Khóa luận tốt nghiệp nông học ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến sinh trưởng và hàm lượng adenosine trong nuôi cấy nấm trùng thảo cordyceps militaris

Khóa luận nghiên cứu ảnh hưởng của tổ yến và đẳng sâm đến sinh trưởng và hàm lượng adenosine trong nuôi cấy nấm trùng thảo cordyceps militaris.

• Tác giả: Nguyen Minh Tri
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyen Pham Hong Lan
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Nông Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Tổ Yến Và Đẳng Sâm Đến Sinh Trưởng Cordyceps Militaris
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2019 - 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu về nấm trùng thảo
• 1.2. Nguồn gốc, phân loại của nấm
• 1.3. Thành phần hoá học trong C. militaris
• 1.3.1. Cordycepin
• 1.3.2. Adenosine
• 1.4. Tác dụng của nấm trùng thảo
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quá trình nuôi cấy nấm
• 1.6. Độ thoáng khí và độ ẩm
• 1.7. Yếu tố dinh dưỡng
• 1.8. Một số nguyên liệu làm cơ chất
• 1.9. Một số nghiên cứu về nấm trùng thảo ở Việt Nam và trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian và địa điểm thí nghiệm
• 2.2. Điều kiện thí nghiệm
• 2.3. Phương pháp thí nghiệm
• 2.4. Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.4.1. Chỉ tiêu sinh trưởng
• 2.4.2. Chỉ tiêu về bệnh hại
• 2.4.3. Chỉ tiêu về hàm lượng adenosine
• 2.4.4. Hiệu quả kinh tế
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến thời gian sinh trưởng trong nuôi cấy nấm trùng thảo
• 3.2. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến khả năng sinh trưởng của nấm trùng thảo
• 3.3. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến chiều cao tán nấm trùng thảo
• 3.4. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến số lượng và kích thước quả thể nấm trùng thảo
• 3.5. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến tình hình bệnh hại trong nuôi cấy nấm trùng thảo
• 3.6. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến năng suất nấm trùng thảo
• 3.7. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến khối lượng tươi của nấm
• 3.8. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến khối lượng khô của nấm
• 3.9. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến tỷ lệ khô/tươi của nấm
• 3.10. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến năng suất lý thuyết và thực thu phần nấm
• 3.11. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến hàm lượng adenosine trong nuôi cấy nấm trùng thảo
• 3.12. Ảnh hưởng của việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm đến hiệu quả kinh tế trong nuôi cấy nấm trùng thảo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ảnh Hưởng Của Tổ Yến Và Đẳng Sâm

Nghiên cứu về tổ yến và đẳng sâm đã chỉ ra rằng chúng có thể ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của Cordyceps militaris. Loài nấm này không chỉ có giá trị dinh dưỡng mà còn chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe. Việc bổ sung các thành phần này vào môi trường nuôi cấy có thể cải thiện đáng kể hàm lượng adenosine, một hợp chất quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe con người.

1.1. Nguồn Gốc Và Tác Dụng Của Tổ Yến

Tổ yến được biết đến như một loại thực phẩm bổ dưỡng, chứa nhiều protein và khoáng chất. Nghiên cứu cho thấy tác dụng của tổ yến không chỉ dừng lại ở dinh dưỡng mà còn hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch và cải thiện sức khỏe tổng thể.

1.2. Đẳng Sâm Và Vai Trò Trong Nghiên Cứu

Đẳng sâm là một loại thảo dược quý, được sử dụng trong y học cổ truyền. Tác dụng của đẳng sâm trong việc cải thiện sức khỏe và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý đã được nhiều nghiên cứu chứng minh.

II. Vấn Đề Trong Nuôi Cấy Cordyceps Militaris

Mặc dù Cordyceps militaris có nhiều lợi ích, nhưng việc nuôi cấy chúng gặp phải một số thách thức. Các yếu tố như môi trường nuôi cấy, dinh dưỡng và sự hiện diện của các hợp chất bổ sung như tổ yến và đẳng sâm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm. Việc tìm ra liều lượng phù hợp cho các thành phần này là rất quan trọng.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sinh Trưởng

Nhiệt độ, độ ẩm và pH là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của Cordyceps militaris. Việc điều chỉnh các yếu tố này có thể giúp tối ưu hóa quá trình nuôi cấy.

2.2. Thách Thức Trong Việc Bổ Sung Tổ Yến Và Đẳng Sâm

Việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm vào môi trường nuôi cấy cần được thực hiện cẩn thận. Nếu không, có thể dẫn đến sự giảm sút trong khả năng sinh trưởng của nấm.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Tổ Yến Và Đẳng Sâm

Nghiên cứu được thực hiện thông qua thiết kế thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn (CRD) với nhiều nghiệm thức khác nhau. Mục tiêu là xác định liều lượng tối ưu của tổ yến và đẳng sâm để cải thiện sự phát triển của Cordyceps militaris.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm

Thí nghiệm được bố trí với nhiều nghiệm thức khác nhau, từ không bổ sung đến bổ sung các liều lượng khác nhau của tổ yến và đẳng sâm.

3.2. Phân Tích Kết Quả

Kết quả sẽ được phân tích dựa trên các chỉ tiêu như thời gian sinh trưởng, năng suất và hàm lượng adenosine trong nấm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cordyceps Militaris

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm có thể cải thiện đáng kể sự phát triển của Cordyceps militaris. Các nghiệm thức với liều lượng phù hợp đã cho thấy sự gia tăng về năng suất và hàm lượng adenosine.

4.1. Năng Suất Nấm Tăng Cao

Nghiên cứu cho thấy rằng năng suất nấm tăng lên đáng kể khi bổ sung tổ yến và đẳng sâm vào môi trường nuôi cấy.

4.2. Hàm Lượng Adenosine Tăng Cường

Hàm lượng adenosine trong nấm cũng tăng lên khi bổ sung các thành phần này, cho thấy tiềm năng dược lý của Cordyceps militaris.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung tổ yến và đẳng sâm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển của Cordyceps militaris. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở ra nhiều hướng đi mới trong việc phát triển các sản phẩm từ nấm này.

