MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Phân hữu cơ khoáng BMT18 là sản phẩm khoa học Công nghệ của trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên. Phân BMT18 có hàm lượng phân có hàm lượng N và K20 cao có thể dùng bón thúc cho cây trồng. Phân BMT18 đã nghiên cứu sử dụng cho nhiều loại cây trồng nhưng chưa nghiên cứu xây dựng quy trình kỹ thuật bón phân cho cây cam.
Cam quýt là loại quả được nhiều người, nhiều quốc gia trên thế giới ưa chuộng và được bán rộng rãi trên thị trường, chúng đã trở thành loại quả có giá trị vô cùng to lớn trong lĩnh vực kinh tế và dinh dưỡng cho con người.Nghề trồng cam, quýt ngày càng được quan tâm phát triển không chỉ về diện tích mà cả năng suất và chất lượng. Trong nhiều năm qua cam, quýt đã trở thành cây chủ lực kinh tết ở nhiều vùng, nhiều địa phương như: cam sành Hàm Yên (Tuyên Quang), cam sành Bắc Quang (Hà Giang), quýt vàng Bạch Thông (Bắc Kạn). Cam quýt là một trong những cây ăn quả đặc sản lâu năm của Việt Nam bởi giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Trong thành phần thịt quả có chứa 6- 12%đường, hàm lượng vitamin C từ 40-90mg/100g tươi, các axit hữu cơ 0,4- 1,2% trong đó có nhiều loại axit có hoạt tính sinh học cao cùng với các chất khoáng và dầu thơm, mặt khác cam có thể dùng ăn tươi, làm mứt, nước giải khát, chữa bệnh.
Trong những năm gần đây, diện tích trồng cam ở nước ta ngày càng được mở rộng, việc phát triển cây cam được xem như là một giải pháp trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở nhiều địa phương. Tuy nhiên sản xuất cam quýt ở nước ta đang gặp rất nhiều khó khăn về sâu bệnh hại, kỹ thuật canh tác, năng suất, chất lượng quả chưa cao, khí hậu thời tiết thất h 2 thường, thị trường cạnh tranh gay gắt. Kỹ thuật canh tác của người dân chủ yếu theo kinh nghiệm truyền thống, bón phân chưa hợp lý, chưa đúng liều lượng khiến cho hiệu quả kinh tế cây cam chưa thực sự cao. Bắc quang là huyện miền núi phía nam của tỉnh hà giang, có điều kiện về đất đai, khí hậu phù hợp cho sự phát triển của cây cam sành.
Hiện nay toàn huyện có 109.873,69ha diện tích đất trồng cam 3.300ha, trong đó có 1000 ha cam cho thu hoạch. Nhiều hộ nông dân có diện tích đất trồng cam trên 05 ha;nhiều hộ có thu nhập từ 100 đến 150 triệu đồng/năm. Tuy nhiên hiện nay quy mô các trang trại cam ở Bắc Quang còn nhỏ, phát triển chưa có chiến lược rõ ràng. Xuất phát từ tình hình thực tế và các vấn đề nêu trên, với sự đồng ý của Ban giám hiệu trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa: quản lý tài nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo PGS.S Đỗ Thị Lan chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón Biochar - khoáng thế hệ mới BMT18 đến năng suất và chất lượng giống cam sành tại Huyện Bắc Quang, Tỉnh Hà Giang”.
