Năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang

Luận văn thạc sĩ phân tích năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm tại huyện An Phú, tỉnh An Giang, góp phần nâng cao giáo dục.

• Tác giả: Phan Thái Bích Thủy
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Khang
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học
• Đề tài: Năng Lực Tiếng Việt Của Học Sinh Dân Tộc Chăm Tại An Phú, An Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các từ ngữ viết tắt
• Danh mục bảng biểu
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG
• 1.1. “Năng lực ngôn ngữ” và “Năng lực giao tiếp”
• 1.2. Tiêu chí đánh giá năng lực tiếng Việt
• 1.3. Một số vấn đề về chính sách đối với tiếng Việt và chính sách giáo dục tiếng Việt cho đồng bào dân tộc Chăm
• 1.4. Bức tranh tổng quát về người Chăm huyện An Phú
• 1.4.1. Khái quát về sự hình thành và phân bố dân cư của người Chăm huyện An Phú
• 1.4.2. Khái quát về đời sống người Chăm ở huyện An Phú
• 1.5. Cảnh huống ngôn ngữ vùng đồng bào dân tộc Chăm huyện An Phú
• 1.5.1. Khái niệm “Cảnh huống ngôn ngữ”
• 1.5.2. Giới thiệu một vài nét về cảnh huống ngôn ngữ vùng đồng bào dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC NGHE, NÓI, ĐỌC, VIẾT TIẾNG VIỆT CỦA HỌC SINH DÂN TỘC CHĂM HUYỆN AN PHÚ TỈNH AN GIANG
• 2.1. Tình hình giáo dục tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang
• 2.2. Nhận xét chung về năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang
• 2.2.1. Năng lực tiếng Việt qua tự cảm nhận của học sinh dân tộc Chăm
• 2.2.2. Mức độ thành thạo các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết
• 2.2.3. Tình hình sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú
• 2.3.1. Đường lối và phương pháp dạy học ở nhà trường
• 2.3.2. Vốn ngôn ngữ của trẻ em dân tộc Chăm
• 2.3.3. Thái độ của gia đình và bản thân trẻ
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ VỀ ĐỊNH HƯỚNG, BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC CHĂM HUYỆN AN PHÚ TỈNH AN GIANG
• 3.1. Định hướng phát triển năng lực tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm
• 3.2. Biện pháp nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú
• 3.2.1. Biện pháp nâng cao năng lực tiếng Việt trong nhà trường
• 3.2.2. Biện pháp rèn - chữa lỗi sử dụng tiếng Việt ở các kỹ năng cụ thể
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm

Năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm tại An Phú, An Giang là một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện nay. Việc hiểu rõ về năng lực ngôn ngữ này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giáo dục mà còn góp phần bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc. Học sinh dân tộc Chăm thường gặp khó khăn trong việc tiếp thu tiếng Việt do tiếng mẹ đẻ khác biệt. Điều này dẫn đến những thách thức trong việc học tập và giao tiếp hàng ngày.

1.1. Đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của người Chăm

Người Chăm có một nền văn hóa phong phú và ngôn ngữ riêng biệt. Tiếng Chăm thuộc nhóm ngôn ngữ Malayo-Polynesian, khác biệt hoàn toàn với tiếng Việt. Điều này tạo ra rào cản trong việc học tiếng Việt, đặc biệt là đối với học sinh. Sự khác biệt này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn đến việc tiếp thu kiến thức trong trường học.

1.2. Tình hình giáo dục tiếng Việt cho học sinh Chăm

Giáo dục tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm đã được chú trọng trong những năm qua. Tuy nhiên, kết quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhiều học sinh vẫn gặp khó khăn trong việc sử dụng tiếng Việt trong học tập và giao tiếp. Các chương trình giáo dục cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với đặc điểm ngôn ngữ của học sinh.

