thư vào thực tiễn sản xuất tại các hợp tác xã và hộ trồng thanh long.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

1. Xác định một cách có hệ thống thành phần loài nấm gây bệnh thán thư trên cây thanh long tại ba vùng trồng trọng điểm Tiền Giang, Long An và Bình Thuận là Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum thông qua kết hợp giám định hình thái và giải trình tự phân tử đoạn gen ITS-rDNA.
2. Cung cấp dẫn liệu khoa học đầu tiên tại vùng nghiên cứu khẳng định nguồn nấm Colletotrichum có khả năng lưu tồn trong nước mưa, nước mương rãnh vườn, tàn dư xác bã thực vật và tầng đất mặt (0 - 10 cm); đồng thời chứng minh các nguồn phân lập này đều có độc tính gây bệnh thán thư trên thanh long qua quy tắc Koch.
3. Xác lập mối tương quan giữa sự phát sinh, phát triển đỉnh điểm của bệnh thán thư (tháng 9 - 10) với các yếu tố khí tượng (lượng mưa và độ ẩm cao) trong năm tại khu vực Nam Bộ.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Tuyển chọn được các chế phẩm sinh học, thảo mộc và dòng vi sinh vật có tiềm năng ứng dụng cao trong kiểm soát bệnh thán thư: dịch trích cây móng tay (Impatiens balsamina) nồng độ 2%, các chủng xạ khuẩn Streptomyces (TG17), Streptomyces lydicus, và chủng vi khuẩn Bacillus (VL–N–BS 2).
2. Xây dựng chiến lược phòng trừ phân cấp theo ngưỡng áp lực bệnh trên đồng ruộng:
   • Khi áp lực bệnh cao (tỷ lệ bệnh > 20%): Sử dụng các hoạt chất hóa học đặc trị như Difenoconazole, Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole hoặc dịch trích cây móng tay để khống chế nhanh vết bệnh.
   • Khi áp lực bệnh thấp (tỷ lệ bệnh < 20%): Ứng dụng hoạt chất sinh học Polyoxin complex và các chế phẩm vi sinh đối kháng (Streptomyces TG17, S. lydicus, Bacillus VL–N–BS 2) nhằm duy trì hiệu quả phòng ngừa, hạn chế dùng thuốc hóa học.
3. Thử nghiệm thành công mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) diện hẹp: kết hợp triệt để biện pháp vệ sinh đồng ruộng, cắt tỉa cành bệnh tiêu hủy với việc phun luân phiên thuốc sinh học, thảo mộc và hóa học hợp lý, giúp giảm áp lực bệnh, giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật và gia tăng lợi nhuận kinh tế cho nhà vườn so với tập quán canh tác truyền thống.