Mục đích nghiên cứu của đề tài 1.1 Mục tiêu chung Xác định liều lượng phân BMT18 phù hợp đặt hiệu quả kinh tế cao trên cam. Góp phần nâng cao hiệu quả trồng, chăm sóc cây ăn quả bằng sử dụng phân bón hữu cơ khoáng, hạn chế gây ô nhiễm môi trường.2 Mục tiêu cụ thể Đánh giá lượng phân bón BMT18 tại huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang Đề suất một số giải pháp năng cao hiểu quả phân bón BMT18 1. Yêu cầu đề tài + Đánh giá được ảnh hưởng các liều lượng phân BMT18 đến năng suất, chất lượng cam. h 3 + Xác định được liều lượng tổ hợp phân BMT18 hợp lý thích hợp có hiệu quả cao cho cây cam.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học của đề tài Là mô hình trực quan chứng minh cho người dân, trực tiếp là những người trồng cam thấy được sự hơn hẳn của việc bón phân Biochar - khoáng thế hệ mới BMT18 đến sinh trưởng phát triển của cây so với việc bón các loại phân bón vô cơ hay các cách chăm sóc truyền thống. Để người dân địa phương đối chiếu so sánh và đầu tư nhân rộng. Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần bổ sung thêm những tài liệu khoa học, phục vụ cho công tác giảng dạy cũng như nghiên cứu trên cây cam ở nước ta.
Kết quả của đề tài là cơ sở để phát triển rộng rãi việc đưa phân bón Biochar - khoáng thế hệ mới BMT18 vào sản xuất nông nghiệp. Ý nghĩa thực tiễn Nâng cao nhận thức người dân địa phương đối với việc ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới trong canh tác sản xuất nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm tăng năng suất và chất lượng giống cam sành thông qua biện pháp kỹ thuật bón phân. h 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỂU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở lý luận Qua điều tra, tổng kết về vai trò của phân bón với cây trồng ở trên thế giới cũng như ở Việt Nam cho thấy: Trong số các biện pháp kỹ thuật trồng trọt liên hoàn (làm đất, giống, mật độ gieo trồng, BVTV.), bón phân luôn là biện pháp kỹ thuật có ảnh hưởng lớn nhất, quyết định nhất đối với năng suất và sản lượng cây trồng. Giống mới cũng chỉ phát huy được tiềm năng của mình, cho năng suất cao khi được bón đủ phân và bón hợp lý. Phân bón là những chất hữu cơ hoặc vô cơ nhằm bổ sung dinh dưỡng cho cây và cho đất.
Phân bón là phương tiện tốt nhất để tăng năng suất và chất Năng suất và chất lượng nông sản phụ thuộc rất lớn vào khả năng cung cấp dinh dưỡng và đáp ứng nhu cầu sinh lý của một loại cây trồng. Khả năng sự đáp ứng này phụ thuộc vào độ phì nhiêu của đất và lượng phân bón cung cấp cho đất. Với mỗi loại đất phải xác định được yếu tố dinh dưỡng hạn chế trong loại đất đó đã làm ảnh hưởng tới sinh trưởng và năng suất cây trồng. Tùy loại đối tượng cây trồng cần hiểu rõ nhu cầu dinh dưỡng và đáp ứng kịp thời lượng và tỉ lệ các chất dinh dưỡng phù hợp với từng thời kì mà cây đòi hỏi.
Từ đó, xây dựng quy trình bón phân cân đối và hợp lý tạo thuận lợi cho việc nâng cao năng suất và chất lượng nông sản. Phân hữu cơ sinh học đang là loại phân có ảnh hưởng rất lớn đến Nông nghiệp sạch - cải thiện về năng suất, chất lượng cây trồng và đem lại hiệu quả kinh tế cao Chất hữu cơ là thành phần không thể thiếu đối với cây trồng, nó có một số tác dụng cụ thể. Thứ nhất,chất hữu cơ tồn tại xen kẽ với các thành phần kết h 6 cấu của đất, tạo tạo ra sự thông thoáng giúp rễ phát triển mạnh nên có cường độ hô hấp tối đa và dễ dàng hấp thu các nguồn dinh dưỡng. Thứ hai, chất hữu cơ sẽ lưu giữ các khoáng chất đa, trung vi lượng từ các loại phân bón hóa học và cung cấp dần cho cây hạn chế được hiện tượng thất thoát phân bón trong quá trình sử dụng, giảm chi phí đáng kể trong sản xuất nông nghiệp, giúp đất giữ ẩm làm cây chống chịu khô hạn tốt hơn.
