Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh nấm phổi aspergillosis ở đàn ngan vịt nuôi tại phú xuyên hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh nấm phổi aspergillosis ở đàn ngan vịt nuôi tại phú, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Trần Thị Thanh Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Nam
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh nấm phổi (Aspergillosis) ở đàn ngan - vịt nuôi tại Phú Xuyên - Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng biểu
• 1.3. Danh mục hình ảnh
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abstract
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục đích của đề tài
• 1.8. Phạm vi nghiên cứu
• 1.9. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình nghiên cứu bệnh nấm phổi gia cầm ở trong nước và thế giới
• 2.1.1. Tình hình nghiên cứu bệnh nấm phổi gia cầm trên thế giới
• 2.1.2. Tình hình nghiên cứu bệnh nấm phổi ở trong nước
• 2.2. Đặc điểm sinh lý của ngan, vịt
• 2.2.1. Ngan Pháp
• 2.2.2. Vịt Super Meat
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh nấm phổi Aspergillosis ở ngan vịt tại Phú Xuyên

Bệnh nấm phổi do nấm Aspergillus gây ra là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi ngan vịt tại Phú Xuyên, Hà Nội. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định các đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh nấm phổi ở ngan vịt. Bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của đàn gia cầm mà còn gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi. Việc hiểu rõ về bệnh nấm phổi Aspergillosis sẽ giúp cải thiện các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm dịch tễ bệnh nấm phổi Aspergillosis

Bệnh nấm phổi Aspergillosis thường xảy ra ở ngan vịt trong độ tuổi từ 1 đến 3 tuần. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất thường xuất hiện ở những con ngan vịt non. Theo nghiên cứu, tỷ lệ chết do bệnh này có thể lên đến 75% trong những ngày đầu mắc bệnh. Các yếu tố như điều kiện nuôi dưỡng, vệ sinh chuồng trại và chế độ ăn uống có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của bệnh.

1.2. Triệu chứng lâm sàng của ngan vịt mắc bệnh

Triệu chứng lâm sàng của bệnh nấm phổi Aspergillosis ở ngan vịt bao gồm: ủ rũ, bỏ ăn, thở khó, và có thể thấy phân xanh trắng. Những triệu chứng này thường xuất hiện rõ rệt trong giai đoạn đầu của bệnh. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có biện pháp can thiệp kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng chống bệnh nấm phổi

Việc phòng chống bệnh nấm phổi Aspergillosis ở ngan vịt gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hiểu biết của người chăn nuôi về bệnh này. Nhiều người vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc duy trì vệ sinh chuồng trại và chế độ dinh dưỡng hợp lý. Ngoài ra, việc phát hiện bệnh sớm cũng gặp khó khăn do triệu chứng ban đầu không rõ ràng.

2.1. Thiếu kiến thức về bệnh nấm phổi

Nhiều người chăn nuôi chưa được trang bị kiến thức đầy đủ về bệnh nấm phổi Aspergillosis. Điều này dẫn đến việc không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết, làm tăng nguy cơ lây lan bệnh trong đàn.

2.2. Khó khăn trong việc phát hiện bệnh sớm

Triệu chứng của bệnh nấm phổi thường không rõ ràng trong giai đoạn đầu, khiến cho việc phát hiện bệnh trở nên khó khăn. Điều này có thể dẫn đến việc bệnh phát triển nghiêm trọng trước khi có biện pháp can thiệp.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh nấm phổi Aspergillosis

Nghiên cứu bệnh nấm phổi Aspergillosis được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm điều tra dịch tễ học, quan sát triệu chứng lâm sàng, và phân tích bệnh tích vi thể. Việc áp dụng các phương pháp này giúp xác định rõ ràng các đặc điểm của bệnh và tìm ra giải pháp hiệu quả.

3.1. Điều tra dịch tễ học

Phương pháp điều tra dịch tễ học được thực hiện thông qua phỏng vấn trực tiếp người chăn nuôi và theo dõi tình hình sức khỏe của đàn ngan vịt. Kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ mắc bệnh nấm phổi cao ở các xã thuộc huyện Phú Xuyên.

3.2. Quan sát triệu chứng lâm sàng

Quan sát triệu chứng lâm sàng là một phần quan trọng trong nghiên cứu. Các triệu chứng như thở khó, bỏ ăn, và ủ rũ được ghi nhận để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh nấm phổi Aspergillosis có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của ngan vịt. Các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích vi thể đã được xác định rõ ràng. Những thông tin này có thể được sử dụng để phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn cho đàn ngan vịt.