Kiến nghị và đề xuất

• Khuyến cáo người trồng thanh long thực hiện vệ sinh vườn nghiêm ngặt, cắt tỉa cành vô hiệu và cành bệnh mang ra khỏi vườn tiêu hủy trước mùa mưa để cắt đứt nguồn lưu tồn mầm bệnh trong đất và nước mương.
• Ứng dụng giải pháp quản lý theo ngưỡng áp lực bệnh, ưu tiên sử dụng dịch trích thảo mộc và tác nhân sinh học trong giai đoạn áp lực bệnh thấp và giai đoạn cận thu hoạch để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Các thử nghiệm phòng trừ bệnh ngoài đồng ruộng chủ yếu được thiết kế dưới dạng thí nghiệm đơn yếu tố; việc đánh giá hiệu lực của các biện pháp tập trung vào các chỉ tiêu bệnh học chính (tỷ lệ bệnh, chỉ số bệnh, kích thước vết bệnh) và năng suất quả trên trụ thanh long, chưa mở rộng phân tích chuyên sâu tác động lâu dài đến hệ sinh thái vi sinh vật đất đa dạng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Nghiên cứu hoàn thiện quy trình chiết xuất và công thức hóa chế phẩm từ dịch trích cây móng tay (Impatiens balsamina) ở quy mô công nghiệp để thuận tiện cho thương mại hóa và ứng dụng đại trà.
  • Mở rộng khảo nghiệm mô hình quản lý tổng hợp IPM trên diện rộng ở các vùng sinh thái trồng thanh long khác nhau và theo dõi chỉ số tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trên quả thanh long xuất khẩu.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng và tham khảo cho nhiều đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên và giảng viên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học, Công nghệ sinh học: Cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về quy trình phân lập, giám định nấm Colletotrichum kết hợp giữa hình thái học và chỉ thị phân tử ITS-rDNA; quy trình đánh giá vi sinh vật đối kháng và thử nghiệm dịch trích thực vật.
• Cán bộ kỹ thuật, khuyến nông viên: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực chứng để xây dựng tài liệu tập huấn kỹ thuật chuyển giao quy trình phòng trừ bệnh thán thư an toàn cho nông dân.
• Hợp tác xã và nhà vườn trồng thanh long: Cung cấp lịch trình dự tính phát sinh bệnh theo mùa mưa (từ tháng 6, đỉnh điểm tháng 9 - 10) và quy tắc luân phiên thuốc hóa sinh học theo áp lực bệnh, giúp giảm chi phí sản xuất và nâng cao giá trị quả xuất khẩu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã xác định những loài nấm nào là tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long tại ba tỉnh nghiên cứu?
Luận án đã thu thập 44 chủng nấm và khẳng định hai loài gây bệnh thán thư chính tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận là Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum thông qua đặc điểm hình thái và giải trình tự phân tích vùng ITS-rDNA.

2. Loài nấm nào gây hại nghiêm trọng nhất và giống thanh long nào mẫn cảm nhất với bệnh?
Cả hai loài nấm đều có khả năng gây bệnh trên cả 4 giống khảo nghiệm (ruột trắng Chợ Gạo, ruột trắng Bình Thuận, ruột đỏ và tím hồng), trong đó loài Colletotrichum truncatum có tính độc cao nhất và gây hại nặng nhất trên giống thanh long ruột đỏ.

3. Mầm bệnh thán thư lưu tồn ở đâu trong vườn thanh long và phát sinh mạnh nhất vào thời gian nào?
Nấm Colletotrichum spp. được tìm thấy lưu tồn trong nước mưa, nước mương rãnh, tàn dư mô chết và đất ở độ sâu 0 - 10 cm trong vườn. Bệnh bắt đầu xuất hiện từ tháng 6 dương lịch và đạt đỉnh điểm gây hại nặng nhất vào tháng 9 đến tháng 10, trùng với thời gian có lượng mưa và độ ẩm không khí cao tại Đồng bằng sông Cửu Long.

4. Dịch trích thảo mộc và dòng vi sinh vật đối kháng nào đạt hiệu quả cao nhất trong nghiên cứu?
Dịch trích từ cây móng tay (Impatiens balsamina) ở nồng độ 2% đạt hiệu lực ức chế nấm từ 56% đến 93,7%. Trong số các vi sinh vật đối kháng, chủng xạ khuẩn Streptomyces (TG17) đạt hiệu suất đối kháng từ 50% đến 71,3% và chủng vi khuẩn Bacillus (VL–N–BS 2) đạt hiệu suất đối kháng từ 62% đến 68%, thể hiện hiệu quả phòng bệnh rõ rệt ngoài đồng ruộng.

