Luận văn về khả năng sinh trưởng và phát triển của đậu tương nhập khẩu từ Hàn Quốc tại Thái Nguyên

Cây đậu tương (Glycine Max (L) Merrill) là một trong những cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao, không chỉ cung cấp… 63 trang · Đại học Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Lưu Quang Huy
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thị Xuyến
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Khả Năng Sinh Trưởng, Phát Triển Của Tập Đoàn Các Dòng Đậu Tương Nhập Nội Từ Hàn Quốc Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Trong học tập và nghiên cứu
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tƣơng trên thế giới và trong nƣớc
• 2.2.1. Tình hình sản xuất đậu tƣơng trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình nghiên cứu cây đậu tương trên thế giới
• 3. PHẦN III: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm. Quy trình kỹ thuật
• 3.4.2. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phƣơng pháp theo dõi
• 3.4.3. Phƣơng pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Các giai đoạn sinh trƣởng, phát triển của các giống thí nghiệm vụ Xuân 2017 tại Thái Nguyên
• 4.1.1. Giai đoạn từ gieo đến mọc
• 4.1.2. Giai đoạn từ gieo đến phân cành
• 4.1.3. Giai đoạn tƣ̀ gieo đế n ra hoa tạo
• 4.1.4. Giai đoạn từ gieo đến chắc xanh
• 4.1.5. Giai đoạn tƣ̀ gieo đế n chiń
• 4.1.6. Chiều cao qua các giai đoạn
• 4.1.6.1. Chiề u cao cây giai đoa ̣n phân cành
• 4.1.6.2. Chiề u cao cây giai đoa ̣n ra hoa
• 4.1.6.3. Chiề u cao cây giai đoa ̣n chín
• 4.2. Một số đặc điểm hình thái của các giống đậu tƣơng tham gia thí nghiệm vụ Xuân 2017 tại Thái Nguyên
• 4.2.1. Thân đậu tƣơng
• 4.2.2. Lá cây đậu tƣơng
• 4.2.3. Hoa cây đậu tƣơng
• 4.2.4. Số cành cấp I và số đố t cây đâu tƣơng
• 4.3. Tình hình sâu bệnh hại của các giống đậu tƣơng thí nghiệm vụ Xuân 2017
• 4.4. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tƣơng tham gia thí nghiệm trong vụ Xuân năm 2017 tại Thái Nguyên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề

Cây đậu tương (Glycine Max (L) Merrill) là một trong những cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao, không chỉ cung cấp thực phẩm cho con người mà còn là nguồn thức ăn cho gia súc và nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp. Đậu tương có hàm lượng protein cao (36-40%) và chứa nhiều axit amin thiết yếu, vitamin, đóng vai trò quan trọng trong dinh dưỡng. Mặc dù Thái Nguyên có điều kiện khí hậu và đất đai thuận lợi cho việc phát triển cây đậu tương, sản xuất vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu do thiếu giống tốt. Việc nhập khẩu các dòng đậu tương từ Hàn Quốc nhằm mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đề tài nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của các dòng đậu tương nhập nội, từ đó tìm ra giống thích hợp cho Thái Nguyên.

1.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là chọn lọc các dòng đậu tương có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt tại Thái Nguyên. Điều này bao gồm việc đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của các dòng đậu tương nhập nội, phân tích tình hình sâu bệnh và các yếu tố cấu thành năng suất. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc chọn giống đậu tương phù hợp, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm tại địa phương.

II. Tổng quan tài liệu

Nghiên cứu về cây đậu tương cho thấy đây là một trong những cây trồng quan trọng trong hệ thống nông nghiệp toàn cầu. Đậu tương có nguồn gốc từ Đông Bắc Trung Quốc, hiện được trồng rộng rãi ở nhiều quốc gia, đặc biệt là Mỹ, Brazil và Argentina. Việc sản xuất đậu tương không ngừng tăng trưởng trong những năm gần đây, nhờ vào sự phát triển của công nghệ chọn giống và kỹ thuật canh tác. Việc khảo nghiệm giống là cần thiết để xác định các giống có khả năng thích ứng tốt với điều kiện sinh thái địa phương. Các chương trình nghiên cứu giống đậu tương đã được triển khai trên toàn thế giới, trong đó có việc nhập nội giống từ các nước có nền nông nghiệp phát triển như Hàn Quốc.

2.1 Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới

Đậu tương hiện đang được trồng ở khoảng 78 quốc gia, với sản lượng và năng suất không ngừng tăng lên. Các quốc gia như Mỹ, Brazil, và Argentina chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất toàn cầu, với sản lượng chiếm tới 90-95% tổng sản lượng thế giới. Việc nghiên cứu và phát triển giống đậu tương mới là rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường, đồng thời cải thiện hiệu quả sản xuất. Các phương pháp chọn giống hiện đại như lai tạo, gây đột biến, và chuyển gen đang được áp dụng để tạo ra các giống đậu tương có năng suất và chất lượng cao hơn.

III. Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại Thái Nguyên trong vụ Xuân 2017, với mục tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của các dòng đậu tương nhập nội từ Hàn Quốc. Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên hoàn toàn, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số cành cấp I, và tình hình sâu bệnh. Việc phân tích số liệu sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó đưa ra các khuyến nghị cho sản xuất đậu tương tại địa phương.

3.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn, với các dòng đậu tương được trồng trên các ô đất có điều kiện tương đương. Các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển sẽ được ghi nhận định kỳ, bao gồm chiều cao cây, số lượng cành và tình trạng sâu bệnh. Dữ liệu thu thập sẽ được xử lý bằng phần mềm thống kê để phân tích sự khác biệt giữa các dòng, từ đó đưa ra kết luận về khả năng sinh trưởng và phát triển của từng dòng đậu tương.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy các dòng đậu tương nhập nội từ Hàn Quốc có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt tại Thái Nguyên. Các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số cành cấp I đều đạt kết quả khả quan, cho thấy tiềm năng năng suất cao. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến tình hình sâu bệnh để có biện pháp phòng trừ kịp thời. Việc đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất giúp xác định được các dòng đậu tương có triển vọng, từ đó khuyến cáo cho nông dân về việc lựa chọn giống phù hợp.