5.1. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định các liều lượng tối ưu và các thành phần bổ sung khác có thể cải thiện sự phát triển của nấm.

5.2. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Ngành Nông Nghiệp

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong sản xuất nấm thương mại, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi trồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nấm trùng thảo (Cordyceps militaris) là một loài nấm ký sinh trên côn trùng thuộc chi Cordyceps, lớp Ascomycetes. Trong tự nhiên, loài nấm dược liệu quý đông trùng hạ thảo (Ophiocordyceps sinensis) có vùng phân bố sinh thái hẹp, việc khai thác tự nhiên làm suy giảm nguồn gen và hiện chưa thể nuôi cấy nhân tạo ở quy mô thương mại. Ngược lại, Cordyceps militaris chứa tổ hợp hoạt chất sinh học tương đương hoặc vượt trội loài tự nhiên—tiêu biểu là cordycepin, adenosine, mannitol, polysaccharide—và hoàn toàn có khả năng nuôi trồng nhân tạo trên môi trường tổng hợp. Trong đó, adenosine giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị suy tim mãn tính, ổn định tuần hoàn máu mạch vành, hạ huyết áp, an thần sâu và kháng viêm.

Đẳng sâm (Codonopsis javanica) là vị thuốc cổ truyền giàu saponin, alkaloid và acid amin. Các khảo sát trước đó cho thấy việc bổ sung dịch chiết đẳng sâm vào cơ chất giúp kích thích tích lũy hoạt chất adenosine trong nấm nhưng lại gây ức chế khả năng lan tơ và kéo dài thời gian phát triển của hệ sợi. Nhằm giải quyết nhược điểm này, tổ yến (Aerodramus fuciphagus Amechanus)—với hàm lượng protein cao (62 - 63%), 18 loại acid amin và 31 nguyên tố khoáng vi lượng—được đưa vào thử nghiệm phối hợp để thúc đẩy quá trình hồi phục và lan nhanh của hệ sợi nấm. Tuy nhiên, tỷ lệ phối trộn tối ưu giữa tổ yến và đẳng sâm vào môi trường cơ chất nuôi cấy vẫn chưa được nghiên cứu hệ thống.

Khóa luận tốt nghiệp Kỹ sư Nông học của tác giả Nguyễn Minh Trí tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Xác định liều lượng phối trộn tổ yến và đẳng sâm thích hợp bổ sung vào cơ chất dinh dưỡng nuôi cấy nấm trùng thảo (Cordyceps militaris).
2. Theo dõi chặt chẽ các chỉ tiêu sinh trưởng (thời gian lan tơ, chiều cao tản, kích thước và số lượng quả thể) và ghi nhận tình hình phát sinh nấm bệnh hại.
3. Xác định năng suất sinh khối tươi, sinh khối khô và tỷ lệ thu hồi sản phẩm sau chế biến.
4. Định lượng hàm lượng hoạt chất adenosine tích lũy trong nấm bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).
5. Hạch toán tổng chi phí, tổng thu nhập, lợi nhuận thuần và tính toán hệ số sinh lời biên (Value Cost Ratio - VCR) trên quy mô 1.000 hộp nấm để đánh giá hiệu quả kinh tế.

Đối tượng nghiên cứu là giống nấm trùng thảo (Cordyceps militaris) cấp 2 dạng lỏng do Công ty TNHH Yến Thạch Hộc cung cấp. Phạm vi thực nghiệm được giới hạn tại cơ sở nuôi cấy của Công ty TNHH Yến Thạch Hộc, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An, trong thời gian từ tháng 5/2023 đến tháng 8/2023, khảo sát 6 công thức cơ chất gồm 1 nghiệm thức đối chứng và 5 nghiệm thức bổ sung tổ yến kết hợp đẳng sâm ở các liều lượng tăng dần.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp thực nghiệm

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh lý dinh dưỡng nấm lớn (Macrofungi) và công nghệ nuôi cấy quả thể Cordyceps militaris in vitro. Môi trường dinh dưỡng tối ưu cho loài nấm này đòi hỏi nguồn carbon dễ hấp thu (glucose), nguồn đạm hữu cơ phức hợp (nhộng tằm Bombyx mori L., peptone, cao nấm men), nguồn cơ chất nền giữ ẩm (gạo huyết rồng Oryza sativa L.) và các muối khoáng đệm (KH2PO4, MgSO4). Quá trình biệt hóa tạo quả thể chịu ảnh hưởng nghiêm ngặt bởi các điều kiện vô sinh: nhiệt độ nuôi dưỡng 20 - 22°C, độ ẩm không khí 70 - 90%, chu kỳ chiếu sáng 12 giờ sáng/12 giờ tối với cường độ ánh sáng 800 - 1.000 lux.

Thí nghiệm được thiết kế theo mô hình đơn yếu tố, bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên (Completely Randomized Design - CRD) gồm 6 nghiệm thức (NT), mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần:

• NT1 (Đối chứng - ĐC): 0 g tổ yến + 0 g đẳng sâm/L.
• NT2: 3 g tổ yến + 0 g đẳng sâm/L.
• NT3: 3 g tổ yến + 20 g đẳng sâm/L.
• NT4: 3 g tổ yến + 40 g đẳng sâm/L.
• NT5: 3 g tổ yến + 60 g đẳng sâm/L.
• NT6: 3 g tổ yến + 80 g đẳng sâm/L.

Cơ chất nền chung tính cho 1 lít dung dịch dinh dưỡng gồm: 30 g glucose + 30 g nhộng tằm xay nhuyễn + 1 g cao nấm men + 2 g pepton + 1 g KH2PO4 + 1 g MgSO4 cùng lượng tổ yến và đẳng sâm tương ứng từng công thức. Cứ 90 mL dung dịch này được phối trộn với 50 g gạo huyết rồng đựng trong hộp nhựa chịu nhiệt chuyên dụng (kích thước 11 x 11 x 9 cm). Quy mô thử nghiệm gồm 18 ô cơ sở, mỗi ô 25 hộp, tổng cộng 450 hộp cơ chất trên diện tích 4,5 m².