5. Chiến lược quản lý tổng hợp bệnh thán thư theo áp lực bệnh được luận án đề xuất như thế nào?
Luận án đề xuất: khi tỷ lệ bệnh trên 20% (áp lực cao), ưu tiên dùng các hoạt chất hóa học (Difenoconazole, Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole) hoặc dịch trích cây móng tay; khi tỷ lệ bệnh dưới 20% (áp lực thấp), sử dụng chế phẩm sinh học Polyoxin complex kết hợp vi sinh vật có ích (Streptomyces TG17, S. lydicus, Bacillus VL–N–BS 2) cùng với biện pháp cắt tỉa loại bỏ tàn dư bệnh.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đặng Thị Kim Uyên đã giải quyết một cách khoa học và hệ thống vấn đề xác định tác nhân, quy luật dịch tễ và biện pháp quản lý bệnh thán thư trên cây thanh long tại ba tỉnh trọng điểm Nam Bộ. Công trình đã giám định chính xác hai loài nấm gây bệnh Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum, chứng minh nguồn mầm bệnh lưu tồn đa dạng trong môi trường vườn và xác định đỉnh điểm gây hại vào mùa mưa (tháng 9 - 10). Các kết quả thực nghiệm về dịch trích cây móng tay, vi khuẩn Bacillus, xạ khuẩn Streptomyces và mô hình quản lý tổng hợp diện hẹp đã cung cấp cơ sở kỹ thuật vững chắc giúp giảm số lần phun thuốc hóa học, bảo đảm năng suất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho sản xuất thanh long bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP ĐẶNG THỊ KIM UYÊN NGHIÊN CỨU BỆNH THÁN THƢ TRÊN THANH LONG VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: BẢO VỆ THỰC VẬT Mã số ngành: 62620112 Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP ĐẶNG THỊ KIM UYÊN NGHIÊN CỨU BỆNH THÁN THƢ TRÊN THANH LONG VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: BẢO VỆ THỰC VẬT Mã số: 62620112 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: 1. NGUYỄN VĂN HÕA Năm 2022 CHẤP THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG Luận án này với tựa đề là “Nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý tổng hợp”, do nghiên cứu sinh Đặng Thị Kim Uyên thực hiện theo sự hướng dẫn của PGS. Trần Vũ Phến và TS. Luận án đã báo cáo và được Hội dòng đánh giá luận án tiến sĩ thông qua ngày: 31/10/2021 Luận án đã được chính sửa theo góp ý và được Hội đồng đánh giả luận án xem lại.

Thƣ ký Ủy viên (kỷ tên) (ký tên) Ủy viên Phản biện 3 (ký tên) (ký tên) Phản biện 2 Phân biện 1 (ký tên) (kỷ tên) Ngƣời hƣớng dẫn Chủ tịch Hội đồng (kỷ tên) (kỷ tên) i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án, trước hết cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới các thầy PGS. Trần Vũ Phến và TS. Nguyễn Văn Hòa đã dành nhiều thời gian để góp ý, định hướng phương pháp luận, cho ý tưởng, nội dung nghiên cứu, chỉnh sửa văn phong và động viên trong lúc gặp khó khăn và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực hiện công trình nghiên cứu này. Tôi xin được gửi lời cảm ơn tới Ban chủ nhiệm, đặc biệt là quý Thầy, Cô và các anh chị trong Bộ môn Bảo vệ Thực vật - Khoa Nông nghiệp và các Thầy Cô của Trường Đại học Cần Thơ, những người đã dạy và giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo Viện Cây ăn quả miền Nam và các anh chị em đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cám ơn GS. Rangaswamy Muniappan, của trường Đại học Virginia Tech - Gender Evaluation Hoa Kỳ đã cung cấp quỹ và hỗ trợ tôi thực hiện công trình nghiên cứu này. Tôi xin thành thật cảm ơn Thầy PGS.

Trần Nhân Dũng - Viện Công nghệ Sinh học - Trường Đại học Cần Thơ đã nhiệt tình giúp đỡ và hỗ trợ thực hiện một số nội dung nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Xin chân thành cảm ơn các anh, chị, em bộ môn Bảo vệ Thực vật - Viện Cây ăn quả miền Nam, bạn bè và các bạn cùng khóa nghiên cứu sinh đã giúp đỡ và động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài. Cuối cùng, xin dâng lên ba, mẹ đã sinh thành nuôi dưỡng con đã giúp đỡ tạo mọi điều kiện cho con và xin được chia sẻ niềm vui này đến chồng và con thương yêu đã luôn ủng hộ trong suốt thời gian thực hiện luận án này.