4.1 Các yếu tố cấu thành năng suất

Các yếu tố như chiều cao cây, số lượng cành, và tình hình sâu bệnh đều ảnh hưởng đến năng suất cuối cùng của đậu tương. Nghiên cứu chỉ ra rằng các dòng đậu tương có chiều cao cây và số lượng cành lớn thường đạt năng suất cao hơn. Bên cạnh đó, việc kiểm soát sâu bệnh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì năng suất ổn định. Kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chọn giống và áp dụng các biện pháp canh tác hợp lý để nâng cao hiệu quả sản xuất.

V. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các dòng đậu tương nhập nội từ Hàn Quốc có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt tại Thái Nguyên, mở ra triển vọng cho việc cải thiện sản xuất đậu tương tại địa phương. Đề nghị các cơ quan chức năng và nông dân nên chú trọng đến việc lựa chọn giống phù hợp và áp dụng các biện pháp canh tác khoa học để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu và khảo nghiệm các dòng giống mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1 Đề nghị cho sản xuất

Để nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương tại Thái Nguyên, các nông dân cần được hướng dẫn về kỹ thuật canh tác và lựa chọn giống. Đồng thời, cần có các chương trình hỗ trợ nghiên cứu và phát triển giống mới để đáp ứng nhu cầu sản xuất. Việc kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả nông nghiệp và đảm bảo nguồn cung sản phẩm chất lượng cho thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây đậu tương (Glycine max (L.) Merrill) là cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống nông nghiệp nhờ khả năng cung cấp thực phẩm cho con người, làm thức ăn cho gia súc, cung cấp nguyên liệu công nghiệp và cải tạo đất thông qua vi khuẩn cố định đạm. Về mặt sinh hóa, hạt đậu tương chứa hàm lượng protein chiếm 36–40% với đầy đủ các axit amin không thay thế (như Xystin, Lizin, Triptophan), lipid chứa tỷ lệ cao các axit béo chưa no, cùng nhiều vitamin thiết yếu như PP, A, C, E, K, B1 và B2.

Tại tỉnh Thái Nguyên, một tỉnh trung du miền núi phía Bắc, điều kiện đất đai và sinh thái cho phép gieo trồng đậu tương ở cả bốn vụ: Xuân, Hè, Hè Thu và Đông. Tuy nhiên, theo số liệu từ Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên năm 2010, toàn tỉnh chỉ đạt diện tích gieo trồng 117,8 ha, sản lượng 168,3 tấn và năng suất bình quân 14,3 tạ/ha. Năng suất này còn thấp và sản lượng chưa đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, buộc địa phương phải nhập khẩu đậu tương từ Mỹ, Úc, Trung Quốc. Nguyên nhân kỹ thuật cốt lõi là cơ cấu giống tại địa phương còn đơn điệu, chủ yếu sử dụng giống DT84 đã thoái hóa dần qua nhiều năm canh tác, thiếu vắng các bộ giống mới có năng suất và khả năng thích ứng cao hơn.

Trước thực trạng đó, năm 2016, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã ký kết hợp tác với đối tác Hàn Quốc để nhập nội tập đoàn 300 dòng đậu tương mới nhằm tiến hành khảo nghiệm ban đầu. Khóa luận này thực hiện việc tuyển chọn tiếp theo trên các dòng có triển vọng trong vụ Xuân 2017.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Tuyển chọn được những dòng đậu tương nhập nội từ Hàn Quốc có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện sinh thái vụ Xuân tại Thái Nguyên để phục vụ sản xuất.

Nhiệm vụ nghiên cứu (được đánh số theo văn bản):

1. Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của tập đoàn các dòng đậu tương có triển vọng tại Thái Nguyên.
2. Đánh giá tình hình sâu bệnh hại của tập đoàn các dòng đậu tương thí nghiệm.
3. Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của tập đoàn các dòng đậu tương thí nghiệm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Gồm 72 dòng đậu tương nhập nội từ Hàn Quốc (ký hiệu theo mã số PI) và giống đậu tương DT84 làm đối chứng (ĐC).
• Phạm vi nghiên cứu: Khả năng sinh trưởng, phát triển, mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính của tập đoàn giống tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 2 năm 2017 đến tháng 6 năm 2017 (vụ Xuân 2017).

Cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên cơ sở khoa học về chọn tạo và khảo nghiệm giống cây trồng: giống quyết định giới hạn trần năng suất sinh học và mức độ phản ứng với các yếu tố ngoại cảnh (nhiệt độ, ẩm độ, quang chu kỳ). Khảo nghiệm sinh thái tại các vùng tiểu khí hậu là khâu bắt buộc nhằm đánh giá sự thích ứng của tập đoàn vật liệu nhập nội trước khi đưa vào sản xuất đại trà.

Quy chuẩn kỹ thuật áp dụng:

• Thí nghiệm đồng ruộng được triển khai và theo dõi theo "Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng của giống đậu tương" (QCVN 01-58:2011/BNNPTNT) do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành theo Thông tư số 48/2011/TT-BNNPTNT ngày 05/7/2011, kết hợp các yêu cầu kỹ thuật khảo nghiệm của phía Hàn Quốc.

