Chương 1: Áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng Chương 3: Quan điểm, giải pháp đảm bảo áp dụng pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VĂN HOÁ 1. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa 1. Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa 1.
Xử phạt vi phạm hành chính Việc nghiên cứu khái niệm VPHC vừa có ý nghĩa lý luận quan trọng vừa mang tính thực tiễn sâu sắc. Trên cơ sở một định nghĩa khoa học, đúng đắn về VPHC, người ta mới có thể xác định được các vi phạm cụ thể trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước và đây chính là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hành chính đối với người vi phạm nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, nhà nước, cơ quan nhà nước cũng như các tổ chức có liên quan khác. Khoản 1 Điều 2 của Luật Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam kỳ họp thứ 3 khóa XIII thông qua ngày 20/6/2012 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2013 định nghĩa: “VPHC là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”. Còn ở khoản 2 Điều 2 định nghĩa: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”.Như vậy, XPVPHC là một loại hoạt động cưỡng chế, mang tính quyềnlực nhà nước phát sinh khi có VPHC, biểu hiện ở việc áp dụng các chế tài hành chính mang tính chất trừng phạt do các chủ thể có thẩm quyền nhân danh Nhà nước thực hiện theo quy định pháp luật.
Một hành vi bị coi làVPHC khi nó được quy định trong pháp luật về XPVPHC và người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử 9 phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC. XPVPHC thực chất là một loại hoạt động quản lý nhà nước do vậy chỉ có các cơ quan hoặc công chức được nhà nước trao quyền, quy định cụ thể thẩm quyền XPVPHC trong các văn bản pháp luật thì mới có quyền ra quyết định XPVPHC. Những chủ thể này nhân danh nhà nước, đại diện cho ý chí của nhà nước trong việc xác định một cá nhân hay tổ chức có hành vi VPHC hay không, hậu quả pháp lý của hành vi đó là như thế nào và có tuân theo các quy định cụ thể của pháp luật hay không. Tuy có khác nhau về cách diễn đạt, các định nghĩa về VPHC đã nêu đều phản ánh 04 đặc điểm bản chất sau đây của VPHC : Là hành vi trái pháp luật, xâm phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước; một hành vi được cho là trái quy định pháp luật khi hành vi đó không phù hợp với yêu cầu của quy phạm pháp luật hoặc là đối lập với yêu cầu đó có thể được biểu hiện ra bên ngoài bằng hành động hoặc không hành động và không đơn thuần là hành vi trái pháp luật hành chính mà còn có thể là những hành vi trái pháp luật dân sự, đất đai, lao động,… Hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện do cố ý hoặc vô ý hay còn gọi là tính có lỗi của VPHC.
Tuy nhận thức được về sự xâm phạm trật tự quản lý nhà nước, tính trái pháp luật của hành vi đó nhưng các tổ chức, cá nhân vi phạm vẫn lựa chọn và thúc đẩy hoạt động của mình trái với yêu cầu của pháp luật trong khi có đủ điều kiện để lựa chọn và quyết định cách xử sự khác, phù hợp với yêu cầu của pháp luật. Mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi thấp hơn tội phạm. Để đánh giá được mức độ nguy hiểm của VPHC so với tội phạm cần đồng thời cân nhắc các yếu tố như: mức độ gây thiệt hại cho xã hội của hành vi, tính chất, mức độ lỗi, tầm quan trọng của khách thể được bảo vệ cũng như nhân thân người vi phạm. Đây là dấu hiệu cơ bản nhất để phân biệt VPHC với tội phạm.
Pháp luật quy định hành vi đó phải bị XPVPHC, được thể hiện ngay 10 trong định nghĩa VPHC, dấu hiệu này vừa có tính quy kết vừa là thuộc tính của VPHC. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa Trên cơ sở định nghĩa chung về vi phạm hành chính như đã nêu trên, có thể hiểu VPHC trong lĩnh vực văn hóa là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa, nhưng không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính. Các lĩnh vực được xem là VPHC trong lĩnh vực văn hóa bao gồm: Vi phạm quy định về sản xuất phim, phát hành phim, phổ biến phim, nhân bản, tàng trữ phim, lưu chiểu, lưu trữ phim; sản xuất, lưu hành băng, đĩatrò chơi điện tử. Vi phạm các quy định về nhân bản; sản xuất; dán nhãn kiểm soát, lưu chiểu; bán, cho thuê hoặc lưu hành; tàng trữ, phổ biến bản ghi âm, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu.
