Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Hoạt Động Kinh Doanh Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Trần Ngọc Uyên Phương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Kinh Doanh Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 1.1. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 1.1.2. Các thước đo hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Nhóm nhân tố đặc điểm ngân hàng
• 1.2.1.1. Quy mô tổng tài sản
• 1.2.1.2. Cơ cấu tài chính ngân hàng
• 1.2.1.3. Tín dụng và rủi ro tín dụng
• 1.2.1.4. Hiệu quả quản lý
• 1.2.2. Nhóm nhân tố môi trường vĩ mô
• 1.2.2.1. Tăng trưởng kinh tế
• 1.2.2.2. Tỷ giá hối đoái
• 1.3. Các nghiên cứu gần đây về nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 2.1. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.1.1. Bối cảnh Việt Nam thời kỳ 2008-2013
• 2.1.1.1. Tăng trưởng kinh tế
• 2.1.1.2. Về lạm phát
• 2.1.1.3. Tỷ giá hối đoái
• 2.1.2. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008-2013
• 2.1.2.1. Kết quả kinh doanh
• 2.1.2.2. ROE và ROA
• 2.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại trong thời gian qua
• 2.1.3.1. Quy mô tổng tài sản
• 2.1.3.2. Cơ cấu tài chính ngân hàng
• 2.1.3.3. Tín dụng và Rủi ro tín dụng
• 2.1.3.4. Hiệu quả quản lý
• 2.2. Mô hình DEA đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2.1. Giới thiệu mô hình DEA
• 2.2.2. Mô tả số liệu thống kê mẫu nghiên cứu
• 2.2.3. Kết quả nghiên cứu
• 2.2.4. Những hạn chế của mô hình
• 2.3. Mô hình kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.3.1. Mô tả các biến
• 2.3.2. Kết quả kiểm định mô hình
• 2.3.2.1. Kết quả mô hình ROA
• 2.3.2.2. Kết quả mô hình ROE
• 2.3.3. Những hạn chế của mô hình
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn tới
• 3.2. Giải pháp từ phía các ngân hàng thương mại
• 3.2.1. Giải pháp đối với ngân hàng thương mại cổ phần
• 3.2.1.1. Xử lý nợ xấu
• 3.2.1.2. Nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng đội ngũ nhân viên ngân hàng
• 3.2.1.3. Nâng cao chất lượng cho vay
• 3.2.2. Giải pháp đối với ngân hàng thương mại nhà nước
• 3.2.2.1. Chuyển đổi mô hình hướng tới khách hàng
• 3.2.2.2. Nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng
• 3.2.2.3. Hoàn thiện công nghệ Ngân hàng
• 3.3. Giải pháp từ ngân hàng nhà nước và chính phủ
• 3.3.1. Ổn định kinh tế vĩ mô, tăng trưởng kinh tế và tỷ giá hối đoái
• 3.3.2. Xử lý nợ xấu
• 3.3.3. Giải pháp đối với hiệu quả quản lý
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Hiệu Quả Ngân Hàng

Hoạt động kinh doanh hiệu quả là yếu tố sống còn của Ngân hàng Thương mại Việt Nam (NHTM) trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Bài viết này đi sâu phân tích các nhân tố then chốt tác động đến hiệu quả hoạt động của các NHTM, từ đó đưa ra những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Hiệu quả hoạt động kinh doanh được hiểu là khả năng tạo ra lợi nhuận tối đa với chi phí tối thiểu, đồng thời đảm bảo an toàn và phát triển bền vững. Theo PGS.TS Nguyễn Khắc Minh, hiệu quả còn là sự phân bổ nguồn lực tối ưu để đáp ứng nhu cầu thị trường. Việc đánh giá hiệu quả cần dựa trên nhiều khía cạnh, bao gồm hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Luận văn này tập trung vào đánh giá hiệu quả kỹ thuật thông qua phương pháp hồi quy và phân tích để xác định các yếu tố ảnh hưởng chính.

1.1. Khái niệm và thước đo hiệu quả hoạt động kinh doanh

Hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM được hiểu là khả năng tạo ra lợi nhuận tối đa với chi phí tối thiểu. Các thước đo hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại bao gồm ROA (Return on Asset) và ROE (Return on Equity). ROA cho biết hiệu quả sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận, còn ROE đo lường hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu. ROA và ROE là những chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng sinh lời và hiệu quả quản lý của ngân hàng. Theo Khrawish (2011), ROA càng cao càng tốt, vì nó cho thấy ngân hàng đang kiếm được nhiều tiền hơn trên lượng đầu tư ít hơn.

1.2. Tổng quan các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả NHTM

Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM có thể được chia thành hai nhóm chính: nhóm nhân tố đặc điểm ngân hàng và nhóm nhân tố môi trường vĩ mô. Nhóm nhân tố đặc điểm ngân hàng bao gồm quy mô tổng tài sản, cơ cấu tài chính, tín dụng và rủi ro tín dụng, và hiệu quả quản lý. Nhóm nhân tố môi trường vĩ mô bao gồm tăng trưởng kinh tế, lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái và chính sách của nhà nước. Các yếu tố này tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến khả năng sinh lời, quản lý rủi ro và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng.

