MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nói đến hoa là nói đến cái đẹp. Hoa mang trong mình màu sắc đa dạng, hình dáng hài hòa, mùi hương quyến rũ. Ngoài giá trị thẩm mỹ, thưởng ngoạn, hoa còn mang lại nguồn lợi kinh tế cho con người.
Ngày nay, khi đời sống người dân đã được nâng cao, nhu cầu hoa tươi ngày càng lớn, tạo nền tảng vững chắc cho nghề trồng hoa. Sản xuất hoa đã trở thành một ngành kinh tế có thu nhập cao. Trong rất nhiều loại hoa thì hoa hồng là loại được trồng phổ biến nhất. Hoa hồng là một trong những loài hoa được ưa chuộng nhất trên thế giới bởi màu sắc và hương thơm của nó.
Được sử dụng phổ biến hiện nay dưới dạng hoa cắt cành, hoa hồng chậu. Hoa hồng có màu sắc đẹp mắt, hương thơm dịu dàng và được xem là “Hoàng hậu của các loài hoa” nó tiêu biểu cho hòa bình, tuổi trẻ là hoa của tình yêu, tình hữu nghị, niềm vui và sự tốt lành. Hoa hồng được trồng với nhiều mục đích khác nhau như: trang trí làm đẹp cho không gian sống, làm nước hoa, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh. Và còn một mục đích nữa là để làm quà tặng để chinh phục phái đẹp.
Hoa hồng được trồng ở nhiều nước trên thế giới như: Hà Lan, Mỹ, Nhật, Colombia. Hoa hồng là loại hoa được trồng phổ biến nhất ở nước ta hiện nay và đang có xu thế phát triển mạnh, là những loại cây đem lại hiệu quả kinh tế khá cao trong nghề sản xuất hoa. Hoa hồng giờ đây không chỉ phục vụ cho tiêu dùng nội địa mà còn xuất khẩu sang Trung Quốc. Nguyên Bình là huyện miền núi vùng cao của tỉnh Cao Bằng, cách Thành phố Cao Bằng 45 km về phía tây theo đường Quốc lộ 34, nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình là 20°C, nhiệt độ cao nhất là 36,8°C và thấp nhất là 0,6°C, điều này rất phù hợp với các giống hoa ôn đới đang có nhu cầu tiêu dùng lớn trên thị trường như hoa hồng.
Song trong Luan van 2 những năm vừa qua Phia Đén chưa khai thác hết các lợi thế về tiềm năng đất đai, khí hậu cũng như điều kiện thiên nhiên ưu đãi khác bởi những năm qua tỉnh Cao Bằng chưa có sự đầu tư cho việc phát triển hoa. Đặc biệt là công tác nghiên cứu, thử nghiệm, khảo nghiệm. Người dân trồng hoa nhưng lại thiếu kỹ thuật. Hoa tuy số lượng cành nhiều nhưng chất lượng chưa đảm bảo, tỷ lệ cành đủ tiêu chuẩn còn ở mức thấp.
Hiện nay các nghiên cứu về phân bón vẫn chưa phù hợp và chưa mang lại tính hiệu quả kinh tế, do vậy mà chưa đáp ứng được cho sản xuất dẫn đến cây sinh trưởng chậm, chất lượng hoa kém. Vì vậy, việc xác định tối ưu về phân bón giúp cây sinh trưởng phát triển tốt là rất cần thiết. Vì với chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp hoa hồng sinh trưởng phát triển tốt. Xuất phát từ yêu cầu thực tế trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc kích thích sinh trưởng và phân bón lá đến khả năng sinh trưởng phát triển giống hoa hồng Summer Snow tại Phia Đén – Nguyên Bình – Cao Bằng”.