Phương pháp bố trí thí nghiệm:

• Phương pháp: Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp tuần tự không nhắc lại (phù hợp với tập đoàn nguồn gen số lượng lớn trong khảo nghiệm sơ bộ).
• Quy cách ô: Mặt luống rộng 1,4 m, xẻ rạch ngang mặt luống, mỗi giống/dòng gieo trên 1 hàng. Khoảng cách giữa các hàng là 0,35 m.
• Diện tích thí nghiệm: Tổng diện tích thực tế thu thập số liệu (không tính rãnh, lối đi và dải bảo vệ) là: $0,35\text{ m} \times 1,4\text{ m} \times 71 = 34,79\text{ m}^2$. Mật độ gieo trồng đạt 35 cây/$\text{m}^2$.

Quy trình kỹ thuật và chăm sóc:

• Thời vụ: Gieo vào tháng 2/2017.
• Phân bón cho 1 ha: 5 tấn phân chuồng + 30 kg N + 60 kg $\text{P}_2\text{O}_5$ + 30 kg $\text{K}_2\text{O}$ + 500 kg vôi bột.
• Phương pháp bón: Bón lót 100% phân chuồng, 100% $\text{P}_2\text{O}_5$, 100% vôi bột, 50% N và 50% $\text{K}_2\text{O}$. Bón thúc 1 lần khi cây có 2–3 lá thật với lượng 50% N và 50% $\text{K}_2\text{O}$ còn lại kết hợp xới xáo, làm cỏ, phá váng. Vun cao lần 2 sau lần một 10–12 ngày để chống đổ.

Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:

• Chỉ tiêu sinh trưởng: Theo dõi ngày đạt 50% số cây trong ô đối với các giai đoạn: mọc (2 lá mầm xòe ngang), phân cành (cành cấp 1 dài $\ge 2\text{ cm}$), ra hoa (hoa đầu tiên), chắc xanh (hình thành quả chắc), và chín sinh lý.
• Chỉ tiêu hình thái và nông học: Quan sát dạng thân (thẳng, nửa leo, leo), dạng lá (hình trứng nhọn, elip, hình thoi), màu sắc hoa (tím, trắng). Đo chiều cao cây qua 3 giai đoạn (phân cành, ra hoa, chín thu hoạch) trên 10 cây mẫu/dòng, tính từ vết lá mầm đến đỉnh sinh trưởng thân chính; đếm số cành cấp 1/cây và số đốt trên thân chính.
• Phương pháp giám sát sâu bệnh: Điều tra sâu cuốn lá (Lamprosema indicata) bằng tỷ lệ lá bị hại (%) trước thu hoạch. Đánh giá bệnh gỉ sắt (Phakopsora pachyrhizi Sydow) theo thang phân cấp 5 mức của QCVN 01-58:2011/BNNPTNT: Cấp 1 ($<1%$ diện tích lá hại), Cấp 3 (1–5%), Cấp 5 (5–25%), Cấp 7 (25–50%), Cấp 9 ($>50%$).
• Các yếu tố cấu thành năng suất: Số cây thu hoạch/dòng, số quả chắc/cây (tách riêng quả 1 hạt, 2 hạt, 3 hạt), số hạt chắc/quả, khối lượng 50 hạt (g), năng suất lý thuyết (NSLT, tạ/ha) và năng suất thực thu (tạ/ha).
• Xử lý số liệu: Số liệu đo đếm từ các cây mẫu của từng ô thí nghiệm được tổng hợp và tính giá trị trung bình đại diện cho dòng.

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu lương thực, thực phẩm, công nghiệp chế biến và thức ăn chăn nuôi. Đậu tương Thái Nguyên có diện tích thấp (117,8 ha) và năng suất chưa cao (14,3 tạ/ha năm 2010), nguyên nhân chủ yếu do cơ cấu giống thiếu đa dạng, chủ yếu dựa vào giống DT84. Đề tài xác định rõ 1 mục tiêu tổng quát, 3 yêu cầu cụ thể, nêu ý nghĩa khoa học trong việc làm phong phú quỹ gen đậu tương tại địa phương và ý nghĩa thực tiễn trong công tác đào tạo kỹ sư ngành Khoa học cây trồng.

Phần II: Tổng quan tài liệu

Tác giả tổng hợp toàn diện bối cảnh sản xuất và nghiên cứu chọn tạo giống đậu tương trong nước và quốc tế:

• Sản xuất thế giới: Giai đoạn 2008–2014, diện tích đậu tương toàn cầu tăng từ 96,46 lên 117,71 triệu ha; năng suất dao động từ 22,49 đến 26,20 tạ/ha; sản lượng tăng từ 231,27 lên 308,43 triệu tấn (FAO, 2016). Bốn quốc gia chiếm 90–95% sản lượng thế giới gồm Mỹ (33,61 triệu ha, năng suất 32,13 tạ/ha, sản lượng 108,01 triệu tấn năm 2014), Brazil (30,27 triệu ha, 28,65 tạ/ha, 86,70 triệu tấn), Argentina (19,25 triệu ha, 27,73 tạ/ha, 53,39 triệu tấn) và Ấn Độ.
• Nghiên cứu thế giới: Hoạt động lưu giữ nguồn gen tại 14 quốc gia với hơn 45.000 mẫu giống; vai trò của các tổ chức quốc tế như AVRDC (chương trình Aset phân phối trên 20.000 giống đến 146 quốc gia, công nhận 21 giống tại 10 nước), IITA, IRRI, CIMMYT. Ứng dụng công nghệ sinh học và giống biến đổi gen (GMO) kháng thuốc trừ cỏ tại Mỹ chiếm 60% diện tích cây chuyển gen.
• Sản xuất và nghiên cứu tại Việt Nam: Diện tích đậu tương cả nước đạt đỉnh năm 2010 (197,80 nghìn ha, sản lượng 298,60 nghìn tấn, năng suất 15,09 tạ/ha), sau đó giảm dần đến năm 2014 còn 109,35 nghìn ha và 156,55 nghìn tấn (năng suất 14,32 tạ/ha). Năng suất cực đại của Việt Nam năm 2010 chỉ bằng 58,53% năng suất trung bình thế giới.
• Tổng quan các giống chọn tạo trong nước: Đặc tính nông học và tiềm năng năng suất của các giống VX92, TL57, ĐN-42, AK 06, ĐT 2000, M103, DT 84, ĐT 93, ĐT 12, VX 93, AK05, ĐT 95, Đ96-02, ĐT 21, DT 2008. Khảo nghiệm tại vùng miền núi phía Bắc ghi nhận các giống thích nghi như VX93 (16,5 tạ/ha vụ Xuân tại Hà Giang), VN1 (14–18 tạ/ha tại Tuyên Quang, Cao Bằng), ĐT22 và DT96 (vượt giống DT84 từ 12–24% tại Điện Biên), cùng các dòng nhập nội từ Úc, Thái Lan, Brazil như ĐT21, CM60, SJ4, Parana tại Thái Nguyên.

