Nghiên cứu nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam sau M&A

Tài liệu chuyên sâu Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại Việt Nam sau sáp nhập và mua lại, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam Sau Sáp Nhập Và Mua Lại
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5

Tóm tắt

I. Giới thiệu về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại Việt Nam

Cạnh tranh trong ngành ngân hàng thương mại Việt Nam đã trở thành một yếu tố quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại (NHTM) không chỉ phản ánh vị thế của họ trong nền kinh tế mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của toàn ngành. Sau khi thực hiện sáp nhập và mua lại, các NHTM cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để tồn tại và phát triển. Việc này không chỉ giúp họ chiếm ưu thế hơn so với các đối thủ mà còn đảm bảo sự ổn định trong hoạt động của ngân hàng. Chính phủ đã có những chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy quá trình này, tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều ngân hàng vẫn gặp khó khăn trong việc cải thiện năng lực cạnh tranh của mình.

1.1. Tình hình cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Ngành ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ngân hàng cần phải cải thiện hiệu quả hoạt động và quản lý rủi ro để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Sự gia tăng của các ngân hàng nước ngoài và sự cạnh tranh từ các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tạo ra áp lực lớn lên các NHTM trong nước. Để tồn tại và phát triển, các ngân hàng cần phải áp dụng các chiến lược cạnh tranh hiệu quả, bao gồm việc cải thiện chất lượng dịch vụ và đổi mới công nghệ.

1.2. Vai trò của sáp nhập và mua lại trong nâng cao năng lực cạnh tranh

Hoạt động sáp nhập và mua lại (M&A) đã trở thành một công cụ quan trọng giúp các NHTM nâng cao năng lực cạnh tranh. Thông qua M&A, các ngân hàng có thể mở rộng quy mô, tăng cường năng lực tài chính và cải thiện chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, việc thực hiện M&A cũng gặp nhiều khó khăn, bao gồm việc thiếu thông tin và kinh nghiệm trong quản lý sau sáp nhập. Do đó, các ngân hàng cần phải có kế hoạch rõ ràng và chiến lược hợp lý để đảm bảo rằng M&A mang lại lợi ích thực sự cho họ.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại

Năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau M&A chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Các yếu tố này bao gồm năng lực tài chính, năng lực công nghệ, và uy tín của ngân hàng. Năng lực tài chính mạnh mẽ giúp ngân hàng có khả năng đầu tư vào công nghệ và mở rộng dịch vụ, trong khi uy tín cao sẽ thu hút khách hàng và tạo ra lòng tin. Các ngân hàng cũng cần chú trọng đến chất lượng dịch vụ và mạng lưới giao dịch để nâng cao vị thế cạnh tranh của mình. Việc phân tích và đánh giá các yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

2.1. Năng lực tài chính

Năng lực tài chính là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM. Các ngân hàng cần có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư vào công nghệ, mở rộng mạng lưới và cải thiện chất lượng dịch vụ. Sự ổn định về tài chính cũng giúp ngân hàng có khả năng quản lý rủi ro tốt hơn, từ đó nâng cao uy tín và sự tin tưởng từ phía khách hàng. Các chỉ số tài chính như ROA, ROE và tỷ lệ nợ xấu cần được theo dõi và cải thiện liên tục.

2.2. Năng lực công nghệ

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ. Các ngân hàng cần đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Sự đổi mới công nghệ cũng giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình làm việc và giảm thiểu chi phí, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

III. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngân hàng thương mại Việt Nam

Để nâng cao năng lực cạnh tranh sau M&A, các NHTM Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp chiến lược. Đầu tiên, cần tập trung vào việc nâng cao năng lực tài chính thông qua việc tăng cường huy động vốn và quản lý chi phí hiệu quả. Thứ hai, các ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ để cải thiện chất lượng dịch vụ và tối ưu hóa quy trình hoạt động. Cuối cùng, việc xây dựng thương hiệu và nâng cao uy tín cũng là yếu tố quan trọng giúp ngân hàng thu hút khách hàng và giữ vững vị thế trên thị trường.

3.1. Tăng cường huy động vốn

Huy động vốn là yếu tố quyết định đến năng lực tài chính của NHTM. Các ngân hàng cần phát triển các sản phẩm huy động vốn đa dạng và hấp dẫn để thu hút khách hàng. Việc cải thiện dịch vụ khách hàng và tăng cường truyền thông cũng sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng huy động vốn. Ngoài ra, các ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc quản lý chi phí để đảm bảo lợi nhuận ổn định.

3.2. Đầu tư vào công nghệ

Đầu tư vào công nghệ là một trong những giải pháp quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ngân hàng cần áp dụng các công nghệ mới như ngân hàng số, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để cải thiện hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao trải nghiệm của khách hàng, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Hoạt động cạnh tranh là quy luật tất yếu trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng thương mại (NHTM) – một ngành kinh doanh tiền tệ nhạy cảm và chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý. Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào tháng 11/2006 và triển khai các cam kết mở cửa thị trường dịch vụ tài chính từ tháng 4/2007, áp lực cạnh tranh giữa các ngân hàng trong nước và các định chế tài chính nước ngoài gia tăng rõ rệt. Tuy nhiên, sau 10 năm hội nhập, hệ thống NHTM Việt Nam bộc lộ nhiều điểm hạn chế: quy mô vốn tự có thấp, sức cạnh tranh chưa cao, năng lực quản trị rủi ro và nền tảng công nghệ còn yếu, tính minh bạch chưa đầy đủ. Tình trạng này thể hiện rõ qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và giai đoạn chạy đua lãi suất huy động lên mức 21%/năm.