Mục tiêu nghiên cứu đề tài Xác định được phân bón lá thích hợp đến khả năng sinh trưởng của giống hoa hồng Summer Snow. Xác định được liều lượng của phân bón lá đạm cá Cô Đặc Fish Emulsion đến khả năng sinh trưởng của giống hoa hồng Summer Snow. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá được ảnh hưởng của phân bón lá đến từng giai đoạn sinh trưởng phát triển và chất lượng hoa của giống hoa hồng Summer Snow. - Đánh giá được ảnh hưởng của liều lượng phân bón lá đến từng giai đoạn sinh trưởng phát triển và chất lượng hoa của giống hoa hồng Summer Snow.
- Đánh giá được khả năng chống chịu sâu bệnh hại hoa hồng Summer Snow. - Đề xuất được loại phân bón lá tốt nhất từ kết quả nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về ảnh hưởng phân bón lá và liều lượng phân bón lá đến sinh trưởng phát triển, năng suất, chất lượng của hoa hồng tại Phia Đén – Nguyên Bình – Cao Bằng.
Ý nghĩa thực tiễn Kết luận của đề tài là cơ sở khoa học cho định hướng sử dụng phân bón lá và liều lượng phân bón lá nhằm phát triển sản xuất hoa hồng tại Phia Đén – Nguyên Bình – Cao Bằng và các vùng có điều kiện sinh thái tương đồng. Luan van 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Sinh vật nói chung và thực vật nói riêng đều cần các chất dinh dưỡng để sống và phát triển. Phần lớn các chất dinh dưỡng bao gồm cả nguyên tố khoáng, đa lượng và vi lượng cần thiết cho cây đều có trong đất và được cây trồng hút qua hệ thống rễ.
Tuy vậy, có một số nguyên tố đa lượng, vi lượng mà số lượng trong đất không đủ cung cấp cho nhu cầu của cây khi gieo trồng với mật độ cao. Trong thực tế, hiện tượng cây thiếu vi lượng vẫn xảy ra do trong đất quá nghèo hoặc không bón đủ phân hữu cơ nên vẫn phải bón bổ sung nguyên tố vi lượng. Sản lượng hoa càng nhiều nhu cầu về dinh dưỡng càng lớn. Hoa hồng là loại cây cho hoa liên tục vì thế quá trình hút dinh dưỡng tương đối đều đặn, ít có biến động đối với cả nguyên tố đa lượng và vi lượng.
Mặt khác, hoa hồng là cây cho hoa nhiều năm, hoa liên tục bị cắt đi nên tiêu hao lượng lớn chất dinh dưỡng. Nếu không được bổ sung kịp thời thì cây sinh trưởng chậm, năng suất và chất lượng hoa kém. Cung cấp đầy đủ phân bón cho cây là vấn đề rất quan trọng để cây hoa sinh trưởng, phát triển khỏe mạnh, chất lượng sản phẩm cao và mẫu mã đẹp. Cây hút dinh dưỡng chủ yếu qua rễ, đồng thời cũng có thể hấp thụ một lượng ít qua lá.
Vì vậy, để góp phần cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cây, nhất là các nguyên tố vi lượng cần thiết, người ta thường dùng dưới dạng phân bón lá. Do cây cần với số lượng rất ít nên bón qua lá sẽ có hiệu quả hơn và đỡ lãng phí hơn so với bón qua đất. Trong trồng trọt, việc sử dụng phân bón qua lá đã trở thành phổ biến và có tác dụng rất lớn đến sinh trưởng, phát triển của cây. Do giữ vai trò là cung cấp chất dinh dưỡng nên phạm vi sử dụng phân bón cho các loại cây trồng khá rộng.
Mỗi giai đoạn sinh trưởng, Luan van 5 phát triển cụ thể của cây có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Có những giai đoạn cây sinh trưởng, phát triển mạnh, nhu cầu dinh dưỡng cao mà đất không cung cấp đủ thì việc cung cấp dinh dưỡng trực tiếp qua lá sẽ giúp cây sinh trưởng phát triển tốt hơn, hiệu quả của phân bón thể hiện rõ hơn. Sử dụng phân bón lá có nhiều ưu điểm: - Đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của cây nhất là sau khi bị bệnh, ngập úng, chua phèn hoặc vì lý do nào đó mà bộ rễ hoạt động kém thì bón phân qua lá giúp cây chóng phục hồi. - Do bón phân qua lá có tỷ lệ thành phần và các nguyên tố dinh dưỡng khá cân đối, phù hợp cho từng loại cây nên có thể làm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm và giá trị thương phẩm cho hoa.
