Luận án nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý tổng hợp - ĐH Cần Thơ

Luận án tiến sĩ Bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý hiệu quả phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Đặng Thị Kim Uyên
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Vũ Phến
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Bảo Vệ Thực Vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Thán Thư Trên Thanh Long Và Các Biện Pháp Quản Lý Tổng Hợp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƢƠNG 1
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu về cây thanh long
• 2.1.1. Phân loại thực vật
• 2.1.2. Nguồn gốc và phân bố
• 2.2. Tổng quan về bệnh thán thư
• 2.2.1. Thiệt hại do bệnh thán thư
• 2.2.2. Triệu chứng gây bệnh thán thư
• 2.3. Tác nhân gây bệnh thán thư trên cây trồng
• 2.3.1. Đặc điểm tác nhân
• 2.3.2. Đặc điểm phân loại các loài Colletotrichum thường gặp phổ biến
• 2.3.3. Đặc điểm hình thái Colletotrichum spp
• 2.3.4. Đặc điểm một số loài nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cây trồng
• 2.3.5. Đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum spp
• 2.3.6. Xác định loài thuộc chi Colletotrichum dựa vào ứng dụng sinh học phân tử
• 2.4. Một số nghiên cứu về bệnh thán thư trên thanh long
• 2.4.1. Gây hại nấm Colletotrichum trên thanh long
• 2.4.2. Biện pháp quản lý tổng hợp bệnh thán thư
• 2.4.2.1. Biện pháp ngăn ngừa bệnh Colletotrichum
• 2.4.2.2. Kiểm soát bằng biện pháp canh tác
• 2.4.2.3. Kiểm soát bằng sử dụng vi sinh vật
• 2.4.2.4. Kiểm soát bệnh bằng sử dịch trích thực vật
• 2.4.2.5. Kiểm soát bằng biện pháp hóa học
• 3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 3.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp
• 3.4.1. Thu thập và định danh các loài từ chi Colletotrichum bằng phương pháp hình thái và kỹ thuật công nghệ sinh học phân tử
• 3.4.1.1. Phân lập, phân nhóm và định danh loài nấm gây bệnh thán thư trên cây thanh long thuộc chi Colletotrichum dựa trên đặc điểm hình thái
• 3.4.1.2. Định danh loài của chủng nấm Colletotrichum spp. dựa trên trình tự DNA vùng ITS- rDNA
• 3.4.1.3. Khảo sát khả năng xâm nhiễm, gây hại của nấm Colletotrichum spp trên cành thanh long
• 3.4.1.4. Đánh giá khả năng gây hại của nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum trên các giống thanh long đang trồng phổ biến hiện nay
• 3.4.2. Khảo sát đặc điểm sinh học đối với tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long
• 3.4.2.1. Khảo sát ảnh hưởng của pH đối với Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum
• 3.4.2.2. Khảo sát ảnh hưởng của nhiệt độ đối với Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum
• 3.4.3. Khả năng lưu tồn, phát sinh phát triển của bệnh thán thư trên thanh long
• 3.4.3.1. Khảo sát sự hiện diện của nấm Colletotrichum spp. trong nước mưa tại vườn thanh long
• 3.4.3.2. Khảo sát sự hiện diện của nấm Colletotrichum spp. trong nước mương
• 3.4.3.3. Khảo sát sự hiện diện của nguồn bệnh trên mô chết, tàn dư thực vật trong vườn thanh long
• 3.4.3.4. Khảo sát sự hiện diện của tác nhân bệnh trong đất trồng thanh long
• 3.4.3.5. Kiểm chứng tác nhân gây bệnh của các chủng Colletotrichum spp. thu thập được từ nước mưa, nước mương, mô chết, tàn dư thực vật và trong đất (quy trình Koch)
• 3.4.3.6. Nghiên cứu diễn biến phát sinh, phát triển của bệnh thán thư thanh long trong năm
• 3.4.4. Xây dựng hợp phần kỹ thuật của qui trình phòng trừ tổng hợp bệnh theo hướng an toàn
• 3.4.4.1. Xác định hiệu quả một số loại nông dược ở các nồng độ khác nhau đối với tác nhân gây bệnh
• 3.4.4.2. Xác định hiệu quả một số loại dịch trích thảo mộc ở các nồng độ khác nhau đối với nấm gây bệnh
• 3.4.4.3. Khảo sát khả năng đối kháng của các chủng xạ khuẩn và vi khuẩn Bacillus spp. với nấm nấm gây bệnh
• 3.4.4.4. Đánh giá hiệu quả của một số loại thuốc hóa, dịch trích thảo mộc và sinh học đối với bệnh thán thư gây hại ở điều kiện nhà lưới
• 3.4.4.5. Đánh giá hiệu quả của một số loại nông dược và dịch trích thảo mộc đối với bệnh thán thư trên thanh long ngoài đồng
• 3.4.4.6. Đánh giá hiệu quả của một số loại sinh học và dịch trích thảo mọc đối với tác nhân gây bệnh ở điều kiện ngoài đồng
• 3.4.4.7. Thử nghiệm các biện pháp quản lý tổng hợp bệnh thán thư trên thanh long (Mô hình diện hẹp)
• 3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả thu thập và định danh các loài từ chi Colletotrichum bằng phương pháp hình thái và kỹ thuật sinh học phân tử
• 4.1.1. Kết quả thu thập và phân lập bệnh thán thư thanh long tại các tỉnh phía Nam
• 4.1.2. Kết quả phân nhóm nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên thanh long tại các tỉnh phía Nam
• 4.1.3. Kết quả định danh loài từ chi Colletotrichum bằng kỹ thuật sinh học phân tử
• 4.2. Kết quả khả năng xâm nhiễm, gây hại của nấm Colletotrichum spp. Gây bệnh than thư trên cành thanh long
• 4.2.1. Kết quả khả năng xâm nhiễm tự nhiên và cơ học của nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên cành thanh long
• 4.2.2. Kết quả lây nhiễm nhân tạo và tái phân lập ký sinh gây bệnh của các chủng nấm thuộc chi Colletotrichum thu thập được
• 4.2.3. Đánh giá khả năng gây hại của nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum trên các giống thanh long đang trồng phổ biến hiện nay
• 4.3. Đặc điểm sinh học của nấm Colletotrichum truncatum và Colletotrichum gloeosporioides tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.3.1. Ảnh hưởng của các mức pH khác nhau đối với nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư thanh long
• 4.3.2. Ảnh hưởng của các mức pH khác nhau đối với nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư thanh long
• 4.3.3. Kết quả ảnh hưởng của các mức nhiệt độ đến sự sinh trưởng của nấm Colletotrichum gloeosporioides
• 4.3.4. Kết quả ảnh hưởng của các mức nhiệt độ đến sự sinh trưởng của nấm Colletotrichum truncatum
• 4.4. Sự lưu tồn, phát sinh và phát triển của nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.4.1. Kết quả hiện diện của nấm Colletotrichum trong nước mưa tại các vườn thanh long
• 4.4.2. Sự hiện diện của nấm Colletotrichum trong nước mương, rãnh vườn thanh long
• 4.4.3. Sự hiện diện của nấm Colletotrichum sp. trên mô chết, tàn dư thực vật tại vườn thanh long
• 4.4.4. Kết quả hiện diện của nấm Colletotrichum spp. trong đất vườn thanh long ở các độ sâu khác nhau
• 4.4.5. Kết quả kiểm chứng các chủng Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư trên cành thanh long (quy tắc Koch)
• 4.4.6. Diễn biến phát sinh, phát triển của bệnh thán thư thanh long trong năm
• 4.5. Kết quả về xây dựng hợp phần kỹ thuật của qui trình phòng trừ tổng hợp bệnh theo hướng an toàn
• 4.5.1. Hiệu quả một số loại nông dược đối với nấm gây bệnh thán thư ở điều kiện phòng thí nghiệm
• 4.5.1.1. Khả năng ức chế đường kính của tản nấm Colletotrichum truncatum và hiệu lực của một số loại thuốc hóa học
• 4.5.1.2. Khả năng ức chế đường kính của tản nấm Colletotrichum gloeosporioides, Colletotrichum truncatum và hiệu lực của một số loại thuốc sinh học
• 4.5.2. Hiệu quả một số loại dịch trích thảo mộc ở các nồng độ khác nhau đối với nấm gây bệnh ở điều kiện phòng thí nghiệm
• 4.5.2.1. Kết quả xác định nồng độ 2%, 3% và 4% của một số loại dịch trích thảo mộc đối với nấm Colletotrichum truncatum
• 4.5.3. Khả năng đối kháng của các chủng xạ khuẩn và vi khuẩn Bacillus spp. với nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư thanh long ở điều kiện phòng thí nghiệm
• 4.5.3.1. Kết quả đối kháng của các chủng xạ khuẩn với nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.3.2. Kết quả đối kháng của các chủng xạ khuẩn với nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.3.3. Khả năng đối kháng của các dòng vi khuẩn Bacillus với nấm Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.3.4. Kết quả của các chủng vi khuẩn Bacillus với nấm Colletotrichum gloeosporioides gây bệnh thán thư trên thanh long
• 4.5.4. Hiệu quả của một số loại thuốc hóa học, sinh học và dịch trích thảo mộc đối với bệnh thán thư gây hại trên thanh long ở điều kiện nhà lưới
• 4.5.5. Hiệu quả của một số loại nông dược và dịch trích thảo mộc đối với bệnh thán thư gây hại trên thanh long ở điều kiện ngoài đồng
• 4.5.6. Hiệu quả của một số loại hoạt chất sinh học đối với bệnh thán thư gây hại trên thanh long ở ngoài đồng
• 4.5.7. Hiệu quả thử nghiệm phòng trừ tổng hợp bệnh thán thư trên thanh long (Mô hình diện hẹp)
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh thán thư trên thanh long