II. Thách thức trong việc học tiếng Việt của học sinh Chăm

Học sinh dân tộc Chăm tại An Phú đối mặt với nhiều thách thức trong việc học tiếng Việt. Những khó khăn này không chỉ đến từ ngôn ngữ mà còn từ các yếu tố xã hội và văn hóa. Việc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng cũng góp phần làm giảm khả năng tiếp thu tiếng Việt của học sinh.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp thu ngôn ngữ

Nhiều học sinh Chăm gặp khó khăn trong việc nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt. Điều này dẫn đến tình trạng học kém và chán nản trong học tập. Theo báo cáo, tỷ lệ học sinh bỏ học cao do không thể theo kịp chương trình học bằng tiếng Việt.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến việc học tiếng Việt

Văn hóa Chăm có những đặc điểm riêng biệt, ảnh hưởng đến cách thức giao tiếp và học tập của học sinh. Sự khác biệt này có thể tạo ra rào cản trong việc tiếp thu tiếng Việt, khiến học sinh khó khăn trong việc hòa nhập với môi trường học tập.

III. Phương pháp nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh Chăm

Để nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm, cần áp dụng các phương pháp giáo dục phù hợp. Việc kết hợp giữa dạy học tiếng Việt và dạy học bằng tiếng Việt là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục cần được thiết kế để phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của học sinh.

3.1. Đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Việt

Cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, giúp học sinh tiếp cận tiếng Việt một cách tự nhiên và hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng có thể tạo ra sự hứng thú cho học sinh.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng

Gia đình và cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ học sinh học tiếng Việt. Cần có các chương trình tuyên truyền, giáo dục cho phụ huynh về tầm quan trọng của việc học tiếng Việt cho con em họ.

IV. Kết quả nghiên cứu về năng lực tiếng Việt của học sinh Chăm

Nghiên cứu về năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm tại An Phú cho thấy nhiều học sinh vẫn chưa đạt yêu cầu về ngôn ngữ. Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ học sinh có khả năng giao tiếp tốt bằng tiếng Việt còn thấp. Điều này cần được cải thiện thông qua các biện pháp giáo dục hiệu quả.

4.1. Đánh giá năng lực tiếng Việt qua khảo sát

Khảo sát cho thấy nhiều học sinh Chăm chỉ có thể sử dụng tiếng Việt ở mức độ cơ bản. Năng lực nghe, nói, đọc, viết của học sinh còn hạn chế, ảnh hưởng đến kết quả học tập.

4.2. Tác động của môi trường học tập đến năng lực tiếng Việt

Môi trường học tập có ảnh hưởng lớn đến khả năng tiếp thu tiếng Việt của học sinh. Các trường học cần tạo ra môi trường thân thiện, khuyến khích học sinh sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp hàng ngày.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho năng lực tiếng Việt của học sinh Chăm

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm tại An Phú cần được cải thiện. Cần có các chính sách giáo dục phù hợp để nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc phát triển chương trình giáo dục tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số.

5.1. Định hướng phát triển giáo dục tiếng Việt

Cần xây dựng các chương trình giáo dục tiếng Việt phù hợp với đặc điểm của học sinh dân tộc Chăm. Việc này sẽ giúp học sinh tiếp cận tiếng Việt một cách hiệu quả hơn.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh. Sự hỗ trợ từ các tổ chức xã hội cũng rất cần thiết để tạo ra môi trường học tập tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo số liệu thống kê dân số, huyện An Phú là địa bàn tập trung cộng đồng người Chăm lớn nhất tỉnh An Giang với 7.367 nhân khẩu, chiếm 51,85% tổng số người Chăm toàn tỉnh và chiếm 4,15% dân số toàn huyện. Mặc dù công tác huy động học sinh tiểu học đến trường đạt tỷ lệ ban đầu tương đối khả quan, thực trạng giáo dục ngôn ngữ tại địa phương lại đối mặt với sự sụt giảm sĩ số nghiêm trọng qua các cấp học. Điển hình, trong một chu kỳ theo dõi từ lớp 1 gồm 129 học sinh dân tộc Chăm, số lượng hoàn thành cấp trung học cơ sở chỉ còn lại 12 em, đạt tỷ lệ duy trì vỏn vẹn 9,03% và tỷ lệ hao hụt lên tới 90,97%. Báo cáo của ngành giáo dục huyện An Phú giai đoạn 2009 - 2014 ghi nhận nguyên nhân học kém dẫn đến chán học chiếm tỷ lệ cao nhất trong các lý do bỏ học với 22,52%.

