Luận văn: Nền tảng phát triển doanh nghiệp - Nghiên cứu Gốm Chu Đậu (ĐH Kinh Tế)

Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu phát triển doanh nghiệp tại Gốm Chu Đậu. Phân tích nền tảng, chiến lược, và giải pháp tăng trưởng bền vững cho công ty.

• Tác giả: Phùng Thế Vinh
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Hải
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nền Tảng Phát Triển Doanh Nghiệp - Nghiên Cứu Trường Hợp Công Ty Cổ Phần Gốm Chu Đậu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Bí quyết xây nền tảng phát triển doanh nghiệp từ Gốm Chu Đậu

Một nền tảng phát triển doanh nghiệp vững chắc là yếu tố quyết định sự tồn tại và thành công dài hạn. Giống như một ngôi nhà cần móng kiên cố, doanh nghiệp cần một bộ khung cốt lõi để chống chọi với biến động thị trường và nắm bắt cơ hội. Nghiên cứu trường hợp của Công ty Cổ phần Gốm Chu Đậu cung cấp một góc nhìn thực tiễn và sâu sắc về quá trình xây dựng nền tảng này. Gốm Chu Đậu, một dòng gốm cổ của Việt Nam với lịch sử hơn 500 năm, từng bị thất truyền và đã được phục dựng thành công. Câu chuyện của Gốm Chu Đậu không chỉ là về việc khôi phục một làng nghề truyền thống, mà còn là bài học về cách một doanh nghiệp hiện đại có thể xây dựng nền tảng phát triển doanh nghiệp dựa trên các giá trị văn hóa lâu đời. Nền tảng này bao gồm bốn trụ cột chính: chiến lược phát triển, nguồn lực phát triển, tinh thần doanh nghiệp, và quản trị doanh nghiệp. Mỗi yếu tố đều có vai trò riêng, tương hỗ lẫn nhau để tạo nên một cấu trúc bền vững. Việc phân tích cách Gốm Chu Đậu vận dụng và đối mặt với thách thức ở từng trụ cột sẽ mang lại những bài học quý giá, không chỉ cho các doanh nghiệp trong ngành gốm sứ mà còn cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nói chung. Luận văn của Phùng Thế Vinh (2016) chỉ ra rằng, để phát triển bền vững, doanh nghiệp phải hệ thống hóa được các yếu tố nền tảng, biến chúng thành lợi thế cạnh tranh thực sự.

1.1. Vai trò cốt lõi của nền tảng phát triển doanh nghiệp

Nền tảng phát triển doanh nghiệp được định nghĩa là hệ thống các yếu tố căn bản, là cơ sở để mọi hoạt động khác tồn tại và tăng trưởng. Theo nghiên cứu, các yếu tố này bao gồm chiến lược phát triển rõ ràng, hệ thống nguồn lực phát triển tối ưu, tinh thần doanh nghiệp mạnh mẽ và một cơ cấu quản trị doanh nghiệp hiệu quả. Sự thiếu hụt bất kỳ yếu tố nào cũng có thể khiến doanh nghiệp mất phương hướng, dễ bị tổn thương trước các cú sốc từ môi trường kinh doanh. Một nền tảng vững chắc giúp doanh nghiệp xác định rõ mục tiêu, phân bổ nguồn lực hợp lý, thúc đẩy sự đổi mới và đảm bảo hoạt động vận hành trơn tru. Đây chính là kim chỉ nam cho sự phát triển bền vững.

1.2. Gốm Chu Đậu Hành trình phục hưng một thương hiệu gốm sứ

Gốm Chu Đậu là một minh chứng điển hình cho việc xây dựng doanh nghiệp dựa trên di sản văn hóa. Được thành lập năm 2001, công ty ra đời với sứ mệnh khôi phục dòng gốm cổ đã tồn tại hơn 5 thế kỷ. Đây là một doanh nghiệp được hình thành từ sáng kiến của các cổ đông yêu quý văn hóa Việt Nam. Quá trình này không chỉ đòi hỏi kỹ thuật chế tác mà còn cần một nền tảng phát triển doanh nghiệp bài bản để biến giá trị lịch sử thành giá trị thương mại. Thách thức lớn nhất là làm thế nào để cân bằng giữa việc bảo tồn tinh hoa truyền thống và đáp ứng nhu cầu của thị trường hiện đại, từ đó xây dựng một thương hiệu gốm sứ có sức cạnh tranh cao.

