MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) là đơn vị hành chính cơ sở, cấp gần dân nhất và là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của tầng lớp nhân dân. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã là một bộ phận quan trọng trong bộ máy chính quyền cấp xã, là lực lượng chủ yếu thực hiện trực tiếp tổ chức triển khai thực hiện chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân, xây dựng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi nguồn lực đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư. Có thể nói, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã là nhân tố quyết định hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã.
Đặc biệt trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực và trình độ, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước là một nhiệm vụ cấp bách, cần được ưu tiên hàng đầu. Năng lực là nhân tố không thể thiếu của mỗi con người trong một tổ chức nói chung, của công chức cấp xã nói riêng vì nó quyết định việc đạt hay không đạt mục tiêu đề ra của bất kỳ một tổ chức nào. Nếu một công chức cấp xã có phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn giỏi, nhưng thiếu năng lực thực thi nhiệm vụ, kết quả mang lại không đạt chất lượng, năng suất không cao; và ngược lại, nếu công chức có năng lực giỏi, nhưng phẩm chất đạo đức không tốt, không có trình độ chuyên môn thì sẽ ảnh hưởng đến vị thế của chính quyền cấp xã. Do vậy, các nhân tố này phải được phát triển hài hòa và phải được xem trọng như nhau, không thiên vị bất kỳ một nhân tố nào trong 1 Luan van xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước nói chung, đội ngũ công chức cấp xã nói riêng.
Thành phố Tây Ninh được thành lập năm 2013, hiện là đô thị loại III và là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị, hành chính của tỉnh Tây Ninh; cách thành phố Hồ Chí Minh 99 km theo quốc lộ 22, tỉnh lộ 782 về phía Tây Bắc, cách biên giới Vương quốc Campuchia 25 km về phía Tây và 40 km về phía Tây Bắc. Đây là cửa ngõ quan trọng của thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam bộ kết nối với các nước ASEAN qua các cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát. Thành phố Tây Ninh có tổng diện tích tự nhiên khoảng 140 km2, chiếm 3,46% diện tích tự nhiên của tỉnh Tây Ninh. Dân số thường trú của thành phố Tây Ninh là 153.
Với vị trí đặc biệt thuận lợi và nhiều tiềm năng kinh tế - xã hội, thành phố Tây Ninh đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Trong những năm qua, kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của thành phố Tây Ninh đạt nhiều kết quả tích cực, tăng trưởng kinh tế bình quân 9,48%, trong đó Nông - Lâm - Thủy sản tăng 1,72%, Công nghiệp - Xây dựng tăng 14,28%, Thương mại - Dịch vụ tăng 5,94%. Nhìn chung, thành phố Tây Ninh đã có những bước thay đổi đáng kể về cơ cấu kinh tế theo sự phát triển phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Những thành tựu to lớn đó đã khẳng định sự đóng góp không nhỏ của đội ngũ cán bộ, công chức của thành phố Tây Ninh; trong đó đội ngũ công chức cấp xã là những người triển khai các chủ trương, quyết sách của tỉnh Tây Ninh, thành phố Tây Ninh vào cuộc sống, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng những năm qua.
Với những yêu cầu khách quan của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, yêu cầu cải cách hành chính nhà nước, cộng với nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của thành phố Tây Ninh, những nhiệm vụ này đang đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, đặc biệt đội 2 Luan van ngũ công chức cấp xã có chất lượng cao, đủ năng lực, trình độ, kỹ năng, phẩm chất để có thể tổ chức, triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật một cách có hiệu quả nhất đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của thành phố Tây Ninh. Năng lực của công chức cấp xã là yếu tố quan trọng quyết định hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đặc biệt là ở thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh. Thời gian qua, Đảng bộ và Chính quyền thành phố Tây Ninh đã quan tâm nhiều đến năng lực thực thi công vụ của công chức cấp xã trên địa bàn nên đã đạt được một số kết quả như: người dân hài lòng, các công việc giải quyết tương đối tốt … Tuy nhiên, hiệu quả chưa đạt như mong muốn vì vẫn còn một bộ phận công chức năng lực chưa đáp ứng yêu cầu như: trình độ chuyên môn còn yếu, kỹ năng giải quyết công việc chưa cao, tác phong chưa chuẩn mực khi giao tiếp với nhân dân … Xuất phát từ những vấn đề quan trọng nêu trên, học viên chọn và nghiên cứu đề tài luận văn“Năng lực thực thi công vụ của công chức cấp xã tại thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh” để làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, mong muốn góp một phần nhỏ vào việc xây dựng và phát triển đội ngũ công chức cấp xã ở địa phương. Tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây, những vấn đề liên quan đến năng lực cán bộ, công chức nói chung và năng lực công chức cấp xã nói riêng đã dành được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu khoa học hành chính công và các nhà hoạt động thực tiễn ở nước ta; cụ thể năng lực thực thi công vụ của công chức cấp xã luôn được nhiều nhà khoa học, cơ quan và các tác giả quan tâm, nghiên cứu và tiếp cận dưới những góc độ khác nhau, đã có một số nghiên cứu như sau: 3 Luan van - PGS.TS Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm (2003), Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, NXB Chính trị Quốc gia.