Vấn đề cốt lõi xuất phát từ rào cản ngôn ngữ khi học sinh dân tộc Chăm tiếp nhận tiếng Việt như một ngôn ngữ thứ hai nhưng phải tiếp cận ngay chương trình chuẩn quốc gia mà thiếu các bước đệm chuyển tiếp. Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng năng lực tiếng Việt qua 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; phân tích các dạng lỗi ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp; đồng thời làm rõ tác động từ phương pháp giảng dạy, môi trường gia đình và văn hóa tộc người. Không gian khảo sát được thực hiện tại 3 địa bàn đại diện gồm xã Đa Phước, xã Quốc Thái và thị trấn An Phú trong khung thời gian 2009 - 2014. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để hoạch định chính sách giáo dục song ngữ, hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh bỏ học xuống dưới 10% và nâng cao mặt bằng dân trí cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới Tây Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết nền tảng của ngôn ngữ học hiện đại và ngôn ngữ học xã hội:

• Thuyết năng lực ngôn ngữ và hành vi ngôn ngữ của Noam Chomsky (1965) đặt nền móng cho việc phân biệt giữa tri thức ngôn ngữ tiềm ẩn và khả năng vận dụng thực tế.
• Thuyết năng lực giao tiếp của Dell Hymes (1966), được phát triển bởi Canale và Swain (1980) cùng Lyle Bachman (1990), cung cấp mô hình 4 thành tố gồm năng lực ngữ pháp, năng lực diễn ngôn, năng lực ngôn ngữ xã hội và năng lực chiến lược.
• Thuyết thụ đắc ngôn ngữ tự nhiên của Stephen Krashen (1970) cùng quan điểm ngữ pháp chức năng hệ thống của Michael Halliday (1970) nhấn mạnh vai trò của môi trường giao tiếp thực tế trong quá trình tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai.

Các khái niệm chính được định nghĩa nhất quán gồm: năng lực ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, cảnh huống ngôn ngữ, thụ đắc ngôn ngữ thứ hai và trạng thái song ngữ cân bằng. Cơ sở pháp lý của đề tài dựa trên Điều 5 Hiến pháp năm 2013 khẳng định tiếng Việt là ngôn ngữ quốc gia, Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, Quyết định 53-CP và Chỉ thị 121-CT về chính sách giáo dục ngôn ngữ cho đồng bào dân tộc Chăm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa tiếp cận định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính khách quan:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Từ tổng thể N = 872 học sinh dân tộc Chăm toàn huyện, công thức chọn mẫu Yamane với độ sai số mong muốn e = 5% xác định cỡ mẫu chuẩn n = 274 học sinh (gồm 146 học sinh tiểu học, 112 học sinh trung học cơ sở và 16 học sinh trung học phổ thông). Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu chủ đích phân tầng tại các trường học đại diện thuộc xã Đa Phước, xã Quốc Thái và thị trấn An Phú.
• Nguồn dữ liệu thực nghiệm: Thu thập 274 phiếu khảo sát học sinh, 276 bài kiểm tra viết môn Tiếng Việt và Ngữ văn, 107 bài kiểm tra đọc hiểu, 52 mẫu ghi âm ngữ liệu giao tiếp, 30 cuộc phỏng vấn sâu học sinh, 30 phỏng vấn giáo viên, 30 phỏng vấn phụ huynh, 12 tiết quan sát lớp học và 20 tình huống giao tiếp cộng đồng.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Xử lý số liệu định lượng bằng phần mềm SPSS 15.0 với kiểm định Pearson Chi-Square ở độ tin cậy 95% (p < 0,05) để xác định mối tương quan giữa điều kiện kinh tế, tiếp cận học liệu với năng lực tiếng Việt; sử dụng phần mềm NVivo để mã hóa dữ liệu định tính và phương pháp phân tích lỗi của ngôn ngữ học ứng dụng nhằm lượng hóa chính xác các sai số ngữ âm, từ vựng và cú pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Sự chênh lệch lớn giữa khẩu ngữ và năng lực đọc viết: 100% học sinh dân tộc Chăm có khả năng song ngữ trong giao tiếp sinh hoạt hàng ngày, nhưng tỷ lệ biết đọc và viết thành thạo ở người trưởng thành tại xã Quốc Thái chỉ đạt 52,08%, xã Khánh Bình đạt 65% và xã Nhơn Hội đạt 80%. Mức độ hiểu bài giảng bằng tiếng Việt đạt yêu cầu ở 45,6% học sinh tiểu học và giảm mạnh ở các bậc học cao hơn.
• Tỷ lệ lỗi ngôn ngữ cao do chuyển di tiêu cực: Khảo sát 52 mẫu ghi âm và 276 bài viết ghi nhận 68,4% học sinh mắc lỗi thanh điệu (đặc biệt giữa thanh hỏi - ngã và thanh ngã - nặng); 54,2% mắc lỗi chính tả phụ âm đầu và âm cuối; 43,8% mắc lỗi dùng từ sai nghĩa hoặc dịch từng từ từ tiếng Chăm sang tiếng Việt; 38,5% mắc lỗi cấu trúc câu thiếu thành phần nòng cốt.
• Tác động mạnh từ lối sống kinh tế di động: 37,9% học sinh thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo; gần 75% hộ gia đình có người tham gia các chuyến buôn bán đường dài kéo dài 2 - 3 tháng, khiến việc học của con em bị gián đoạn liên tục.
• Tỷ lệ học sinh theo học bậc cao sụt giảm nghiêm trọng: Toàn huyện chỉ có 16 học sinh Chăm theo học trung học phổ thông và chỉ có 18 cá nhân đang theo học các trường chuyên nghiệp gồm 7 trung cấp, 3 cao đẳng và 8 đại học, hoàn toàn không có người học sau đại học.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các lỗi ngôn ngữ bắt nguồn từ sự khác biệt loại hình giữa tiếng Chăm thuộc ngữ hệ Mã Lai - Đa Đảo đa âm tiết, không có thanh điệu với tiếng Việt thuộc loại hình đơn lập phân tích tính có 6 thanh điệu. Môi trường sinh hoạt gia đình và tôn giáo thuần Chăm chiếm trên 85% thời lượng giao tiếp hàng ngày khiến học sinh thiếu môi trường rèn luyện tiếng Việt văn viết. Về mặt sư phạm, 100% giáo viên đứng lớp là người Kinh không biết tiếng Chăm và chưa từng qua đào tạo phương pháp dạy tiếng Việt như một ngôn ngữ thứ hai. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của nhiều chuyên gia ngôn ngữ học tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long và báo cáo của tổ chức UNICEF, khẳng định học sinh dân tộc thiểu số phải mất 2 năm đầu cấp mới bắt kịp khẩu ngữ và rất dễ bị tụt lại phía sau nếu không có giải pháp hỗ trợ đặc thù.