II. Thách thức trong việc xây nền tảng phát triển Gốm Chu Đậu

Mặc dù đạt được những thành công đáng kể trong việc phục dựng và kinh doanh, Công ty Cổ phần Gốm Chu Đậu vẫn đối mặt với những thách thức nội tại trong việc củng cố nền tảng phát triển doanh nghiệp. Thách thức lớn nhất, như được chỉ ra trong nghiên cứu của Phùng Thế Vinh (2016), là sự thiếu vắng một chiến lược phát triển dài hạn được văn bản hóa và truyền thông rộng rãi. Hoạt động của công ty chủ yếu dựa trên kế hoạch sản xuất kinh doanh hàng năm và định hướng từ Tổng công ty Hapro. Điều này tạo ra sự bị động và rủi ro khi môi trường kinh doanh thay đổi. Việc hoạch định chiến lược còn mang tính định tính, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của ban lãnh đạo, đặc biệt là giám đốc công ty. Một điểm yếu khác nằm ở công tác quản trị doanh nghiệp. Mặc dù có cơ cấu tổ chức rõ ràng, việc truyền tải tầm nhìn, sứ mệnh và các giá trị cốt lõi đến từng nhân viên chưa thực sự hiệu quả. Kết quả khảo sát cho thấy không phải tất cả nhân viên đều hiểu rõ mục tiêu chung của công ty. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động sức mạnh tập thể, làm giảm động lực và sự gắn kết, từ đó kìm hãm tiềm năng phát triển bền vững của một thương hiệu mang tầm vóc lịch sử như Gốm Chu Đậu.

2.1. Phân tích sự thiếu hụt chiến lược phát triển dài hạn

Điểm yếu cốt lõi của Gốm Chu Đậu là chưa xây dựng và ban hành một văn bản chiến lược chính thức. Công ty hoạt động chủ yếu theo các kế hoạch ngắn hạn, thường là hàng năm. Việc thiếu một lộ trình dài hạn khiến các quyết định mang tính tình thế, thiếu sự nhất quán và tầm nhìn xa. Theo nghiên cứu, công tác hoạch định và chỉ đạo thực hiện mục tiêu vẫn còn hạn chế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc định hướng phát triển sản phẩm, thị trường mà còn gây khó khăn trong việc phân bổ nguồn lực phát triển một cách tối ưu cho các mục tiêu chiến lược trong tương lai.

2.2. Hạn chế trong quản trị và truyền thông nội bộ

Công tác quản trị doanh nghiệp tại Gốm Chu Đậu đối mặt với thách thức trong việc truyền thông nội bộ. Mặc dù ban lãnh đạo xây dựng mục tiêu và kế hoạch hoạt động, nhưng việc truyền tải tầm nhìn, sứ mệnh, và triết lý kinh doanh đến toàn thể nhân viên chưa đạt hiệu quả cao. Kết quả khảo sát (Bảng 3.1) cho thấy chỉ số “Tất cả nhân viên hiểu rõ sứ mệnh, nhiệm vụ và mục tiêu của công ty” chỉ đạt giá trị trung bình 3.48. Điều này cho thấy một khoảng cách giữa cấp quản lý và nhân viên, ảnh hưởng đến tinh thần doanh nghiệp và sự đồng lòng hướng tới mục tiêu chung.