4.1. Bệnh tích đại thể và vi thể

Bệnh tích đại thể cho thấy sự xuất hiện của hạt nấm trong phổi và túi khí của ngan vịt. Bệnh tích vi thể cho thấy sự thoái hóa và hoại tử của tế bào nhu mô phổi, cùng với sự xuất hiện của tế bào viêm xung quanh hạt nấm.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện các biện pháp phòng ngừa bệnh nấm phổi Aspergillosis. Việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh này là rất cần thiết để giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh nấm phổi Aspergillosis ở ngan vịt tại Phú Xuyên đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong việc phòng chống bệnh. Việc nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả cho bệnh nấm phổi Aspergillosis. Điều này sẽ giúp cải thiện sức khỏe của đàn ngan vịt và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

5.2. Đề xuất các biện pháp phòng ngừa

Cần đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại và chế độ dinh dưỡng cho ngan vịt. Việc này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nấm phổi Aspergillosis trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu quy mô đàn thủy cầm đứng thứ hai thế giới với hơn 57 triệu con và sản lượng thịt đạt trên 67.800 tấn mỗi năm. Trong cơ cấu phát triển kinh tế nông nghiệp, các giống vật nuôi chuyên thịt và hướng trứng năng suất cao như ngan Pháp và vịt Super Meat (Cherry Valley) đóng vai trò chủ lực. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các mô hình nuôi thâm canh và bán thâm canh đang phải đối mặt với áp lực dịch bệnh nghiêm trọng, nổi bật là bệnh nấm phổi (Aspergillosis) do vi nấm thuộc chi Aspergillus gây ra.

Tại địa bàn huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội – một trong những vùng trọng điểm chăn nuôi thủy cầm của miền Bắc, bệnh nấm phổi xuất hiện phổ biến và để lại những thiệt hại nặng nề. Tỷ lệ mắc bệnh tại các đàn theo dõi dao động từ 21,65% đến 68,40%, trong khi tỷ lệ tử vong ghi nhận từ 18,20% đến 65,00%. Đáng chú ý, bệnh diễn biến đặc biệt khốc liệt trên đàn con non ở giai đoạn từ 5 đến 7 ngày tuổi, gây suy giảm nghiêm trọng tổng đàn và gia tăng chi phí sản xuất.

Nghiên cứu được triển khai nhằm xác định chính xác các đặc điểm dịch tễ học, triệu chứng lâm sàng đặc trưng và các biến đổi bệnh lý giải phẫu (bao gồm cả bệnh tích đại thể và vi thể) của bệnh nấm phổi trên đàn ngan Pháp và vịt Super Meat tại 6 xã thuộc huyện Phú Xuyên (Nam Phong, Nam Triều, Hồng Thái, Chuyên Mỹ, Đại Thắng, Đại Xuyên). Ý nghĩa thực tiễn của công trình là cung cấp các cứ liệu khoa học tin cậy, làm nền tảng xây dựng phác đồ chẩn đoán sớm và hoàn thiện quy trình an toàn sinh học, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ chết ở gia cầm non từ mức trên 50,00% xuống dưới 10,00% trong chăn nuôi nông hộ và trang trại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết bệnh sinh truyền nhiễm nấm học thú y kết hợp với mô hình giải phẫu bệnh học gia cầm thực nghiệm để phân tích cơ chế tương tác giữa mầm bệnh và vật chủ. Cơ chế gây bệnh được giải thích thông qua sự xâm nhập của bào tử nấm qua đường hô hấp, bám dính vào niêm mạc phế quản, túi khí rồi nhân lên nhanh chóng trong điều kiện thân nhiệt gia cầm từ 41 đến 42 độ C.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Vi nấm Aspergillus fumigatus: Chủng vi nấm hoại sinh hiếu khí, ưa nhiệt, phát triển mạnh trong khoảng nhiệt độ từ 25 đến 50 độ C (tối ưu ở 38 độ C), là căn nguyên hàng đầu gây viêm phổi u hạt ở gia cầm.
• Độc tố sinh học Aflatoxin: Nhóm độc tố do vi nấm sản sinh trong quá trình chuyển hóa, tiêu biểu là các phân đoạn độc tính cao như B1, M1, G1, gây hoại tử tế bào gan, phá hủy hồng cầu và làm suy giảm đáp ứng miễn dịch.
• Bệnh tích u hạt nấm: Tổ chức tổn thương dạng nốt viêm mạn tính đặc trưng, hình thành do sự tích tụ của sợi nấm hoại tử ở trung tâm, bao bọc bởi hàng rào tế bào bán liên, tế bào khổng lồ và bạch cầu đơn nhân.
• Biến đổi đại thể và vi thể: Các tổn thương cấu trúc mô bệnh học có thể nhận biết bằng mắt thường khi mổ khám hoặc quan sát qua kính hiển vi quang học sau khi nhuộm màu đặc hiệu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện với phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên có chủ đích trên tổng đàn 1.925 con ngan, vịt tại 6 xã thuộc huyện Phú Xuyên trong giai đoạn từ 5 đến 15 ngày tuổi. Cỡ mẫu khảo sát dịch tễ học bao gồm toàn bộ đàn theo dõi tại địa phương, trong đó tiến hành theo dõi lâm sàng chuyên sâu trên 90 cá thể có triệu chứng rõ rệt (chia làm 2 đợt: đợt một gồm 40 con, đợt hai gồm 50 con) và mổ khám giải phẫu bệnh tích trên 30 cá thể chết do bệnh. Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo tính đại diện cao cho các phương thức chăn nuôi nông hộ và bán công nghiệp tại địa bàn.