Phần III: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết danh mục 72 dòng đậu tương nhập nội mang mã số PI từ Hàn Quốc cùng giống đối chứng DT84 (từ STT 1 đến 73 trong danh mục thực nghiệm). Thiết lập quy trình thí nghiệm tuần tự không nhắc lại diện tích $34,79\text{ m}^2$ tại thành phố Thái Nguyên trong vụ Xuân 2017. Mô tả phương pháp theo dõi các chỉ tiêu nông sinh học, quy chuẩn đánh giá sâu bệnh theo QCVN 01-58:2011/BNNPTNT và công thức tính năng suất lý thuyết.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ số liệu đo đếm thực tế của tập đoàn dòng khảo nghiệm:

• Tỷ lệ nảy mầm và ảnh hưởng thời tiết: Do điều kiện thời tiết vụ Xuân 2017 diễn biến bất thuận, trong số 72 dòng nhập nội có 10 dòng không nảy mầm được, gồm: PI 424582 (STT 28), PI 438303 (STT 34), PI 458020 (STT 35), PI 157435 (STT 40), PI 157437 (STT 41), PI 157468 (STT 42), PI 229361 (STT 50), PI 200501 (STT 59), PI 533655 (STT 71) và PI 507355 (STT 73).
• Các giai đoạn sinh trưởng phát triển:
  • Giai đoạn gieo đến mọc: Dao động từ 6 đến 9 ngày (tương đương giống đối chứng DT84 là 8 ngày).
  • Giai đoạn gieo đến phân cành: Dao động từ 30 đến 32 ngày sau gieo.
  • Giai đoạn gieo đến ra hoa: Dao động từ 36 đến 42 ngày (DT84 là 40 ngày). Nhóm ra hoa sớm nhất (36 ngày) gồm 7 dòng: PI 243524, PI 243515, PI 340042, PI 223545, PI 398828, PI 262181, PI 200470. Dòng ra hoa muộn nhất là PI 424607 (42 ngày).
  • Giai đoạn gieo đến chắc xanh: Dao động từ 52 đến 68 ngày. Toàn bộ các dòng khảo nghiệm đều đạt giai đoạn chắc xanh sớm hơn giống đối chứng DT84 (68 ngày), sớm nhất là PI 398802, PI 248515, PI 243548 (52 ngày).
  • Tổng thời gian sinh trưởng (từ gieo đến chín): Dao động từ 80 đến 91 ngày. Đa số các dòng thuộc nhóm chín sớm (80–89 ngày), một số dòng thuộc nhóm chín trung bình (90–91 ngày). Dòng PI 262181 có thời gian sinh trưởng dài nhất (91 ngày, muộn hơn DT84 một ngày). Hai dòng chín sớm nhất (80 ngày) là PI 124871 và PI 248515.
• Động thái tăng trưởng chiều cao cây qua các giai đoạn:
  • Giai đoạn phân cành: Dao động từ 11 cm đến 51 cm. Cao nhất là dòng PI 157485 (51 cm); thấp nhất là PI 157405 và PI 089772 (11 cm); đối chứng DT84 đạt 26 cm.
  • Giai đoạn ra hoa: Dao động từ 11 cm đến 60 cm. Cao nhất là PI 157485 (60 cm), các dòng đạt trên 40 cm gồm PI 416771 (52 cm), PI 398884 (57 cm), PI 253656A (57 cm); đối chứng DT84 đạt 31 cm.
  • Giai đoạn chín thu hoạch: Dao động từ 13 cm đến 77 cm. Có 17 dòng thấp cây ($<20\text{ cm}$); dòng có chiều cao lớn nhất là PI 398884 (77 cm) và PI 157485 (75 cm); đối chứng DT84 đạt 54 cm.
• Đặc điểm hình thái thực vật học:
  • Dạng thân: Chiếm ưu thế là thân thẳng với 51 dòng; có 8 dòng thân leo (PI 416771, PI 157485, PI 468914, PI 398884, PI 253656A, PI 548987,...) và 5 dòng thân nửa leo (PI 096984, PI 090221, PI 424608A, PI 464877, PI 248515).
  • Dạng lá: Chiếm đa số là lá hình trứng nhọn với 51 dòng; 5 dòng mang lá hình elip (PI 346308, PI 090221, PI 090401, PI 209332, PI 224271); 6 dòng mang lá hình thoi (PI 468914, PI 398884, PI 398965, PI 407973A, PI 200470, PI 179226).
  • Màu sắc hoa: Hoa màu tím chiếm đa số với 56 dòng; 7 dòng mang hoa màu trắng (PI 603155, PI 398705, PI 398446, PI 398802, PI 398547, PI 224271, PI 219782).
• Số cành cấp 1 và số đốt trên thân chính:
  • Số cành cấp 1/cây: Biến động từ 2,0 đến 9,0 cành/cây (đối chứng DT84 đạt 6,0 cành). Có 12 dòng đạt trên 5 cành cấp 1. Dòng có số cành cấp 1 nhiều nhất là PI 157485 (9,0 cành); các dòng PI 416771 và PI 398884 đạt 8,5 cành; PI 253656A đạt 7,5 cành; PI 548987 và PI 416984 đạt 7,0 cành.
  • Số đốt trên thân chính: Dao động từ 4,0 đến 12,0 đốt (đối chứng DT84 đạt 9,0 đốt). Có 8 dòng có số đốt vượt đối chứng DT84, trong đó cao nhất là PI 157485 và PI 398884 (12,0 đốt); PI 416771 và PI 243548 (11,5 đốt); PI 253656A (11,0 đốt); PI 468914 và PI 548987 (10,2 đốt); PI 416984 (10,0 đốt).
• Tình hình sâu bệnh hại:
  • Bệnh gỉ sắt: Hầu hết các dòng khảo nghiệm và giống đối chứng DT84 bị nhiễm nhẹ ở cấp điểm 3 (1–5% diện tích lá bị hại). Duy nhất dòng PI 424608A biểu hiện tính chống chịu rất cao, nhiễm gỉ sắt cấp 1 ($<1%$ diện tích lá hại); chỉ có 1 dòng bị nhiễm ở cấp 5 (nhiễm trung bình, 5–25% diện tích lá hại) là PI 468914.
  • Sâu cuốn lá: Tỷ lệ hại biến động từ 7,5% đến 38,0% (đối chứng DT84 bị hại 10,0%). Dòng bị hại thấp nhất là PI 398802 (7,5%), tiếp theo là PI 171429 (8,8%), PI 253656A (9,3%), PI 468914 (9,6%), PI 090221 (9,7%). Dòng bị sâu cuốn lá gây hại nặng nhất là PI 157431 (38,0%) và PI 200470 (35,2%).