Phương pháp theo dõi và các chỉ tiêu đo đạc thực nghiệm gồm:

• Thời gian sinh trưởng: Xác định ngày xuất hiện sợi tơ nấm dài 1 mm; ngày lan kín tơ (khi trên 50% số hộp trong ô cơ sở có sợi nấm che phủ 100% bề mặt cơ chất); ngày xuất hiện quả thể (khi trên 50% số hộp nhú mầm quả thể dài 1 mm).
• Chỉ tiêu sinh trưởng hình thái: Đo chiều cao tản nấm định kỳ 10 ngày/lần tại các thời điểm 15, 25, 35 và 45 ngày sau cấy (NSC) trên 9 hộp ngẫu nhiên/ô cơ sở. Sau thu hoạch, đo chiều cao quả thể, đường kính quả thể tại vị trí lớn nhất (sử dụng thước kẹp điện tử) và đếm tổng số lượng sợi quả thể trên mỗi tản nấm.
• Tình hình bệnh hại: Kiểm tra định kỳ 10 ngày/lần trong 5 đợt để tính tỷ lệ hộp nhiễm bệnh hại (mốc xanh Trichoderma sp., mốc trắng, vi khuẩn) và chuyển đổi căn bậc hai phục vụ kiểm định thống kê.
• Chỉ tiêu năng suất sinh khối: Cân khối lượng tươi tản nấm, khối lượng quả thể tươi và khối lượng phần đế tươi; sấy thăng hoa mẫu nấm ở quy chuẩn: cấp đông tại -18°C trong 6 giờ, thăng hoa tại 40°C trong 17 giờ, sấy khan tại 45°C trong 3 giờ dưới áp suất 0,7 atm nhằm đưa độ ẩm về 1 - 4%. Cân xác định khối lượng tản nấm khô, phần nấm khô, phần đế khô; tính tỷ lệ khô/tươi (%), năng suất lý thuyết và năng suất thực thu phần nấm khô (kg/1.000 hộp).
• Phân tích hàm lượng hoạt chất: Lấy ngẫu nhiên 10 g nấm khô mỗi nghiệm thức để định lượng hoạt chất adenosine (đơn vị mg/kg) bằng kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) tại Công ty TNHH Công nghệ NHONHO.
• Hiệu quả kinh tế: Tính tổng chi phí (chi phí vật liệu, nguyên liệu, hóa chất, điện nước, nhân công, khấu hao thiết bị), tổng thu theo giá bán thương phẩm, lợi nhuận ròng và chỉ số sinh lời gia tăng trên chi phí gia tăng (Value Cost Ratio - VCR) trên đơn vị 1.000 hộp nấm.
• Xử lý số liệu: Số liệu được tổng hợp trên Microsoft Excel 2016 và xử lý phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai biệt phân hạng LSD ở mức ý nghĩa α = 0,05 và α = 0,01 bằng phần mềm R phiên bản 4.x.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về phân loại học, giá trị dược học và công nghệ nuôi trồng Cordyceps militaris. Tác giả phân tích cấu trúc phân tử của adenosine (purine nucleoside cấu thành từ adenine và ribose qua liên kết β-N9-glucosidic) cùng cordycepin (3'-deoxyadenosine). Các công trình y sinh được tổng hợp khẳng định nấm trùng thảo có khả năng điều hòa miễn dịch dịch thể thông qua việc tăng nồng độ kháng thể IgG và IgM, kháng khối u, ức chế vi khuẩn và bảo vệ hệ tim mạch nhờ hệ enzyme tiêu sợi huyết (fibrinolytic enzyme).

Tác giả cũng phân tích chi tiết giá trị dinh dưỡng của từng thành phần tham gia cấu tạo cơ chất:

• Gạo huyết rồng (Oryza sativa L.) giữ ẩm tốt, chứa lượng lớn vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B5, B6), khoáng vi lượng và các acid béo chưa bão hòa.
• Nhộng tằm (Bombyx mori L.) chứa 73,5% protein với đầy đủ các acid amin thiết yếu như leucine, isoleucine, lysine, threonine, valine cùng hàm lượng cao acid α-linolenic (36,3%).
• Tổ yến chứa 62 - 63% protein, 18 loại acid amin và 31 nguyên tố vi lượng, có tác dụng kích thích phát triển hệ sợi nấm.
• Đẳng sâm (Codonopsis javanica) chứa nhóm hoạt chất saponin, alkaloid, polysaccharide và phytosterol giúp bồi bổ khí huyết và tăng khả năng kháng bệnh.

Chương 1 điểm lại các nghiên cứu thực nghiệm tiêu biểu của Huang và ctv (2009) về hàm lượng adenosine trong quả thể đạt 2,45 mg/g; nghiên cứu của Đỗ Tuấn Bách (2017) về tối ưu hóa dinh dưỡng nhân tạo; và đặc biệt là công trình của Nguyễn Thanh Khiết (2022) chứng minh đẳng sâm giúp nâng cao hoạt chất adenosine nhưng gây trở ngại đến tốc độ lan tơ của nấm.

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương trình bày chi tiết danh mục thiết bị, điều kiện tiểu khí hậu nhà nấm và quy trình kỹ thuật 6 bước thực nghiệm:

• Bước 1 (Chuẩn bị nguyên liệu cơ chất): Cân 50 g gạo huyết rồng vào hộp; xay nhuyễn tổ yến đã làm sạch lông, đẳng sâm củ tươi và nhộng tằm đông lạnh; hòa trộn cùng glucose, cao nấm men, peptone, muối khoáng theo đúng công thức rồi rót 90 mL dịch vào hộp phôi.
• Bước 2 (Khử trùng): Dùng túi PE bọc kín miệng hộp, đưa vào nồi hấp tiệt trùng 50 lít ở 125°C, áp suất 1 atm trong 35 phút, sau đó để nguội tự nhiên trong phòng cấy.
• Bước 3 (Cấy giống): Thao tác trong tủ cấy vô trùng có màng lọc vi sinh và đèn UV; dùng súng cấy meo SUMO phun 5 mL dịch meo giống lỏng cấp 2 vào bề mặt cơ chất dưới ngọn lửa đèn cồn.
• Bước 4 (Ủ tơ): Đưa vào phòng ủ tối (20 - 22°C, độ ẩm 45 - 70%) trong 7 ngày; thường xuyên kiểm tra và loại bỏ các hộp nhiễm mốc xám xanh (Trichoderma sp.).
• Bước 5 (Kích thích quả thể): Chuyển sang phòng chiếu sáng bằng đèn LED 12 giờ/ngày (cường độ 800 - 1.000 lux, nhiệt độ 20 - 22°C, độ ẩm 75 - 99%) để kích hoạt quá trình chuyển sắc tố cam và nhú mầm quả thể.
• Bước 6 (Thu hoạch và sấy thăng hoa): Thu hoạch sau 40 ngày kể từ khi hình thành quả thể, cắt tách phần quả thể và chân đế, vận hành máy sấy thăng hoa 10 kg (đông -18°C/6 giờ; thăng hoa 40°C/17 giờ; sấy khan 45°C/3 giờ ở 0,7 atm), sau đó đóng hũ thủy tinh kín có gói hút ẩm.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 trình bày toàn bộ số liệu thống kê thu được từ 6 nghiệm thức thực nghiệm. Các dữ liệu then chốt được thể hiện qua các nhóm chỉ tiêu:

1. Thời gian sinh trưởng: Việc bổ sung đồng thời tổ yến và đẳng sâm giúp rút ngắn đáng kể thời gian sinh trưởng của hệ sợi nấm. Ngày xuất hiện sợi tơ ở các nghiệm thức NT3 - NT6 chỉ mất 2,0 ngày, khác biệt rất có ý nghĩa thống kê (p < 0,01) so với NT1 (3,7 ngày) và NT2 (3,0 ngày). Thời gian lan kín bề mặt cơ chất của NT3 - NT6 chỉ là 4,0 ngày, trong khi NT1 mất tới 6,7 ngày. Thời gian xuất hiện quả thể nhanh nhất thuộc về NT6 (8,7 NSC), tiếp đến là NT5 (9,0 NSC), NT3 và NT4 (9,3 NSC), NT2 (10,4 NSC) và chậm nhất là đối chứng NT1 (12,4 NSC).

2. Khả năng sinh trưởng và kích thước quả thể: Chiều cao tản nấm tăng trưởng liên tục qua các thời điểm đo đạc. Đến 45 NSC, nghiệm thức NT6 đạt chiều cao tản cao nhất (8,92 cm), kế đến là NT5 (8,87 cm), NT4 (8,80 cm), NT3 (8,73 cm), NT2 (8,33 cm) và thấp nhất là NT1 (7,80 cm). Chiều cao quả thể sau thu hoạch đạt giá trị cực đại ở NT6 (8,6 cm), khác biệt vượt trội so với NT1 và NT2 (đều đạt 7,3 cm).

Đường kính và số lượng sợi quả thể cho thấy mối tương quan nghịch rõ rệt: NT2 (chỉ có tổ yến) có đường kính sợi lớn nhất đạt 6,8 mm nhưng số lượng sợi ít nhất (113,5 sợi/hộp). Ngược lại, NT3 đạt số lượng sợi cao kỷ lục (275,2 sợi/hộp) nhưng đường kính sợi lại mỏng nhất (4,6 mm). Ở NT6, các chỉ tiêu này đạt mức cân bằng với 202,2 sợi/hộp và đường kính 5,3 mm.

3. Tình hình phát sinh bệnh hại: Tỷ lệ hộp nấm bị nhiễm bệnh dao động trong khoảng hẹp từ 2,4% đến 3,5%, trong đó NT6 có tỷ lệ nhiễm thấp nhất (2,4%) và NT2 có tỷ lệ nhiễm cao nhất (3,5%). Phân tích ANOVA cho thấy sai khác giữa các nghiệm thức không có ý nghĩa thống kê (F = 2,15; p > 0,05). Các tác nhân gây hại chủ yếu gồm nấm mốc trắng, mốc xám xanh (Trichoderma sp.) và vi khuẩn, xuất hiện chủ yếu trong tuần đầu của giai đoạn ủ tơ.

4. Năng suất sinh khối và hàm lượng hoạt chất: Khối lượng tươi và khô của các bộ phận nấm biến thiên theo liều lượng đẳng sâm bổ sung. Nghiệm thức NT6 cho khối lượng tản nấm tươi nặng nhất đạt 105,8 g/hộp; khối lượng phần nấm khô đạt 8,6 g/hộp; tỷ lệ khô/tươi phần nấm đạt 20,6%. Năng suất thực thu phần nấm khô của NT6 đạt đỉnh 8,7 kg/1.000 hộp, cao hơn rõ rệt so với NT1 (8,2 kg/1.000 hộp) và NT2 (7,4 kg/1.000 hộp).

Kết quả phân tích sắc ký lỏng HPLC ghi nhận hàm lượng hoạt chất adenosine tăng tuyến tính thuận theo lượng đẳng sâm bổ sung vào cơ chất: NT1 đạt 201 mg/kg; NT2 đạt 227 mg/kg; NT3 đạt 527 mg/kg; NT4 đạt 675 mg/kg; NT5 đạt 796 mg/kg; và NT6 đạt hàm lượng cao nhất 814 mg/kg (gấp 4,05 lần so với đối chứng).

Nghiệm thức	Công thức bổ sung	Thời gian ra quả thể (NSC)	Chiều cao quả thể (cm)	Số lượng quả thể (sợi/hộp)	Năng suất thực thu nấm khô (kg/1.000 hộp)	Hàm lượng Adenosine (mg/kg)	Lợi nhuận (triệu đồng/1.000 hộp)	Hệ số VCR (lần)
NT1	0 g Yến + 0 g Đẳng sâm	12,4 a	7,3 c	141,5 cd	8,2 ab	201	23,0	0,00
NT2	3 g Yến + 0 g Đẳng sâm	10,4 b	7,3 c	113,5 d	7,4 c	227	22,5	-0,71
NT3	3 g Yến + 20 g Đẳng sâm	9,3 bc	7,6 bc	275,2 a	7,7 bc	527	96,0	10,14
NT4	3 g Yến + 40 g Đẳng sâm	9,3 bc	8,1 ab	164,7 bc	8,2 ab	675	103,5	8,29
NT5	3 g Yến + 60 g Đẳng sâm	9,0 bc	8,4 ab	188,7 b	8,5 a	796	105,8	6,18
NT6	3 g Yến + 80 g Đẳng sâm	8,7 c	8,6 a	202,2 b	8,7 a	814	106,9	5,14

Ghi chú: Trong cùng một cột, các chữ cái đi kèm thể hiện sự khác biệt thống kê có ý nghĩa ở mức α = 0,05; NSC: Ngày sau cấy; VCR: Tỷ số hoàn vốn gia tăng.