Bệnh thán thư, do các loài nấm thuộc chi Colletotrichum gây ra, là một trong những bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến cây thanh long. Nghiên cứu cho thấy Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum là hai tác nhân chính gây bệnh. Bệnh thường xuất hiện vào mùa mưa, đặc biệt trong các tháng có độ ẩm cao, làm giảm năng suất và chất lượng của thanh long. Các triệu chứng điển hình bao gồm vết đen trên thân và quả, có thể dẫn đến thối rữa. Theo nghiên cứu, bệnh phát sinh và phát triển mạnh nhất vào tháng 9 và tháng 10, trùng với thời điểm mưa lớn tại Đồng Bằng Sông Cửu Long. Tình hình này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc tìm kiếm và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhằm kiểm soát bệnh thán thư trên cây thanh long.

1.1. Tác động của bệnh thán thư

Bệnh thán thư không chỉ gây thiệt hại về năng suất mà còn ảnh hưởng đến giá trị thương mại của thanh long. Sự hiện diện của bệnh có thể làm giảm đáng kể sản lượng thu hoạch, dẫn đến tổn thất kinh tế cho nông dân. Các nghiên cứu chỉ ra rằng bệnh có thể làm giảm năng suất từ 30% đến 70%, tùy thuộc vào mức độ nhiễm bệnh và điều kiện canh tác. Việc hiểu rõ tác động của bệnh thán thư là rất quan trọng trong việc xây dựng các chiến lược quản lý hiệu quả.

II. Nghiên cứu về điều kiện phát sinh bệnh

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng điều kiện môi trường, bao gồm độ ẩm, nhiệt độ và pH đất, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của bệnh thán thư. Các thí nghiệm cho thấy Colletotrichum phát triển tốt nhất ở nhiệt độ từ 25 đến 30 độ C và độ ẩm trên 80%. Đặc biệt, nấm có thể tồn tại trong tàn dư thực vật và đất, làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho cây trồng. Việc khảo sát sự hiện diện của nấm trong nước mưa và các nguồn nước xung quanh vườn thanh long cho thấy nấm có thể lây lan qua nước, do đó việc quản lý nguồn nước cũng rất quan trọng trong phòng ngừa bệnh.