Phương pháp phân tích mô bệnh học được lựa chọn nhằm cung cấp bằng chứng chẩn đoán xác thực nhất ở cấp độ tế bào. Bệnh phẩm phổi, gan, túi khí, khí quản được thu thập không quá 6 giờ sau khi con vật chết, cắt lát dưới 0,5 cm và cố định ngay trong dung dịch Formalin 10%. Mẫu được xử lý qua hệ thống khử nước bằng cồn nồng độ tăng dần (70 độ, 90 độ, 100 độ), làm trong bằng Xylol, đúc khuôn Paraffin và cắt lát mỏng 3 đến 5 micromet bằng máy cắt Microtome. Tiêu bản được nhuộm kép Hematoxylin - Eosin (H&E) để đánh giá cấu trúc mô tổn thương và nhuộm Periodic Acid-Schiff (PAS) để nhận diện rõ vách sợi nấm bắt màu đỏ tía. Toàn bộ số liệu dịch tễ và bệnh lý được phân tích và xử lý bằng các phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm chuyên dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận và lượng hóa chi tiết các đặc điểm bệnh lý của bệnh nấm phổi trên đàn ngan, vịt qua các chỉ số thực chứng sau:

Thứ nhất, quy luật lứa tuổi mắc bệnh và tỷ lệ chết có sự phân hóa rõ rệt. Tỷ lệ nhiễm bệnh và tỷ lệ chết cao nhất tập trung ở nhóm gia cầm từ 5 đến 7 ngày tuổi. Tại xã Đại Thắng, đàn theo dõi ở 5 ngày tuổi ghi nhận tỷ lệ mắc lên tới 68,40% và tỷ lệ chết là 65,00%. Tại xã Nam Triều, đàn theo dõi ở 7 ngày tuổi có tỷ lệ mắc 56,20% và tỷ lệ chết 48,00%. Trái lại, ở các đàn 13 đến 15 ngày tuổi tại Nam Phong và Chuyên Mỹ, tỷ lệ chết giảm mạnh xuống còn lần lượt là 21,50% và 18,20%.

Thứ hai, triệu chứng lâm sàng tiến triển nhanh chóng với mức độ phá hủy cơ thể nặng nề. Trong đợt kiểm tra lần thứ nhất (40 con), các triệu chứng điển hình bao gồm: gầy sút (92,50%), ủ rũ bỏ ăn (90,00%), khó thở và thở vươn cổ (85,00%), chết ở tư thế lả dần (75,00%), tiêu chảy phân trắng xanh (62,50%) và phù mí mắt (52,50%). Sau 10 ngày theo dõi ở đợt hai (50 con), tỷ lệ tiêu chảy tăng vọt lên 84,00%, tỷ lệ sốt cao trên 42 độ C tăng từ 27,50% lên 54,00%, bụng trương xệ chiếm 56,00% và xuất hiện 10,00% cá thể có dấu hiệu tổn thương thần kinh trung ương như cổ trẹo, mất thăng bằng.