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã sàng lọc thực tế 62 dòng đậu tương nảy mầm và phát triển được trong điều kiện vụ Xuân 2017 tại Thái Nguyên từ nguồn 72 dòng nhập nội Hàn Quốc, rút ra các số liệu nông học cụ thể:

Bảng tổng hợp đặc tính nông sinh học của một số dòng đậu tương triển vọng vượt trội so với đối chứng DT84:

Dòng/Giống	TGST (ngày)	Nhóm chín	Chiều cao chín (cm)	Số cành cấp 1 (cành)	Số đốt thân chính (đốt)	Bệnh gỉ sắt (cấp)	Tỷ lệ hại sâu cuốn lá (%)	Dạng thân / Màu hoa
DT84 (ĐC)	90	Trung bình	54	6,0	9,0	3	10,0	Thẳng / Hoa tím
PI 157485	88	Sớm	75	9,0	12,0	3	26,0	Thân leo / Hoa tím
PI 398884	89	Sớm	77	8,5	12,0	3	13,0	Thân leo / Hoa tím
PI 416771	83	Sớm	61	8,5	11,5	3	11,5	Thân leo / Hoa tím
PI 253656A	85	Sớm	63	7,5	11,0	3	9,3	Thân leo / Hoa tím
PI 548987	87	Sớm	50	7,0	10,2	3	12,4	Thân leo / Hoa tím
PI 416984	90	Trung bình	45	7,0	10,0	3	13,0	Thẳng / Hoa tím
PI 424608A	89	Sớm	34	5,2	7,6	1	10,9	Nửa leo / Hoa tím
PI 398802	81	Sớm	22	3,0	6,3	3	7,5	Thẳng / Hoa trắng

Đóng góp của đề tài:

• Bổ sung dữ liệu thực nghiệm đầu tiên về đặc tính sinh trưởng, hình thái thực vật và mức độ kháng sâu bệnh của tập đoàn giống đậu tương Hàn Quốc tại vùng trung du Thái Nguyên.
• Phát hiện được các dòng có khả năng phân cành nhánh và tích lũy đốt thân chính cao vượt đối chứng DT84 (tiêu biểu là PI 157485, PI 398884, PI 416771), tạo cơ sở vật liệu cho chọn giống tiềm năng năng suất cao.
• Xác định được nguồn gen có khả năng kháng bệnh gỉ sắt ở cấp điểm 1 (dòng PI 424608A) và các dòng ít bị sâu cuốn lá gây hại ($<10%$) để phục vụ công tác lai tạo giống chống chịu sâu bệnh cho các tỉnh miền núi phía Bắc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Do điều kiện thời tiết vụ Xuân 2017 bất thuận, có 10 dòng thí nghiệm không nảy mầm được, làm giảm số lượng dòng theo dõi thực tế từ 72 xuống còn 62 dòng.
• Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp tuần tự không nhắc lại trên diện tích nhỏ ($34,79\text{ m}^2$), mỗi dòng gieo 1 hàng, do đó mới chỉ dừng lại ở bước khảo nghiệm sơ bộ đánh giá tập đoàn dòng thuần, chưa đánh giá được sai số ngẫu nhiên qua các lần nhắc lại.
• Dữ liệu thực nghiệm mới được thu thập trong phạm vi một vụ gieo trồng duy nhất (vụ Xuân 2017) và tại một địa điểm (thành phố Thái Nguyên).

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tiếp tục gieo thử nghiệm lại 10 dòng không nảy mầm trong điều kiện thời tiết thuận lợi hơn nhằm đánh giá đầy đủ nguồn vật liệu nhập nội.
• Tuyển chọn các dòng nổi bật về phân cành, số đốt và khả năng chống chịu sâu bệnh (như PI 157485, PI 398884, PI 416771, PI 253656A, PI 424608A) để đưa vào bố trí thí nghiệm so sánh giống theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) có nhắc lại qua nhiều vụ (vụ Hè, Hè Thu, Đông) và khảo nghiệm diện rộng tại nhiều tiểu vùng sinh thái khác nhau của miền núi phía Bắc.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu thực tế hữu ích cho:

• Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Chọn giống cây trồng tham khảo về phương pháp luận và kỹ thuật thực hiện một đề tài khảo nghiệm tập đoàn giống cây trồng nhập nội theo quy chuẩn quốc gia QCVN 01-58:2011/BNNPTNT.
• Các cán bộ nghiên cứu tại các viện, trung tâm nghiên cứu cây đậu đỗ tham khảo các chỉ số hình thái, khả năng thích ứng vụ Xuân, nguồn gen kháng gỉ sắt (dòng PI 424608A) và các chỉ tiêu phân cành vượt trội để làm nguồn vật liệu khởi đầu cho các chương trình chọn tạo giống đậu tương thích nghi vùng trung du miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận sử dụng quy chuẩn kỹ thuật nào để theo dõi và đánh giá tập đoàn giống đậu tương?
Nghiên cứu áp dụng "Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng của giống đậu tương" ký hiệu QCVN 01-58:2011/BNNPTNT, do Cục Trồng trọt trình duyệt và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành theo Thông tư số 48/2011/TT-BNNPTNT ngày 05/7/2011, kết hợp các tiêu chí theo dõi từ phía Hàn Quốc.

Quy trình bón phân cho thí nghiệm được tính toán với liều lượng cụ thể là bao nhiêu?
Quy trình bón phân cho 1 ha gồm: 5 tấn phân chuồng + 30 kg N + 60 kg $\text{P}_2\text{O}_5$ + 30 kg $\text{K}_2\text{O}$ + 500 kg vôi bột. Toàn bộ phân chuồng, lân, vôi bột cùng 50% N và 50% $\text{K}_2\text{O}$ được dùng để bón lót; 50% N và 50% $\text{K}_2\text{O}$ còn lại dùng để bón thúc một lần duy nhất vào giai đoạn cây đạt 2–3 lá thật.

Những dòng đậu tương nào thể hiện khả năng phân cành cấp 1 và số đốt thân chính cao nhất?
Dòng PI 157485 đạt số cành cấp 1 nhiều nhất với 9,0 cành/cây và 12,0 đốt trên thân chính. Hai dòng PI 416771 và PI 398884 đạt 8,5 cành cấp 1/cây và lần lượt có 11,5 và 12,0 đốt thân chính (so với giống đối chứng DT84 chỉ đạt 6,0 cành cấp 1 và 9,0 đốt).

Dòng đậu tương nào thể hiện tính kháng bệnh gỉ sắt tốt nhất trong thí nghiệm?
Trong khi hầu hết các dòng thí nghiệm và giống đối chứng DT84 bị nhiễm bệnh gỉ sắt (Phakopsora pachyrhizi) ở cấp điểm 3 (1–5% diện tích lá bị hại), duy nhất dòng PI 424608A có khả năng chống chịu rất cao, đạt cấp điểm 1 (diện tích lá bị hại $<1%$).

Vì sao có 10 dòng trong tập đoàn nhập nội không thể theo dõi được các giai đoạn sinh trưởng tiếp theo?
Vào thời điểm gieo hạt tháng 2/2017, điều kiện thời tiết khí hậu diễn biến bất thuận đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức nảy mầm của hạt, khiến 10 dòng (PI 424582, PI 438303, PI 458020, PI 157435, PI 157437, PI 157468, PI 229361, PI 200501, PI 533655, PI 507355) không thể mọc mầm trên đồng ruộng.

Kết luận

Khóa luận đã hoàn thành việc khảo nghiệm, đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng, hình thái thực vật và tình hình sâu bệnh hại của tập đoàn 72 dòng đậu tương nhập nội từ Hàn Quốc so sánh với đối chứng DT84 trong vụ Xuân 2017 tại thành phố Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm đã sàng lọc được 62 dòng sinh trưởng thành công với thời gian sinh trưởng ngắn đến trung bình (80–91 ngày), đa số thuộc dạng thân thẳng và hoa tím. Nghiên cứu đã xác định được một số dòng mang các đặc tính nông học vượt trội như phân cành khỏe và nhiều đốt thân (PI 157485, PI 398884, PI 416771), tính chống chịu cao với bệnh gỉ sắt (PI 424608A) và tỷ lệ nhiễm sâu cuốn lá thấp (PI 398802, PI 171429), cung cấp nguồn vật liệu di truyền có giá trị cho công tác chọn tạo giống đậu tương tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây đậu tƣơng (Glycine Max (L) Merrill) còn gọi là cây đậu nành là cây trồng cạn có tác dụng nhiều mặt và là cây trồng có giá trị kinh tế cao. Nó là nguồn cung cấp thực phẩm cho con ngƣời, làm thức ăn gia súc, làm nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp, cây làm tốt đất và là mặt hàng xuất khẩu có giá trị (Ngô Thế Dân và cộng sự, 1999) [3]. Hạt đậu tƣơng là loại sản phẩm duy nhất mà giá trị của nó đƣợc đánh giá đồng thời cả prôtêin và lipit. Theo các phân tích sinh hoá trong hạt đậu tƣơng thì hàm lƣợng prôtêin chiếm khoảng 36-40%, lipit chứa một tỷ lệ cao các axit béo chƣa no có tỷ lệ đồng hóa cao, mùi vị thơm ngon tuỳ theo giống và điều kiện ngoại cảnh.

Trong hạt đậu tƣơng không chỉ có hàm lƣợng cao về prôtêin mà nó còn chứa đầy đủ và cân đối các loại axit amin, đặc biệt là axit amin không thay thế nhƣ: Xystin, Lizin, Triptophan. có vai trò quan trọng đối với cơ thể con ngƣời và gia súc. Ngoài ra trong hạt đậu tƣơng còn chứa nhiều loại vitamin nhƣ: PP, A, C, E, K, đặc biệt là vitamin B1 và B2 (Phạm Văn Thiều, 2006) [12]. Trong những năm gần đây hiện tƣợng đô thị hóa ngày càng tăng lên, dẫn đến tình trạng giảm diện tích đất dùng trong mục đích nông nghiệp.