2.1. Điều kiện môi trường ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh

Các yếu tố như pH, nhiệt độ và độ ẩm không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm mà còn tác động đến khả năng nhiễm bệnh của cây thanh long. Nghiên cứu cho thấy pH đất từ 5.5 đến 7.0 là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của Colletotrichum. Việc điều chỉnh pH đất có thể giúp kiểm soát sự phát triển của nấm và giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi và điều chỉnh các yếu tố môi trường trong quá trình canh tác thanh long.

III. Biện pháp quản lý bệnh thán thư

Để quản lý hiệu quả bệnh thán thư, nghiên cứu đã đề xuất một số biện pháp tổng hợp, bao gồm sử dụng thuốc hóa học, biện pháp sinh học và canh tác. Các hoạt chất như Difenoconazole, Azoxystrobin và dịch trích từ cây móng tay đã cho thấy hiệu quả cao trong việc ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh. Ngoài ra, việc sử dụng vi sinh vật có ích như các chủng Bacillus và Streptomyces cũng được khuyến nghị nhằm tăng cường khả năng kháng bệnh cho cây thanh long. Việc áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp không chỉ giúp kiểm soát bệnh mà còn giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

3.1. Biện pháp hóa học và sinh học

Sử dụng thuốc hóa học là một trong những biện pháp phổ biến để kiểm soát bệnh thán thư. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc có thể dẫn đến hiện tượng kháng thuốc và ô nhiễm môi trường. Do đó, kết hợp với biện pháp sinh học là cần thiết. Các nghiên cứu đã cho thấy hiệu quả của dịch trích thực vật và các chủng vi sinh vật trong việc ức chế sự phát triển của nấm gây bệnh. Việc áp dụng các biện pháp này trong một quy trình quản lý tổng hợp sẽ giúp giảm thiểu chi phí và tăng cường hiệu quả phòng ngừa bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Cây thanh long (Hylocereus undatus) là cây ăn trái có giá trị kinh tế và kim ngạch xuất khẩu cao của Việt Nam, với diện tích canh tác tập trung lớn tại ba tỉnh Tiền Giang, Long An, Bình Thuận và lan rộng ra 60/63 tỉnh thành trên cả nước (diện tích ước tính khoảng 54.000 ha, sản lượng 1,1 triệu tấn). Năm 2016, kim ngạch xuất khẩu thanh long tươi đạt 895,7 triệu USD, chiếm 61,4% giá trị trái cây tươi xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, bệnh thán thư do nấm Colletotrichum spp. gây hại nghiêm trọng trên cành, nụ hoa và quả, làm suy giảm năng suất và chất lượng thương phẩm. Khảo sát sơ bộ tại các vùng chuyên canh ghi nhận tỷ lệ vườn nhiễm bệnh thán thư dao động từ 30% đến 60%. Thực tế canh tác cho thấy nông dân chủ yếu dựa vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học, dẫn đến hiện tượng kháng thuốc và nguy cơ tồn dư hóa chất cản trở xuất khẩu.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: thành phần loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên thanh long tại các tỉnh phía Nam chưa được định danh đầy đủ bằng sinh học phân tử; các nguồn lưu tồn mầm bệnh tự nhiên (đất, nước mương, nước mưa, tàn dư thực vật) chưa được kiểm chứng dịch tễ có hệ thống; và thiếu quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) kết hợp hài hòa giữa biện pháp canh tác, thuốc sinh học, dịch trích thảo mộc và vi sinh vật đối kháng bản địa.

Mục tiêu tổng quát của luận án: Xác định tác nhân, khả năng gây hại, điều kiện phát sinh phát triển của bệnh và nghiên cứu một số biện pháp phòng trừ có hiệu quả bệnh thán thư (Colletotrichum spp.) nhằm cải thiện năng suất thanh long tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận.

Mục tiêu cụ thể:

1. Xác định thành phần loài nấm Colletotrichum spp. gây bệnh thán thư tại các tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận.
2. Đánh giá điều kiện phát sinh phát triển của bệnh, khả năng xâm nhiễm và gây hại của nấm Colletotrichum spp. trên các giống thanh long đang trồng phổ biến hiện nay.
3. Tuyển chọn dòng vi sinh vật, dịch trích thảo mộc, nông dược có hiệu quả và bước đầu xây dựng quy trình quản lý tổng hợp bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum gây hại trên cây thanh long (Hylocereus undatus).
• Phạm vi không gian: Các vùng trồng thanh long trọng điểm tại 3 tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận; các thí nghiệm in vitro và phòng thí nghiệm thực hiện tại Viện Cây ăn quả miền Nam và Đại học Cần Thơ; thí nghiệm nhà lưới và mô hình ngoài đồng ruộng tại các địa phương trên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thực hiện từ tháng 02 năm 2015 đến tháng 12 năm 2019.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong y văn thế giới và Việt Nam, chi nấm Colletotrichum thuộc họ Phyllachoraceae, bộ Phyllachorales, lớp Sordariomycetes, ngành Ascomycota (Waller & Bridge, 1993; Sutton, 1980; Baxter et al., 1985). Nấm có kiểu sống bán ký sinh (hemibiotroph), ban đầu ký sinh trong mô sống dưới lớp cutin và tế bào biểu bì, sau đó chuyển sang giai đoạn hoại sinh (necrotroph) phá hủy tế bào mô ký chủ (Mendgen & Hahn, 2002).