5. Hiệu quả kinh tế: Cả 6 công thức cơ chất đều mang lại lợi nhuận dương. Khi chỉ bổ sung 3 g tổ yến (NT2), tổng thu đạt 74,0 triệu đồng nhưng do chi phí vật liệu tăng nên lợi nhuận giảm xuống còn 22,5 triệu đồng/1.000 hộp, dẫn đến hệ số VCR âm (-0,71 lần). Tuy nhiên, khi phối hợp thêm đẳng sâm, giá trị thương phẩm tăng cao nhờ hàm lượng adenosine vượt trội. Nghiệm thức NT6 đạt tổng thu 174,0 triệu đồng và lợi nhuận ròng lớn nhất (106,9 triệu đồng/1.000 hộp). Xét về khía cạnh hiệu quả chi phí biên, nghiệm thức NT3 (3 g yến + 20 g đẳng sâm) đạt tỷ số VCR cao nhất là 10,14 lần và chỉ số này giảm dần khi tiếp tục nâng liều lượng đẳng sâm (NT4 đạt 8,29; NT5 đạt 6,18; NT6 đạt 5,14).

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

1. Xác lập công thức phối trộn cơ chất tối ưu về mặt sinh học và dược tính kỹ thuật là nghiệm thức NT6 (bổ sung 3 g tổ yến + 80 g đẳng sâm/L cơ chất nền). Nghiệm thức này giúp mọc quả thể sớm nhất (8,7 NSC), chiều cao tản nấm đạt đỉnh (8,92 cm tại 45 NSC), chiều cao quả thể đạt cực đại (8,6 cm), khối lượng tản tươi đạt 105,8 g/hộp, năng suất thực thu phần nấm khô cao nhất đạt 8,7 kg/1.000 hộp và hàm lượng adenosine đạt mức cao nhất 814 mg/kg.
2. Về hiệu quả tài chính, công thức NT6 đạt mức sinh lời tuyệt đối cao nhất với 106,9 triệu đồng/1.000 hộp. Tuy nhiên, nếu tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn tăng thêm, công thức NT3 (3 g tổ yến + 20 g đẳng sâm/L) đạt hệ số VCR tối ưu với 10,14 lần (thu về 96,0 triệu đồng lợi nhuận với tổng chi phí 58,0 triệu đồng/1.000 hộp).
3. Đóng góp khoa học cốt lõi: Đề tài đã giải quyết thành công mâu thuẫn sinh học được ghi nhận trong nghiên cứu của Nguyễn Thanh Khiết (2022). Việc kết hợp 3 g tổ yến đã cung cấp nguồn acid amin và dưỡng chất phục hồi hoàn toàn tốc độ lan tơ và biệt hóa mầm quả thể, khắc phục triệt để hiện tượng ức chế hệ sợi do đẳng sâm gây ra, đồng thời cho phép đẳng sâm phát huy tối đa vai trò tiền chất xúc tác tổng hợp adenosine trong quả thể nấm trùng thảo.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số giới hạn thực nghiệm:

• Thí nghiệm được thực hiện trên mô hình đơn yếu tố cố định lượng tổ yến (3 g/L) và chỉ biến thiên nồng độ đẳng sâm từ 0 đến 80 g/L; chưa khảo sát các tổ hợp nồng độ tổ yến khác nhau.
• Thử nghiệm được tiến hành trong một đợt duy nhất (tháng 5 đến tháng 8/2023) tại một nhà nấm ở Cần Giuộc, Long An với quy mô 450 hộp cơ chất, chưa kiểm chứng qua các mùa vụ thời tiết khác nhau.
• Đề tài chỉ tập trung định lượng hoạt chất adenosine bằng HPLC, chưa phân tích thêm hàm lượng cordycepin, polysaccharide và hàm lượng saponin tổng số trong thành phẩm nấm sau sấy thăng hoa.

Hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm:

• Tiến hành thí nghiệm lặp lại đa vụ và mở rộng quy mô sản xuất lên cấp độ trang trại công nghiệp để kiểm định độ ổn định của năng suất và tính đồng đều của hoạt chất.
• Thiết kế thí nghiệm hai yếu tố để đánh giá tương tác chéo giữa các mức tổ yến khác nhau kết hợp với các mức đẳng sâm khác nhau nhằm xây dựng mô hình tối ưu hóa bề mặt đáp ứng.
• Bổ sung các chỉ tiêu phân tích hóa thực vật toàn diện đối với cordycepin, d-mannitol và saponin để hoàn thiện hồ sơ chất lượng dược liệu.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên, học viên và giảng viên các chuyên ngành Nông học, Công nghệ sinh học, Bảo vệ thực vật, Nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu trong việc tìm hiểu kỹ thuật xây dựng môi trường dinh dưỡng nhân tạo.
• Các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp nuôi trồng nấm công nghệ cao: Tham khảo chi tiết công thức dinh dưỡng bổ sung tổ yến kết hợp đẳng sâm vào cơ chất gạo huyết rồng - nhộng tằm; quy trình hấp khử trùng áp suất cao (125°C, 1 atm, 35 phút); và chu trình sấy thăng hoa nấm trùng thảo (-18°C/6 giờ, 40°C/17 giờ, 45°C/3 giờ dưới áp suất 0,7 atm) giúp kiểm soát ẩm độ từ 1 - 4%.
• Các nhà quản lý sản xuất nông nghiệp: Áp dụng phương pháp hạch toán kinh tế chi tiết và sử dụng chỉ số VCR để ra quyết định đầu tư nguyên liệu bổ sung phù hợp với quy mô nguồn vốn của đơn vị.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế phối hợp giữa tổ yến và đẳng sâm tác động như thế nào đến quá trình lan tơ của nấm trùng thảo?
Đẳng sâm khi bổ sung đơn độc vào cơ chất thường làm chậm quá trình phát triển của hệ sợi nấm. Việc bổ sung 3 g tổ yến/L cung cấp nguồn protein hòa tan phong phú (62 - 63%) cùng 18 loại acid amin và khoáng vi lượng, giúp tơ nấm xuất hiện nhanh hơn (chỉ sau 2,0 ngày so với 3,7 ngày ở đối chứng) và phủ kín bề mặt cơ chất chỉ sau 4,0 ngày (so với 6,7 ngày ở đối chứng), từ đó loại bỏ hoàn toàn tác dụng ức chế sinh trưởng của đẳng sâm.