Toàn bộ dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua 19 bảng thống kê đối chiếu chéo và 7 biểu đồ phân tích tần suất, bao gồm biểu đồ cột thể hiện mối tương quan giữa thu nhập gia đình với kết quả học lực, cùng biểu đồ tròn mô tả tỷ lệ phân bố thời lượng sử dụng ngôn ngữ giữa nhà trường và cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tổ chức bồi dưỡng chuyên đề phương pháp dạy học tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai (L2) cho 100% giáo viên giảng dạy tại các xã có đông học sinh dân tộc Chăm. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện An Phú. Thời gian triển khai: Giai đoạn 2015 - 2017. Mục tiêu: 100% giáo viên nắm vững kỹ thuật phân tích lỗi chuyển di ngôn ngữ và đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp tâm lý học sinh.
• Biên soạn và phát hành bộ tài liệu bổ trợ tiếng Việt song ngữ Chăm - Việt, kèm sổ tay chữa lỗi chính tả và thanh điệu với 150 dạng bài tập thực hành. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Sư phạm TP.HCM phối hợp cùng các chuyên gia ngôn ngữ học. Thời gian triển khai: Hoàn thành trong 18 tháng từ năm 2015 đến năm 2016. Mục tiêu: Giảm 50% tỷ lệ mắc lỗi chính tả và nâng điểm đọc hiểu trung bình lên trên 6,5/10.
• Mở rộng mạng lưới lớp học tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non 5 tuổi, đạt tỷ lệ bao phủ 95% trước khi bước vào lớp 1 tại 5 xã trọng điểm gồm Vĩnh Trường, Nhơn Hội, Đa Phước, Quốc Thái và Khánh Bình. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện An Phú và Ban Dân tộc tỉnh An Giang. Thời gian triển khai: 2015 - 2020. Mục tiêu: 90% trẻ em dân tộc Chăm tự tin nghe hiểu và sử dụng khẩu ngữ tiếng Việt cơ bản khi nhập học tiểu học.
• Xây dựng quỹ học bổng chuyên biệt và mô hình bán trú dân nuôi nhằm hỗ trợ chi phí học tập cho 37,9% học sinh thuộc diện nghèo và cận nghèo. Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện An Phú kết nối cùng Hội đồng Trị sự Hồi giáo và Ban Quản trị các thánh đường. Thời gian triển khai: Thực hiện thường niên từ năm 2015. Mục tiêu: Hạ tỷ lệ bỏ học cấp trung học cơ sở xuống dưới 8% và nâng tổng số sinh viên theo học đại học, cao đẳng lên trên 35 người vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý giáo dục và hoạch định chính sách dân tộc: Khai thác bộ số liệu thực nghiệm gồm 274 mẫu khảo sát và hệ số kiểm định thống kê để xây dựng đề án phân bổ ngân sách, chuẩn hóa chính sách giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong các kế hoạch 5 năm.
• Giáo viên mầm non, tiểu học và trung học cơ sở vùng dân tộc: Ứng dụng danh mục phân loại lỗi ngữ âm, chính tả và hệ thống giải pháp chữa lỗi câu thực tế vào quá trình soạn giáo án, giúp cải thiện hiệu quả tiếp thu bài giảng của học sinh từ 15% đến 25%.
• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Ngôn ngữ học, Giáo dục học: Sử dụng khung lý thuyết tích hợp và quy trình phân tích lỗi trên 52 mẫu ngữ liệu thu âm làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu về song ngữ học và tiếp xúc ngôn ngữ Nam Đảo.
• Các tổ chức phi chính phủ và quỹ tài trợ giáo dục: Tham khảo số liệu phân tích về 9 nhóm nguyên nhân bỏ học và hoàn cảnh của 37,9% hộ nghèo để thiết kế các dự án viện trợ học bổng, xây dựng thư viện thân thiện song ngữ tại khu vực Tây Nam Bộ.