III. Phương pháp hoàn thiện chiến lược và quản trị cho Gốm Chu Đậu

Để vượt qua các thách thức và xây dựng một nền tảng phát triển doanh nghiệp vững mạnh, Gốm Chu Đậu cần áp dụng các phương pháp cải tiến mang tính hệ thống. Trọng tâm đầu tiên là xây dựng một chiến lược phát triển chính thức, chi tiết cho giai đoạn 5-10 năm. Chiến lược này phải được xây dựng dựa trên sự phân tích sâu sắc các yếu tố vĩ mô, yếu tố ngành và nội lực của doanh nghiệp. Cần xác định rõ tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi và các mục tiêu chiến lược cụ thể về thị trường, sản phẩm, tài chính và thương hiệu. Bản chiến lược này phải trở thành tài liệu kim chỉ nam, được phổ biến và truyền thông đến từng thành viên trong công ty. Song song với chiến lược, việc cải tổ quản trị doanh nghiệp là vô cùng cần thiết. Cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa các phòng ban, xây dựng quy trình ra quyết định minh bạch và hiệu quả. Luận văn đề xuất việc nâng cao vai trò của Hội đồng quản trị trong việc giám sát và định hướng chiến lược, đồng thời trao quyền nhiều hơn cho các cấp quản lý trung gian. Việc áp dụng các công cụ quản trị hiện đại như KPI (Key Performance Indicator) để đo lường hiệu suất cá nhân và bộ phận sẽ giúp liên kết mục tiêu của mỗi nhân viên với mục tiêu chung của Gốm Chu Đậu, tạo ra một tổ chức hoạt động đồng bộ và hiệu quả.

3.1. Xây dựng sứ mệnh và tầm nhìn chiến lược kinh doanh rõ ràng

Bước đầu tiên là phải định hình một bản tuyên bố sứ mệnh và tầm nhìn rõ ràng. Sứ mệnh cần trả lời câu hỏi: “Gốm Chu Đậu tồn tại vì điều gì?”, nhấn mạnh vào việc bảo tồn di sản và mang giá trị văn hóa Việt ra thế giới. Tầm nhìn phải phác họa bức tranh tương lai mà công ty muốn đạt được, ví dụ như “Trở thành thương hiệu gốm sứ thủ công hàng đầu châu Á”. Các yếu tố này, theo Hoàng Văn Hải (2013), là căn cứ để hình thành nên mục tiêu cao và thúc đẩy toàn thể công ty hành động với niềm tin lớn.

3.2. Cải tiến cơ cấu tổ chức và cơ chế phối hợp hiệu quả

Cơ cấu tổ chức cần được rà soát để đảm bảo tính linh hoạt và hiệu quả. Cần xác định rõ chức năng, quyền hạn và trách nhiệm của từng bộ phận để tránh chồng chéo. Quan trọng hơn là xây dựng một cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các khối sản xuất, kinh doanh và văn phòng. Việc này giúp thông tin lưu chuyển thông suốt, các quyết định được đưa ra nhanh chóng và các nguồn lực được tận dụng tối đa. Một cơ cấu quản trị doanh nghiệp tốt sẽ là nền tảng vững chắc cho việc thực thi chiến lược thành công.

IV. Cách tối ưu nguồn lực và nuôi dưỡng tinh thần doanh nghiệp

Một nền tảng phát triển doanh nghiệp không thể hoàn thiện nếu thiếu đi nguồn lực phát triển mạnh và tinh thần doanh nghiệp sôi nổi. Đối với Gốm Chu Đậu, việc tối ưu hóa các nguồn lực là một nhiệm vụ cấp thiết. Về nguồn nhân lực, công ty cần xây dựng kế hoạch đào tạo và phát triển đội ngũ nghệ nhân kế cận, đồng thời nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ cấp trung. Việc thu hút và giữ chân nhân tài thông qua chính sách đãi ngộ cạnh tranh và môi trường làm việc chuyên nghiệp là yếu tố sống còn. Về nguồn lực tài chính, cần đa dạng hóa nguồn vốn, quản lý dòng tiền hiệu quả và xây dựng các kế hoạch đầu tư cho công nghệ và mở rộng sản xuất. Bên cạnh đó, nuôi dưỡng tinh thần doanh nghiệp là tạo ra một văn hóa doanh nghiệp đặc thù. Đó là văn hóa tôn trọng sự sáng tạo, khuyến khích đổi mới và dám chấp nhận rủi ro có tính toán. Ban lãnh đạo cần đóng vai trò tiên phong, truyền cảm hứng về khát vọng vươn lên, không ngừng tìm kiếm cơ hội kinh doanh mới. Theo Hoàng Văn Hải và cộng sự (2012), tinh thần doanh nghiệp đóng vai trò gắn kết các thành viên, định hướng hành vi và tạo ra lợi thế cạnh tranh độc đáo. Khi mỗi nhân viên của Gốm Chu Đậu đều mang trong mình niềm tự hào về thương hiệu và nỗ lực cống hiến, doanh nghiệp sẽ có được nguồn nội lực to lớn để phát triển bền vững.