Nhằm lành mạnh hóa hệ thống tài chính, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 01/03/2012 phê duyệt Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011–2015, kết hợp với Quyết định số 734/QĐ-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Kế hoạch hành động triển khai đề án, trong đó đẩy mạnh hoạt động sáp nhập và mua lại (Mergers & Acquisitions – M&A). Tính đến năm 2018, hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam nhìn chung vẫn còn thiếu tính chuyên nghiệp, số lượng thương vụ chưa nhiều, một số trường hợp thực hiện theo cơ chế hành chính thay vì xuất phát từ nhu cầu kinh tế tự thân. Sau quá trình tái cơ cấu, việc duy trì sự ổn định, cải thiện hiệu quả vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM sau M&A trở thành một bài toán quản trị cấp thiết.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: phần lớn các công trình nghiên cứu trong nước trước đây chỉ tiếp cận năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống NHTM nói chung hoặc trong phạm vi một ngân hàng cụ thể, chưa có công trình nào đi sâu đánh giá tổng thể, xây dựng khung phân tích và lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố đến năng lực cạnh tranh của nhóm các NHTM Việt Nam sau khi thực hiện M&A.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Xây dựng nhóm giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau M&A.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Phân tích và đánh giá thực trạng các NHTM sau M&A để xác định những nhân tố ảnh hưởng và lượng hóa mức độ tác động đến năng lực cạnh tranh của các NHTM này, nhằm làm rõ kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của các NHTM Việt Nam sau M&A.
  2. Xây dựng các nhóm giải pháp chiến lược giai đoạn 2020–2030 cho các NHTM sau M&A và định hướng trong tương lai.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu gồm 4 câu hỏi:

1. Thực trạng năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau M&A như thế nào?
2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau M&A?
3. Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau M&A như thế nào?
4. Có sự khác biệt trong đánh giá về năng lực cạnh tranh giữa các NHTM Việt Nam sau M&A hay không?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau M&A.
• Phạm vi không gian: Khảo sát 8 NHTM tiêu biểu đã tham gia và thực hiện M&A tại Việt Nam, bao gồm: SHB, HDBank, SCB, LPB, PVcombank, Sacombank, BIDV và Maritimebank.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp thu thập chủ yếu trong giai đoạn 2011–2018 từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 8 ngân hàng, báo cáo của NHNN, Ngân hàng Thế giới (World Bank) và báo cáo của hệ thống giám sát Ngân hàng. Dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 6/2018 đến tháng 12/2018).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo ba nhóm chủ đề:

Các nghiên cứu quốc tế về hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng

• Alberto Cybo-Ottone và Maurizio Murgiab (2000) trong nghiên cứu "Mergers and Shareholder Wealth in European Banking" đã đánh giá phản ứng của thị trường chứng khoán đối với các thương vụ M&A ngân hàng tại Châu Âu giai đoạn 1988–1997.
• Yakov Amihuda, Gayle L. DeLongb và Anthony Saundersc (2002) với công trình "The Effects of Cross-Border Bank Mergers on Bank Risk and Value" phân tích tác động của sáp nhập xuyên biên giới đến rủi ro và tỷ suất sinh lời bất thường của ngân hàng mục tiêu.
• Jonathan M. Williams và Angel Liao Jonathan (2008) khảo sát 73 thương vụ M&A ngân hàng tại các thị trường mới nổi (EME) giai đoạn 1998–2005 với tổng tài sản đạt 797.000 USD tại Mỹ Latinh, Châu Á, Trung và Đông Âu, khẳng định vai trò của thể chế và mục tiêu sinh lời.
• Yener Altunbaşa và David Marquésb (2008) phân tích sự tương đồng chiến lược trong EU, chỉ ra M&A giúp cải thiện hiệu suất nhưng đối mặt với chi phí tích hợp lớn nếu khác biệt về chiến lược kinh doanh.
• Rezitis (2008) nghiên cứu hệ thống ngân hàng Hy Lạp, nhận thấy hiệu quả kỹ thuật và năng suất của các ngân hàng sau sáp nhập có xu hướng sụt giảm do tính phi kinh tế theo quy mô.
• Elena Beccalli và Pascal Frantz (2009) thực hiện nghiên cứu "M&A Operations and Performance in Banking" trên mẫu 714 giao dịch toàn cầu giai đoạn 1991–2005, sử dụng kiểm định ANOVA để so sánh hiệu quả chi phí và lợi nhuận trước và sau M&A.
• Ahmad Ismail (2010) khảo sát 6.379 thương vụ tại Mỹ giai đoạn 1985–2004 nhằm đánh giá vai trò của các tổ chức tư vấn tài chính đối với khả năng sinh lời của bên mua.
• Andrea Beltratti và Giovanna Paladino (2012) phân tích các giao dịch M&A tại Châu Âu giai đoạn 2007–2010 dưới tác động của khủng hoảng tài chính, ghi nhận lợi nhuận bất thường dương sau khi thương vụ hoàn tất.
• Nghiên cứu năm 2013 phân tích 6.379 quan sát tại Châu Âu giai đoạn 1990–2004, cho thấy cổ đông của ngân hàng mục tiêu nhận được lợi nhuận bất thường cao hơn so với cổ đông của ngân hàng thâu tóm.