Câu hỏi thường gặp

• Khó khăn lớn nhất của học sinh dân tộc Chăm khi học tiếng Việt là gì? Học sinh gặp trở ngại lớn nhất ở kỹ năng đọc và viết do sự khác biệt giữa tiếng Chăm không có thanh điệu và tiếng Việt có 6 thanh điệu. Kết quả khảo sát 276 bài kiểm tra cho thấy 68,4% học sinh mắc lỗi thanh điệu và 54,2% viết sai phụ âm cuối do ảnh hưởng của phát âm tiếng mẹ đẻ.

• Tại sao tỷ lệ học sinh Chăm bỏ học tăng vọt khi lên cấp trung học cơ sở? Số liệu giai đoạn 2009 - 2014 chỉ ra nguyên nhân học kém dẫn đến chán học chiếm 22,52% tổng số ca bỏ học. Lên cấp học cao hơn, khối lượng từ vựng trừu tượng gia tăng khiến học sinh vốn chỉ quen khẩu ngữ không hiểu hết bài giảng, dẫn đến kết quả kém và bỏ học.

• Hoàn cảnh kinh tế gia đình tác động thế nào đến việc thụ đắc tiếng Việt của học sinh? Nghiên cứu ghi nhận 37,9% học sinh thuộc hộ nghèo và cận nghèo, trong đó gần 75% gia đình có cha mẹ đi buôn bán xa từ 2 - 3 tháng. Điều kiện này khiến học sinh phải nghỉ học theo cha mẹ, đồng thời làm 85% gia đình không có điều kiện mua sắm sách báo tiếng Việt.

• Luận văn sử dụng phương pháp nào để đảm bảo tính chuẩn xác của dữ liệu? Tác giả áp dụng công thức chọn mẫu Yamane với cỡ mẫu chuẩn n = 274 học sinh từ tổng thể N = 872 học sinh, sai số 5%. Số liệu được kiểm định đa biến trên phần mềm SPSS 15.0 ở độ tin cậy 95%, kết hợp 52 mẫu thu âm ngữ liệu và 90 cuộc phỏng vấn sâu qua phần mềm NVivo.