II. Thách Thức Vấn Đề Hiệu Quả Kinh Doanh Ngân Hàng Hiện Nay

Hệ thống Ngân hàng Việt Nam, dù tăng trưởng về số lượng và chất lượng, vẫn bộc lộ những vấn đề đáng lo ngại. Chất lượng tài sản kém, khó khăn thanh khoản, lợi nhuận thấp, và yếu kém trong quản trị rủi ro là những biểu hiện của hoạt động kém hiệu quả. Điều này đặt ra những thách thức lớn trong bối cảnh hội nhập kinh tế. Chính phủ đã triển khai kế hoạch tái cấu trúc toàn bộ hệ thống ngân hàng để đảm bảo an toàn và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM Việt Nam là vô cùng cấp thiết.

2.1. Thực trạng hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam 2008 2013

Giai đoạn 2008-2013 là thời kỳ đầy biến động đối với nền kinh tế Việt Nam và hệ thống ngân hàng. Tăng trưởng kinh tế gặp nhiều khó khăn, lạm phát gia tăng, và thị trường tài chính biến động mạnh. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM trong giai đoạn này cũng chịu ảnh hưởng đáng kể. Tỷ lệ nợ xấu tăng cao, lợi nhuận suy giảm, và khả năng sinh lời của nhiều ngân hàng bị ảnh hưởng tiêu cực. Bảng 2.1 trong tài liệu gốc cung cấp số liệu chi tiết về hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM trong giai đoạn này.

2.2. Những hạn chế trong quản lý và điều hành ngân hàng

Những hạn chế trong quản lý và điều hành ngân hàng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả hoạt động kinh doanh thấp. Quản trị rủi ro yếu kém, hệ thống kiểm soát nội bộ chưa hiệu quả, và thiếu đội ngũ nhân sự có trình độ cao là những vấn đề phổ biến. Bên cạnh đó, sự can thiệp hành chính và thiếu minh bạch trong hoạt động cũng gây ra những tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Doanh Ngân Hàng Như Thế Nào

Để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, các NHTM Việt Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Tăng cường quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, và đầu tư vào công nghệ là những giải pháp quan trọng. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường pháp lý, và tạo điều kiện cạnh tranh bình đẳng.

3.1. Giải pháp từ phía các ngân hàng thương mại cổ phần

Đối với các NHTMCP, việc nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng đội ngũ nhân viên và chất lượng cho vay là rất quan trọng. Các NHTMCP cần tập trung vào việc xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, nâng cao năng lực phân tích và thẩm định tín dụng, và phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu thị trường. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo và phát triển đội ngũ nhân viên để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công việc. Ngoài ra, cần chú trọng việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động, đặc biệt là việc triển khai các hệ thống thanh toán điện tử và các dịch vụ ngân hàng số.

3.2. Giải pháp từ phía các ngân hàng thương mại nhà nước

Đối với các NHTM Nhà nước, việc chuyển đổi mô hình hoạt động hướng tới khách hàng và nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng là cần thiết. Các NHTM Nhà nước cần tập trung vào việc cải cách quy trình nghiệp vụ, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, và phát triển các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc khách hàng. Bên cạnh đó, cần chú trọng việc hoàn thiện công nghệ ngân hàng, đặc biệt là việc triển khai các hệ thống thông tin quản lý và các công cụ phân tích dữ liệu.

IV. Yếu Tố Vĩ Mô Ổn Định Kinh Tế Tỷ Giá Ảnh Hưởng Thế Nào

Ổn định kinh tế vĩ mô, tăng trưởng kinh tế và tỷ giá hối đoái là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các NHTM. Lạm phát cao và tỷ giá biến động mạnh có thể làm giảm sức mua của người dân, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng và làm tăng rủi ro tín dụng cho ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ cần có những chính sách phù hợp để ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hối đoái ổn định.

4.1. Giải pháp từ Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ

Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường giám sát hoạt động của các NHTM, đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn vốn và quản lý rủi ro. Chính phủ cần cải thiện môi trường pháp lý, tạo điều kiện cạnh tranh bình đẳng giữa các NHTM, và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực ngân hàng. Ngoài ra, cần có những chính sách hỗ trợ các NHTM trong quá trình tái cơ cấu và xử lý nợ xấu.

4.2. Tác động của chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa

Chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa có tác động lớn đến hiệu quả hoạt động của các NHTM. Chính sách tiền tệ thắt chặt có thể làm tăng lãi suất, ảnh hưởng đến khả năng vay vốn của doanh nghiệp và người dân. Chính sách tài khóa mở rộng có thể làm tăng nợ công, gây áp lực lên ngân sách nhà nước và làm giảm đầu tư công. Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ cần phối hợp chặt chẽ để điều hành chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa một cách hiệu quả.