Các nghiên cứu trong nước về M&A và năng lực cạnh tranh ngân hàng

• Về năng lực cạnh tranh NHTM: Lê Hùng (2004), Nguyễn Vĩnh Thanh (2005), Phạm Thanh Bình (2006), Đinh Duy Đông (2007), Phan Hồng Quang (2007), Đỗ Thị Tố Quyên (2012), Trần Nguyễn Hợp Châu (2012), Nguyễn Kim Thài (2012). Các công trình này chủ yếu dừng lại ở phân tích định tính hoặc thống kê mô tả số liệu thứ cấp tại một ngân hàng hoặc địa bàn nhất định.
• Về hoạt động M&A: Bùi Thanh Lam (2009), Nguyễn Hòa Nhân (2009), Nguyễn Thị Minh Huyền (2009) nghiên cứu M&A ở giai đoạn đầu, chủ yếu tập trung vào khối doanh nghiệp nhà nước; Phan Diên Vỹ (2013) phân tích thực trạng thương vụ hợp nhất SCB – TNB – FCB thành SCB và sáp nhập HBB vào SHB giai đoạn 2007–2012; Nguyễn Thị Diệu Chi (2014) khảo sát M&A trong lĩnh vực tài chính ngân hàng; Nguyễn Quang Minh (2015) sử dụng mô hình phân tích bao dữ liệu (DEA) để đo lường hiệu quả hoạt động kinh doanh của 13 NHTM sau M&A.

Các mô hình lý thuyết và thực nghiệm về nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh

Tác giả / Năm	Đối tượng và phạm vi	Phương pháp tiếp cận	Các nhân tố ảnh hưởng
Thompson & Strickland (1990)	NHTM nói chung	Ma trận đánh giá các yếu tố nội bộ	Năng lực tài chính, chất lượng dịch vụ, năng lực huy động vốn, năng lực cho vay, năng lực quản trị điều hành, cạnh tranh lãi suất, năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, phát triển mạng lưới, năng lực phục vụ.
Givi và cộng sự (2010)	Các NHTM tại Iran	EFA, CFA (LISREL 8.5), TOPSIS	Năng lực tài chính, thị phần, nguồn lực con người, năng lực công nghệ, hoạt động trao đổi quốc tế (gồm 27 chỉ tiêu).
Darshani (2013)	Ngân hàng Ceylon Leasing tại Sri Lanka	Hồi quy đa biến	Chất lượng dịch vụ, nỗ lực xúc tiến, năng lực công nghệ, phí dịch vụ cho thuê.
Nguyễn Thị Hoài Thu (2014)	40 NHTM Việt Nam (2006–2012)	SPSS, AMOS, DEA Solver	Năng lực tài chính, năng lực kinh doanh, trình độ quản trị ngân hàng, nguồn nhân lực, mức độ đổi mới hoạt động kinh doanh.
Hoàng Nguyên Khai (2014)	Vietcombank	EFA, ANOVA	Quy mô của ngân hàng, chất lượng dịch vụ, nỗ lực xúc tiến bán hàng, công nghệ ngân hàng, phí dịch vụ.
Đoàn Thị Thùy Anh (2016)	Dịch vụ bán lẻ tại Hà Nội	EFA, ANOVA, Hồi quy	Chất lượng sản phẩm, dịch vụ bán lẻ, uy tín, mạng lưới giao dịch, năng lực tài chính, công nghệ, xúc tiến thương mại, vốn trí tuệ.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Hầu hết các công trình chưa xây dựng khung đánh giá và lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố đến năng lực cạnh tranh áp dụng riêng cho đối tượng NHTM sau M&A. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách kết hợp phân tích số liệu tài chính thứ cấp giai đoạn 2011–2018 của 8 NHTM sau M&A và mô hình hồi quy đa biến từ dữ liệu điều tra sơ cấp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Khái niệm M&A và các phương thức thực hiện: Luận án tổng hợp khái niệm từ từ điển Oxford, Nayak, Ransariya & Shailesh N. (2010: cấu trúc từ Merger gồm Mixing, Entity, Recourse for, Growth, Enrichment, Renovation), Investopedia, Luật Doanh nghiệp năm 2014 (Điều 152, 153), Luật Cạnh tranh năm 2014 (Điều 17) và Thông tư số 04/2010/TT-NHNN ngày 11/02/2010 của NHNN. Luận án phân loại 5 phương thức thực hiện M&A ngân hàng: (1) Thương lượng tự nguyện, (2) Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán, (3) Chào thầu, (4) Mua tài sản, (5) Lôi kéo cổ đông bất mãn.
• Khái niệm và các cấp độ cạnh tranh: Tổng hợp quan điểm từ Từ điển Tiếng Việt (1997), Từ điển Bách khoa Việt Nam, Michael E. Porter (1980, 1985, 1990, 1998), Hoàng Thị Thanh Hằng (2013), Diễn đàn Kinh tế Thế giới - WEF (1997), Nguyễn Minh Tuấn (2010), Đoàn Thị Thùy Anh (2016), Nguyễn Thanh Phong (2010), Nguyễn Thị Quy (2010), Nguyễn Văn Thụy (2015), Nguyễn Tú (2014). Luận án phân tích cạnh tranh ở 3 cấp độ: cấp quốc gia (Porter 1990; Ủy ban cạnh tranh Công nghiệp Mỹ), cấp ngành (Erna Van Duren et al. 1991; Ash Ken & Brink Lars 1992), và cấp sản phẩm/doanh nghiệp (IDM & WEF 1990; Keinosuke Ono & Tatsuyuki Negoro 2001; Tôn Thất Nguyễn Thiêm 2003).
• Định nghĩa của tác giả về năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A: Là khả năng do chính ngân hàng sau M&A tạo ra trên cơ sở duy trì và phát triển những lợi thế vốn có nhằm thu hút khách hàng, mở rộng thị phần và gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng.
• Đặc điểm và phương thức cạnh tranh của NHTM: Hoạt động cạnh tranh ngân hàng có đặc thù: sản phẩm có độ đồng nhất cao (quyền sử dụng tiền), cạnh tranh giá cả bị giới hạn bởi trần/sàn lãi suất và sự điều tiết của NHNN, tính tự chủ bị ràng buộc bởi an toàn hệ thống, chịu sự tác động nhạy cảm từ thị trường tài chính quốc tế, phụ thuộc vào niềm tin của người gửi tiền và có sự tham gia của các định chế tài chính phi ngân hàng. Các phương thức cạnh tranh gồm: đa dạng hóa danh mục dịch vụ, cải tiến quy trình cung ứng, giá cả và phí dịch vụ, marketing, mở rộng kênh phân phối truyền thống và kênh hiện đại (E-Banking, EFTPOS, ATM).
• Hệ thống nhân tố tác động:
  • Nhân tố bên trong: Năng lực tài chính (vốn tự có cấp 1 và cấp 2 theo chuẩn Basel 2 tối thiểu 8%; tăng trưởng nguồn vốn huy động; khả năng sinh lời ROA, ROE theo Basel 2 với chuẩn ROA ≥ 1%, ROE ≥ 15%; hệ số an toàn vốn tối thiểu CAR theo Thông tư số 41/2016/TT-NHNN tối thiểu 9%; tỷ lệ nợ xấu); Năng lực công nghệ (giao dịch online 24/24, phần mềm lõi T24 Core-Banking); Uy tín ngân hàng (xếp hạng tín nhiệm Moody's); Mạng lưới giao dịch (địa điểm, diện tích, độ phủ); Chất lượng dịch vụ (tiền tố của sự hài lòng theo Thongmasak 2001; Cronin và Taylor 1992); Phí dịch vụ; Nguồn nhân lực (số lượng và chất lượng trình độ văn hóa, chuyên môn); Năng lực quản trị điều hành.
  • Nhân tố bên ngoài: Môi trường chính trị - pháp luật; Môi trường kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu thực tế