Thứ ba, tổn thương giải phẫu bệnh học mang tính đặc hiệu cao. Kết quả mổ khám 30 cá thể cho thấy 100% mẫu có hạt nấm mọc dày đặc ở nhu mô phổi và thành túi khí. Phổi bị viêm xuất huyết, chuyển màu đỏ sẫm đến xám đục, nhu mô đặc chắc, mất tính đàn hồi và chìm hoàn toàn khi thả vào nước (hiện tượng gan hóa). Bề mặt túi khí dày đục, phủ lớp màng giả sợi huyết màu vàng xám. Trên tiêu bản vi thể nhuộm H&E và PAS, các ổ u hạt thể hiện cấu trúc hoại tử trung tâm chứa mạng lưới khuẩn ty nấm phân nhánh, xung quanh được bao bọc bởi các lớp tế bào biểu mô thoái hóa, đại thực bào, tế bào khổng lồ nhiều nhân và hiện tượng sung huyết mao mạch nghiêm trọng.

Thảo luận kết quả

Diễn biến trầm trọng của bệnh nấm phổi ở lứa tuổi 5 đến 7 ngày xuất phát từ đặc điểm giải phẫu sinh lý của loài thủy cầm. Cấu trúc hệ thống túi khí phân nhánh rộng khắp cơ thể tạo điều kiện cho dung lượng thông khí lớn, kết hợp với thân nhiệt cao tạo nên môi trường ủ ấm tối ưu cho nha bào Aspergillus phát triển. Ở giai đoạn sơ sinh, hệ thống miễn dịch tự nhiên của ngan và vịt con chưa hoàn thiện, khiến mầm bệnh dễ dàng vượt qua hàng rào biểu mô đường hô hấp để xâm nhập sâu vào nhu mô phổi.

Hiện tượng sốt cao tăng gấp đôi (từ 27,50% lên 54,00%) và xuất hiện triệu chứng thần kinh (10,00%) ở giai đoạn sau của bệnh phản ánh tình trạng nhiễm độc tố toàn thân. Độc tố nấm theo hệ tuần hoàn gây hoại tử tế bào gan, viêm cặn thận và tổn thương hàng rào máu não. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây của các tác giả trong ngành thú y khi ghi nhận tỷ lệ chết ở đàn ngan con bị nấm phổi có thể lên đến 81,00%, đồng thời vượt trội so với tỷ lệ chết trên gà (thường dao động từ 5,00% đến 50,00%).

Các dữ liệu dịch tễ trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường thể hiện tương quan nghịch biến giữa lứa tuổi và tỷ lệ tử vong, kết hợp bảng ma trận phân loại tần suất xuất hiện u hạt trên các cơ quan nội tạng. Điều này chứng minh rằng bệnh nấm phổi không chỉ khu trú tại đường hô hấp mà là một bệnh lý tổn thương phủ tạng toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu bệnh lý và thực trạng dịch tễ tại huyện Phú Xuyên, các giải pháp can thiệp đồng bộ được đề xuất như sau:

Thứ nhất, kiểm soát vô trùng buồng ấp và xử lý trứng giống. Các trạm ấp trứng gia cầm cần thực hiện xông khử trùng vỏ trứng và máy ấp bằng hỗn hợp Formalin và thuốc tím đúng quy chuẩn kỹ thuật trước khi đưa vào ấp 24 giờ. Mục tiêu là triệt tiêu hoàn toàn mầm mống nha bào nấm lây truyền dọc, khống chế tỷ lệ nhiễm nấm sơ sinh dưới mức 1,00%. Thời gian thực hiện: liên tục trong tất cả các chu kỳ ấp nở. Chủ thể thực hiện: các cơ sở sản xuất và cung ứng con giống.

Thứ hai, cải tạo vi khí hậu chuồng nuôi và quản lý đệm lót sinh học. Hộ chăn nuôi cần loại bỏ triệt để rơm rạ, trấu ẩm mốc; định kỳ thay chất độn chuồng 2 đến 3 ngày một lần trong giai đoạn úm ngan vịt dưới 15 ngày tuổi. Duy trì độ ẩm chất độn chuồng dưới mức 15,00% và phun sát trùng định kỳ chuồng trại bằng dung dịch Iodine nồng độ 1 đến 2 phần nghìn với tần suất 2 lần mỗi tuần. Mục tiêu: giảm 90,00% mật độ bào tử nấm lơ lửng trong không khí chuồng nuôi. Chủ thể thực hiện: người chăn nuôi trực tiếp.