Các công trình nghiên cứu trước đây về bệnh thán thư được tác giả hệ thống hóa:

• Trên cây ăn trái và cây trồng khác: Agrios (2005), Lakshmi et al. (2011), Cannon et al. (2012) phân tích tác hại diện rộng của Colletotrichum. Tại Việt Nam, Trị (2001), Ann et al. (1994) ghi nhận bệnh thán thư gây hại trên 60% mùa vụ xoài; Thủy và Kim (2005, 2008) phân lập 105 chủng nấm trên xoài và sầu riêng tại ĐBSCL, ghi nhận C. gloeosporioides và C. acutatum. Trên cây ớt, Than et al. (2008), Park et al. (1990), Voorrips et al. (2004), Bá và Cúc (1999), Mân và Tề (1998), Oanh (2001) đã mô tả các loài C. gloeosporioides, C. capsici, C. acutatum, C. coccodes, C. dematium, C. nigrum. Trên cà phê, Diệp (2009) ghi nhận C. kahawae và C. gloeosporioides.
• Trên cây thanh long: masratul et al. (2008), Masyahit et al. (2009), Zianti et al. (2010), Vijaya et al. (2015) xác định C. gloeosporioides và C. truncatum gây hại tại Malaysia, hình thành vết bệnh màu nâu đỏ có quầng đen; Guo et al. (2014) phát hiện C. truncatum hại thanh long tại Vân Nam, Trung Quốc; Athipunyakom & Likhitekaraj (2010), Athipunyakom et al. (2011) tại Thái Lan ghi nhận C. gloeosporioides xuất hiện nhiều trên cành, trong khi C. truncatum xuất hiện nhiều trên trái.
• Ứng dụng chỉ thị phân tử vùng ITS-rDNA: White et al. (1990), Bruns et al. (1991, 1992), Guarro et al. (1999), Huang et al. (2002), Celeste et al. (2010), Kong et al. (2004), Appiah et al. (2004) khẳng định vùng ITS1-5.8S-ITS2 có tính đa hình cao và tốc độ tiến hóa trung tính, là công cụ phân loại chính xác ở cấp độ loài cho vi nấm.
• Biện pháp phòng trừ tổng hợp: Quản lý dịch hại theo Nutter (2007); vệ sinh đồng ruộng và cắt tỉa cành bệnh (Prusky et al., 2001; Waller, 1998; Wen-Hsin et al., 2014); kiểm soát nước tưới (Lutz et al., 2008; Crump, 2009); phòng trừ sinh học bằng Trichoderma spp. (Pandey et al., 2011, 2012; Hùng và ctv., 2014), xạ khuẩn Streptomyces (Sử & Tường, 2016; Yến và ctv., 2016; Gomes, 2001), vi khuẩn Bacillus spp. (Ashwini & Srividya, 2012, 2014; Trang và ctv., 2020), nấm men Meyerozyma caribbica và Cryptococcus laurentii (Bautista-Rosales et al., 2013, 2014); dịch trích thảo mộc từ cây móng tay Impatiens balsamina (Nuchnuanrat, 2009; François et al., 2004), lá lốt Piper sarmentosum (Bussaman et al., 2012), gừng Zingiber officinale (Tagoe et al., 2011; Chrubasik et al., 2005), tỏi Allium sativum (Ngullie et al., 2010; Lợi, 2006; Huang et al., 2000), nghệ Curcuma longa (Gengaihi et al., 2000); thuốc hóa học và muối khoáng (Score 250EC, Amistar Top 325SC, Antracol 70WG, Mancozeb, Norshield 86.2WG; Awang et al., 2011; Cho, 1986).

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết: Luận án xác định chính xác cấu trúc thành phần loài Colletotrichum trên các giống thanh long tại Tiền Giang, Long An, Bình Thuận thông qua giải trình tự ITS; định vị các nguồn lưu tồn sơ cấp của nấm trong môi trường tự nhiên (nước mưa, nước mương vườn, đất ở độ sâu 0-10 cm, xác bã thực vật); đánh giá phản ứng mẫn cảm của từng giống thanh long; và thiết lập mô hình IPM diện hẹp kết hợp dịch trích cây móng tay, vi sinh vật đối kháng (Bacillus, Streptomyces) cùng thuốc hóa học theo ngưỡng bệnh để giảm số lần dùng hóa chất.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết

• Phân loại học hình thái và sinh học phân tử: Sử dụng các tiêu chuẩn phân loại nấm của Sutton (1980), CABI (2003) kết hợp phân tích chuỗi nucleotide vùng ITS1-5.8S-ITS2 trên rDNA để xác định loài.
• Quy tắc Koch (Koch's postulates): Lây nhiễm nhân tạo mầm bệnh phân lập được lên cành thanh long khỏe mạnh, theo dõi triệu chứng và tái phân lập để chứng minh vai trò tác nhân gây bệnh.
• Chiến lược quản lý dịch bệnh tổng hợp (IPM): Ứng dụng khung lý thuyết của Nutter (2007) gồm ba chiến lược: giảm nguồn bệnh ban đầu (cắt tỉa, tiêu hủy tàn dư), giảm tỷ lệ lây nhiễm (điều chỉnh môi trường, dùng chế phẩm sinh học, thảo mộc) và rút ngắn thời gian tương tác mầm bệnh - cây chủ (phun thuốc có chọn lọc theo ngưỡng áp lực bệnh).