Luận án kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Hệ thống hóa lý luận, tổng quan tài liệu, phân tích nội dung các văn bản quy phạm pháp luật (Quyết định 254/QĐ-TTg, Quyết định 734/QĐ-NHNN, Thông tư 04/2010/TT-NHNN, Thông tư 41/2016/TT-NHNN) và tổng hợp thực trạng hoạt động M&A.
• Phương pháp định lượng: Xây dựng mô hình hồi quy đa biến nhằm lượng hóa mức độ tác động của 7 nhóm nhân tố nội bộ đến biến phụ thuộc là Năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A.
• Nguồn dữ liệu:
  • Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên giai đoạn 2011–2018 của 8 NHTM sau M&A (SHB, HDBank, SCB, LPB, PVcombank, Sacombank, BIDV, Maritimebank); các báo cáo thống kê của NHNN, Ngân hàng Thế giới và cơ quan giám sát ngân hàng.
  • Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua bảng hỏi khảo sát trong thời gian 6 tháng (từ tháng 6/2018 đến tháng 12/2018).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu

Chương 1 thiết lập khung nghiên cứu tổng thể của đề tài. Tác giả phân tích tính cấp thiết xuất phát từ bối cảnh 10 năm gia nhập WTO, các điểm yếu nội tại của hệ thống ngân hàng bộc lộ qua cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và yêu cầu tái cơ cấu theo Quyết định 254/QĐ-TTg ngày 01/03/2012 cùng Quyết định 734/QĐ-NHNN. Chương này xác định rõ mục tiêu tổng quát, 2 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu (8 NHTM thực hiện M&A; dữ liệu thứ cấp 2011–2018, dữ liệu sơ cấp 6/2018–12/2018), đồng thời khái quát kết cấu 5 chương của luận án.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu

Chương 2 thực hiện hệ thống hóa lý luận về M&A, phân loại 5 phương thức thực hiện thương vụ ngân hàng, phân tích khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh qua 3 cấp độ (quốc gia, ngành, doanh nghiệp/sản phẩm), các loại hình và đặc điểm cạnh tranh trong ngành ngân hàng. Chương này phân tích chi tiết hệ thống nhân tố bên trong (tài chính, công nghệ, uy tín, mạng lưới, chất lượng dịch vụ, phí dịch vụ, nhân lực, quản trị điều hành) và nhân tố bên ngoài (chính trị pháp luật, kinh tế). Đồng thời, tác giả tổng lược các công trình nghiên cứu quốc tế (Cybo-Ottone & Murgiab 2000, Amihuda et al. 2002, Williams & Jonathan 2008, Altunbaş & Marqués 2008, Rezitis 2008, Beccalli & Frantz 2009, Ismail 2010, Beltratti & Paladino 2012) và trong nước (Bùi Thanh Lam 2009, Phan Diên Vỹ 2013, Nguyễn Quang Minh 2015...), phân tích các mô hình lý thuyết (Porter 1979/1985/1990/1998, Thompson & Strickland 1990) và thực nghiệm (Givi et al. 2010, Darshani 2013, Nguyễn Thị Hoài Thu 2014, Hoàng Nguyên Khai 2014, Đoàn Thị Thùy Anh 2016), từ đó chỉ ra khoảng trống nghiên cứu và đưa ra định nghĩa riêng về năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A.