4.1. Đánh giá và phát triển các nguồn lực cốt lõi của doanh nghiệp

Nguồn lực phát triển bao gồm tài sản hữu hình và vô hình. Gốm Chu Đậu cần đánh giá lại quy mô và trình độ của trang thiết bị sản xuất, xem xét đầu tư vào công nghệ mới để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm sứ gia dụng. Nguồn nhân lực, đặc biệt là các nghệ nhân, cần được xem là tài sản quý giá nhất, với các chính sách đào tạo và đãi ngộ đặc biệt. Nguồn lực tài chính cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo khả năng đầu tư cho các dự án phát triển trong tương lai. Cuối cùng, thương hiệu gốm sứ và uy tín là nguồn lực vô hình cần được bảo vệ và phát huy.

4.2. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp và thúc đẩy tinh thần đổi mới

Để thúc đẩy tinh thần doanh nghiệp, cần xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh. Văn hóa này nên được xây dựng dựa trên các giá trị truyền thống của làng nghề truyền thống kết hợp với tư duy kinh doanh hiện đại. Cần tạo ra một môi trường làm việc cởi mở, nơi mọi ý tưởng sáng tạo đều được lắng nghe và tôn trọng. Ban lãnh đạo phải là người khơi dậy ngọn lửa đam mê, khuyến khích nhân viên chủ động tìm kiếm thị trường mới, cải tiến sản phẩm. Tinh thần này sẽ giúp Gốm Chu Đậu không chỉ là người bảo tồn di sản mà còn là người tiên phong, đổi mới.

V. Kết quả thực tiễn Gốm Chu Đậu và nền tảng phát triển

Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Gốm Chu Đậu trong giai đoạn 2013-2015 cho thấy những kết quả tích cực, phản ánh nỗ lực xây dựng nền tảng phát triển doanh nghiệp bước đầu. Mặc dù còn những hạn chế về mặt chiến lược và quản trị, sự thay đổi trong cơ cấu nhân sự và đầu tư vào công nghệ từ năm 2013 đã mang lại những bước tiến vượt bậc. Dữ liệu từ luận văn cho thấy doanh thu liên tục tăng trưởng ấn tượng. Năm 2014, tổng doanh thu đạt 115% kế hoạch năm và tăng 120% so với cùng kỳ năm trước. Đến năm 2015, doanh thu tiếp tục tăng mạnh, đạt 130% kế hoạch và tăng 135% so với cùng kỳ. Đặc biệt, lợi nhuận trước thuế năm 2015 đạt 154,5% kế hoạch. Những con số này cho thấy, dù chiến lược phát triển chưa được hệ thống hóa, nhưng sự năng động, sáng tạo của ban lãnh đạo cùng với việc tập trung cải tiến nguồn lực phát triển (máy móc, nhà xưởng) đã tạo ra động lực tăng trưởng mạnh mẽ. Bài học rút ra là, sự tăng trưởng có thể đến từ những cải tiến cục bộ, nhưng để phát triển bền vững và vươn xa, Gốm Chu Đậu bắt buộc phải hoàn thiện một cách toàn diện cả bốn trụ cột của nền tảng phát triển.