Thứ ba, sự hiện diện của chất hữu cơ làm môi trường sống cho các hệ vi sinh có ích, các hệ vi sinh này cân bằng môi trường của hệ sinh thái vì vậy sẽ hạn chế một số đối tượng gây bệnh, góp phần tăng năng suất và chất lượng nông sản. Cơ sở thực tiễn Cây cam sành Bắc Quang - Hà Giang là cây ăn quả tuy nhiên không phải nơi nào cây cũng phát huy được những ưu thế như nhau, không phải giống nào cũng thích hợp với bất kỳ một điều kiện tự nhiên của các vùng, mà còn chịu ảnh hưởng rất rõ của các điều kiện ngoại cảnh như: nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng, chế độ chăm sóc… Các ảnh hưởng đó sẽ được phản ánh ra trên bản thân của cây bằng những biểu hiện của sinh trưởng, phát triển, khả năng cho năng suất và phẩm chất quả. Những đặc trưng, đặc tính biểu hiện trong một đời của cây hay một năm đều là kết quả phản ánh tổng hợp giữa đặc điểm của giống và điều kiện ngoại cảnh. Tuỳ vào tuổi cây và điều kiện sinh thái nơi trồng, trong chu kỳ sống một năm cam, quýt thường ra ra hoa.
Các đợt lộc có sự liên quan khá chặt chẽ với nhau, quá trình ra lộc năm trước là tiền đề cho sự ra hoa kết quả năm sau. Mối liên hệ giữa các đợt lộc trong năm của cây là những điều thiết thực cho việc tìm ra các biện pháp kỹ thuật cần thiết cho cây. Việc áp dụng biện pháp kỹ thuật bón phân trong từng giai đoạn là rất cần thiết vì cây trồng hấp thu dinh dưỡng nuôi cây phần lớn qua bộ rễ, chính vì vậy cần nghiên cứu liều lượng bón phân thích hợp cho cây trồng cung cấp h 7 đầy đủ, kịp thời các chất dinh dưỡng đa lượng, vi lượng cần thiết cho quá trình sinh trưởng sinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực của cây, đặc biệt là thời kỳ cây sinh trưởng mạnh, cần tập trung dinh dưỡng để tạo hoa, nuôi quả. Cơ sở pháp lý của đề tài - Thông tư số: 41/2014/TT-BNNPTNT[14]: Hướng dẫn một số điều của Nghị định số 202/2013/NĐ-CP ngày 27 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ về quản lý phân bón thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
Trong thông tư có nội dung về quy phạm khảo nghiệm phân bón được áp dụng vào đề tài về hình thức khảo nghiệm; công thức khảo nghiệm; cây trồng, loại đất, thời gian khảo nghiệm; diện tích ô khảo nghiệm, các biện pháp kĩ thuật; chỉ tiêu và phương pháp theo dõi và đánh giá phân bón khảo nghiệm. - Hình thức khảo nghiệm: Phân BMT18 là phân bón hữu cơ khoáng vì thế việc khảo nghiệm được tiến hành trên diện hẹp. - Công thức khảo nghiệm: căn cứ đặc tính của phân bón, tình hình sử dụng phân bón tại địa phương nơi khảo nghiệm để xác định các công thức khảo nghiệm về liều lượng bón, thời kỳ bón, kỹ thuật bón hoặc kết hợp các yếu tố này. Công thức đối chứng sử dụng loại phân bón cùng chủng loại với phân bón khảo nghiệm, với liều lượng bón, thời kỳ bón, kỹ thuật bón đang phổ biến tại địa phương nơi khảo nghiệm.
Một loại phân bón khảo nghiệm ít nhất có hai công thức; tổng số loại phân bón khác nhau cho một lần khảo nghiệm không vượt quá bốn.