Mặt khác, do đời sống kinh tế ngày một tăng nên nhu cầu sử dụng sản phẩm chất lƣợng cao, phẩm chất tốt đƣợc đặt lên hàng đầu. Vấn đề đặt ra là phải tăng năng suất, chất lƣợng sản phẩm trên một đơn vị diện tích. Những yếu tố này chủ yếu do giống quyết định. Thái Nguyên có tổng diện tích trồng đậu tƣơng là 117,8 ha, sản lƣợng là 168,3 tấn, năng suất đạt 14,3 tạ/ha (Cục thống kê tỉnh Thái Nguyên) 2010 n 2 [14].

Là một tỉnh trung du miền núi phía bắc Việt Nam có diện tích đất và điều kiện sinh thái phù hợp cho phát triển cây đậu tƣơng ở tất cả các vụ gieo trồng: Xuân, Hè, Hè Thu và Đông. Tuy nhiên sản xuất đậu tƣơng ở Thái Nguyên chƣa thực sự phát triển, hàng năm Thái Nguyên cũng phải nhập khẩu một lƣợng lớn đậu tƣơng các nƣớc trên thế giới nhƣ Trung Quốc, Mỹ, Úc để phục vụ cho chế biến thực phẩm cho con ngƣời và gia súc. Việc sản xuất đậu tƣơng của Thái Nguyên chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu. Một trong những nguyên nhân làm cho năng suất đậu tƣơng của tỉnh Thái Nguyên chƣa cao là chƣa có bộ giống tốt.

Mặc dù hiện nay sản xuất đạu tƣơng của tỉnh đã có 1 số giống mới xong chủ yếu vẫn dùng giống DT84 nên hiệu quả sản xuất chƣa cao. Do vậy, cần phải đi tìm một giống mới để đáp ứng nhu cầu của sản xuất. Trƣớc thực trạng đó, năm 2016 trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã ký kết hợp tác với phía Hàn Quốc nhập nội 300 dòng đậu tƣơng mới về khảo sát. Kết quả cho thấy có một số dòng tỏ ra có triển vọng tốt.

Để đánh giá đƣợc chính xác khả sinh trƣởng, phát triển của các dòng có triển vọng làm cơ sở cho việc chọn giống đậu tƣơng thích hợp cho tỉnh Thái Nguyên phục vụ sản xuất, chúng tôi thực hiện đề tài “Đánh giá khả năng sinh trƣởng, phát triển của tập đoàn các dòng đậu tƣơng nhập nội từ Hàn Quốc tại Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu Chọn đƣợc những dòng đậu tƣơng có khả năng sinh trƣởng , phát triển tố t tại Thái Nguyên.Yêu cầu của đề tài - Đánh giá khả năng sinh trƣởng , phát triển của tập đoàn các dòng đậu tƣơng có triể n vo ̣ng ta ̣i Thái Nguyên. - Đánh giá tin ̀ h hin ̀ h sâu bê ̣nh của tâ ̣p đoàn các dòng đâ ̣u tƣơng thí nghiê. ̣m n 3 - Đánh giá các yế u tố cấ u thành năng suấ t và năng suấ t của tâ ̣p đoàn các dòng đậu tƣơng thí nghiệm.

Trong học tập và nghiên cứu - Trong quá trình thực hiện đề tài giúp sinh viên củng cố và hệ thống hoá kiến thức để áp dụng vào thực tế, rèn luyện kỹ năng thực hành và tích luỹ kinh nghiệm trong sản xuất, tạo lòng yêu nghề nghiệp cho sinh viên. - Giúp sinh viên nắm đƣợc các bƣớc để tiến hành nghiên cứu một đề tài khoa học, phƣơng pháp thu thập số liệu và trình bày một báo cáo khoa học. - Kết quả nghiên cứu của đề tài nhằ m xác định đƣợc dòng đậu tƣơng có triển vọng phù hợp với điều kiện của Thái Nguyên. Là tài liệu khoa học để giáo viên và sinh viên trong ngành tham khảo.

Trong thực tiễn sản xuất Qua kết quả của việc nghiên cứu sẽ đƣa ra đƣợc nhƣ̃ng dòng đâ ̣u tƣơng tốt, năng suất cao , phù hợp với vụ Xuân tại Thái Nguyên từ đó khuyến cáo khảo nghiệm và công nhận giố ng mới. n 4 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học Giống tốt đƣợc coi nhƣ một trong những trợ thủ đắc lực nhất giúp nông dân tăng nhanh hơn hàm lƣợng chất xám trong nông sản. Giống quy định giới hạn năng suất của cây trồng.

Năng suất chỉ tƣơng ứng với điều kiện kĩ thuật trong phạm vi do giống quy định. Khi năng suất tối đa thì dù điều kiện ngoại cảnh cũng nhƣ kĩ thuật canh tác tốt hơn cũng không thể làm tăng năng suất. Bởi vậy, giống mới có vai trò hết sức quan trọng trong công việc nâng cao năng suất và sản lƣợng cây trồng. Mỗi một giống khác nhau thì có khả năng phản ứng với điều kiện sinh thái ở mỗi vùng khác nhau.

Vì vậy để phát huy đƣợc hiệu quả của giống cần phải sử dụng chúng hợp lý, phù hợp với điều kiện sinh thái, khí hậu, đất đai, kinh tế xã hội. Để có những giống có năng suất, chất lƣợng cao, có khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh tốt thì công tác chọn giống đóng một vai trò vô cùng quan trọng. Ngày nay nhờ có những thành tựu của công nghệ sinh học hiện đại và toàn cầu hóa thì công tác giống đƣợc hỗ trợ và thời gian tạo ra giống mới đƣợc rút ngắn rất nhiều. Các thành tựu khoa học đƣợc ứng dụng trong chọn giống nhƣ gây đột biến, chuyển gen, lai tạo, nhập nội giống… Các giống đậu tƣơng tại Việt nam hiện tai sử dụng chủ yếu theo lại tạo và nhập nội.