- Một số phân bón qua lá có phối trộn thêm chất điều hòa sinh trưởng nên có tác dụng kích thích sự sinh trưởng, phát triển của cây trong đó có sự ra hoa. Tuy nhiên, khi sử dụng phân bón lá cần phải chú ý: - Phân bón qua lá không thể thay thế được phân bón qua rễ mà chỉ có tác dụng bổ sung khi phân bón qua rễ không đủ và không thuận lợi cho quá trình sinh trưởng, phát triển. - Mỗi loại phân bón lá có thành phần dinh dưỡng khác nhau phù hợp cho từng đối tượng cây trồng và từng giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây. Vì vậy, cần sử dụng đúng nồng độ, liều lượng, thời gian và số lần phun theo hướng dẫn tránh gây hại cho cây.
- Tùy trường hợp ta có thể sử dụng phân bón lá phối hợp với chất điều hòa sinh trưởng sẽ cho hiệu quả tốt hơn khi sử dụng riêng rẽ, nhất là khi cây có biểu hiện thiếu dinh dưỡng (Nguyễn Việt Xuân, 2008) [16]. Nguồn gốc và phân loại Nguồn gốc Người ta cho rằng hoa hồng có nguồn gốc từ tầm xuân - có từ Kỷ Đệ Tam cách đây 3,5 - 7 triệu năm, chủ yếu phân bố ở các vùng đại lục ôn đới Luan van 6 Bắc bán cầu. Riêng loại ra hoa 4 mùa có khởi nguyên ở vùng Á nhiệt đới. Trải qua sự biến đổi lâu dài trong tự nhiên và sự chọn lọc của con người, tầm xuân đã biến thành hoa hồng cổ đại.
Hoa hồng trồng hiện nay có nguồn gốc rất phức tạp, nó là kết quả tạp giao của tầm xuân (Rosa multiflora) với mai khôi (Rosa rugosa) và hoa hồng (Rosa indica) (Đặng Văn Đông và cộng sự, 2002) [3]. Mai khôi (Rosa rugosa): có nguồn gốc ở Trung Quốc, hiện còn rất nhiều cây hoang dại. Mai khôi là loại cây thân gỗ rụng lá, cao tới 2m, thân dạng bò, màu nâu tro, trên thân có một lớp lông nhung và có gai. Lá kép lông chim, có 5 - 9 lá nhỏ, hình thuôn hoặc hình trứng dài 2 - 5cm, mép lá có răng cưa, mặt trên không có gai, mặt dưới có lông gai.
Hoa mọc thành chùm màu trắng hoặc đỏ tím, đường kính 6 - 8cm, có chứa tinh dầu, mùi thơm, thông thường mỗi năm hoa ra một lần vào tháng 5 hoặc tháng 6, cũng có khi ra thêm một đợt vào tháng 7, tháng 8. Quả hình cầu dẹt, màu đỏ gạch (Đặng Văn Đông và cộng sự, 2002) [3]. Tầm xuân (Rosa multiflora): Là loại cây bụi rụng lá, cành nhỏ, mọc lan như cây dây leo, lá kép lông chim, hoa nhỏ và mọc thành cành, một năm chỉ ra hoa 1 lần. Cây có nguồn gốc ở Trung Quốc, Tây Âu, Bắc Mỹ.
Ở Trung Quốc có loại tầm xuân dại có 5 - 11 lá kép, quanh có gai, hoa nhỏ, màu trắng đến màu đỏ, mọc dày sít như hình cái ô, ra hoa vào tháng 5, tháng 6, quả nhỏ hình cầu. Ngoài ra còn có một số loại tầm xuân khác như: cẩu tầm xuân (Rosa camina), tầm xuân màu vàng, tầm xuân lá nhãn, tầm xuân Pháp.