V. Ứng Dụng DEA Đánh Giá Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng Chính Xác

Mô hình DEA (Data Envelopment Analysis) là một công cụ hữu hiệu để đánh giá hiệu quả hoạt động của các NHTM. DEA cho phép so sánh hiệu quả hoạt động của các ngân hàng khác nhau dựa trên việc sử dụng các nguồn lực đầu vào và tạo ra các kết quả đầu ra. Kết quả đánh giá DEA có thể giúp các nhà quản lý ngân hàng xác định những điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động của ngân hàng, từ đó đưa ra những giải pháp cải thiện phù hợp. Mô hình này hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu và so sánh khách quan hiệu quả giữa các đơn vị.

5.1. Giới thiệu và ứng dụng mô hình DEA trong ngành ngân hàng

Mô hình DEA là một phương pháp phi tham số để đánh giá hiệu quả hoạt động của các đơn vị ra quyết định (DMU). Trong ngành ngân hàng, DEA có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động của các chi nhánh, phòng ban hoặc toàn bộ ngân hàng. Mô hình DEA cho phép xác định các ngân hàng hoạt động hiệu quả nhất và những ngân hàng cần cải thiện hiệu quả hoạt động. Việc áp dụng DEA cần có dữ liệu chính xác và đầy đủ về các yếu tố đầu vào và đầu ra.

5.2. Hạn chế của mô hình DEA và các giải pháp khắc phục

Mô hình DEA có một số hạn chế, chẳng hạn như nhạy cảm với dữ liệu ngoại lệ và không thể xác định nguyên nhân gây ra sự khác biệt về hiệu quả. Để khắc phục những hạn chế này, cần sử dụng dữ liệu chính xác và đầy đủ, loại bỏ các dữ liệu ngoại lệ, và kết hợp DEA với các phương pháp phân tích khác. Ngoài ra, cần chú trọng việc diễn giải kết quả DEA một cách thận trọng và khách quan.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Để phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh, các NHTM Việt Nam cần không ngừng đổi mới và cải tiến hoạt động. Đầu tư vào công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, và xây dựng văn hóa doanh nghiệp mạnh là những yếu tố then chốt. Bên cạnh đó, cần chú trọng việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quản trị rủi ro và báo cáo tài chính. Hệ thống ngân hàng cần hướng tới sự minh bạch, hiệu quả và an toàn, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

6.1. Định hướng phát triển của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn tới

Trong giai đoạn tới, các NHTM Việt Nam cần tập trung vào việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng số, mở rộng mạng lưới hoạt động ra nước ngoài, và tăng cường hợp tác quốc tế. Bên cạnh đó, cần chú trọng việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, và góp phần vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

6.2. Các khuyến nghị cho chính sách và quản lý ngân hàng

Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động ngân hàng, tăng cường giám sát và thanh tra hoạt động của các NHTM, và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực ngân hàng. Bên cạnh đó, cần có những chính sách hỗ trợ các NHTM trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và đối phó với những thách thức mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2008–2013 chứng kiến bức tranh kinh tế vĩ mô Việt Nam với nhiều biến động sâu sắc khi tốc độ tăng trưởng GDP bình quân chỉ đạt 5,79%, sụt giảm đáng kể so với mức bình quân 6,80% của giai đoạn 5 năm trước đó. Đi kèm với sự suy giảm tăng trưởng là áp lực lạm phát tăng vọt khi chỉ số giá tiêu dùng CPI chạm đỉnh 19,90% vào năm 2008 và tiếp tục bùng phát ở mức 18,58% vào năm 2011. Bối cảnh bất ổn này đã phơi bày những điểm nghẽn nghiêm trọng trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, nổi bật là tình trạng thanh khoản căng thẳng, nợ xấu gia tăng nhanh chóng lên mức 4,08% vào năm 2012 và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) toàn ngành sụt giảm mạnh từ xấp xỉ 15,00% năm 2010 xuống chỉ còn 7,77% vào năm 2013.

Trước yêu cầu cấp thiết về tái cấu trúc toàn diện hệ thống ngân hàng nhằm tạo dựng trụ cột tài chính vững chắc cho nền kinh tế, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng của tác giả Trần Ngọc Uyên Phương tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã tập trung giải quyết bài toán đo lường và nhận diện các nhân tố chi phối hiệu quả kinh doanh ngân hàng. Mục tiêu cốt lõi của đề tài là đánh giá hiệu quả kỹ thuật thông qua mô hình phân tích màng bao số liệu phi tham số, đồng thời lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố đặc thù ngân hàng lẫn môi trường kinh tế vĩ mô đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và vốn chủ sở hữu (ROE). Phạm vi nghiên cứu bao quát 20 ngân hàng thương mại tiêu biểu tại Việt Nam trong suốt chuỗi thời gian 6 năm từ năm 2008 đến năm 2013. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn, cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các cơ quan quản lý và ban điều hành ngân hàng xây dựng chiến lược nâng cao chỉ số an toàn vốn, kiểm soát chất lượng tín dụng và tối ưu hóa chi phí vận hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các học thuyết kinh tế và tài chính ngân hàng hiện đại:

• Lý thuyết tối đa hóa lợi nhuận của tổ chức trung gian tài chính: Theo quan điểm của Peter S. Rose, ngân hàng thương mại là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ đặc thù, hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận trong giới hạn mức độ rủi ro chấp nhận được.
• Lý thuyết hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả phân bổ: Kế thừa lý thuyết biên sản xuất của Farrell kết hợp với nghiên cứu của Nguyễn Khắc Minh, hiệu quả hoạt động được phân tách thành hiệu quả kỹ thuật (Technical Efficiency – TE), hiệu quả kỹ thuật thuần (Pure Technical Efficiency – PE) và hiệu quả quy mô (Scale Efficiency – SE), phản ánh năng lực tối thiểu hóa đầu vào hoặc tối đa hóa đầu ra từ các nguồn lực khan hiếm.
• Lý thuyết cấu trúc vốn và đánh đổi rủi ro: Giải thích mối quan hệ giữa tỷ lệ đòn bẩy tài chính, vốn chủ sở hữu và mức độ an toàn thanh khoản đối với khả năng sinh lời theo nghiên cứu của Berger và cộng sự.

Nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm then chốt trong quản trị tài chính ngân hàng:

• Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA): Thước đo năng lực quản trị trong việc chuyển hóa toàn bộ tài sản thành thu nhập ròng.
• Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE): Chỉ số phản ánh mức sinh lời trên đồng vốn đầu tư của cổ đông.
• Tỷ lệ thu nhập lãi thuần cận biên (NIM): Chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh doanh từ hoạt động tín dụng cốt lõi, vốn đóng góp tới 86,00% tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Tỷ lệ nợ xấu (NPL): Tỷ lệ nợ nhóm 3 đến nhóm 5 trên tổng dư nợ, đại diện cho mức độ rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp phân tích định tính và mô hình kinh tế lượng định lượng:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) với quy mô mẫu gồm 20 ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn 2008–2013. Mẫu khảo sát được phân chia thành 2 nhóm mang tính đại diện cao: nhóm 4 ngân hàng thương mại nhà nước (Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) và nhóm 16 ngân hàng thương mại cổ phần (bao gồm ACB, Sacombank, Techcombank, MB, Eximbank, VPBank, VIB, HDBank...). Nhóm mẫu này chiếm trên 75,00% tổng dư nợ và nguồn vốn huy động toàn hệ thống, đảm bảo tính minh bạch, đầy đủ và liên tục của số liệu tài chính được kiểm toán.
• Phương pháp phân tích phi tham số DEA (Data Envelopment Analysis): Ứng dụng phần mềm DEAP 2.1 theo phương pháp tiếp cận trung gian (intermediation approach). Mô hình chỉ định 3 biến đầu vào gồm: Tổng tài sản cố định ròng, Chi phí nhân viên, Tổng vốn huy động từ khách hàng; cùng 2 biến đầu ra gồm: Thu từ lãi và Thu ngoài lãi. Lý do lựa chọn DEA là khả năng xây dựng mặt phẳng giới hạn sản xuất đa chiều mà không cần giả định trước dạng hàm tham số toán học phức tạp.
• Mô hình hồi quy Pooled OLS (Ordinary Least Squares): Xử lý dữ liệu bảng trên phần mềm SPSS 20.0 nhằm kiểm định mối quan hệ giữa các biến phụ thuộc (ROA, ROE) với nhóm biến độc lập vi mô (quy mô tổng tài sản SIZE, cấu trúc vốn, tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ nợ xấu NPL, chi phí hoạt động) và nhóm biến vĩ mô (tăng trưởng GDP, lạm phát CPI, tỷ giá hối đoái). Phương pháp này được chuẩn hóa từ mô hình thực nghiệm quốc tế của Husni Ali Khrawish (2011) và Vincent Okoth Ongore (2012).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả kỹ thuật bình quân duy trì ở mức khá nhưng có sự chênh lệch rõ rệt theo loại hình sở hữu: Kết quả ước lượng mô hình DEA cho thấy hiệu quả kỹ thuật toàn bộ (TE) trung bình thời kỳ 2008–2013 của toàn bộ mẫu đạt 0,938; hiệu quả kỹ thuật thuần (PE) đạt 0,972 và hiệu quả quy mô (SE) đạt 0,964. Khối ngân hàng thương mại nhà nước thể hiện sự vượt trội ổn định với TE trung bình đạt 0,980 và PE đạt 0,996 (đặc biệt đạt mức hiệu quả tối đa 1,000 tuyệt đối vào năm 2011), trong khi khối ngân hàng thương mại cổ phần có TE trung bình dao động quanh mức 0,928 đến 0,935.
2. Khả năng sinh lời suy giảm sâu sau giai đoạn tăng trưởng nóng: Tỷ suất ROA bình quân toàn hệ thống giảm liên tục từ mức đỉnh 1,29% năm 2010 xuống 0,79% năm 2012 và chỉ còn 0,53% vào cuối năm 2013. Đồng thời, chỉ số ROE bình quân sụt giảm từ 15,00% năm 2010 xuống còn 7,77% năm 2013, trong đó ghi nhận có tới 17,00% số lượng ngân hàng trong ngành rơi vào tình trạng kinh doanh thua lỗ trong năm 2013.
3. Quy mô tổng tài sản và năng lực vốn chủ sở hữu tác động đồng biến tích cực: Nhờ triển khai Nghị định 141/2006/NĐ-CP nâng mức vốn pháp định tối thiểu lên 3.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu toàn hệ thống đã tăng thêm 46.000 tỷ đồng trong năm 2011. Tổng tài sản toàn hệ thống tăng trưởng 2,54% trong năm 2012 đạt 5.085 nghìn tỷ đồng và tiếp tục đạt 5.755,87 nghìn tỷ đồng vào năm 2013, tạo nền tảng gia tăng khả năng sinh lời trên quy mô lớn.
4. Rủi ro tín dụng và chi phí hoạt động là lực cản lớn nhất: Tỷ lệ nợ xấu gia tăng từ 3,60% năm 2011 lên 4,08% năm 2012 (với nợ nhóm 5 có khả năng mất vốn chiếm gần 50,00% tổng nợ xấu) đã buộc các ngân hàng phải tăng mạnh trích lập dự phòng, kéo tụt 23,00% lợi nhuận sau thuế năm 2012. Bên cạnh đó, chi phí nhân sự chiếm tới trên 50,00% tổng chi phí hoạt động, tạo áp lực lớn lên hệ số chi phí trên thu nhập.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu qua bảng so sánh hiệu quả kỹ thuật và biểu đồ diễn tiến tỷ suất lợi nhuận qua các năm, người đọc có thể nhận thấy rõ xu hướng đối lập: hiệu quả kỹ thuật thuần PE duy trì ở mức cao trên 0,970 nhưng hiệu quả tài chính ROA và ROE lại lao dốc mạnh sau năm 2010. Biểu đồ đường của ROE thể hiện mức sụt giảm nghiêm trọng từ 15,00% xuống 7,77%, trùng khớp với sự xuất hiện của các chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ và sự bùng nổ của nợ xấu ngân hàng.