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Thu thập và phân lập mẫu nấm: Thu thập mẫu cành, nụ hoa, quả có triệu chứng thán thư tại các vườn thanh long thuộc Tiền Giang, Long An và Bình Thuận. Phân lập nấm trên môi trường thạch đĩa PDA (Potato Dextrose Agar).
• Khảo sát nguồn lưu tồn trong tự nhiên: Lấy mẫu nước mưa bằng phễu thu mẫu vô trùng, lấy mẫu nước mương rãnh, mẫu xác bã cành khô mục và mẫu đất ở các tầng độ sâu (0 - 10 cm). Pha loãng nồng độ và cấy gạt trên môi trường chuyên biệt để đếm mật số khuẩn lạc (CFU/mL hoặc CFU/g), sau đó thử nghiệm lây bệnh lên cành thanh long theo quy trình Koch.
• Kỹ thuật sinh học phân tử: Tách chiết DNA tổng số bằng phương pháp CTAB; khuếch đại đoạn gen ITS bằng phản ứng PCR với cặp mồi chuyên biệt; điện di sản phẩm PCR trên gel agarose 1%; giải trình tự gen Sanger; so sánh độ tương đồng chuỗi nucleotide bằng công cụ BLAST trên NCBI và dựng cây phát sinh loài bằng phần mềm MEGA.
• Khảo sát đặc tính sinh học: Nuôi cấy nấm ở các dải pH khác nhau và các ngưỡng nhiệt độ khác nhau, đo đường kính tản nấm (mm) theo các mốc thời gian (120, 144, 168, 192 giờ sau khi cấy).
• Thí nghiệm thử hiệu lực nông dược và dịch trích thảo mộc in vitro:
  • Đánh giá 7 loại thuốc hóa học ở nồng độ 50 ppm và 100 ppm: Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole, Difenoconazole, Propineb, Mancozeb, Cuprous Oxide...
  • Đánh giá 5 loại thuốc sinh học: Polyoxin complex và các hợp chất sinh học.
  • Đánh giá 3 loại dịch trích thảo mộc: cây móng tay (Impatiens balsamina), gừng (Zingiber officinale), tỏi (Allium sativum) ở các nồng độ 2%, 3%, 4%.
  • Đánh giá khả năng đối kháng in vitro của 26 dòng vi khuẩn Bacillus spp. và các dòng xạ khuẩn Streptomyces spp. bằng phương pháp cấy đối đầu, đo bán kính vành vô khuẩn (mm) và tính hiệu suất đối kháng (%).
• Thí nghiệm nhà lưới và ngoài đồng: Bố trí khối ngẫu nhiên hoàn toàn (CRD) và khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD). Lây nhiễm nhân tạo bằng phương pháp tạo vết thương cơ học và không tạo vết thương trên cành bánh tẻ. Theo dõi tỷ lệ bệnh (TLB %), chỉ số bệnh (CSB %) và đường kính vết bệnh (cm).
• Thử nghiệm mô hình quản lý diện hẹp (1.000 m²): So sánh lô áp dụng IPM (cắt tỉa tàn dư + phun Propiconazole + Difenoconazole, dịch trích cây móng tay, Streptomyces lydicus, Polyoxin complex, xạ khuẩn TG17, vi khuẩn Bacillus VL-N-BS 2) với lô tập quán nông dân (TQND). Theo dõi chỉ số bệnh, số lần phun xịt, các yếu tố cấu thành năng suất, chi phí sản xuất và lợi nhuận kinh tế.
• Xử lý số liệu: Số liệu thí nghiệm được phân tích phương sai (ANOVA), kiểm tra sai biệt trung bình bằng phép thử LSD hoặc Duncan ở mức xác suất $p \le 0,05$ trên các phần mềm thống kê chuyên ngành.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương này trình bày tổng quan về ngành hàng thanh long Việt Nam, mức độ thiệt hại của bệnh thán thư tại ba vùng trọng điểm (Tiền Giang, Long An, Bình Thuận) với tỷ lệ nhiễm từ 30% đến 60%. Xác lập mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, 3 đóng góp mới và giới hạn của đề tài (chủ yếu là thí nghiệm đơn yếu tố ngoài đồng và mô hình diện hẹp).

Chương 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các kiến thức về cây thanh long (Hylocereus undatus), đặc điểm phân loại học chi Colletotrichum (Waller & Bridge, 1993; Sutton, 1980), chu trình sống bán ký sinh (hemibiotroph), cơ chế hình thành giác bám và đĩa đài (acervulus). Phân tích tổng quan các công trình quốc tế và trong nước về bệnh thán thư trên thanh long, ớt, xoài, sầu riêng; nguyên lý định danh phân tử vùng ITS-rDNA; tổng thuật các biện pháp IPM gồm vệ sinh tán cây, thoát nước, chế phẩm sinh học (Trichoderma, Bacillus, Streptomyces, nấm men), dịch trích thảo mộc (cây móng tay, tỏi, gừng, lá lốt) và cơ chế tác động của các nhóm hoạt chất trừ nấm.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết địa điểm, thời gian (2015 - 2019), vật liệu thí nghiệm và quy trình thực hiện:

• Phương pháp thu thập mẫu bệnh và phân lập thuần khiết nấm trên PDA.
• Quy trình tách DNA, chạy PCR với mồi ITS, điện di, giải trình tự và phân tích phát sinh loài.
• Phương pháp lây bệnh nhân tạo có/không tạo vết thương trên 4 giống thanh long (ruột trắng Chợ Gạo, ruột trắng Bình Thuận, ruột đỏ, tím hồng).
• Quy trình phân lập nấm từ nước mưa, nước mương, đất (0 - 10 cm) và tàn dư thực vật; quy trình kiểm chứng Koch.
• Phương pháp đánh giá in vitro hiệu lực của 7 hoạt chất hóa học, 5 hoạt chất sinh học, 3 loại thảo mộc, 26 dòng Bacillus và các chủng xạ khuẩn.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm nhà lưới, ngoài đồng và mô hình IPM diện hẹp (1.000 m²), chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xử lý thống kê.

Chương 4: Kết quả và thảo luận

1. Thu thập, phân lập và định danh tác nhân gây bệnh

• Đã thu thập và phân lập được 44 chủng nấm Colletotrichum từ các bộ phận cành, hoa, quả thanh long tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận.
• Kết hợp đặc điểm hình thái tản nấm, bào tử và phân tích trình tự DNA vùng ITS-rDNA so sánh trên ngân hàng gen NCBI đã khẳng định sự hiện diện của hai loài: Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum.
• Bào tử C. gloeosporioides có dạng hình trụ thẳng, hai đầu tù hoặc một đầu hẹp; bào tử C. truncatum có dạng hình lưỡi liềm, hơi cong, hai đầu nhọn, xuất hiện nhiều lông gai màu nâu đen trên đĩa đài.