5.1. Phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2013 2015

Giai đoạn 2013-2015 đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của Gốm Chu Đậu. Sau khi tái cơ cấu năm 2013, công ty tập trung đầu tư cải tiến công nghệ, tu sửa nhà xưởng và xây dựng các công trình mới. Kết quả là doanh thu tăng trưởng liên tục: doanh thu năm 2014 tăng 20% so với 2013, và doanh thu năm 2015 tăng 35% so với 2014. Sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ thị trường nội địa, cho thấy công ty đã khai thác tốt tiềm năng trong nước. Đây là minh chứng cho hiệu quả của việc tập trung vào nguồn lực phát triển, đặc biệt là cơ sở vật chất và công nghệ.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ sự tăng trưởng của thương hiệu gốm sứ

Sự thành công của Gốm Chu Đậu trong giai đoạn này mang lại bài học quan trọng: sự quyết tâm và hành động đúng đắn của ban lãnh đạo có thể tạo ra sự thay đổi đột phá. Việc đầu tư vào dây chuyền sản xuất nguyên liệu sứ cao cấp đã giúp công ty chủ động về nguồn cung và nâng cao chất lượng. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu còn bấp bênh (đạt 75% kế hoạch năm 2014) cho thấy sự cần thiết phải có một chiến lược phát triển thị trường đa dạng và bài bản hơn. Tăng trưởng nóng cần được củng cố bằng một nền tảng phát triển doanh nghiệp vững chắc để tránh các rủi ro trong dài hạn.

VI. Hướng đi tương lai cho nền tảng phát triển doanh nghiệp bền vững

Để đảm bảo sự phát triển bền vững và đưa thương hiệu gốm sứ Chu Đậu vươn tầm quốc tế, việc hoàn thiện nền tảng phát triển doanh nghiệp là nhiệm vụ chiến lược hàng đầu. Hướng đi trong tương lai cần tập trung vào việc khắc phục các điểm yếu đã được chỉ ra. Trước hết, công ty phải xây dựng và thực thi một chiến lược phát triển toàn diện, kết hợp giữa mục tiêu kinh doanh và sứ mệnh bảo tồn văn hóa. Chiến lược này cần xác định rõ các thị trường mục tiêu, định vị sản phẩm cho từng phân khúc và xây dựng một lộ trình marketing chuyên nghiệp. Thứ hai, cần tiếp tục đầu tư vào nguồn lực phát triển, đặc biệt là con người. Xây dựng một trung tâm đào tạo nghệ nhân, áp dụng chính sách thu hút nhân tài và số hóa quy trình quản lý là những bước đi cần thiết. Thứ ba, tinh thần doanh nghiệp và văn hóa doanh nghiệp phải được xem là tài sản chiến lược. Cần xây dựng một môi trường làm việc mà ở đó sự sáng tạo được tôn vinh, và mỗi thành viên đều cảm thấy tự hào khi là một phần của Gốm Chu Đậu. Cuối cùng, hệ thống quản trị doanh nghiệp phải được hiện đại hóa, hướng tới các chuẩn mực quốc tế về minh bạch và hiệu quả. Con đường phía trước của Gốm Chu Đậu là chuyển đổi từ một xí nghiệp sản xuất thành một doanh nghiệp văn hóa toàn cầu, và một nền tảng vững chắc chính là bệ phóng cho hành trình đó.

6.1. Đề xuất giải pháp củng cố nền tảng phát triển toàn diện

Các giải pháp đề xuất bao gồm: (1) Chính thức hóa chiến lược phát triển và truyền thông đến toàn bộ nhân viên. (2) Xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ nhân lực, từ nghệ nhân đến quản lý. (3) Phát huy tinh thần doanh nghiệp thông qua các chương trình thi đua sáng tạo và chính sách khen thưởng xứng đáng. (4) Hoàn thiện hệ thống quản trị doanh nghiệp bằng cách áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý và xây dựng các quy trình làm việc chuẩn hóa. Những giải pháp này cần được triển khai đồng bộ để tạo ra hiệu ứng cộng hưởng.

