Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Nhóm công trình của các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về cán bộ, công chức Nghiên cứu chung về cán bộ, công chức và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay có một số cuốn sách, đề tài, luận văn, luận án và bài viết đáng chú ý. Đề tài Cơ sở khoa học của phân công, phân cấp quản lý cán bộ, công chức lãnh đạo cao cấp trong cải cách hành chính hiện nay.
Các tác giả đã trình bày hệ thống các cơ sở khoa học của việc phân công, phân cấp quản lý cán bộ, công chức lãnh đạo cao cấp; vị trí, vai trò của vấn đề trên với công cuộc cải cách hành chính, cũng như việc hoàn thiện các chính sách quản lý đội ngũ cán bộ, công chức ở nước ta; nghiên cứu, phân tích các kinh nghiệm dùng người, quản lý đội ngũ quan lại trong các triều đại phong kiến ở Việt Nam; kinh nghiệm trong quản lý công chức ở các nước trên thế giới [67]. Tác giả Trần Huy Sang trong luận án tiến sĩ kinh tế Xây dựng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về kinh tế ở các huyện ngoại thành, tập trung luận giải, làm sáng tỏ khái niệm, vai trò, đặc điểm của đội ngũ công chức quản lý nhà nước về kinh tế ở cấp huyện; xác định những vấn đề đặt ra đối với đội ngũ công chức quản lý nhà nước về kinh tế ở cấp huyện khi chuyển sang nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay; kinh nghiệm của một số nước trong xây dựng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về kinh tế. Đồng thời, tác giả cũng đánh giá thực trạng và những vấn đề cấp bách đặt ra trong xây dựng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về kinh tế ở các huyện ngoại thành Hà Nội. Trên cơ sở đó, đưa ra quan điểm, phương hướng và một số giải pháp cơ bản trong xây dựng đội ngũ công chức nhà nước về quản lý kinh tế ở các huyện ngoại thành Hà Nội [107].
Trong đề tài Hành chính nhà nước trong xu thế toàn cầu hóa, các tác giả đã nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện các tác động khác nhau, nhiều chiều 7 của xu thế toàn cầu hóa tới sự phát triển của nền hành chính nước nhà. Đề tài đã nghiên cứu, luận giải những thách thức đang đặt ra với xã hội và nền hành chính các nước. Đồng thời, chỉ ra tính tất yếu khách quan phải hiện đại hóa nền hành chính Việt Nam trước xu thế toàn cầu hóa. Cuối cùng, đề tài đưa ra hệ thống các yêu cầu về chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ở nước ta nhằm đáp ứng đòi hỏi của quá trình hội nhập quốc tế [48].
Nghiên cứu về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân, các tác giả Thang Văn Phúc và Nguyễn Minh Phương đã luận giải một cách có hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò, tầm quan trọng của cán bộ, yêu cầu đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; nghiên cứu kinh nghiệm tuyển chọn, sử dụng nhân tài trong lịch sử dân tộc và kinh nghiệm xây dựng nền công vụ chính quy, hiện đại trên thế giới; đề ra các yêu cầu và tiêu chuẩn của cán bộ, công chức nhằm đáp ứng đòi hỏi của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân [100]. Các tác giả Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu Huyền bàn về Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước trên thế giới [101]. Nhóm tác giả đã tập trung nghiên cứu 8 nước có nền kinh tế phát triển cao trên thế giới như: Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Liên bang Nga, Cộng hòa Pháp, Cộng hòa Liên bang Đức, Vương quốc Anh, Mỹ về tổ chức nhà nước, về bộ máy hành chính và lịch sử nền công vụ, cũng như chế độ quản lý công chức. Công trình đã phân tích chế độ và chính sách ở mỗi nước như: chế độ tuyển chọn, đào tạo, đánh giá, lương bổng, phụ cấp, sử dụng nhân tài, công tác chống tham nhũng.
nhằm cải cách nền công vụ. Đây là công trình khoa học quan trọng, có giá trị lớn với tác giả trong quá trình nghiên cứu luận án. Qua nghiên cứu trên giúp tác giả bổ sung nhiều nội dung trong luận giải phần giải pháp của luận án. Các nhà nghiên cứu Thang Văn Phúc và Nguyễn Minh Phương luận bàn về Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức [102].
Trong 8 cuốn sách trên, các tác giả đã chỉ ra những cơ sở lý luận về xây dựng cán bộ, công chức. Đồng thời, nhóm tác giả cũng đã phân tích vị trí, vai trò của đội ngũ công chức trong xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Trong cuốn sách các tác giả còn đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức ở nước ta hiện nay. Tập thể tác giả rút ra những kinh nghiệm xây dựng đội ngũ công chức ở một số nước trên thế giới, từ đó vận dụng vào xây dựng đội ngũ công chức ở Việt Nam.