• Giải pháp căn cơ nào giúp nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số? Giải pháp đột phá là đào tạo 100% giáo viên theo phương pháp dạy tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai, đồng thời phổ cập chương trình tăng cường tiếng Việt mầm non cho 95% trẻ 5 tuổi để xây dựng nền tảng ngữ âm vững chắc trước khi vào lớp 1.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện thực trạng song ngữ của học sinh dân tộc Chăm với sự phát triển tốt về khẩu ngữ giao tiếp nhưng hạn chế nghiêm trọng về kỹ năng đọc viết học thuật.
• Định lượng chính xác tỷ lệ lỗi ngôn ngữ với 68,4% lỗi thanh điệu và 54,2% lỗi chính tả ngữ âm qua phân tích 276 bài kiểm tra thực tế.
• Chứng minh mối quan hệ nhân quả có ý nghĩa thống kê giữa rào cản ngôn ngữ, đời sống kinh tế của 37,9% hộ nghèo với tỷ lệ hao hụt học sinh lên đến 90,97% qua các cấp học.
• Xác lập hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác từ 274 phiếu khảo sát và 90 phỏng vấn sâu làm căn cứ đổi mới phương pháp sư phạm vùng đồng bào dân tộc.
• Đề xuất khung giải pháp 4 trụ cột đồng bộ kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, cộng đồng tôn giáo và cơ quan quản lý giáo dục.

Đóng góp lớn nhất của công trình là lấp đầy khoảng trống khoa học về năng lực ngôn ngữ của học sinh Chăm Nam Bộ trong bức tranh ngôn ngữ học xã hội Việt Nam. Trong giai đoạn 2015 - 2020, ngành giáo dục địa phương cần khẩn trương chuẩn hóa giáo trình bồi dưỡng L2 cho giáo viên và triển khai tài liệu song ngữ bổ trợ. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức xã hội hãy tăng cường liên kết, đầu tư nguồn lực mở rộng mô hình tiếng Việt mầm non nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững và công bằng cho học sinh dân tộc thiểu số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG. “Năng lực ngôn ngữ” và “Năng lực giao tiếp”. Tiêu chí đánh giá năng lực tiếng Việt.

Một số vấn đề về chính sách đối với tiếng Việt và chính sách giáo dục tiếng Việt cho đồng bào dân tộc Chăm. Bức tranh tổng quát về người Chăm huyện An Phú. Khái quát về sự hình thành và phân bố dân cư của người Chăm huyện An Phú. Khái quát về đời sống người Chăm ở huyện An Phú.

Cảnh huống ngôn ngữ vùng đồng bào dân tộc Chăm huyện An Phú. Khái niệm “Cảnh huống ngôn ngữ”. Giới thiệu một vài nét về cảnh huống ngôn ngữ vùng đồng bào dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang. ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC NGHE, NÓI, ĐỌC, VIẾT TIẾNG VIỆT CỦA HỌC SINH DÂN TỘC CHĂM HUYỆN AN PHÚ TỈNH AN GIANG.

Tình hình giáo dục tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang. Nhận xét chung về năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú tỉnh An Giang. Năng lực tiếng Việt qua tự cảm nhận của học sinh dân tộc Chăm. Mức độ thành thạo các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.

Tình hình sử dụng tiếng Việt trong giao tiếp của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú. Đường lối và phương pháp dạy học ở nhà trường. Vốn ngôn ngữ của trẻ em dân tộc Chăm.

Thái độ của gia đình và bản thân trẻ. KIẾN NGHỊ VỀ ĐỊNH HƯỚNG, BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH DÂN TỘC CHĂM HUYỆN AN PHÚ TỈNH AN GIANG. Định hướng phát triển năng lực tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm. Biện pháp nâng cao năng lực tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú.

Biện pháp nâng cao năng lực tiếng Việt trong nhà trường. Biện pháp rèn - chữa lỗi sử dụng tiếng Việt ở các kỹ năng cụ thể. 108 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 116 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ NGỮ VIẾT TẮT CHXHCN : Cộng hòa xã hội chủ nghĩa CP : chính phủ CT : chỉ thị DTTS : Dân tộc thiểu số HS : Học sinh KHXH&NV : Khoa học xã hội và nhân văn Nxb : Nhà xuất bản SL : Số lượng SV : Sinh viên THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông TP : Thành phố TTg : Thủ tướng UBND : Ủy ban nhân dân UNICEF : United Nations Children’s Fund (Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc) VD : Ví dụ DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.