6.2. Tầm nhìn dài hạn Đưa Gốm Chu Đậu vươn tầm quốc tế

Tầm nhìn cuối cùng là đưa Gốm Chu Đậu không chỉ là một thương hiệu quốc gia mà còn là một đại diện của văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Để làm được điều này, nền tảng phát triển doanh nghiệp phải đủ mạnh để hỗ trợ các hoạt động như nghiên cứu thị trường quốc tế, tham gia các hội chợ triển lãm toàn cầu, và xây dựng các kênh phân phối ở nước ngoài. Việc kết hợp giữa câu chuyện lịch sử độc đáo và chất lượng sản phẩm đỉnh cao, được vận hành bởi một bộ máy chuyên nghiệp, sẽ là chìa khóa để Gốm Chu Đậu chinh phục thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu,kết luận và tài liệu tham khảo, đề tài đƣợc chia thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về nền tảng phát triển doanh nghiệp Chƣơng 2: Thiết kế và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Phân tích và đánh giá nền tảng phát triển tại công ty cổ phần Gốm Chu Đậu Chƣơng 4: Đề xuất và kiến nghị nhằm hoàn thiện nền tảng phát triển công ty cổ phần Gốm Chu Đậu 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NỀN TẢNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Một số các công trình nghiên cứu trên thế giới về nền tảng phát triển doanh nghiệp Ở góc độ nghiên cứu quốc tế, đã có nhiều công trình đề cập đến nền tảng phát triển doanh nghiệp. Baker Ted, Gedajlovic Eric and Lubatkin Michael (2005) đã nghiên cứu các khung phân tích trƣớc đây về tinh thần và nền tảng phát triển doanh nghiệp và phát hiện ra rằng chƣa có tiêu chí và khung đánh giá thống nhất về nền tảng phát triển doanh nghiệp.

Các tác giả này sau đó đã đề xuất khung nghiên cứu, so sánh, đánh giá tinh thần và nền tảng phát triển doanh nghiệp xuyên quốc gia trong đó đề cao vai trò của động cơ cá nhân ảnh hƣởng đến các quyết định khởi nghiệp. Lumpkin and Dess Gregory (1996) thực hiện nghiên cứu và chia các dạng định hƣớng khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp thành các nhóm khác nhau và cho rằng các định hƣớng này có tác động khác nhau đến kết quả hoạt độngcủa doanh nghiệp. Cụ thể, hai tác giả cho rằng có 5 định hƣớng khởi nghiệp khác nhau bao gồm định hƣớng tự chủ, định hƣớng đổi mới, định hƣớng ƣa mạo hiểm, định hƣớng tiên phong, và định hƣớng cạnh tranh chủ động. Các định hƣớng này mạnh yếu hay hiệu quả phụ thuộc vào yếu tố môi trƣờng vĩ mô và môi trƣờng ngành nơi doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh.

Không giống nhƣ 2 nhóm tác giả trƣớc nghiên cứu, tổng hợp và đề xuất mô hình về nền tảng phát triển doanh nghiệp, Stopford John và Baden-Fuller Charles (1994) thực hiện nghiên cứu thực chứng tại 10 doanh nghiệp châu Âu trong 4 ngành công nghiệp khác nhau đã chỉ ra rằng có nhiều yếu tố ảnh hƣởng đến tinh thần khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy tất cả các công ty xây dựng hoặc cố gắng để xây dựng các thuộc tính của tinh thần doanh nghiệp trong một thời gian nhiều năm chứ không phải qua một sự kiện duy nhất. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ngoài ra, các doanh nghiệp này cũng đã nội hóa các yếu tố môi trƣờng kinh doanh và phối hợp các nguồn lực một cách sáng tạo để có thể cung cấp cho doanh nghiệp nền tảng vững chắc trong quá trình phát triển. Dựa trên quá trình khảo sát 30 doanh nghiệp toàn cầu về quá trình phát triển doanh nghiệp, Wolcott và Lippitz (2007) đã tổng quát hóa 4 mô hình phát triển doanh nghiệp gồm mô hình “kẻ cơ hội” (opportunist), mô hình “nhà kiến tạo” (enabler), mô hình “nhà sản xuất” (producer), mô hình ngƣời ủng hộ (advocate).

Hai tác giả này đã xác định các nhân tố định hƣớng cho việc áp dụng các mô hình phát triển doanh nghiệp nhƣ tầm nhìn của nhà lãnh đạo, các mục tiêu chiến lƣợc của công ty và nền văn hóa tổ chức. Một số các công trình nghiên cứu tại Việt Nam về nền tảng phát triển doanh nghiệp Tại Việt Nam, cải cách kinh tế năm 1986 giúp Việt Nam chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế định hƣớng thị trƣờng. Chính sự chuyển đổi này đã tạo ra nhiều cơ hội hơn cho những ngƣời Việt Nam có hoài bão thực hiện khởi nghiệp. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê, trong năm 2015, cả nƣớc có 94.754 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký là 601,5 nghìn tỷ đồng, có 21.506 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 39,5% so với năm trƣớc.