Trên Tạp chí Lý luận chính trị, Nguyễn Minh Phương có bài viết Xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước: Thực trạng và giải pháp [103]. Đây là công trình khoa học có giá trị lớn với tác giả trong quá trình nghiên cứu luận án. Qua tham khảo công trình, tác giả hiểu rõ hơn nội hàm công chức nhà nước, từ đó tránh nhầm lẫn với công chức nói chung. Bài viết trên cũng là tiền đề để tác giả luận án nghiên cứu làm rõ khái niệm công chức nhà nước, từ đó đánh giá thực trạng và để xuất giải pháp xây dựng đội ngũ công chức nhà nước ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Bàn về chế độ công vụ ở Việt Nam, tác giả Nguyễn Trọng Điều và nhóm tác giả đi sâu nghiên cứu về công chức và công vụ. Đồng thời, phân tích các cơ sở khoa học nhằm hoàn thiện chế độ công vụ ở nước ta hiện nay. Công trình cũng đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của chế độ công vụ và cải cách công vụ Việt Nam qua từng thời kỳ một cách toàn diện, có hệ thống. Từ đó, luận giải và đưa ra các hình thức, bước đi, lộ trình cụ thể cho việc hoàn thiện chế độ công vụ ở nước ta trong bối cảnh, điều kiện mới [38].
Với đề tài Cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng luật công vụ Việt Nam [110], nhóm tác giả đã phân tích, làm sáng tỏ cơ sở để xây dựng luật công vụ ở Việt Nam. Đề tài đã chỉ ra cơ sở lý luận để xây dựng luật công vụ Việt Nam xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về công vụ, công chức và nền hành chính công. Bên cạnh đó, đề tài cũng làm rõ cơ sở thực tiễn xây dựng luật công vụ ở một số nước tiên tiến trên thế giới. Trong đề tài các tác giả cũng đã nghiên cứu, luận 9 giải một cách khá sâu sắc và làm rõ nghĩa các vấn đề về: Các quyền và nghĩa vụ của công chức; về tuyển dụng công chức; về đào tạo, bồi dưỡng công chức, về điều động, bổ nhiệm, chế độ kiêm nhiệm, thăng giáng chức; cách chức, cho thôi chức, buộc thôi việc với công chức nhà nước; khen thưởng công chức; kiểm tra, thanh tra công vụ.
Đề tài đưa ra các quan điểm về xây dựng luật công vụ ở nước ta. Cuối cùng, nhóm đề tài đề xuất các kiến nghị nhằm xây dựng luật công vụ ở Việt Nam. Nghiên cứu về pháp luật cán bộ, công chức, tác giả Nguyễn Minh Sản có công trình Pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở Việt Nam hiện nay - Những vấn đề lý luận và thực tiễn [108]. Tác giả đi làm rõ các nội dung sau: khái niệm về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã; đặc điểm của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã; vị trí, vai trò của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; đưa ra khái niệm và đặc điểm pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã; về tuyển dụng cán bộ, công chức chính quyền cấp xã; về sử dụng và quản lý đội ngũ cán bộ, công chức trên; về đào tạo, bồi dưỡng; quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức chính quyền cấp xã; về khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức; về chế độ, chính sách với đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã; vai trò của pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam; tổng kết kinh nghiệm hoàn thiện pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở Trung Quốc, Nhật Bản, Philippin.
Đánh giá thực trạng, chỉ ra nguyên nhân với những kết quả đạt được và những hạn chế về việc thực hiện pháp luật cán bộ, công chức chính quyền cấp xã. Tác giả cũng đưa ra các quan điểm, phương hướng và đề xuất hệ thống các giải pháp khác nhau nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả việc hoàn thiện pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xã đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở nước ta hiện nay. Bàn về quyền và nghĩa vụ của cán bộ, công chức, tác giả Trần Anh Tuấn trên Tạp chí Tổ chức Nhà nước có bài viết Những nội dung mới về nghĩa vụ và quyền của cán bộ, công chức trong hoạt động công vụ [126]. Trong bài viết tác giả đã 10 trình bày một cách có hệ thống những điểm mới về quyền và nghĩa vụ của đội ngũ công chức theo Luật cán bộ, công chức 2008.
Những điểm mới đó theo tác giả là chặt chẽ, khoa học, sát thực tiễn, gắn trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi công chức với hoạt động công vụ. Đồng thời, bảo đảm quyền lợi cho mỗi công chức.