Phân bố dân cư Chăm ở huyện An Phú tỉnh An Giang. Thống kê dân tộc trên địa bàn huyện An Phú. Tình hình đến trường của học sinh dân tộc Chăm trong 5 năm qua. Nguyên nhân bỏ học của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú.

Thống kê số HS, SV đang học các trường Trung cấp, Cao Đẳng, Đại học. Thống kê học sinh dân tộc Chăm theo thành phần dân tộc trong gia đình. Năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm ở các trường. Mối tương quan giữa tình trạng kinh tế gia đình với năng lực tiếng Việt.

Mối tương quan giữa sách báo tiếng Việt với năng lực tiếng Việt. Mức độ thành thạo các kỹ năng của học sinh dân tộc Chăm. Mức độ thành thạo các kỹ năng tiếng Việt của học sinh ở các trường. Thống kê lỗi thanh điệu qua các mẫu ghi âm.

Thống kê lỗi chính âm qua các mẫu ghi âm. Thống kê điểm Đọc hiểu qua khảo sát bài kiểm tra. Thống kê số lượng bài kiểm tra viết của học sinh dân tộc Chăm. Thống kê những lỗi chính tả thường mắc của học sinh dân tộc Chăm.

Thống kê các lỗi từ vựng thường mắc của học sinh dân tộc Chăm. Thống kê cấu trúc cú pháp quen dùng của học sinh dân tộc Chăm. Mức độ giao tiếp ngôn ngữ trong gia đình và cộng đồng. Mức độ giao tiếp ngôn ngữ trong trường học.

90 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Thống kê học sinh dân tộc Chăm theo địa bàn cư trú. Thống kê học sinh dân tộc Chăm theo tình trạng kinh tế gia đình. Thống kê học sinh dân tộc Chăm theo xếp loại học lực.

Năng lực tiếng Việt qua cảm nhận của học sinh dân tộc Chăm. Các kỹ năng thường gặp khó khăn khi sử dụng. Tác động của phương tiện nghe nhìn đến việc sử dụng tiếng Việt. Mức độ hiểu biết khi nghe thầy cô giảng bài.

Lý do chọn đề tài Hiến pháp Nước CHXHCN Việt Nam năm 1992 (sửa đổi năm 2013) đã xác định rõ vị thế của tiếng Việt là ngôn ngữ quốc gia tại mục 3 Điều 5: “Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc và phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của mình”. Có thể nói, việc khẳng định vị thế và chức năng giao tiếp quốc gia của tiếng Việt sẽ giúp cho tiếng Việt có điều kiện được bảo vệ, phát triển và hiện đại hóa, trở thành công cụ giao tiếp chung của toàn dân tộc Việt Nam, giúp cho việc nâng cao dân trí của người dân Việt Nam. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng vị thế quốc gia của tiếng Việt chính là phải giáo dục và truyền bá tiếng Việt, trong đó chú trọng tới giáo dục tiếng Việt cho người DTTS, giúp cho các DTTS ở Việt Nam có thể sử dụng tốt tiếng Việt, phục vụ cho sự phát triển của cộng đồng.

Trong nhà trường, giáo dục tiếng Việt bao gồm 2 nội dung cơ bản: tiếng Việt với tư cách là một môn học và tiếng Việt với tư cách là công cụ để dạy học. Điều này có ý nghĩa là, tất cả học sinh Việt Nam đều được quyền thụ hưởng giáo dục để biết tiếng Việt và sử dụng tiếng Việt trong học tập. Tuy vậy, việc áp dụng mô hình giáo dục cho học sinh DTTS theo cách dạy – học tiếng Việt và dạy – học bằng tiếng Việt theo chương trình giáo dục, sách giáo khoa chung trong cả nước nhìn chung chưa đạt hiệu quả. Bởi vì, tiếng Việt không phải là tiếng mẹ đẻ của học sinh DTTS mà là ngôn ngữ thứ hai.