Bên cạnh đó, số doanh nghiệp ngừng hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng không ít. Số liệu cho chúng ta thấy cần phải phát triển nghiên cứu về nền tảng phát triển doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, các nghiên cứu của Việt Nam về chủ đề nền tảng phát triển doanh nghiệp chƣa nhiều và mang tính hệ thống. Các nghiên cứu gần đây về doanh nghiệp tập trung chủ yếu vào tinh thần doanh nghiệp và khởi nghiệp kinh doanh.

Phan và các cộng sự (2009) đã tổng hợp các hƣớng nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp từ đó đặt ra hƣớng nghiên cứu tƣơng lai tập trung vào cơ chế quản trị doanh nghiệp và vai trò của nhà quản trị trong phát triển doanh nghiệp. Hoàng Văn Hải (2013) trong sách“Quản trị chiến lƣợc‟‟ cho rằng, trong bối cảnh môi trƣờng kinh doanh biến động và mang tính toàn cầu nhƣ hiện nay, các 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] doanh nghiệp không thể có đƣợc sự thành công lâu dài, bền vững nếu nhƣ không có chiến lƣợc đúng đắn. Hoàng Văn Hải và cộng sự (2012) trong sách "Tinh thần doanh nghiệp Việt Nam trong hội nhập" cho rằng các yếu tố cấu thành tinh thần doanh nghiệp Việt Nam bao gồm ba khía cạnh cơ bản đó là triết lý kinh doanh, bản lĩnh nhà quản trị và động cơ kinh doanh. Nhóm tác giả cũng chỉ ra các biểu hiện đặc trƣng của tinh thần doanh nghiệp Việt Nam đó là nỗ lực học hỏi công nghệ mới, ý thức chủ động trong kinh doanh hay tìm kiếm thị trƣờng mới.

Trong khi đó Đinh Việt Hòa (2012) trong cuốn "Tinh thần khởi nghiệp kinh doanh – Trái tim của một doanh nhân" cũng đã luận bàn về khởi nghiệp kinh doanh thông qua việc tìm hiểu lịch sử khởi nghiệp kinh doanh, bản chất doanh nhân khởi nghiệp, ƣớc mơ của ngƣời làm chủ doanh nghiệp, và vai trò của khởi nghiệp đối với phát triển kinh tế Việt Nam. Nguyễn Ngọc Thắng (2012) đã chỉ ra rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam đã có những bƣớc phát triển mạnh trong thời gian qua với việc gia tăng cả về lƣợng và chất. Đóng vai trò trụ cột trong kinh tế địa phƣơng vì doanh nghiệp lớn thƣờng đặt cơ sở ở những trung tâm kinh tế của đất nƣớc thì doanh nghiệp vừa và nhỏ lại có mặt ở khắp các địa phƣơng và là ngƣời đóng góp quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lƣợng và tạo việc làm cho địa phƣơng. Bên cạnh đó giữ vai trò quan trọng trong việc ổn định và phát triển kinh tế thông qua việc trở thành các nhà cung cấp, thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn trong nền kinh tế.

Trong tƣơng lai các doanh nghiệp này sẽ làm cho nền kinh tế năng động hơn và góp phần vào việc tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ cho Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn chƣa có nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đƣợc tiếp cận đào tạo bài bản về khoa học quản trị doanh nghiệp. Bên cạnh đó các doanh nghiệp Việt Nam cũng chƣa tập trung vào những nền tảng của mình để phát triển doanh nghiệp (Phạm Minh Chính, Vƣơng Quân Hoàng, 2009). Phùng Xuân Nhạtrong sách “Nhân cách doanh nhân và văn hóa kinh doanh” cho rằng một trong những khía cạnh biểu hiện rõ nét nhất thành công của chính sách đổi mới, hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam là đã tạo điều kiện và môi 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trƣờng thuận lợi cho sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp, hình thành lên một cộng đồng hàng triệu ngƣời làm nghề kinh doanh, với nòng cốt là đội ngũ doanh nhân “thế hệ mới”, dám đƣơng đầu với thách thức, khát khao thành công, nỗ lực học hỏi để vƣơn lên trong nền kinh tế cạnh tranh mang tính toàn cầu.