Chương 3: Mô hình và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày việc thiết kế mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A tại Việt Nam. Tác giả xây dựng các thang đo định lượng cho 7 nhân tố độc lập (Năng lực tài chính, Năng lực công nghệ, Uy tín của ngân hàng, Phí dịch vụ, Chất lượng dịch vụ, Mạng lưới giao dịch, Năng lực quản trị điều hành) và biến phụ thuộc (Năng lực cạnh tranh). Chương này mô tả quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp (báo cáo tài chính 2011–2018 của 8 NHTM) và quy trình điều tra dữ liệu sơ cấp (giai đoạn 6/2018–12/2018), cùng kỹ thuật phân tích dữ liệu thống kê, kiểm định độ tin cậy và hồi quy đa biến.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 công bố các phát hiện thực nghiệm của luận án:

• Phân tích thực trạng từ số liệu thứ cấp (2011–2018): Đánh giá 8 NHTM sau M&A (LPB, SCB, SHB, HDBank, PVcombank, Sacombank, BIDV, Maritimebank) cho thấy quy mô hoạt động có sự tăng trưởng rõ rệt qua các chỉ tiêu: Tổng tài sản, Tổng nguồn vốn huy động, Lợi nhuận sau thuế, tỷ suất sinh lời ROA, ROE, số lượng chi nhánh, phòng giao dịch và quy mô nhân sự. Dư nợ tín dụng và tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng trong giai đoạn đầu sau sáp nhập nhưng đã dần ổn định trong các năm tiếp theo.
• Kết quả mô hình hồi quy từ số liệu sơ cấp: Phương trình hồi quy tuyến tính được xác lập như sau:

$$\text{Năng lực cạnh tranh} = 0.287 \times \text{NLTC} + 0.262 \times \text{NLCN} + 0.320 \times \text{UTNH} + 0.281 \times \text{PDV} + 0.266 \times \text{CLDV} + 0.193 \times \text{MLGD} + 0.287 \times \text{NLQT}$$

(Trong đó: NLTC: Năng lực tài chính; NLCN: Năng lực công nghệ; UTNH: Uy tín của ngân hàng; PDV: Phí dịch vụ; CLDV: Chất lượng dịch vụ; MLGD: Mạng lưới giao dịch; NLQT: Năng lực quản trị điều hành).

• Thứ tự mức độ ảnh hưởng của các nhân tố: (1) Uy tín của ngân hàng ($\beta = 0.320$), (2) Năng lực tài chính ($\beta = 0.287$) và Năng lực quản trị điều hành ($\beta = 0.287$), (4) Phí dịch vụ ($\beta = 0.281$), (5) Chất lượng dịch vụ ($\beta = 0.266$), (6) Năng lực công nghệ ($\beta = 0.262$), (7) Mạng lưới giao dịch ($\beta = 0.193$).

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 5 đúc kết các phát hiện nghiên cứu, đối chiếu với các mục tiêu đề ra và xây dựng hệ thống giải pháp chiến lược giai đoạn 2020–2030 cùng tầm nhìn dài hạn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các NHTM sau M&A. Các giải pháp bao gồm: nâng cao năng lực tài chính, hiện đại hóa công nghệ ngân hàng, hoàn thiện quản trị điều hành, nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu hóa chính sách phí, phát triển nguồn nhân lực, mở rộng danh mục sản phẩm, củng cố uy tín thương hiệu và quy hoạch mạng lưới giao dịch phù hợp.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp về lý luận và thực tiễn

• Về lý luận: Luận án hệ thống hóa lý thuyết về M&A và cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng, xây dựng định nghĩa riêng về năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A. Luận án xác lập khung phân tích gồm 7 nhân tố nội bộ phù hợp với bối cảnh các tổ chức tín dụng sau tái cơ cấu.
• Về thực tiễn:
  • Đánh giá định lượng biến động các chỉ tiêu tài chính và hoạt động của 8 NHTM sau M&A tại Việt Nam trong giai đoạn 2011–2018.
  • Đo lường và xếp hạng mức độ tác động của 7 nhân tố đến năng lực cạnh tranh thông qua phương trình hồi quy.

Thứ tự tác động	Nhân tố ảnh hưởng	Hệ số hồi quy ($\beta$)	Mức độ tác động
1	Uy tín của ngân hàng	0.320	Mạnh nhất
2	Năng lực tài chính	0.287	Thứ hai (đồng hạng)
2	Năng lực quản trị điều hành	0.287	Thứ hai (đồng hạng)
4	Phí dịch vụ	0.281	Thứ tư
5	Chất lượng dịch vụ	0.266	Thứ năm
6	Năng lực công nghệ	0.262	Thứ sáu
7	Mạng lưới giao dịch	0.193	Thấp nhất

Các nhóm giải pháp đề xuất cho giai đoạn 2020–2030

Dựa trên kết quả hồi quy và thực trạng hoạt động, luận án đề xuất 9 nhóm giải pháp:

1. Nâng cao năng lực tài chính (tăng vốn tự có cấp 1, cấp 2, kiểm soát nợ xấu và đảm bảo hệ số CAR theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN).
2. Nâng cao năng lực công nghệ (ứng dụng giải pháp số hóa, duy trì hệ thống phần mềm lõi T24 Core-Banking, đảm bảo giao dịch trực tuyến 24/24).
3. Nâng cao năng lực quản trị, điều hành (tối ưu hóa cơ cấu tổ chức, tăng cường quản trị rủi ro, thu hút nhân tài).
4. Nâng cao chất lượng dịch vụ (đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giao dịch, chuyên nghiệp hóa phong cách phục vụ).
5. Đẩy mạnh công tác chăm sóc khách hàng.
6. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực (đào tạo kỹ năng chuyên môn, trình độ ngoại ngữ và văn hóa doanh nghiệp).
7. Mở rộng và đa dạng hóa các dịch vụ ngân hàng.
8. Nâng cao vị thế và uy tín ngân hàng (xây dựng thương hiệu, cải thiện mức xếp hạng tín nhiệm theo chuẩn quốc tế).
9. Phát triển hệ thống mạng lưới giao dịch phù hợp (kết hợp mạng lưới chi nhánh vật lý và các kênh phân phối điện tử E-Banking, EFTPOS, ATM).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Về phạm vi không gian: Luận án tập trung khảo sát 8 NHTM tiêu biểu đã tham gia M&A tại Việt Nam (SHB, HDBank, SCB, LPB, PVcombank, Sacombank, BIDV, Maritimebank). Mẫu nghiên cứu chưa bao quát toàn bộ các tổ chức tín dụng phi ngân hàng hoặc các thương vụ sáp nhập quy mô nhỏ khác.
• Về phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được giới hạn khảo sát chủ yếu từ năm 2011 đến năm 2018; dữ liệu sơ cấp thu thập trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 6/2018 đến tháng 12/2018).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng chuỗi số liệu thời gian sau năm 2018 để kiểm chứng tác động dài hạn của các thương vụ M&A; mở rộng khảo sát đối với các loại hình tổ chức tài chính khác hoặc nghiên cứu sâu hơn về sự khác biệt trong năng lực cạnh tranh giữa nhóm NHTM cổ phần và NHTM có vốn nhà nước sau M&A.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cho các đối tượng:

• Nhà quản trị ngân hàng thương mại: Cung cấp cơ sở khoa học và trọng số thực nghiệm của 7 nhân tố giúp các nhà quản trị ngân hàng (đặc biệt là các ngân hàng sau M&A) ưu tiên phân bổ nguồn lực vào việc củng cố uy tín, gia tăng năng lực tài chính và kiện toàn bộ máy quản trị điều hành.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước): Cung cấp bức tranh thực trạng sau các đề án tái cơ cấu (Quyết định 254/QĐ-TTg, Quyết định 734/QĐ-NHNN), làm căn cứ hoàn thiện thể chế giám sát, quy định an toàn vốn và định hướng các thương vụ M&A trong tương lai.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo về khung lý thuyết M&A ngân hàng, hệ thống thang đo năng lực cạnh tranh và phương pháp tiếp cận định lượng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát thực trạng năng lực cạnh tranh của những NHTM nào sau M&A tại Việt Nam?
Luận án khảo sát 8 NHTM tiêu biểu đã thực hiện M&A thành công, bao gồm: SHB, HDBank, SCB, LPB, PVcombank, Sacombank, BIDV và Maritimebank.

2. Nhân tố nào có ảnh hưởng mạnh nhất và thấp nhất đến năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A theo kết quả hồi quy?
Nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất là "Uy tín của ngân hàng" với hệ số $\beta = 0.320$. Nhân tố có mức độ ảnh hưởng thấp nhất là "Mạng lưới giao dịch" với hệ số $\beta = 0.193$.

3. Khung thời gian và nguồn dữ liệu nghiên cứu của luận án được xác định như thế nào?
Dữ liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2011–2018 từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên của 8 NHTM, báo cáo NHNN, World Bank và cơ quan giám sát ngân hàng. Dữ liệu sơ cấp được điều tra khảo sát trong 6 tháng (từ tháng 6/2018 đến tháng 12/2018).

4. Sau M&A, các chỉ tiêu tài chính của 8 NHTM tại Việt Nam biến động theo xu hướng nào?
Các chỉ tiêu Tổng tài sản, Nguồn vốn huy động, Lợi nhuận sau thuế, ROA, ROE, quy mô mạng lưới và nhân sự đều gia tăng; trong khi đó, dư nợ tín dụng và tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng trong thời gian đầu sau sáp nhập nhưng đã dần ổn định trong các năm tiếp theo.

5. Luận án định nghĩa như thế nào về năng lực cạnh tranh của NHTM sau M&A?
Năng lực cạnh tranh của các NHTM sau M&A là khả năng do chính ngân hàng sau M&A tạo ra trên cơ sở duy trì và phát triển những lợi thế vốn có nhằm thu hút khách hàng, mở rộng thị phần và gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng.

Kết luận

Luận án "Năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam sau sáp nhập và mua lại" đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về M&A và cạnh tranh ngân hàng, đồng thời đánh giá thực trạng hoạt động của 8 NHTM Việt Nam sau tái cơ cấu giai đoạn 2011–2018. Thông qua mô hình hồi quy đa biến, nghiên cứu đã lượng hóa mức độ tác động của 7 nhân tố nội bộ, chỉ ra rằng uy tín, năng lực tài chính và năng lực quản trị điều hành là các yếu tố giữ vai trò trọng yếu nhất chi phối sức cạnh tranh của ngân hàng sau M&A. Các kết quả thực nghiệm và hệ thống 9 nhóm giải pháp chiến lược giai đoạn 2020–2030 cung cấp luận cứ khoa học cho công tác quản trị ngân hàng và hoạch định chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu Chương 2. Cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu Chương 3. Mô hình và phương pháp nghiên cứu Chương 4.