2. Hàm lượng adenosine đạt giá trị cao nhất ở công thức nào và tăng bao nhiêu lần so với đối chứng?
Hàm lượng adenosine đạt giá trị cực đại ở nghiệm thức NT6 (3 g tổ yến + 80 g đẳng sâm/L) với 814 mg/kg sản phẩm sấy thăng hoa, cao gấp 4,05 lần so với nghiệm thức đối chứng NT1 (chỉ đạt 201 mg/kg). Kết quả thực nghiệm cho thấy khi nồng độ đẳng sâm trong cơ chất tăng dần từ 0 g đến 80 g/L thì hàm lượng adenosine tích lũy trong nấm cũng tăng tuyến tính liên tục.

3. Tại sao nghiệm thức NT6 đạt lợi nhuận tuyệt đối cao nhất nhưng NT3 lại có tỷ số VCR cao nhất?
Nghiệm thức NT6 đạt lợi nhuận tuyệt đối cao nhất (106,9 triệu đồng/1.000 hộp) do có năng suất thực thu lớn nhất (8,7 kg/1.000 hộp) kết hợp giá bán thương phẩm cao. Tuy nhiên, nghiệm thức NT3 (3 g yến + 20 g đẳng sâm/L) chỉ tăng thêm 7,2 triệu đồng chi phí đầu vào so với đối chứng nhưng mang lại lợi nhuận gia tăng tới 73,0 triệu đồng, tạo ra hệ số sinh lời biên VCR đạt mức kỷ lục 10,14 lần (so với 5,14 lần ở NT6).

4. Quy trình sấy thăng hoa quả thể nấm trùng thảo trong nghiên cứu được cài đặt theo các thông số kỹ thuật nào?
Nấm trùng thảo sau khi thu hoạch được sấy thăng hoa qua 3 giai đoạn: làm đông sâu ở nhiệt độ -18°C trong 6 giờ; thăng hoa tách ẩm chính ở nhiệt độ 40°C trong 17 giờ; và sấy khan hoàn thiện ở nhiệt độ 45°C trong 3 giờ dưới áp suất chân không 0,7 atm. Quá trình này giúp giữ nguyên hình dạng, màu sắc quả thể và đưa độ ẩm sợi nấm về mức tối ưu từ 1% đến 4%.

5. Tỷ lệ nhiễm bệnh trong quá trình nuôi cấy là bao nhiêu và biện pháp xử lý được tác giả áp dụng như thế nào?
Tỷ lệ hộp nấm nhiễm bệnh hại trên toàn bộ các nghiệm thức dao động từ 2,4% đến 3,5% (thấp nhất ở NT6 đạt 2,4% và cao nhất ở NT2 đạt 3,5%), sai khác giữa các công thức không có ý nghĩa thống kê. Tác nhân gây hại chủ yếu là mốc xám xanh (Trichoderma sp.), mốc trắng và vi khuẩn phát sinh trong giai đoạn ủ tơ. Biện pháp xử lý là kiểm tra định kỳ 10 ngày/lần và loại bỏ ngay lập tức các hộp nhiễm bệnh ra khỏi phòng nuôi để ngăn ngừa lây lan chéo.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Minh Trí đã chứng minh việc bổ sung tổ yến kết hợp đẳng sâm vào cơ chất nền gạo huyết rồng và nhộng tằm giúp rút ngắn thời gian sinh trưởng, thúc đẩy ra quả thể sớm và gia tăng năng suất sinh khối nấm trùng thảo (Cordyceps militaris). Về mặt kỹ thuật và dược tính, nghiệm thức phối trộn 3 g tổ yến + 80 g đẳng sâm/L (NT6) đem lại hiệu quả cao nhất với năng suất thực thu nấm khô đạt 8,7 kg/1.000 hộp, hàm lượng adenosine đạt 814 mg/kg và lợi nhuận ròng đạt 106,9 triệu đồng/1.000 hộp. Về mặt kinh tế tài chính, công thức bổ sung 3 g tổ yến + 20 g đẳng sâm/L (NT3) là phương án tối ưu hóa đồng vốn đầu tư gia tăng với hệ số VCR đạt 10,14 lần. Công trình cung cấp các thông số kỹ thuật thực nghiệm hoàn chỉnh, có giá trị ứng dụng cao cho ngành sản xuất nấm dược liệu công nghệ cao tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN TAI LIEU 1.1 Giới thiệu về nắm trùng thảo Nam trùng thảo (còn gọi là nhộng trùng thảo, đông trùng thảo hay đông trùng hạ thảo) là các loài nắm ký sinh trên sâu non, nhộng hoặc sâu trưởng thành của một số loài côn trùng. Nhiều nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng nhộng trùng thảo C. militaris có giá trị dinh dưỡng cao, giúp tăng cường sức khoẻ, nâng cao hệ miễn dịch, kháng khuẩn, kháng virus, hỗ trợ điều trị cho người bị bệnh hen phế quản, viêm phế quản mãn tính, ho lao, cải thiện chức năng thận, liệt dương, hỗ trợ điều trị ung thư, bảo vệ tim mạch và hệ thần kinh (Das va ctv, 2010). Các loài thuộc chi Cordyceps thường được gắn với tên gọi ĐTHT là xuất phát từ quan sát thực tế khi vào mùa đông sợi nắm chỉ phát triển trong cơ thể sâu, đến mùa hè quả thể được hình thành, mọc ra ngoài nhô lên khỏi mặt đất giống như một loài thảo mộc.