Vƣơng Minh Quân và Trần Trí Dũng (2009) đã bàn về các yếu tố văn hóa và kinh tế xã hội có ảnh hƣởng đến sự phát triển doanh nghiệp ở Việt Nam. Theo các tác giả này, các giá trị văn hóa truyền thống vẫn tiếp tục có ảnh hƣởng lớn đến xã hội Việt Nam và thậm chí là ảnh hƣởng tiêu cực đến tinh thần doanh nghiệp trong cộng đồng. Những hạn chế cơ bản đến tinh thần doanh nghiệp gồm (1) sự chi phối của quan hệ cá nhân trong hoạt động tín dụng, (2) sự thiếu coi trọng vai trò của doanh nhân trong nền kinh tế Tóm lại, các công trình nghiên cứu trên đây đã đề cập nhiều khía cạnh và ở các mức độ khác nhau về nền tảng phát triển doanh nghiệp nhƣng chƣa có công trình nào nghiên cứu tập trung, đầy đủ về cấu trúc nền tảng phát triển doanh nghiệp tại một doanh nghiệp cụ thể.Bản chất của nền tảng phát triển doanh nghiệp Phát triểndoanh nghiệp (entrepreneurship) là một hiện tƣợng(phenomenon)kinh tếxã hội khách quan và có từ rất sớm trong lịch sử xã hội loài ngƣời. Về mặt ngôn ngữhọc, khái niệm nàyđƣợc dùng chính thức từ thế kỷ 18 bởi nhà kinh tế học ngƣời Pháp là Richard Cantillon (Lumpkin et al., 1996) và có nguồn gốc từ tiếng Pháp: từ entrepreneur (doanh nhân) bắt nguồn từ hai từentre(hay betweentrong tiếng Anh) nghĩa là sự lựa chọn giữa nhiều phƣơng án hành động khác nhau và từ prendre (hay totake trong tiếng Anh) nghĩa là nắm bắt.

Gộp chung hai từ đó lại, từ doanh nhân (entrepreneur) đƣợc dùng để nói về những ngƣời đảm nhận hay dám chịu trách nhiệm về những rủi ro giữa ngƣời mua và ngƣời bán, hay là những ngƣời thực hiện những nhiệm vụ có nhiều rủi ro nhƣ khởisự một hoạt động kinh doanh. Cơ hội phát triển kinh doanh (entrepreneurial opportunities) là những tình huống mà những sản phẩm, dịch vụ có thể đƣợc thực hiện và bán cao hơn giá thành 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sản xuất. Cơ hội phát triển kinh doanh khác với cơ hội kinh doanh thông thƣờng (other opportunities for profit) ở chỗ nó đòi hỏi phải có sự tìm kiếm một những mối quan hệ phƣơng tiện -mục đích mới (new means-ends relationship), trong khi các cơ hội kinh doanh thông thƣờng chỉ hàm ý việc tối ƣu hóa các khuôn khổ phƣơng tiện -mục đích hiện có. Cơ hội phát triển kinh doanh có thể tồn tại dƣới nhiều hình thức bao gồm cả ở thị trƣờng sản phẩm, yếu tố, nguyên vật liệu.

Sở dĩ có cơ hội phát triển kinh doanh chủ yếu là do các thành viên trong xã hội có mức độ tin tƣởng khác nhau về giá trị tƣơng đối của các nguồn lực, dựa trên tiềm năng chuyển đổi chúng thành các trạng thái (hay sản phẩm, dịch vụ) khác nhau (Shaneet al. Cơ hội phát triển kinh doanh tồn tại một cách khách quan nhƣng quá trình nhận biết nó lại mang tính chủ quan.