Kết quả nghiên cứu Chương 5. Kết luận và kiến nghị 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý thuyết sáp nhập và mua lại 2. Khái niệm sáp nhập và mua lại Mergers and Acquisitions (gọi tắt là M&A) là cụm từ tiếng Anh, được dịch ra nghĩa tiếng Việt là “sáp nhập và mua lại”, hoặc “mua lại và sáp nhập”, “mua bán và sáp nhập” hay “thâu tóm và hợp nhất”, để chỉ hoạt động sáp nhập, hợp nhất, mua bán doanh nghiệp.

Đây cũng là một thuật ngữ chưa đồng nhất mới xuất hiện ở Việt Nam từ những năm 1990, tuy nhiên đối với thế giới nó có một lịch sử ra đời khá lâu dài, tồn tại và phát triển mạnh mẽ cho đến ngày nay. Trong từ điển Oxford, Sáp nhập (Mergers) là sự kết hợp của hai hoặc nhiều công ty để tạo ra một công ty mới duy nhất có quy mô lớn hơn. Sáp nhập thường do sự tự nguyện của các bên tham gia. Còn mua lại (Acquisitions) là việc một công ty mua lại một công ty khác.

Thông thường một công ty lớn hơn sẽ mua lại công ty nhỏ hơn (Truy cập Website 2017). Nayak thì “Mua lại là một hành động kiểm soát hiệu quả của một công ty đối với tài sản (mua tài sản, mua cổ phiếu, giành quyền kiểm soát thông qua hội đồng quản trị) của một công ty khác mà không cần sự kết hợp hay thống nhất về mặt tổ chức” (Mallikajiunappa, T. Theo Ransariya, Shailesh N. thì “Sáp nhập là từ được viết tắt bởi các chữ cấu tạo nên bản thân từ Merger đó là: M - Mixing (pha trộn), E - Entity (thực thể, chủ thể), R- Recourse for (nguồn lực cho), G- Growth (tăng trưởng), E- Enrichment (làm giàu thêm), R-Renovation (đổi mới).

Còn một vụ mua lại có thể được định nghĩa như là một hành động có được sự kiểm soát hiệu quả của một công ty đối với tài sản của một công ty khác mà không cần bất kỳ sự kết hợp của các công ty nào khác” (Ransariya & Shailesh N 2010). Theo từ điển các khái niệm thuật ngữ tài chính Investopedia: Sáp nhập (Mergers) xảy ra khi hai công ty thường có cùng quy mô đồng ý tiến đến thành lập một công ty mới duy nhất, hơn là việc duy trì hai công ty hoạt động riêng rẽ. Chứng khoán của hai công ty này sẽ bị xóa bỏ và chứng khoán của công ty mới được phát hành sẽ thay thế chúng. Mua lại (Acquisitions) là hoạt động thông qua đó các công ty tìm kiếm lợi ích kinh tế nhờ quy mô, hiệu quả và tăng cường khả năng chiếm lĩnh thị trường.

Khác với sáp nhập, 6 mua lại liên quan đến việc một công ty tiến hành mua công ty khác mà không có sự thay đổi cổ phiếu hay hợp nhất thành công ty mới. Theo Luật Doanh nghiệp Việt Nam năm 2014, khái niệm sáp nhập, hợp nhất được định nghĩa như sau: Sáp nhập doanh nghiệp: Một hoặc một số công ty cùng loại (gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ, quyền lợi và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập. Hợp nhất doanh nghiệp: Hai hoặc một số công ty cùng loại (gọi là công ty bị hợp nhất) có thể hợp nhất thành một công ty mới (gọi là công ty hợp nhất) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp sang công ty hợp nhất, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của các công ty bị hợp nhất. Tuy nhiên các khái niệm trên cũng chưa được nêu rỏ ràng, theo Điều 152, 153- Luật Doanh nghiệp đã đưa ra khái niệm về “sáp nhập”, “hợp nhất”, với quan điểm cho rằng các tổ chức tín dụng (TCTD) đều là “công ty cùng loại” có thể sáp nhập, hợp nhất với nhau nên mở ra hướng quy định khái niệm cụ thể hơn như sau: Sáp nhập TCTD là hình thức một hoặc một số TCTD (sau đây gọi là TCTD bị sáp nhập) sáp nhập vào một TCTD khác (sau đây gọi là TCTD nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang TCTD nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của TCTD bị sáp nhập; Hợp nhất TCTD là hình thức hai hoặc một số TCTD (sau đây gọi là TCTD bị hợp nhất) hợp nhất thành một TCTD mới (sau đây gọi là TCTD hợp nhất) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang TCTD hợp nhất, đồng thời chấm dứt tồn tại của các TCTD bị hợp nhất.