Nguyên nhân cốt lõi của sự sụt giảm hiệu quả tài chính bắt nguồn từ việc nền kinh tế trải qua giai đoạn tăng trưởng chậm lại (GDP năm 2012 chỉ tăng 5,25%, mức thấp nhất kể từ năm 1991) kết hợp với lạm phát cao (CPI 19,90% năm 2008 và 18,58% năm 2011). Điều này làm bùng phát cuộc đua lãi suất huy động lên tới 14,00%/năm, làm gia tăng chi phí vốn đầu vào và đóng băng thị trường bất động sản. Kết quả kiểm định hồi quy tương đồng mạnh mẽ với các nghiên cứu quốc tế của Husni Ali Khrawish (2011) tại Jordan và Vincent Okoth Ongore (2012) tại Kenya, khẳng định rằng lạm phát và rủi ro nợ xấu có tác động nghịch biến rõ rệt tới ROA, trong khi quy mô tài sản và năng lực kiểm soát chi phí là động lực chủ đạo giúp ngân hàng giữ vững hiệu quả hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quyết liệt đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu và tái cơ cấu danh mục tín dụng:
   • Chủ thể thực hiện: Ban điều hành các ngân hàng thương mại cổ phần phối hợp chặt chẽ cùng Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC).
   • Hành động cụ thể: Tiến hành rà soát, phân loại nợ theo đúng chuẩn mực định giá rủi ro, trích lập dự phòng đầy đủ và đẩy mạnh bán nợ xấu cho VAMC, đồng thời đẩy nhanh việc xử lý tài sản bảo đảm.
   • Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Kéo giảm tỷ lệ nợ xấu thực tế toàn hệ thống xuống dưới ngưỡng an toàn 3,00% và hạ tỷ trọng nợ nhóm 5 xuống dưới 25,00% tổng nợ xấu trong giai đoạn 2015–2017.
2. Kiểm soát chặt chẽ chi phí hoạt động và tinh gọn bộ máy nhân sự:
   • Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị và khối quản trị nhân sự tại các ngân hàng thương mại.
   • Hành động cụ thể: Rà soát lại mạng lưới chi nhánh, đóng cửa các phòng giao dịch hoạt động kém hiệu quả, tối ưu hóa định biên nhân sự và xây dựng khung đánh giá hiệu suất KPI gắn liền với năng suất lao động.
   • Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Cắt giảm tỷ trọng chi phí nhân sự từ mức trên 50,00% xuống dưới 40,00% tổng chi phí hoạt động, hướng tới đưa tỷ lệ CIR (Cost to Income Ratio) về dưới mức 45,00% trong giai đoạn 2015–2018.
3. Đẩy mạnh chuyển đổi công nghệ số và đa dạng hóa nguồn thu phi tín dụng:
   • Chủ thể thực hiện: Khối ngân hàng bán lẻ và khối công nghệ thông tin thuộc các ngân hàng thương mại.
   • Hành động cụ thể: Đầu tư nâng cấp hệ thống ngân hàng lõi (Core Banking), mở rộng các dịch vụ thanh toán điện tử, phát triển sản phẩm phái sinh và dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng (Bancassurance).
   • Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi từ mức khiêm tốn 14,00% lên đạt tối thiểu 25,00% đến 30,00% trong tổng cơ cấu doanh thu trong lộ trình 3 đến 5 năm tới.
4. Tăng cường năng lực an toàn vốn và điều hành kinh tế vĩ mô linh hoạt:
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan quản lý vĩ mô của Chính phủ.
   • Hành động cụ thể: Duy trì định hướng ổn định chỉ số lạm phát quanh mức 5,00% đến 6,00%, giám sát chặt chẽ hoạt động cho vay liên ngân hàng theo Thông tư 21/2012/TT-NHNN và hoàn thiện lộ trình áp dụng chuẩn mực an toàn vốn Basel II.
   • Chỉ số mục tiêu và lộ trình: Đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) toàn hệ thống đạt tối thiểu trên 9,00% và duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng bền vững ở mức 12,00% đến 14,00%/năm đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tiếp cận bộ công cụ phân tích DEA và các biến số hồi quy để đo lường chính xác hiệu quả kỹ thuật tại từng chi nhánh, từ đó thiết lập hạn mức tín dụng và kiểm soát chi phí vận hành khoa học.
• Chuyên viên phân tích tài chính và nhà đầu tư thị trường chứng khoán: Sử dụng khung đánh giá định lượng về mối tương quan giữa quy mô tài sản, NIM, ROE và ROA để sàng lọc, định giá và nhận diện các mã cổ phiếu ngân hàng có chất lượng tài sản tốt và năng lực sinh lời bền vững.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Khai thác dữ liệu thực nghiệm về tác động của lạm phát, tỷ giá và vốn điều lệ giai đoạn 2008–2013 để làm căn cứ điều chỉnh các quy định pháp lý, kiểm soát cung tiền và hoạch định đề án tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa phân tích màng bao số liệu phi tham số DEA và hồi quy Pooled OLS làm tài liệu nghiên cứu chuẩn mực cho các công trình học thuật về kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao mô hình DEA lại là lựa chọn tối ưu để đánh giá hiệu quả ngân hàng trong nghiên cứu này?