Thứ ba, áp dụng phác đồ điều trị kháng nấm kết hợp kiềm hóa môi trường sống. Khi phát hiện đàn thủy cầm có biểu hiện thở khó hoặc chết lả, bác sĩ thú y cơ sở cần hướng dẫn sử dụng ngay dung dịch Natri Bicacbonat (NaHCO3) liều 1 viên cho 3 đến 5 kg thể trọng để làm thay đổi pH đường tiêu hóa, ức chế nấm phát triển. Đồng thời, dùng thuốc kháng nấm chuyên biệt như Nystatin hoặc Vimetatin-56 trộn thức ăn với liều 1 kg thuốc cho 500 kg thức ăn, duy trì liên tục từ 3 đến 5 ngày. Mục tiêu: nâng tỷ lệ chữa khỏi bệnh lên trên 80,00% trong vòng 48 giờ kể từ khi phát hiện ổ dịch. Chủ thể: người chăn nuôi dưới sự giám sát của cán bộ thú y.

Thứ tư, nâng cao sức đề kháng và giám sát dịch tễ định kỳ. Bổ sung thường xuyên các chế phẩm điện giải, men tiêu hóa chịu nhiệt và Vitamin A vào khẩu phần ăn nhằm phục hồi nhanh niêm mạc biểu mô hô hấp bị tổn thương. Trạm Thú y huyện Phú Xuyên cần định kỳ lấy mẫu kiểm tra độc tố nấm mốc trong các lô thức ăn công nghiệp lưu hành trên địa bàn với tần suất 1 lần mỗi tháng, bảo đảm tỷ lệ nuôi sống của đàn thủy cầm thương phẩm đạt trên 92,00%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái nông nghiệp và khoa học thú y:

Nhóm sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi: Luận văn cung cấp nguồn tài liệu học thuật chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu bệnh lý nấm học, quy trình xử lý mô học paraffin và kỹ thuật nhuộm đặc hiệu PAS để phục vụ các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về bệnh truyền lây ở gia cầm.

Nhóm bác sĩ thú y và cán bộ khuyến nông cơ sở: Nắm vững các chỉ dấu lâm sàng phân biệt giữa bệnh nấm phổi và các bệnh đường hô hấp khác (như tụ huyết trùng, bại huyết do Riemerella anatipestifer), từ đó đưa ra quyết định can thiệp phác đồ kháng nấm chính xác trong 24 đến 48 giờ đầu tiên của ổ dịch.

Nhóm chủ trang trại và hộ chăn nuôi ngan Pháp, vịt Super Meat: Tiếp cận quy trình an toàn sinh học thực chiến, nhận thức rõ mối nguy cơ từ chất độn chuồng ẩm mốc và thức ăn tồn dư, giúp giảm thiểu tỷ lệ hao hụt đầu con từ mức trên 60,00% xuống dưới 5,00% trong quá trình úm gia cầm.

Nhóm các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi và cơ sở ấp nở con giống: Áp dụng các tiêu chuẩn kiểm soát độc tố vi nấm Aflatoxin trong nguyên liệu ngũ cốc và hoàn thiện quy trình tiêu độc khử trùng máy ấp, nâng cao chất lượng con giống xuất chuồng.

Câu hỏi thường gặp

Giai đoạn tuổi nào ngan, vịt có nguy cơ mắc và tử vong cao nhất do bệnh nấm phổi? Ngan và vịt mẫn cảm nhất với bệnh ở giai đoạn từ 5 đến 7 ngày tuổi. Số liệu nghiên cứu tại xã Đại Thắng ghi nhận tỷ lệ mắc lên đến 68,40% và tỷ lệ chết đạt đỉnh 65,00% ở đàn 5 ngày tuổi. Khi gia cầm đạt trên 15 ngày tuổi, hệ miễn dịch phát triển hoàn thiện hơn thì tỷ lệ tử vong giảm mạnh xuống mức dưới 20,00%.

Dấu hiệu lâm sàng đặc thù nhất để phân biệt bệnh nấm phổi trên đàn ngan, vịt là gì? Triệu chứng đặc thù nhất là tình trạng rối loạn hô hấp trầm trọng: con vật khó thở, phải há mỏ, nghển cao cổ để hít khí (chiếm 85,00% cá thể bệnh) nhưng không phát ra tiếng khò khè ướt. Kèm theo đó là triệu chứng gầy rộc nhanh chóng (92,50%) và chết trong tư thế lả dần (chiếm 75,00% đến 76,00%).