Nam Ophiocordyceps sinensis (hay còn gọi là Cordyceps sinensis) (Sung và ctv, 2007) là một loại nam dược liệu phân bồ rất hạn chế trong tự nhiên và được nuôi trồng trong điều kiện hoang đã, loài nắm này hiện tại vẫn chưa được nuôi trồng thành công trong môi trường nhân tao, do đó sản lượng nam thu được không đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường (Li va ctv, 2006; Stone, 2008; Zhang và ctv, 2012). Loài Cordyceps militaris (thường được gọi nam trùng thảo), chứa các hợp chat hóa học tương tự như của O. sinensis, nhưng có thé dé dàng nuôi trồng trong môi trường nhân tạo (Li va ctv, 1995; Dong và ctv, 2012). Hiện nay, đã có nhiều nghiên cứu về quy trình nuôi trồng nam C.

militarisis nhằm thay thé cho loài O. Sinensis và có nhiều nghiên cứu quan trọng về gen, nhu cầu dinh dưỡng, môi trường nuôi cấy, các đặc tính sinh hóa và dược ly của nam C. Gần đây, bộ gen hoàn chỉnh của C. militaris cũng được giải trình tự làm cơ sở cho nhiều nghiên cứu sâu hơn về loại nắm này (Zheng và ctv, 2011).

Có hơn 400 phân loài thuộc chi Cordyceps đã được tim thay va 3 mô tả, tuy nhiên chỉ có khoảng 36 loài được nuôi trồng trong điều kiện nhân tạo đề sản xuất quả thé (Wang, 1995; Sung, 1996; Li va ctv, 2006). Trong số những loài này, chỉ có loài C. militaris đã được trồng ở quy mô lớn do có dược tính rất tốt và có thời gian sản xuất ngắn (Li va ctv, 2006). Do giá trí dược liệu, giá trị kinh tế cao và tinh kha thi của việc nuôi nắm C.

milifaris ở quy mô lớn, việc phát triển các nghiên cứu về nuôi trồng nắm C. militaris nhằm tăng quy mô sản xuất, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và chuyên giao công nghệ cho các đơn vị sản xuất để đem lại lợi ích kinh tế cho địa phương là hết sức cần thiết.1 Nguồn gốc, phân loại của nấm C. militaris là một trong những loài nấm quan trong trong y học cô truyền Trung Hoa. Phân bố rộng rãi ở Châu Á, Nam Mỹ, Bắc Mỹ, Châu Âu, các khu vực cận nhiệt đới đến khu vực ôn đới.

militaris được sử dụng ở Trung Quốc và một số quốc gia Đông Á và hiện nay cũng được sử dụng rộng rãi ở các quốc gia phương Tây (Cui và Yuan, 2011; Das và ctv, 2010). Phân loại nam trùng thảo (C. militaris): giới Fungi, ngành Ascomycoa, ngành phụ Ascomycotina, lớp Ascomycetes/Pyrenomycetes, bộ Hypocreales, ho Clavicipataceae, chi Cordyceps, loài Cordyceps militaris. militaris, tạo ra nhiều cordycepin nhất trong số các loài Codyceps và có thé được nuôi trồng trên môi trường nhân tạo.

Vì những ly do này, C. militaris được sử dụng rộng rãi làm thảo mộc hoặc thực phẩm chức năng ở khu vực Đông á (Naru và ctv, 2017). Trong thời gian gần đây, C. militaris được xem như là sự thay thé cho O.

sinesis vi thành phan hoá học va tinh chất dược liệu của chúng có sự tương đương với nhau (Dong và ctv, 2012; Huang và ctv, 2009; L1 và ctv, 1995).2 Thanh phần hoá học trong C. militaris Trong sinh khối của trùng thảo có chứa các thành phần có hoạt tính sinh học như cordycepin, adenosine, mannitol và polysaccharide.1 Cordycepin Cordycepin (3’-deoxyadenosine) có trong trùng thảo là một dẫn xuất nucleoside từ nấm thuộc chi Cordyceps. Cordycepin không có nhóm hydroxyl trên số cacbon 3 (3° hydroxyl) và đây là điểm khác biệt duy nhất so với adenosine (Hardeep và ctv. Do sự tương đồng về cấu trúc với adenosine nên RNA polymerase không thể phân biệt khi tham gia tổng hợp phan tử RNA, cordycepin ngăn chặn quá trình kéo dai thêm RNA và tạo các phân tử RNA kết thúc sớm.

Do đó cordycepin được dùng làm chất ức chế quá trình phiên mã ngược trong điều trị các bệnh nhiễm trùng virus kế cả HIV và viêm gan, cũng như ung thu (Itoh và ctv,1994). NH» 2 `ỀN HO ‹ | sử o.2 Cấu trúc hoá hoc của cordycepin Hoạt chất cordycepin trong C. militaris cao hơn so với O. Chỉ riêng cordycepin đã được khám phá rộng rãi cho các hoạt động chống ung thư, chống oxy hoá.

Vì vậy, có tiềm năng được lý và khả năng chữa trị nhiều căn bệnh đáng sợ trong tương lai (Hardeep và ctv, 2014).2 Adenosine Adenosine là một nucleoside purine tự nhiên và hình thành sự phân huỷ cua adenosine triphosphate (ATP) — nguồn năng lượng chính của tế bào. ATP bị phân huỷ qua vai phản ứng sẽ tạo thành adenosine với sự tham gia xúc tac của enzyme 5’nucleotidase (Enzo va ctv, 2001). Adenosine có nhiều tác dụng được lý, có thé điều trị suy tim mãn tinh va ức chế sự giải phóng các chat dẫn truyền thần kinh trong hệ thống thần kinh trung ương (Jian. Adenosine ức chế mạnh mẽ việc giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh kích thích.