Mô hình DEA là phương pháp phân tích phi tham số đặc biệt phù hợp với ngành ngân hàng vì cho phép xử lý đồng thời nhiều yếu tố đầu vào (vốn huy động, chi phí nhân viên, tài sản cố định) và nhiều đầu ra (thu nhập lãi, thu nhập ngoài lãi) mà không đòi hỏi giả định định trước về hàm sản xuất. Trong nghiên cứu mẫu 20 ngân hàng giai đoạn 2008–2013, DEA đã phân tách thành công hiệu quả kỹ thuật thuần (PE bình quân 0,972) và hiệu quả quy mô (SE bình quân 0,964), giúp phát hiện chính xác nguyên nhân gây lãng phí nguồn lực.

Yếu tố nào tác động tiêu cực mạnh nhất đến tỷ suất sinh lời ROA và ROE của các ngân hàng thương mại Việt Nam?

Rủi ro nợ xấu và biến động lạm phát là hai nhân tố tác động nghịch biến nghiêm trọng nhất. Điển hình trong năm 2012, khi tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống chạm mức 4,08% và nợ nhóm 5 chiếm gần 50,00% tổng nợ xấu, chi phí trích lập dự phòng rủi ro tăng vọt đã khiến lợi nhuận sau thuế toàn ngành sụt giảm 23,00%, kéo chỉ số ROE bình quân năm 2013 xuống mức 7,77%.

Khối ngân hàng thương mại nhà nước hay khối cổ phần có hiệu quả hoạt động kỹ thuật cao hơn?

Khối ngân hàng thương mại nhà nước đạt hiệu quả kỹ thuật cao hơn với điểm số TE trung bình 6 năm đạt 0,980 (đạt mức tuyệt đối 1,000 vào năm 2011), vượt trội so với mức trung bình khoảng 0,930 của khối cổ phần. Lợi thế quy mô tài sản lớn trên 2.504 nghìn tỷ đồng năm 2013 và mạng lưới huy động vốn sâu rộng là những yếu tố chính giúp khối nhà nước tối ưu hóa quy mô sản xuất.

Tình trạng tăng trưởng tín dụng nóng giai đoạn 2007–2010 đã để lại hệ lụy gì cho giai đoạn 2011–2013?

Tăng trưởng tín dụng bùng nổ lên tới 49,79% năm 2007 và 37,73% năm 2009 đã đẩy lạm phát lên 19,90% năm 2008 và 18,58% năm 2011. Hệ quả trực tiếp là lãi suất huy động bị đẩy lên mức 14,00%/năm, làm méo mó thanh khoản và tích tụ khối nợ xấu khổng lồ, khiến tỷ suất ROA toàn hệ thống năm 2013 giảm sâu về mức 0,53%.

Việc nâng mức vốn điều lệ tối thiểu lên 3.000 tỷ đồng theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP mang lại ý nghĩa gì?

Quy định này đóng vai trò đòn bẩy buộc các tổ chức tín dụng phải gia tăng vốn tự có, với tổng vốn điều lệ bổ sung thêm 46.000 tỷ đồng trong năm 2011. Nguồn vốn này giúp củng cố hệ số an toàn vốn, gia tăng năng lực hấp thụ rủi ro khi phát sinh nợ khó đòi và tạo tiền đề để ngân hàng mở rộng quy mô tín dụng an toàn.