Theo Luật cạnh tranh năm 2014, tại Điều 17, Mục 3, Chương 2 các khái niệm này được định nghĩa như sau: Sáp nhập doanh nghiệp: là việc một hoặc một số doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập. Hợp nhất doanh nghiệp: là việc hai hay nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập; 7 2. Khái niệm ngân hàng thương mại sau sáp nhập và mua lại Theo Quy định về việc sáp nhập, hợp nhất, mua lại tổ chức tín dụng (Ban hành kèm theo Thông tư số 04/2010/TT-NHNN ngày 11 tháng 2 năm 2010 của Thống đốc NHNN Việt Nam): Sáp nhập tổ chức tín dụng: là hình thức mà một hay một số TCTD (sau đây gọi là TCTD bị sáp nhập) sáp nhập vào một TCTD khác (sau đây gọi là TCTD nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang TCTD nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của TCTD bị sáp nhập. Hợp nhất tổ chức tín dụng: là hình thức mà hai hay một số TCTD (sau đây gọi là TCTD bị hợp nhất) hợp nhất thành một TCTD mới (sau đây gọi là TCTD hợp nhất) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang TCTD hợp nhất, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của các TCTD bị hợp nhất.

Mua lại tổ chức tín dụng: là hình thức mà một TCTD (sau đây gọi là TCTD mua lại) mua toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của TCTD khác (sau đây gọi là TCTD bị mua lại). Sau khi mua lại, TCTD bị mua lại trở thành công ty trực thuộc TCTD mua lại. Trong phạm vi nghiên cứu của luận án, tác giả đưa ra khái niệm NHTM sau M&A theo Thông tư 04/2010/TT-NHNN, để lựa chọn ra các NHTM và giới hạn phạm vi nghiên cứu của luận án. Các phương thức thực hiện sáp nhập và mua lại ngân hàng thương mại Theo các thương vụ M&A trên thế giới thì có các phương thức thực hiện M&A ngân hàng phổ biến sau: Thương lượng tự nguyện: khi cả hai ngân hàng đều nhận thấy lợi ích chung tiềm tàng của thương vụ sáp nhập hoặc họ dự đoán được tiềm năng phát triển vượt trội của ngân hàng sau sáp nhập, ban điều hành sẽ ngồi lại với nhau để thương thảo hợp đồng sáp nhập.

Có những ngân hàng nhỏ và yếu trong thời kỳ khủng hoảng của nền kinh tế đã tự động tìm đến các ngân hàng lớn hơn để đề nghị sáp nhập. Đồng thời các ngân hàng trung bình cũng tìm kiếm cơ hội sáp nhập lại với nhau để tạo thành ngân hàng lớn hơn mạnh hơn đủ sức vượt qua những khó khăn của thời kỳ khủng hoảng và nâng cao khả năng cạnh tranh với các ngân hàng lớn hơn. Thu gom cổ phiếu trên thị trường chứng khoán: ngân hàng có ý định mua lại tiến hành thu gom dần cổ phiếu trên thị trường chứng khoán hoặc nhận chuyển nhượng của các nhà đầu tư chiến lược, các cổ đông nhỏ lẻ. Khi việc thu gom cổ phiếu của ngân hàng mục tiêu đủ khối 8 lượng cần thiết để triệu tập cuộc họp đại hội đồng cổ đông bất thường thì ngân hàng thu mua yêu cầu họp và đề nghị mua hết số cổ phiếu còn lại của các cổ đông.

Cách thức này đòi hỏi thời gian dài, hơn nữa nếu để lộ ý định ra bên ngoài thì giá cổ phiếu của ngân hàng mục tiêu sẽ có thể tăng vọt trên thị trường. Ngược lại, nếu cách thức này được diễn ra dần dần và trôi chảy, ngân hàng mua lại có thể đạt được mục tiêu của mình một cách êm thấm mà không gây xáo động lớn cho ngân hàng mục tiêu. Chào thầu: một ngân hàng có ý định mua lại toàn bộ ngân hàng mục tiêu thì phải đề nghị cổ đông hiện hữu của ngân hàng này bán lại cổ phiếu của họ với giá cao hơn giá thị trường rất nhiều. Giá chào thầu đó phải đủ hấp dẫn để đa số cổ đông tán thành việc từ bỏ quyền sở hữu cũng như quản lý ngân hàng mình.

Hình thức chào thầu thường áp dụng trong các vụ thôn tính mang tính thù địch đối thủ cạnh tranh. Ngân hàng mục tiêu thường là ngân hàng yếu hơn. Các ngân hàng mua lại theo hình thức này thường huy động nguồn tiền bằng cách: (a) sử dụng thặng dư vốn; (b) huy động vốn từ cổ đông hiện hữu, thông qua phát hành cổ phiếu mới hoặc trả cổ tức bằng cổ phiếu, phát hành trái phiếu chuyển đổi; (c) vay từ các TCTD. Mua tài sản: Phương thức này cũng gần tương tự như phương thức chào thầu.

Ngân hàng thu mua có thể đơn phương hoặc cùng ngân hàng mục tiêu định giá tài sản của ngân hàng đó. Sau đó các bên sẽ thương thảo để đưa ra các mức giá phù hợp. Phương thức thanh toán có thể bằng tiền mặt hoặc nợ. Điểm hạn chế của phương thức này là các tài sản vô hình như thương hiệu, thị phần, hệ thống khách hàng, nhân sự, văn hóa doanh nghiệp rất khó được định giá và được các bên thống nhất.

Lôi kéo cổ đông bất mãn: phương thức này cũng thường được sử dụng trong các thương vụ thôn tính mang tính thù địch. Khi lâm vào tình cảnh kinh doanh yếu kém và thua lỗ, luôn có một bộ phận không nhỏ cổ đông bất mãn và muốn thay đổi ban quản trị và điều hành ngân hàng mình. Ngân hàng có lợi thế cạnh tranh có thể lợi dụng tình hình này để lôi kéo bộ phận cổ đông đó.