Adenosine đóng vai trò quan trong trong việc thúc đây giác ngủ sâu và ức chế sự kích thích, chống loạn thần, điều tiết lưu lượng máu mạch vành, đây là một chức năng sinh lý quan trọng trong hệ thống tim mạch. Ngoài ra còn có đặc tính chống viêm và hoạt động chống co giật (Y1, 2015). ONY O OH OH Hình 1.3 Cấu trúc hoá học của adenosine 1.3 Một số thành phần hoá học khác Năm 2007, Shih và ctv đã công bố quả thé nam C. militaris có chứa các thành phần hoá học như protein chiếm 40,69%; các loại vitamin: vitamin A (34,4 mg/g), vitamin B1 (13,0 mg/g), vitamin B6 (62,2 mg/g), vitamin B12 (70,3 mg/g), vitamin B3 (42,9 mg/g), các nguyên tô khoáng: Se (0,44 ppm), Zn (130,0 ppm), Cu (29,15 ppm); hợp chất hoá hoc và nhóm hợp chất quan trong: cordycepin (1,52%), codycepic acid (11,8%), polychaccaride (30%).

Theo Hur (2008), trong quả thé nam C. militaris có chứa lượng acid amin tổng số cao hon trong sinh khối nam (69,32 mg/g trong quả thé và 14,03 mg/g trong sinh khối nam. Thanh phan acid amin của mỗi loại trong qua thé bao gồm: lysine (15,06%), glutamic acid (8,79 mg/g), prolin (6,68 mg/g), threonine (5,99 mg/g), arginine (5,29 mg/g) va alanine (5,18 mg/g). Qua thé nắm C.

militaris có chứa nhiều acid béo không no, chiếm 70% tổng số acid béo, trong đó lượng acid linoleic chiếm đến 61,3% trong quả thể và 21,5% trong sinh khối. Lượng acid béo no chủ yếu là acid palmitic, chiếm 24,5% trong quả thé và 33,0% trong sinh khối (Hur, 2008). Các polysaccharide CPS -1 va CPS — 2 được tách chiết từ nam C. militaris cho thấy chúng có thành phần từ các đơn phân là các đường monosaccharide, mannose và galactose.

Kết quả nghiên cứu cho thấy hai loại polysaccharide này có khả năng phục hồi các tồn thương gan do ethanol do khả năng oxy hoá của các polysaccharide từ nam (Yan và ctv, 2008). Chat mannitol có thé tìm thấy ở nhiều thực vật, nhưng ở trùng thảo có hàm lượng diosmol là cao nhất, D-Mannitol có công dụng chính là hỗ trợ giãn nở cơ tim và mach máu não, cải thiện tuần hoàn máu. D-Mannitol xuất hiện trong đông trùng hạ thảo còn mang đến tác dụng giảm Cholesterol trong máu (Phùng Thị Ly, 2020). Tác dụng của nắm trùng thảo Nâng cao khả năng miễn dịch: Nấm trùng thảo có khả năng kháng viêm, tăng cường hoạt động miễn dịch dịch thể, giúp nâng cao hoạt tính của đại thực bào và các tế bảo nhiễm khuẩn.

Chúng điều tiết các đáp ứng của lympho bào B, tăng cường có chọn lọc hoạt tinh của lympho bào T, làm tăng nồng độ các kháng thé IgG, IgM trong huyết thanh. Ngăn ngừa ung thư: Hợp chat cordycepin 3’-deoxyadenosine từ nam cho thấy hoạt tính kháng vi sinh vật, ung thư, ngừa di căn, điều hoà miễn dịch (Shonkor và ctv, 2010). Hoạt tính kháng oxy hoá: Các nghiên cứu cho thấy hợp chất CM-hs-CPS2 chứa trong dich nam có tính kháng, hoạt tính khử và tạp phức ở nồng độ (8 mg/g) là 89% (Fengyao và ctv, 2011) Tăng số lượng tinh trùng: Nghiên cứu trên lợn cho thay khi sử dụng chế phẩm từ trùng thảo, số lượng tỉnh trùng tăng, số phần trăm tỉnh trùng di động và hình dạng bình thường tăng. Hiệu quả này thậm chí duy trì sau hai tuần ngưng sử dụng chế phẩm.

Lượng Cordycepin trong tế bao tăng trong thời gian sử dụng chế phẩm nên có khả năng chat này làm tăng lượng tinh dich và chất lượng tinh trùng ở lợn (Lin và ctv, 2007). Tan huyết phổi: Enzyme tiêu sợi huyết tách chiết từ nam C. militaris có hoạt tinh gắn fibrin, do đó xúc tiến việc phân hủy fibrin. Enzyme này có khả năng sử dụng trong điều trị tan huyết khối tương tự như các enzyme fibrinolytic mạnh khác như nattokkinase và enzyme chiết từ giun đất.

Khi enzyme này có thé sản xuất ở quy mô lớn sẽ là một giải pháp thay thế hữu hiệu cho các enzyme fibrinolytic giá thành cao hiện đang được sử dụng cho bệnh tim lão hoá ở người (Jae-Sung và ctv, 2006).2 Các yếu tố ảnh hưởng tới qua trình nuôi cấy nắm C.1 Ánh sáng Cường độ ánh sáng cũng ảnh hưởng đến quá trình nuôi cấy và hình thành quả thé nắm. Trong điều kiện không có ánh sáng, việc tạo quả thé bị ức chế (Gao và ctv, 2000; Sato và Shimazu, 2002). Cường độ ánh sáng tối ưu cho sinh trưởng của nam có thé dao động tuỳ chủng nam, tuy nhiên từ 500 — 1.000 lux được xem là điều kiện thích hợp nhất.2 Nhiệt độ Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng lớn đến việc hình thành quả thể trong nuôi cấy nam C. Khoảng nhiệt độ 18 — 22°C là tối ưu cho sự sinh trưởng sinh khối nắm và năng suất quả thé.

Tuy nhiên, quá trình nay sẽ giảm mạnh khi tang nhiệt độ trên 25°C (Sung và ctv, 1999; Gao và ctv, 2000). Do đó, cần lưu ý về yếu tố nhiệt độ môi trường khi trồng nắm và phải đảm bảo điều kiện này khi tiến hành nuôi trồng nam ở khu vực có nhiệt độ môi trường không thích hợp, như sử dụng máy điêu hòa và máy phun sương tạo độ âm.