Kết luận

• Đo lường định lượng toàn diện hiệu quả hoạt động của 20 ngân hàng thương mại giai đoạn 2008–2013 với điểm hiệu quả kỹ thuật bình quân TE đạt 0,938, hiệu quả kỹ thuật thuần PE đạt 0,972 và hiệu quả quy mô SE đạt 0,964.
• Khẳng định quy mô tổng tài sản và quy mô vốn chủ sở hữu có tác động đồng biến tích cực, là bệ đỡ then chốt giúp các ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính trong điều kiện thị trường biến động.
• Xác định tỷ lệ nợ xấu (vượt mức 4,08% năm 2012) và áp lực lạm phát (đỉnh điểm 19,90% năm 2008) là những rào cản lớn nhất làm xói mòn chỉ số ROE từ 15,00% xuống còn 7,77%.
• Chỉ ra tính ưu việt về hiệu quả kỹ thuật của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (TE bình quân 0,980) so với nhóm cổ phần nhờ khai thác tốt lợi thế quy mô và mạng lưới huy động.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính hành động cao về xử lý nợ xấu dưới 3,00%, cắt giảm chi phí nhân sự dưới 40,00%, hiện đại hóa ngân hàng số và hoàn thiện khuôn khổ an toàn vốn vĩ mô.

Luận văn đã đóng góp một khung phân tích thực nghiệm giá trị, làm sáng tỏ bức tranh hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, các định chế tài chính cần chủ động triển khai bộ công cụ DEA để giám sát hiệu quả nội bộ và áp dụng toàn diện các giải pháp tái cấu trúc nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 1.1 Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh NHTM cũng là loại hình doanh nghiệp, trên góc độ này có thể nghiên cứu hiệu quả hoạt động của NHTM như một doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ. Trong hoạt động của ngân hàng, theo lý thuyết hệ thống thì hiệu quả có thế được hiểu ở hai khía cạnh như sau: - Khả năng biến đổi các đầu vào thành các đầu ra hay khả năng sinh lời hoặc giảm thiểu chi phí để gia tăng khả năng cạnh tranh với các định chế tài chính khác. - Xác xuất hoạt động an toàn của ngân hàng.Rose, về bản chất NHTM cũng là một tập đoàn kinh doanh được tổ chức vì mục đích tối đa hóa lợi nhuận với mức rủi ro có thể chấp nhận được.

Các ngân hàng cần kết hợp hài hòa giữa mục tiêu tăng lợi nhuận với thu nhập cao giúp bảo toàn vốn, cung cấp cơ sở cho sự sống còn và tăng trưởng tương lai của NHTM. Mục tiêu của các nhà sản xuất có thể đơn giản là cố gắng tránh lãng phí, bằng cách đạt được đầu ra cực đại từ các đầu vào giới hạn hoặc bằng việc cực tiểu hóa sử dụng đầu vào trong sản xuất các đầu ra đã cho. Với mục tiêu của các nhà sản xuất thì hiệu quả còn được hiểu là hiệu quả kỹ thuật nghĩa là khả năng cực tiểu hoá sử dụng đầu vào để sản xuất một véc tơ đầu ra cho trước, hoặc khả năng thu được đầu ra cực đại từ một véc tơ đầu vào cho trước và mục tiêu tránh lãng phí của các nhà sản xuất trở thành mục tiêu đạt được mức hiệu quả kỹ thuật cao. Ở mức cao hơn, mục tiêu của các nhà sản xuất có thể đòi hỏi sản xuất các đầu ra đã cho trước, và mục tiêu tránh lãng phí của các nhà sản xuất có thể đòi hỏi sản xuất các đầu ra đã cho với chi phí cực tiểu, hoặc sử dụng các đầu vào đã cho sao cho cực (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 đại hóa lợi nhuận.

Trong các trường hợp này hiệu quả tương ứng được gọi là hiệu quả kinh tế. Bên cạnh đó, theo PGS.TS Nguyễn Khắc Minh, hiệu quả còn được hiểu là “mối tương quan giữa đầu vào các yếu tố khan hiếm với đầu ra hàng hóa và dịch vụ” và “khái niệm hiệu quả được dùng để xem xét các tài nguyên được các thị trường phân phối tốt như thế nào”. Như vậy,hiệu quả là mức độ thành công mà các doanh nghiệp hoặc ngân hàng đạt được trong việc phân bổ các đầu vào có thể sử dụng và các đầu ra mà họ sản xuất, nhằm đáp ứng một mục tiêu nào đó. Quan niệm về hiệu quả là đa dạng, tuỳ theo mục đích nghiên cứu có thể xét hiệu quả theo những khía cạnh khác nhau.