Vì vậy, có không ít khó khăn trong việc tiếp thu tiếng Việt của học sinh DTTS. Các nghiên cứu về giáo dục tiếng Việt cho học sinh DTTS đều chỉ ra rằng, “rào cản ngôn ngữ” là nguyên nhân chủ yếu đưa đến tình trạng bỏ học ở học sinh DTTS. Về điều này, chuyên gia tư vấn về giáo dục thuộc tổ chức UNICEF là Kimmo Kosonen đã nhận xét sau khi khảo sát GDNN ở các vùng DTTS Việt Nam như sau: “Ở Việt Nam (…) những học sinh có trình độ tiếng Việt ban đầu chỉ được dạy bằng tiếng Việt, đặc biệt là sau cấp tiền học đường. Hơn nữa, hệ thống giáo dục hiện tại buộc những học sinh này phải học được kỹ năng đọc viết cơ bản bằng thứ tiếng mà chúng chưa nói hoặc hiểu được.

Kết quả là nhiều học sinh DTTS bị bỏ xa so với những bạn học người Kinh khác ngay từ ngày học đầu tiên dù không phải lỗi của chúng. Chúng 2 phải mất hai năm mới có thể hiểu đầy đủ lời giảng của giáo viên và trong khoảng thời gian đó chúng nắm được rất ít nội dung kiến thức môn học. Và nhiều học sinh đã phải bỏ học…”[40;30]. Như vậy, sự thiếu hụt các kỹ năng ngôn ngữ đã khiến học sinh DTTS không thể duy trì sự tham gia học tập ở nhà trường phổ thông.

An Giang là một tỉnh đa dân tộc, đa ngôn ngữ. Trong đó, dân tộc Chăm là DTTS chiếm số đông thứ hai với khoảng 14.209 người, chiếm tỷ lệ 0,66% dân số của tỉnh [6]. Riêng huyện An Phú có đến 7.367 người [6], là huyện có số nhân khẩu dân tộc Chăm đông nhất trong tỉnh An Giang. Nhiều năm qua, công tác dạy học tiếng Việt cho đồng bào dân tộc Chăm huyện An Phú đã được quan tâm với nhiều cách làm ở nhiều mức độ khác nhau.

Song kết quả chưa đạt được như mong muốn. Theo báo cáo của Phòng Giáo dục huyện An Phú, mặc dù học sinh dân tộc Chăm được miễn tất cả các loại phí và được hỗ trợ các chi phí trong học tập nhưng tình trạng học sinh bỏ học và học lực yếu kém vẫn còn cao. Chỉ tính riêng năm 2013, số học sinh dân tộc Chăm bậc Tiểu học đã giảm 76 em (41,08%), THCS giảm 41 em (tỷ lệ 22. Nếu tính tổng số học sinh dân tộc vào lớp 1 là 129 em, đến tốt nghiệp THCS chỉ còn lại 12 em (tỷ lệ chỉ đạt 9,03% - giảm 117 em).

Trong số các nguyên nhân bỏ học ở học sinh dân tộc Chăm thì nguyên nhân “học kém nên chán học” chiếm tỷ lệ cao nhất (22,52%) [57]. Điều đó có nghĩa là năng lực tiếng Việt của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu học tập trong nhà trường. Tuy nhiên, xét về mặt khoa học lại chưa có minh chứng nào cụ thể cho thấy năng lực tiếng Việt thực tế của học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú. Học sinh dân tộc Chăm có thể sử dụng tiếng Việt ở mức độ như thế nào? Có đáp ứng được yêu cầu học tập và trong thực tế giao tiếp đời sống hay không? Những kỹ năng nào còn yếu kém cần phải được bồi dưỡng? Đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên? Ở bậc Trung học, học sinh dân tộc Chăm đã thực sự thoát khỏi rào cản ngôn ngữ hay chưa? Những câu hỏi này cần được trả lời một cách thỏa đáng dưới góc độ khoa học để làm cơ sở cho những chính sách, kế hoạch tăng cường giáo dục tiếng Việt cho học sinh dân tộc Chăm huyện An Phú, khắc phục được tình trạng mò mẫm, thiếu định hướng trong xây dựng và triển khai thực hiện chính sách giáo dục dân tộc ở huyện An Phú hiện nay.

Đặc biệt, nghiên cứu này sẽ có tác dụng định hướng cho việc đổi mới dạy học nói chung (trong đó có dạy học 3 Ngữ Văn) theo hướng phát triển năng lực – một nội dung trọng tâm của việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo Nghị quyết 29 của Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 (khóa XI).