Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG CÔNG CHỨC XÃ, PHƢỜNG THÀNH PHỐ QUẢNG NGÃI, TỈNH QUẢNG NGÃI 1. Khái quát về công chức xã, phƣờng 1. Khái niệm công chức, công chức xã, phường Công chức Công chức đã được xác định khá rõ tại Khoản 2, Điều 4 Luật Cán bộ, công chức: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Công chức xã, phường Công chức xã, phường hay còn gọi là công chức cấp xã (bao gồm xã, phường, thị trấn) đã được xác định trong Điều 4, Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (2008) “là công dân Việt Nam, được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”.
Như vậy, CCCX phải là công dân Việt Nam và phải được tuyển dụng vào một vị trí chức danh chuyên môn nhất định 9 Luan van thông qua thi tuyển hoặc xét tuyển; địa điểm làm việc tại UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Nghị định 92/2009/NĐ-CP, ngày 22/10/2009 của Chính phủ, - Nghị định số 29/2013/NĐ-CP ngày 08/4/2013 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 quy định CCCX có 07 chức danh sau đây: - Văn phòng - thống kê; - Địa chính - Xây dựng - Đô thị và Môi trường (đối với xã, phường, thị trấn) hoặc Địa chính - Nông nghiệp - Xây dựng và Môi trường (đối với xã); - Tài chính - Kế toán; - Tư pháp - Hộ tịch; - Văn hoá - Xã hội. - Trưởng Công an (nơi chưa bố trí lực lượng công an chính quy); - Chỉ huy trưởng Quân sự; 1. Vai trò của công chức xã, phường Trong cơ quan hành chính nhà nước xã, phường, công chức có vị trí là trung tâm, chấp hành các chủ trương chính sách của Đảng, định hướng trong công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành các hoạt động của bộ máy chính quyền tác động trực tiếp đến sự phát triển trên các lĩnh vực xã hội, kinh tế, văn hóa, giáo dục, an ninh quốc phòng.
Công chức xã, phường là người nắm khâu trọng tâm những vấn đề mới nảy sinh trong đời sống xã hội. Họ chính là lực lượng trực tiếp tham gia vào việc tiếp xúc, lắng nghe và giải quyết các vấn đề phát sinh trong cuộc sống hàng ngày của người dân ở địa phương; đồng thời phản ánh tâm tư nguyện vọng chính đáng của người dân đến với cơ quan nhà nước và các cá nhân có thẩm quyền trong việc giải đáp, giải quyết những vấn đề có liên quan đến người dân cũng như của nhà nước; là cầu nối giữa nhà nước với nhân dân trong việc triển 10 Luan van khai các chủ trương, chính sách, pháp luật vào thực tiễn đời sống xã hội. Xuất phát từ những đặc điểm của mình, đội ngũ công chức xã, phường có những vai trò sau: Một là, công chức xã, phường là người trực tiếp tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến nhân dân. Để làm được điều đó, công chức xã, phường phải tiến hành nhiều hình thức, biện pháp khác nhau như: thông qua các buổi tuyên truyền, nói chuyện tại cuộc họp khu dân cư, trung tâm học tập cộng đồng hoặc thông qua các buổi đối thoại trực tiếp với nhân dân để giải quyết các vấn đề mới phát sinh ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của nhân dân như: các vấn đề có liên quan đến việc làm sổ đỏ, bồi thường thiệt hại, giải phóng mặt bằng, quy hoạch… Hai là, công chức xã, phường là người có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, huy động mọi khả năng phát triển KT-XH, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư; điều đó làm cho những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được chuyển tải đến nhân dân và đi vào cuộc sống.
Đội ngũ công chức xã, phường có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của mỗi địa phương. Nếu đội ngũ này có số lượng hợp lý, chất lượng tốt, năng động, sáng tạo, tích cực lao động, công tác đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ thì đường lối chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước được thực hiện tốt, góp phần phát triển KT-XH ở địa phương. Đặc điểm công chức xã, phường ở thành phố, thị xã Quản lý xã hội địa bàn thành phố rất phức tạp, đa dạng, đối tượng quản lý gồm nhiều thành phần, nhận thức của mỗi người dân địa phương cũng khác nhau, nhất là địa bàn nông thôn, thành thị đan xen lẫn nhau. Do đó, mọi hoạt động của CC xã, phường vừa thực hiện theo pháp luật quy định, vừa phải am 11 Luan van hiểu phong tục tập quán của cộng đồng.