Tại sao việc sử dụng kháng sinh thông thường không mang lại hiệu quả điều trị bệnh nấm phổi? Kháng sinh thông thường chỉ có tác dụng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có hoạt tính đối với tế bào vi nấm Aspergillus. Lạm dụng kháng sinh còn tiêu diệt hệ vi sinh vật có ích, làm suy giảm sức đề kháng của gia cầm và khiến nấm bùng phát mạnh hơn. Điều trị bắt buộc phải sử dụng các hoạt chất kháng nấm chuyên dụng như Nystatin kết hợp kiềm hóa cơ thể.

Tổn thương đại thể đặc trưng nhất khi mổ khám gia cầm chết do nấm phổi là gì? Khi mổ khám, 100% cá thể mắc bệnh đều xuất hiện các hạt u nấm màu trắng ngà hoặc xám xanh có kích thước như hạt tấm mọc rải rác hoặc kết thành mảng trong nhu mô phổi và màng túi khí. Nhu mô phổi bị xơ hóa, viêm đặc, mất hoàn toàn tính xốp đàn hồi và chìm hẳn xuống đáy khi thả vào nước.

Làm thế nào để phòng ngừa triệt để mầm bệnh nấm Aspergillus trong chuồng trại? Biện pháp cốt lõi là kiểm soát độ ẩm chuồng nuôi luôn dưới 15,00% và không sử dụng thức ăn lưu kho quá hạn bị ẩm mốc. Định kỳ phun sát trùng chuồng bằng dung dịch Iodine 1 đến 2 phần nghìn, kết hợp xông khử trùng buồng ấp trứng bằng hỗn hợp Formalin và thuốc tím để ngăn chặn triệt để nguồn lây nhiễm bào tử nấm ngay từ giai đoạn phôi trứng.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập đầy đủ bức tranh dịch tễ học bệnh nấm phổi trên đàn ngan Pháp và vịt Super Meat tại 6 xã thuộc huyện Phú Xuyên, khẳng định tỷ lệ tử vong cao nhất xảy ra ở 5 đến 7 ngày tuổi (đạt đỉnh 65,00%).
• Hệ thống hóa bộ triệu chứng lâm sàng chỉ thị gồm gầy sút (92,50%), khó thở vươn cổ (85,00%), tiêu chảy phân trắng xanh (84,00%) và sốt cao (54,00%).
• Chứng minh tỷ lệ xuất hiện bệnh tích đại thể u hạt tại phổi đạt tuyệt đối 100%, đi kèm hiện tượng gan hóa khiến phổi chìm trong nước.
• Làm sáng tỏ cấu trúc tổn thương mô bệnh học vi thể với sự hiện diện của mạng lưới sợi nấm phân nhánh ở trung tâm u hoại tử, bao bọc bởi tế bào bán liên và tế bào khổng lồ.
• Đề xuất hoàn chỉnh gói giải pháp kỹ thuật kết hợp giữa an toàn sinh học lò ấp, kiểm soát đệm lót chuồng và phác đồ kháng nấm kiềm hóa giúp nâng cao tỷ lệ sống của đàn gia cầm lên trên 92,00%.

Công trình là đóng góp học thuật và thực tiễn giá trị cho chuyên ngành Thú y gia cầm tại Việt Nam. Kế hoạch tiếp theo trong vòng 6 đến 12 tháng tới là mở rộng mô hình chuyển giao kỹ thuật chẩn đoán và quy trình phòng trị nấm phổi cho các vùng chăn nuôi trọng điểm tại đồng bằng sông Hồng. Các hộ chăn nuôi và trang trại hãy chủ động áp dụng ngay các biện pháp an toàn sinh học để bảo vệ đàn giống và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THANH TÂM NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA BỆNH NẤM PHỔI (ASPERGILLOSIS) Ở ĐÀN NGAN – VỊT NUÔI TẠI PHÚ XUYÊN – HÀ NỘI Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Nam NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự giúp đỡ của tập thể trong và ngoài cơ quan. Các kết quả nêu trong luận văn là trung thực và tôi xin chịu trách nhiệm về những số liệu trong bản luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thanh Tâm i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Có được công trình nghiên cứu này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc tới các thầy cô giáo trong bộ môn Bệnh lý, Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. TS Nguyễn Hữu Nam đã đầu tư nhiều công sức và thời gian chỉ bảo tận tình giúp tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Nhân dịp này, cho phép tôi được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới các nhà khoa học, các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi nâng cao kiến thức, hoàn thành bản luận văn này. Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận văn.

Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Trần Thị Thanh Tâm ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng biểu.

vi Danh mục hình ảnh. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Tình hình nghiên cứu bệnh nấm phổi gia cầm ở trong nước và thế giới .1 Tình hình nghiên cứu bệnh nấm phổi gia cầm trên thế giới .2 Tình hình nghiên cứu bệnh nấm phổi ở trong nước. Đặc điểm sinh lý của ngan, vịt. Vịt Super Meat. Hiểu biết về căn bệnh.

Một số đặc điểm của nấm Aspergillosis. Một số nguyên nhân gây bệnh nấm phổi. Cơ chế sinh bệnh của bệnh nấm phổi. Dịch tễ bệnh.

Triệu chứng của ngan, vịt mắc nấm phổi. Bệnh tích của ngan, vịt mắc nấm phổi. Chẩn đoán của ngan, vịt mắc nấm phổi. Phòng và kiểm soát bệnh nấm phổi.

23 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều trị bệnh nấm phổi. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, địa điểm, nguyên liệu nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Nguyên liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp xác định triệu chứng lâm sàng và bệnh tích. Phương pháp xác định các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp điều tra lấy mẫu.

Phương pháp làm tiêu bản vi thể. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Điều tra tình hình bệnh nấm phổi trên đàn ngan, vịt nuôi tại phú xuyên - hà nội.

Kết quả nghiên cứu triệu chứng lâm sàng của ngan, vịt mắc bệnh nấm phổi. Kết quả nghiên cứu bệnh tích của ngan, vịt bệnh. Kết quả nghiên cứu bệnh tích đại thể của ngan – vịt mắc bệnh. Kết quả nghiên cứu bệnh tích vi thể của ngan – vịt mắc bệnh.

Kết luận và đề nghị. 52 Tài liệu tham khảo. 54 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt A. Aspergillus CV Cherry Valley KHKT Khoa học kỹ thuật PAS Periodic acid-Shiff stain v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 4.

Tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết của ngan, vịt mắc bệnh nấm phổi tại 1 số xã thuộc huyện Phú Xuyên – Hà Nội. Triệu chứng lâm sàng của ngan, vịt bệnh trong đợt kiểm tra lần thứ nhất. Triệu chứng lâm sàng của ngan, vịt quan sát được trong đợt kiểm tra lần thứ hai. Kết quả mổ khám bệnh tích ở ngan, vịt bị bệnh nấm phổi.

Vị trí xuất hiện ở hạt nấm ở ngan, vịt bệnh. Kích thước của các hạt nấm ở ngan, vịt bị bệnh. Kết quả biến đổi bệnh lý vi thể ở ngan, vịt mắc bệnh nấm phổi .47 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Ngan Pháp giống.

Ngan Pháp trưởng thành. Vịt Super Meat. Vịt bại liệt. Vịt thở khó, ngoẹo đầu.

Xác khô, gầy, lông xơ xác. Mí mắt phù, chảy nước mắt. Hạt nấm mặt sau phổi. Hạt nấm ở thành túi khí.

Hạt nấm ở màng treo ruột, màng gan. Hạt nấm thành ruột. Hạt nấm ở phổi và thành túi khí. Hạt nấm mọc trong phổi.

Giới hạn hạt nấm với vùng xung quanh. Hạt nấm con đang hình thành trong phổi. Xuất hiện tế bào bán liên và tế bào khổng lồ xung quanh hạt nấm. Sung huyết mạch quản phổi.

Phế quản giãn rộng, chứa đầy dịch nhầy. Xuất huyết phổi. Sung huyết khí quản, tế bào biểu mô tổn thương. Khí quản xuất huyết.

Sung huyết gan. Gan thoái hóa mỡ. Sung huyết ruột. Xuất huyết ở kẽ thận.

50 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thanh Tâm Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh nấm phổi (Aspergillosis)ở đàn ngan - vịt nuôi tại Phú Xuyên - Hà Nội”. Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Xác định đặc điểm dịch tễ bệnh nấm phổi trên các đàn ngan - vịt nuôi tại Phú Xuyên – Hà Nội. - Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của ngan – vịt mắc nấm phổi. Phương pháp nghiên cứu: - Xác định tỷ lệ mắc, chết do bệnh nấm phổi ở đàn ngan – vịt bằng phương pháp điều tra, phỏng vấn trực tiếp người chăn nuôi kết hợp với việc theo dõi, thăm khám trực tiếp.