Đặc điểm	Colletotrichum gloeosporioides	Colletotrichum truncatum
Hình thái khuẩn lạc	Trắng sữa, xám nhạt đến nâu đen	Nâu sậm đến đen, dạng búi sợi xám
Khối bào tử đính	Màu hồng cam đến cam nhạt	Màu mật đến nâu đậm
Hình dạng bào tử	Hình trụ thẳng, hai đầu tròn/tù	Hình lưỡi liềm/hình thoi cong
Lông gai (setae)	Ít hoặc không có gai	Rất nhiều gai cứng, màu nâu sẫm
Triệu chứng trên cành	Vết đốm vàng, hoại tử nâu có vòng đồng tâm	Vết phồng rộp, nâu đỏ đến nâu đen hoại tử sâu

2. Khả năng xâm nhiễm, gây hại trên các giống thanh long

• Thí nghiệm lây nhiễm cho thấy nấm có thể xâm nhiễm tự nhiên qua lỗ khí khổng nhưng xâm nhiễm qua vết thương cơ học diễn ra nhanh hơn và vết bệnh có đường kính lớn hơn rõ rệt.
• Cả hai loài nấm đều có khả năng gây hại trên cả 4 giống khảo sát: giống ruột trắng Chợ Gạo, giống ruột trắng Bình Thuận, giống ruột đỏ và giống tím hồng. Trong đó, loài Colletotrichum truncatum thể hiện độc tính cao nhất và gây hại nặng nhất trên giống thanh long ruột đỏ.

3. Đặc điểm sinh học của tác nhân nấm

• Ảnh hưởng của pH: C. gloeosporioides và C. truncatum sinh trưởng tốt nhất ở dải pH từ 6,0 đến 7,0. pH quá thấp (<4,0) hoặc quá cao (>9,0) làm ức chế mạnh sự phát triển đường kính tản nấm.
• Ảnh hưởng của nhiệt độ: Nhiệt độ tối thích cho sợi nấm phát triển là 25°C - 30°C (nhiệt độ tối hảo quanh mức 28°C). Ở nhiệt độ dưới 15°C hoặc trên 35°C, tốc độ sinh trưởng giảm sút rõ rệt.

4. Nguồn lưu tồn và quy luật phát sinh bệnh ngoài đồng

• Đã thu thập và phân lập được 8 chủng nấm Colletotrichum từ các mẫu nước mưa, nước mương rãnh, tàn dư mô chết và mẫu đất ở tầng mặt (độ sâu 0 - 10 cm) tại các vườn thanh long ở Tiền Giang, Long An, Bình Thuận.
• Tất cả 8 chủng này sau khi lây nhiễm nhân tạo lên cành thanh long theo quy tắc Koch đều tái hiện triệu chứng bệnh thán thư đặc trưng và tái phân lập thành công.
• Theo dõi dịch tễ học năm 2018 cho thấy tỷ lệ bệnh thán thư bắt đầu gia tăng từ tháng 6 dương lịch và đạt đỉnh điểm gây hại nặng nhất vào tháng 9 đến tháng 10 năm 2018, tương ứng với giai đoạn có lượng mưa lớn nhất và ẩm độ không khí cao nhất tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

5. Đánh giá các biện pháp phòng trừ

• Nông dược hóa học và sinh học in vitro:
  • Hoạt chất Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole, Difenoconazole và hoạt chất sinh học Polyoxin complex ức chế đường kính tản nấm C. gloeosporioides và C. truncatum với hiệu lực đạt từ 72,0% đến 93,75%.
• Dịch trích thảo mộc:
  • Dịch trích cây móng tay (Impatiens balsamina) ở nồng độ 2% có hiệu lực ức chế tản nấm gây bệnh từ 56,0% đến 93,7%; ở nồng độ 3% và 4% hiệu lực ức chế tăng lên rõ rệt so với dịch trích gừng và tỏi.
• Vi sinh vật đối kháng in vitro:
  • Tuyển chọn được 8 dòng vi khuẩn Bacillus (TB–TL–BS 4; DN–X–BS 4; VL–N–BS 1; VL–N–BS 2; VT–N–BS 1; VT–N–BS 2; VK3; BS) có hiệu suất đối kháng từ 62,0% đến 68,0%.
  • Tuyển chọn được 6 dòng xạ khuẩn (TG8, TG12, BT3, TG17, TG11, BT1) có hiệu suất đối kháng từ 50,0% đến 71,3% đối với tác nhân gây bệnh.
• Hiệu quả phòng trừ ngoài đồng:
  • Khi áp lực bệnh cao (tỷ lệ bệnh > 20%): Sử dụng Difenoconazole, Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole hoặc dịch trích cây móng tay cho hiệu quả ức chế đường kính vết bệnh và tỷ lệ bệnh tốt nhất.
  • Khi áp lực bệnh thấp (tỷ lệ bệnh < 20%): Sử dụng hoạt chất sinh học Polyoxin complex, xạ khuẩn Streptomyces (dòng TG17), Streptomyces lydicus và vi khuẩn Bacillus (dòng VL–N–BS 2) có hiệu quả phòng ngừa bệnh tốt.
• Hiệu quả mô hình IPM diện hẹp (1.000 m²):
  • Áp dụng gói giải pháp IPM (cắt tỉa tàn dư cành bệnh ra khỏi vườn + luân phiên phun Propiconazole + Difenoconazole, dịch trích cây móng tay, Streptomyces lydicus, Polyoxin complex, xạ khuẩn TG17, vi khuẩn Bacillus VL–N–BS 2) giúp giảm chỉ số bệnh, giảm số lần phun thuốc hóa học, tăng tỷ lệ quả thương phẩm loại 1 và nâng cao lợi nhuận kinh tế so với tập quán nông dân (TQND).

Chương 5: Kết luận và đề xuất

• Kết luận: Tóm tắt 3 kết quả then chốt về định danh 2 loài (C. gloeosporioides, C. truncatum), xác nhận các nguồn lưu tồn mầm bệnh (nước mưa, nước mương, đất, xác bã) gắn với chu kỳ mùa mưa tháng 6-10, và hiệu quả của các hợp phần kỹ thuật quản lý IPM (dịch trích cây móng tay 2-4%, vi khuẩn Bacillus VL-N-BS 2, xạ khuẩn TG17, Polyoxin complex và thuốc hóa học luân phiên).
• Đề xuất: Ứng dụng quy trình IPM vào thực tiễn sản xuất tại các vùng chuyên canh thanh long; chú trọng khâu vệ sinh vườn và quản lý thoát nước trước mùa mưa; tiếp tục nghiên cứu sản xuất chế phẩm sinh học dạng thương phẩm từ các dòng vi sinh vật bản địa đã tuyển chọn.