Vi phạm quy định về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; thi người đẹp và người mẫu; dạy âm nhạc, dạy khiêu vũ của cơ sở dạy âm nhạc, dạy khiêu vũ ngoài công lập. Vi phạm quy định trong lĩnh vực mỹ thuật, triển lãm văn hóa, nghệ thuật, nhiếp ảnh. Vi phạm quy định về nếp sống văn hóa, công trình văn hóa, di sản văn hóa. Vi phạm quy định trong lĩnh vực thư viện, hoạt động văn hóa và kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng.
Vi phạm quy định về công bố, phổ biến tác phẩm ra nước ngoài. Vi phạm quy định về trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực văn hóa. Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa Thứ nhất là: XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa được áp dụng đối với tổ 11 chức, cá nhân trong và ngoài nước VPHC trong lĩnh vực văn hóa. Thứ hai là: XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa được tiến hành bởi các chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Theo Luật XLVPHC và Nghị định số 158/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định cụ thể chủ thể có thẩm quyền XPVPHC, hình thức, mức độ XPVPHC mà họ được phép áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC về văn hóa gồm: Chủ tịch UBND các cấp; thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực văn hóa (thanh tra viên, Chánh Thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục trưởng các Cục, Trưởng Đoàn thanh tra và cấp sở được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành); người có thẩm quyền xử phạt thuộc lực lượng Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng, Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, Quản lý thị trường. Thứ ba là: XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa được tiến hành theo nguyên tắc, thủ tục, trình tự được quy định tại các văn bản pháp luật về XPVPHC nói chung, XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa nói riêng do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Thứ tư là: Kết quả hoạt động XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa được thể hiện ở quyết định xử phạt trong đó ghi nhận các hình thức, mức xử phạt, biện pháp áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC. Việc quyết định áp dụng biện pháp xử phạt, hình thức xử phạt vừa thể hiện sự nghiêm khắc của Nhà nước đối với cá nhân, tổ chức vi phạm, giáo dục ý thức chấp hành, tuân thủ pháp luật, phòng ngừa các vi phạm pháp luật có thể xảy ra.
Các yếu tố cấu thành của vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa VPHC trong lĩnh vực văn hóa cũng như VPHC trong bất cứ lĩnh vực quản lý nhà nước nào đều phải thỏa mãn các dấu hiệu pháp lý của 4 yếu tố cấu thành của VPHC bao gồm: mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan và khách thể. Mặt khách quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa Mặt khách quan của VPHC trong lĩnh vực văn hóa chính là dấu hiệu bên ngoài của VPHC mà dấu hiệu bắt buộc phải là hành vi VPHC; nói cách khác đó là hành vi mà tổ chức, cá nhân thực hiện xâm phạm các qui tắc quản lý nhà nước về văn hóa và đã bị pháp luật ngăn cấm, sẽ bị xử phạt bằng các hình thức, biện pháp xử phạt vi phạm hành chính. Mặt khách quan của VPHC trong lĩnh vực văn hóa gồm các dấu hiệu: hành vi trái pháp luật, hậu quả thiệt hại mà hành vi gây ra cho xã hội, quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại thực tế do hành vi đó gây ra; các yếu tố khác: thời gian, địa điểm, phương tiện vi phạm - Hành vi trái pháp luật: Nếu một chủ thể thực hiện những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm hoặc không làm theo những việc mà pháp luật yêu cầu thì chủ thể đó đã có hành vi trái pháp luật. Trong lĩnh vực văn hóa thì hành vi trái pháp luật là không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật về văn hóa, xâm phạm đến những khách thể được pháp luật bảo vệ.
- Hậu quả thiệt hại mà hành vi gây ra cho xã hội do vi phạm các quy định trong lĩnh vực quản lý, chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự. - Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật của VPHC trong lĩnh vực văn hóa và thiệt hại thực tế do hành vi đó gây ra cho xã hội thể hiện bằng thiệt hại do chính hành vi VPHC gây ra và việc xác định mối quan hệ nhân quả là cần thiết nhằm xác định mức độ hành vi vi phạm và để đảm bảo nguyên tắc cá nhân, tổ chức phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm do thiệt hại mình đã gây ra.