- Xác định triệu chứng lâm sàng bằng phương pháp quan sát trực tiếp đàn ngan – vịt theo dõi. - Xác định bệnh tích đại thể bằng phương pháp mổ khám, quan sát những biến đổi ở các cơ quan con vật mắc bệnh. - Xác định bệnh tích vi thể bằng phương pháp thu thập mẫu bệnh phẩm ở cơ quan có tổn thương bệnh lý hình thái rõ làm tiêu bản vi thể, quan sát các biến đổi cấu trúc của mẫu bệnh phẩm đó dưới kính hiển vi quang học có độ phóng đại khác nhau. - Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả chính và kết luận: 1. Đàn ngan – vịt mắc bệnh nấm phổi ở nhiều lứa tuổi, chết nhiều từ 5 – 7 ngày, đặc biệt ở con bệnh ở ngày thứ 5. Bệnh có các triệu chứng lâm sàng: ủ rũ, mệt mỏi, bỏ ăn, khát nước, thở nhanh, thở khó, vươn cổ để thở, ỉa phân xanh trắng (100%). Ngoài ra còn thấy con vật mắc bệnh có các triệu chứng khác nhau như chảy nước mắt,, mũi, ngoẹo đầu, ngoẹo cổ.

Con vật chết ở tư thế lả dần chiếm 75,00%. Bệnh tích đại thể đặc trưng: hạt nấm mọc nhiều ở các cơ quan: túi khí, phổi, màng ngực, khí quản, bao tim, gan, màng treo ruột nhưng nhiều nhất ở phổi (100%). Bệnh tích vi thể điển hình: tế bào nhu mô phổi bị thoái hóa, hoại tử. Vùng xung quanh hạt nấm xuất hiện nhiều tế bào viêm.

viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Tran Thi Thanh Tam Thesis title: “A study of pathological characteristics of pulmonary fungal disease (Aspergillosis) in breeding ducks in the flock of geese-Phu Xuyen, Ha Noi”. Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: - Identificate epidemiological characteristics of pulmonary fungus in the herd of ducks in Phu Xuyen - Hanoi. - Investigate pathological characteristics of pulmonary diphtheria. Research Methods: - To determine the morbidity and mortality rates because of fungal hernia in the herd of ducks by survey and direct interview of livestock producers in combination with direct monitoring and examination.

- To identify clinical symptoms by direct observation of ducks. - To determinate general lesions by surgical methods, observation of changes in the organs of infected animals. - To determinate microscopic lesions by the method of collecting specimens in the organs with morphologically pathological lesions as microscopic specimens, observing the structural changes of the specimens under the optical microscope which have different magnification. - To determine the criteria of the red blood cell and white blood system by blood test of unhealthy ducks compared to the healthy one.

- To process data processing methods. Materials and Methods 1. Ducks and lung disease in many ages, many died from 5-7 days, especially in the fifth day. The disease has clinical symptoms: somnolence, fatigue, quit eating, thirst, rapid breathing, difficulty breathing, stretching neck to breathe, white feces (100%).

In addition, the infected animals have different symptoms such as tears, nose, head turn, dull neck. Animals die in the position gradually losing 75. Major general morbidities: fungal seeds grow in organs: air sacs, lungs, thoracic membrane, airway, heart, liver, mesentery but most in the lung (100%). Typical microscopic lesions: pulmonary parenchyma cells degenerate, necrosis.

The surrounding fungal seeds appear more inflammatory. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Việt Nam là một nước có truyền thống lâu đời về ngành nông nghiệp, trong đó ngành chăn nuôi giữ vai trò hết sức quan trọng, nó góp phần vào việc phát triển kinh tế nông nghiệp và nâng cao chất lượng cho cuộc sống của nhân dân.Trong đó chăn nuôi các loài gia cầm và thủy cầm hiện nay đang mang lại giá trị kinh tế to lớn. Nắm bắt được những lợi thế về điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, cùng đa dạng trong phương thức nuôi thả ở nước ta người chăn nuôi đã liên tục bổ sung những giống gà, ngan, vịt có chất lượng cao để chăn thả trên diện rộng.

Đặc biệt trong những năm gần đây các nổi lên giống ngan Pháp cho chất lượng thịt, trứng rất cao. Ngan Pháp là giống ngan có nguồn gốc từ Pháp và có rất nhiều dòng khác nhau, chúng cho sản lượng trứng cao và ổn định. Các dòng phổ biến như: R31, R41, R51, R61, R71 và giống siêu nặng.