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp về mặt học thuật và phân loại học:

   • Xác định và định danh chính xác hai loài nấm Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum gây bệnh thán thư trên thanh long tại ba tỉnh Tiền Giang, Long An và Bình Thuận bằng việc giải trình tự và phân tích cây phát sinh loài dựa trên vùng gen ITS-rDNA.
   • Xác định được sự khác biệt về mức độ gây hại của hai loài trên các giống thanh long phổ biến, trong đó ghi nhận loài Colletotrichum truncatum có mức độ độc tính và gây hại nặng nhất trên giống thanh long ruột đỏ.

2. Đóng góp về mặt dịch tễ học thực vật:

   • Chứng minh mầm bệnh nấm Colletotrichum lưu tồn trực tiếp trong nước mưa, nước mương rãnh vườn, tàn dư mô chết thực vật và trong đất ở độ sâu từ 0 đến 10 cm. Phân lập được 8 chủng từ môi trường tự nhiên và chứng minh tính gây bệnh qua quy trình Koch.
   • Xác lập quy luật phát sinh và phát triển của bệnh thán thư theo điều kiện khí tượng: bệnh bắt đầu xuất hiện từ tháng 6 và đạt đỉnh điểm gây hại từ tháng 9 đến tháng 10 hàng năm, trùng khớp với thời kỳ mưa nhiều và ẩm độ cao tại Đồng bằng sông Cửu Long.

3. Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp quản lý:

   • Tuyển chọn được các dòng vi sinh vật đối kháng bản địa có hiệu lực cao gồm vi khuẩn Bacillus (dòng VL–N–BS 2 đối kháng 62 - 68%) và xạ khuẩn Streptomyces (dòng TG17 đối kháng 50 - 71,3%).
   • Chứng minh dịch trích cây móng tay (Impatiens balsamina) ở nồng độ 2% - 4% có khả năng ức chế nấm thán thư tương đương một số nông dược hóa học.
   • Xây dựng thành công hợp phần kỹ thuật quản lý tổng hợp (IPM) phân tầng theo áp lực bệnh (ngưỡng 20% tỷ lệ bệnh) trên mô hình diện hẹp, giúp giảm áp lực mầm bệnh, giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất thực thu và nâng cao hiệu quả kinh tế so với tập quán canh tác truyền thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:

  • Các thí nghiệm đánh giá biện pháp phòng trừ ngoài đồng ruộng chủ yếu được thiết kế dưới dạng thí nghiệm đơn yếu tố.
  • Các chỉ tiêu đánh giá hiệu lực ngoài đồng chủ yếu tập trung vào tỷ lệ bệnh, chỉ số bệnh, đường kính vết bệnh và năng suất quả trên trụ; chưa đánh giá toàn diện các biến đổi sinh lý mô học của cây ký chủ sau khi xử lý vi sinh vật kích kháng.
  • Mô hình quản lý tổng hợp mới được thử nghiệm ở quy mô diện hẹp (1.000 m²).

• Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng thử nghiệm mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) ở quy mô diện rộng tại nhiều vùng sinh thái canh tác thanh long khác nhau.
  • Nghiên cứu hoàn thiện công nghệ lên men, nhân sinh khối và dạng bào chế thương phẩm đối với dòng vi khuẩn Bacillus (VL–N–BS 2) và xạ khuẩn Streptomyces (TG17).
  • Chuẩn hóa quy trình chiết xuất và bảo quản hoạt chất từ cây móng tay (Impatiens balsamina) để ứng dụng đại trà trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ và đạt chuẩn xuất khẩu.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên: Luận án là tài liệu tham khảo về phương pháp kết hợp giữa chẩn đoán hình thái học truyền thống và sinh học phân tử (vùng ITS-rDNA) trong phân loại nấm bệnh cây trồng; cung cấp quy trình phân lập nấm từ môi trường đất, nước và xác bã thực vật theo quy tắc Koch.
• Đối với giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Cung cấp nguồn dữ liệu thực nghiệm về đặc tính sinh học của nấm Colletotrichum, hiệu suất đối kháng in vitro của các chủng Bacillus và Streptomyces, cùng cơ chế ức chế của dịch chiết thảo mộc.
• Đối với cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý nông nghiệp: Cung cấp cơ sở khoa học để biên soạn tài liệu tập huấn kỹ thuật quản lý bệnh thán thư thanh long, hướng dẫn nông dân nhận diện triệu chứng bệnh do từng loài nấm gây ra và áp dụng quy trình xử lý dịch bệnh theo mùa vụ.
• Đối với người sản xuất và hợp tác xã thanh long: Hướng dẫn giải pháp vệ sinh đồng ruộng, cắt tỉa cành bệnh và chiến lược luân phiên thuốc sinh học, dịch trích thảo mộc khi áp lực bệnh thấp (<20%) để giảm tồn dư hóa chất trên trái thanh long xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận gồm những loài nấm nào?

Kết quả phân lập 44 chủng nấm kết hợp phân loại hình thái và giải trình tự gen vùng ITS-rDNA trên ngân hàng gen NCBI đã xác định hai loài nấm gây bệnh là Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum.

2. Giống thanh long nào mẫn cảm và bị thiệt hại nặng nhất bởi loài nấm Colletotrichum truncatum?

Trong 4 giống thanh long được khảo sát (ruột trắng Chợ Gạo, ruột trắng Bình Thuận, ruột đỏ và tím hồng), loài Colletotrichum truncatum gây hại nặng nhất trên giống thanh long ruột đỏ.