Các tác giả của nghiên cứu này nghiên cứu lịch sử phát triển của các khái niệm về cán bộ, công chức, viên chức; góp phần lý giải và hệ thống hóa các căn cứ khoa học của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nói chung. Từ đó đưa ra những kiến nghị về phương hướng, giải pháp nhằm củng cố, phát triển đội ngũ này cả về chất lượng, số lượng và cơ cấu. Thang Văn Phúc và TS. Nguyễn Minh Phương (2004), Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, NXB Chính trị Quốc gia.
Trên cơ sở nghiên cứu các quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò, vị trí người cán bộ cách mạng, cũng như yêu cầu đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; tìm hiểu những bài học kinh nghiệm về việc tuyển chọn và sử dụng nhân tài trong suốt quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, cũng như kinh nghiệm xây dựng nền công vụ chính quy hiện đại của các nước trong khu vực và trên thế giới. Từ đó xác định hệ thống các yêu cầu, tiêu chuẩn của cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân.TS Nguyễn Trọng Điều (chủ biên - 2007), Về chế độ công vụ Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia. Công trình nghiên cứu sâu về công chức, công vụ và các cơ sở khoa học để hoàn thiện chế độ công vụ ở Việt Nam hiện nay; đề tài phân tích một cách toàn diện và có hệ thống về lý luận và thực tiễn của chế độ công vụ và cải cách công vụ Việt Nam qua từng thời kỳ, có tham chiếu các mô hình công vụ của các nhà nước tiêu biểu cho các thể chế chính trị khác. Luận giải và đưa ra lộ trình thích hợp cho việc hoàn thiện chế độ 4 Luan van công vụ Việt Nam trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nhà nước của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
- Nguyễn Duy Hùng (2008), Luận cứ khoa học và một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo phường hiện nay, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội. Tác giả đã đi sâu tổng kết thực tiễn, làm rõ những căn cứ khoa học và đưa ra hệ thống giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo phường trong giai đoạn hiện nay như phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và tăng cường phân cấp cho phường trong hệ thống chính trị; xây dựng và thực hiện quy chế phối hợp công tác; xây dựng và thực hiện chế độ công khai, minh bạch trong hoạt động của phường; xây dựng tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo phường; chủ động tạo nguồn và xây dựng quy hoạch; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng; tăng cường luân chuyển cán bộ phường để đào tạo, rèn luyện đội ngũ cán bộ; hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán bộ phường;… Một trong những vấn đề mà tác giả cuốn sách quan tâm là trẻ hoá đội ngũ cán bộ lãnh đạo phường. Một số bài nghiên cứu trên báo, tạp chí như: - ThS. Nguyễn Hữu Tám (2012), Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã theo Quyết định số 1956, Tạp chí Tổ chức Nhà nước, Số 4/2012, Hà Nội.
Với mục tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn; trong đó, tiêu chuẩn hóa lực lượng CBCC cấp xã là một tiêu chí quan trọng. Tác giả đã nêu ra một số giải pháp nhằm đào tạo, bồi dưỡng trình độ, chuyên môn nghiệp vụ nhằm thực hiện được tiêu chí trên, góp phần vào hiệu quả chủ trương của Nhà nước. Nguyễn Thị Tâm (2012), Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cho nền hành chính ở Việt Nam hiện nay, Tạp chí Tổ chức Nhà nước, số 5 Luan van 3/2012, Hà Nội.