Để giải quyết công việc một cách trôi chảy, thấu tình đạt lý thì việc gì họ cũng phải làm, từ những việc quan trọng như kinh tế, chính trị, đến những việc giải quyết giấy tờ hành chính đơn giản như công chứng, khai sinh,… Công chức xã, phường thuộc thành phố, thị xã phần lớn được đào tạo cơ bản, có trình độ văn hóa cao hơn, cơ bản hơn ở vùng nông thôn thuộc huyện; khả năng thích ứng và xử lý công việc tương đối tốt; nhưng ít nhiều cũng bị chi phối và ảnh hưởng bởi phong tục tập quán, văn hóa đặc thù vùng miền và sự phức tạp của lối sống đô thị cũng như tác động của quá trình đô thị hóa, nhất là lối sống nửa nông thôn, nửa thành thị. Do đó, khi đứng trước vấn đề phức tạp, nảy sinh của xã hội, họ thường tỏ ra lúng túng trong quá trình xử lý công việc, chưa đáp ứng được yêu cầu trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN. Thực trạng đội ngũ công chức xã, phường phần lớn được trưởng thành từ trong chiến tranh giải phóng dân tộc và các phong trào của địa phương, được kế thừa từ nhiều năm trước qua nhiều lần sắp xếp, bố trí, bổ sung. Đến nay tuy có đổi mới về nhận thức, tác phong công tác, cũng như nâng cao chất lượng thực thi công vụ nhưng chưa thể khắc phục hết các mặt yếu kém, tồn tại theo yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; mặt khác một số công chức chưa tích cực học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, trong khi đó công tác ĐTBD lại không đúng đối tượng.
Chính vì vậy, một số CC xã, phường có trình độ chuyên môn nghiệp vụ thấp, lý luận chính trị chưa tốt; các kỹ năng khác trong quá trình thực thi công vụ gặp nhiều hạn chế, tác phong công tác thiếu chuyên nghiệp, thậm chí cá biệt còn mang nặng phong cách “làng xã”. Riêng thành phố Quảng Ngãi, thành phố có cấu trúc nửa đô thị, nửa nông thôn, vì vậy một số chức danh có ở các xã như Trưởng Công an, nhưng trong khi đó ở phường chức danh này giao cho lực lượng công an chính quy của thành phố đảm 12 Luan van nhận; chức danh Địa chính - Xây dựng - Đô thị và Môi trường đối với phường, thị trấn, nhưng ở các xã là Địa chính - Nông nghiệp - Xây dựng và Môi trường. Đào tạo, bồi dƣỡng công chức xã, phƣờng 1. Khái niệm đào tạo, bồi dưỡng công chức xã, phường Đào tạo “Đào tạo là một quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức để truyền thụ kiến thức, kỹ năng nhằm hình thành và phát triển một cách có hệ thống các tri thức, trình độ, năng lực của con người.
Quá trình này thường được tiến hành trong các cơ sở đào tạo như nhà trường, trung tâm, học viện. Quá trình đào tạo thường được thực hiện trong một thời gian dài và cuối khoá được cấp bằng tốt nghiệp” [trích từ điển Bách khoa toàn thư] Bồi dưỡng “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức đã được đào tạo, nhằm củng cố, mở mang và trau dồi một cách có hệ thống những kỹ năng và chuyên môn nghề nghiệp” [trích từ điển Bách khoa toàn thư] Đào tạo và Bồi dưỡng là một nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức. Nó không chỉ nâng cao năng lực công tác cho CBCC hiện tại mà chính là đáp ứng các yêu cầu về nhân lực trong tương lai của tổ chức. ĐTBD CBCC là thực hiện nhiệm vụ lấp đầy khoảng trống giữa một bên là những điều đã đạt được, đã có trong hiện tại với một bên là những yêu cầu cho những thứ cần ở tương lai, những thứ mà cần phải có theo chuẩn mực.
Đào tạo, bồi dưỡng công chức xã, phường Từ những khái niệm trên có thể hiểu “Đào tạo, bồi dưỡng công chức xã, phường là một quá trình truyền thụ kiến thức, kỹ năng, trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp cho các công chức cấp xã, gồm: Trưởng Công an, Chỉ huy trưởng quân sự, Văn phòng-thống kê, Địa chính-xây dựng-đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc Địa chính- 13 Luan van nông nghiệp-xây dựng-môi trường (đối với xã); Tài chính-kế toán; Tư pháp-hộ tịch; Văn hoá-xã hội. Việc đào tạo, bồi dưỡng cho công chức cấp xã là trang bị, bổ sung những kiến thức cần thiết dựa trên các tiêu chuẩn, trên cơ sở chức năng nhiệm vụ của từng công chức, trong đó tập trung vào việc vận dụng những kiến thức lý luận vào thực tiễn giải quyết những vấn đề quản lý cụ thể”.