3. Mầm bệnh thán thư thanh long lưu tồn ở những nguồn nào trong tự nhiên và phát sinh mạnh nhất vào thời điểm nào?

Nấm Colletotrichum spp. lưu tồn trong nước mưa, nước mương rãnh vườn, tàn dư mô chết thực vật và trong đất ở độ sâu từ 0 đến 10 cm (đã phân lập được 8 chủng gây bệnh qua quy trình Koch). Bệnh bắt đầu xuất hiện từ tháng 6 và bùng phát gây hại nặng nhất vào tháng 9 đến tháng 10 hàng năm, trùng với mùa mưa tại Đồng bằng sông Cửu Long.

4. Những dòng vi sinh vật và dịch trích thảo mộc nào đạt hiệu quả đối kháng cao nhất trong nghiên cứu?

• Dòng vi khuẩn Bacillus VL–N–BS 2 (cùng nhóm TB–TL–BS 4, DN–X–BS 4...) đạt hiệu suất đối kháng từ 62% đến 68%.
• Dòng xạ khuẩn Streptomyces TG17 (cùng nhóm TG8, TG12, BT3, BT1...) đạt hiệu suất đối kháng từ 50% đến 71,3%.
• Dịch trích cây móng tay (Impatiens balsamina) ở nồng độ 2% có hiệu lực ức chế nấm từ 56% đến 93,7%.

5. Nguyên tắc phân tầng xử lý bệnh trong quy trình quản lý tổng hợp (IPM) của luận án là gì?

Quy trình dựa trên ngưỡng tỷ lệ bệnh ngoài đồng:

• Khi áp lực bệnh cao (tỷ lệ bệnh > 20%): Sử dụng các hoạt chất hóa học như Difenoconazole, Azoxystrobin + Difenoconazole, Propiconazole + Difenoconazole hoặc dịch trích cây móng tay.
• Khi áp lực bệnh thấp (tỷ lệ bệnh < 20%): Ưu tiên sử dụng thuốc sinh học Polyoxin complex và các vi sinh vật đối kháng gồm xạ khuẩn Streptomyces (TG17), Streptomyces lydicus và vi khuẩn Bacillus (VL–N–BS 2) kết hợp cắt tỉa tiêu hủy tàn dư bệnh.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đặng Thị Kim Uyên đã xác định một cách có hệ thống hai tác nhân gây bệnh thán thư trên thanh long tại Tiền Giang, Long An và Bình Thuận là Colletotrichum gloeosporioides và Colletotrichum truncatum thông qua hình thái học và phân tích phân tử vùng ITS-rDNA. Nghiên cứu đã làm sáng tỏ các nguồn lưu tồn mầm bệnh trong đất, nước, xác bã thực vật và quy luật phát sinh bệnh đạt đỉnh trong mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đồng thời, đề tài đã tuyển chọn thành công các chủng vi sinh vật đối kháng bản địa (Bacillus VL–N–BS 2, Streptomyces TG17) và dịch trích cây móng tay, từ đó xây dựng hợp phần kỹ thuật quản lý tổng hợp (IPM) giúp giảm số lần phun thuốc hóa học, hạ giá thành sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho cây thanh long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP ĐẶNG THỊ KIM UYÊN NGHIÊN CỨU BỆNH THÁN THƢ TRÊN THANH LONG VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: BẢO VỆ THỰC VẬT Mã số ngành: 62620112 Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP ĐẶNG THỊ KIM UYÊN NGHIÊN CỨU BỆNH THÁN THƢ TRÊN THANH LONG VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ TỔNG HỢP LUẬN ÁN TIẾN SỸ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: BẢO VỆ THỰC VẬT Mã số: 62620112 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN: 1. NGUYỄN VĂN HÕA Năm 2022 CHẤP THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG Luận án này với tựa đề là “Nghiên cứu bệnh thán thư trên thanh long và biện pháp quản lý tổng hợp”, do nghiên cứu sinh Đặng Thị Kim Uyên thực hiện theo sự hướng dẫn của PGS. Trần Vũ Phến và TS. Luận án đã báo cáo và được Hội dòng đánh giá luận án tiến sĩ thông qua ngày: 31/10/2021 Luận án đã được chính sửa theo góp ý và được Hội đồng đánh giả luận án xem lại.

Thƣ ký Ủy viên (kỷ tên) (ký tên) Ủy viên Phản biện 3 (ký tên) (ký tên) Phản biện 2 Phân biện 1 (ký tên) (kỷ tên) Ngƣời hƣớng dẫn Chủ tịch Hội đồng (kỷ tên) (kỷ tên) i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án, trước hết cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới các thầy PGS. Trần Vũ Phến và TS. Nguyễn Văn Hòa đã dành nhiều thời gian để góp ý, định hướng phương pháp luận, cho ý tưởng, nội dung nghiên cứu, chỉnh sửa văn phong và động viên trong lúc gặp khó khăn và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình thực hiện công trình nghiên cứu này. Tôi xin được gửi lời cảm ơn tới Ban chủ nhiệm, đặc biệt là quý Thầy, Cô và các anh chị trong Bộ môn Bảo vệ Thực vật - Khoa Nông nghiệp và các Thầy Cô của Trường Đại học Cần Thơ, những người đã dạy và giúp đỡ cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo Viện Cây ăn quả miền Nam và các anh chị em đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cám ơn GS. Rangaswamy Muniappan, của trường Đại học Virginia Tech - Gender Evaluation Hoa Kỳ đã cung cấp quỹ và hỗ trợ tôi thực hiện công trình nghiên cứu này. Tôi xin thành thật cảm ơn Thầy PGS.

Trần Nhân Dũng - Viện Công nghệ Sinh học - Trường Đại học Cần Thơ đã nhiệt tình giúp đỡ và hỗ trợ thực hiện một số nội dung nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Xin chân thành cảm ơn các anh, chị, em bộ môn Bảo vệ Thực vật - Viện Cây ăn quả miền Nam, bạn bè và các bạn cùng khóa nghiên cứu sinh đã giúp đỡ và động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài. Cuối cùng, xin dâng lên ba, mẹ đã sinh thành nuôi dưỡng con đã giúp đỡ tạo mọi điều kiện cho con và xin được chia sẻ niềm vui này đến chồng và con thương yêu đã luôn ủng hộ trong suốt thời gian thực hiện luận án này.