Khi chọn lọc hay nhập đƣợc giống mới thì việc khảo nghiệm tại các vùng tiểu khí hậu khác nhau để tìm ra giống tốt là rất quan trọng. Công tác khảo nghiệm giống là một cuộc thí nghiệm nhằm xác định sự thích ứng của giống đối với địa phƣơng trên các loại đất, các loại khí hậu và các biện pháp kỹ thuật khác nhau. Nếu các giống mới chƣa đƣợc khảo nghiệm kỹ n 5 lƣỡng và chƣa đƣợc công nhận là đạt tiêu chuẩn mà đã đƣa ra sản xuất ở diện rộng thì sẽ gây hiện tƣợng rối loạn giống, gây khó khăn cho việc sản xuất, thâm canh tăng năng suất cây trồng. Các giống đậu tƣơng chọn thí nghiệm đều có thể trồng đƣợc ở miền núi phía Bắc 2.

Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tƣơng trên thế giới và trong nƣớc 2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu tương trên thế giới 2. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới Đậu tƣơng là một trong những cây trồng có vi trí quan trọng trong hệ thống nông nghiệp ở nhiều quốc gia trên thế giới và lâu đời nhất của nhân loại, có lịch sử trồng trọt khoảng 5. Cây đậu tƣơng có nguồn gốc từ Đông bắc Trung Quốc, sau đó đƣợc trồng ở Nhật Bản, Triều Tiên và các nƣớc trên thế giới.

Hiện nay, có khoảng 78 nƣớc trồng đậu tƣơng, cây đậu tƣơng đã đƣợc đem trồng ở khắp các Châu lục và là cây lấy hạt, lấy dầu quan trọng bậc nhất của thế giới. Đứng hàng thứ 4 sau lúa mì, lúa nƣớc và ngô. Mặc dù cây đậu tƣơng có nguồn gốc từ Viễn Đông nhƣng khả năng thích ứng rộng nên nó đƣợc phân bố khá rộng từ 400 Vĩ Bắc đến 400 Vĩ Nam (Ma Thị Phƣơng, 2004). Châu Á tuy là nơi nguyên sản của cây đậu tƣơng tuy nhiên nó lại đƣợc trồng tập trung ở Châu Mỹ (70,03%), tiếp đó là Châu Á (23,5%), còn lại ở các châu lục khác.

Từ những năm 1970 đến nay việc sản xuất đậu tƣơng của thế giới không ngừng tăng lên so với các cây lấy dầu khác và trở thành mặt hàng xuất khẩu đem lại lợi nhuận cao cho nhiều nƣớc. Tình hình sản xuất đậu tƣơng trên thế giới trong những năm gần đây Chỉ tiêu Diện tích Năng suất Sản lƣợng Năm (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2008 96,46 23,97 231,27 2009 99,33 22,49 223,41 2010 102,81 25,77 265,00 2011 103,81 25,19 261,59 2012 105,36 22,92 241,58 2013 111,63 24,91 278,09 2014 117,71 26,20 308,43 (Nguồn: FAO-2016) [22] Qua bảng số liệu 2.1 ta thấy: Về diện tích: Từ năm 2008 – 2014 diện tích trồng đậu tƣơng trên thế giới không ngừng tăng lên và dao động trong khoảng từ 96,46 – 117,71 triệu ha. Trong đó diện tích trồng đậu tƣơng đạt cao nhất năm 2014 là 117,71 triệu ha, tăng 21,25 triệu ha so với năm 2008. Về năng suất: tƣơng đối ổn định trong những năm gần đây, dao động từ 22,49 – 25,78 tạ/ha.

Năng suất đạt thấp nhất vào năm 2009 (22,49 tạ/ha) và cao nhất vào năm 2014 (26,20 tạ/ha). Về sản lƣợng: có xu thế tăng dần qua các năm (2008 – 2014) từ 231,27 – 308,43 triệu tấn. Tuy năm 2009 sản lƣợng giảm xuống còn 223,41 (giảm 7,86 triệu tấn so với 2008 là do năng suất thấp), nhƣng sau đó lại tăng lên vào năm 2010 (265,00 triệu tấn). Từ đó tăng dần và đạt cực đại vào năm 2014 (308,43 triệu tấn) Trên thế giới có rất nhiều quốc gia trồng đậu tƣơng tuy nhiên sản xuất đậu tƣơng tập trung chủ yếu ở 4 nƣớc : Mỹ, Brazil, Acgentina và Trung Quốc n 7 (Phạm Văn Thiều, 2006) [12].

Sản lƣợng đậu tƣơng của 4 nƣớc này chiếm 90 – 95% sản lƣợng đậu tƣơng của toàn thế giới.2: Diêṇ tích, năng suấ t và sản lƣơ ̣ng đâ ̣u tƣơng của mô ̣t số nƣớc đƣ́ng đầ u thế giới Năm 2013 Năm 2014 Diêṇ Sản Diêṇ tích Năng Năng Tên nƣớc Sản lƣợng tích lƣơ ̣ng (triêụ suấ t suấ t (triêụ tấ n) (triêụ (triêụ ha) (tạ/ha) (tạ/ha) ha) tấ n) Hoa Kỳ 30,85 29,61 91,38 33,61 32,13 108,01 Brazil 27,90 29,28 81,72 30,27 28,65 86,70 Argentina 19,42 25,39 49,31 19,25 27,73 53,39 Ấn Độ 12,20 9,7 11,95 10,90 9,6 10,52 (Nguồn: FAO-2016) [22] Qua bảng số liệu 2.2: - Diện tích lớn nhất là nƣớc Hoa Kỳ với diện tích 33,61 triệu ha tính đến năm 2014 - Năng suất là 32,13 tạ/ha - Sản lƣợng 108,01 triệu tấn 2.