Tuy nhiên, theo tác giả có thể đưa ra một khái niệm chung về hiệu quả hoạt động của NHTM như sau: Hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM là thu được lợi nhuận tối đa với chi phí tối thiểu. Đây là cũng là mục tiêu mà các ngân hàng cần đạt được trong hoạt động kinh doanh. Đánh giá hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại, có thể dựa trên tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế, thể hiện mối quan hệ tối ưu giữa kết quả kinh tế đạt được và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Xuất phát từ những hạn chế về thời gian và nguồn số liệu, do vậy quan điểm và hiệu quả và luận văn sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại là dựa trên tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kỹ thuật, phương pháp hồi quy, phân tích để đánh giá hiệu quả hoạt động và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của NHTM.2 Các thước đo hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại • Nhóm chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời (i) Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE – Return on equity); bằng lợi nhuận ròng chia cho vốn tự có cơ bản bình quân (vốn cổ phần thường, cổ phần ưu đãi, các quỹ dự trữ và lợi nhuận không chia).

ROE đo lường tỷ lệ thu nhập cho các cổ đông của ngân hàng. Nó thể hiện thu nhập mà các cổ đông nhận được từ việc đầu tư vốn vào ngân hàng: (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 (ii) Tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản (ROA – Return on asset), ROA là chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công tác quản lý của ngân hàng, cho thấy khả năng trong quá trình chuyển tài sản của ngân hàng thành thu nhập ròng. Mối quan hệ giữa ROE và ROA Trong đó: Trong phạm vi luận văn này, tác giả dự kiến sử dụng chỉ tiêu ROA và ROE để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng. ROA, ROE thường được sử dụng rộng rãi trong nhiều bài nghiên cứu về hiệu quả hoạt động ngân hàng, điển hình là các bài Ben Naceur (2003), Husni Ali Khrawish (2011), Vincent Okoth Ongore (2013), Kunt và Huizinga (1994)… ROA được sử dụng rộng rãi trong phân tích hiệu quả hoạt động và đánh giá tình hình tài chính của ngân hàng, ROA thấp cho thấy việc sử dụng tài sản chưa hợp lý có thể là chính sách đầu tư, cho vay không linh động, chưa nắm bắt xu thế thị (LUAN.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 trường hoặc có thể chi phí hoạt động của ngân hàng quá cao.

Nếu ROA cao thường phản ánh kết quả của hoạt động hữu hiệu, ngân hàng có cơ cấu tài sản hợp lý, có sự điều động linh hoạt giữa các hạng mục trên tài sản trước những biến động của nền kinh tế. ROA là chỉ tiêu phản ánh tính hiệu quả quản lý, nhà đầu tư có thể dựa trên ROA để biết thông tin về các khoản lãi được tạo ra từ lượng tài sản. Tài sản của một ngân hàng được hình thành từ vốn vay và vốn chủ sở hữu và hai nguồn vốn này được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động của ngân hàng. Theo Khrawish, 2011 ROA càng cao thì càng tốt vì ngân hàng đang kiếm được nhiều tiền hơn trên lượng đầu tư ít, nó cho thấy tính hiệu quả của các nguồn lực của công ty được sử dụng để tạo ra thu nhập.

Thông qua các thành phần cấu tạo ROA, nhà quản trị ngân hàng nhận biết được nguyên nhân làm ROA biến động tăng/giảm nằm ở nhân tố nào, từ đó ngân hàng sẽ có các biện pháp hữu hiệu để điều chỉnh ROA phù hợp với kế hoạch đã định. ROE là một chỉ tiêu đo lường tỷ lệ thu nhập cho các cổ đông của ngân hàng, thể hiện thu nhập mà các cổ đông nhận được từ việc đầu tư vào ngân hàng. Chỉ tiêu này cũng được sử dụng khá phổ biến trong phân tích hiệu quả hoạt động nhằm phản ánh hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu. Cụ thể, ROE là thước đo chính xác để đánh giá một đồng vốn bỏ ra và tích lũy tạo ra bao nhiêu đồng lời.

Hệ số này thường được các nhà đầu tư phân tích để so sánh với các cổ phiếu cùng ngành trên thị trường, từ đó tham khảo khi quyết định mua cổ phiếu của công ty nào. Tỷ lệ ROE càng cao càng chứng tỏ ngân hàng sử dụng hiệu quả đồng vốn của cổ đông, có nghĩa là ngân hàng đã cân đối một cách hài hòa giữa vốn cổ đông với vốn đi vay để khai thác lợi thế cạnh tranh của mình trong quá trình huy động vốn, mở rộng quy mô. Cho nên hệ số ROE càng cao thì các cổ phiếu càng hấp dẫn các nhà đầu tư hơn. Theo Khrawish (2011) giải thích rằng ROE đại diện cho tỉ lệ lợi nhuận thu được trên quỹ đầu tư vào các ngân hàng của các cổ đông của mình.

ROE phản ánh tính hiệu quả của việc ngân hàng quản lý vốn của cổ đông. Nhà đầu tư, cổ đông không nên đánh giá ROA, ROE một cách riêng biệt nên có sự kết hợp đánh giá để có nhận định đúng đắn về hiệu quả hoạt động kinh doanh.nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Nếu ROE quá lớn so với ROA thì có nghĩa vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng nhỏ trong nguồn vốn, ngân hàng đã sử dụng nguồn vốn huy động bên ngoài để cho vay, đầu tư, ảnh hưởng đến hệ số an toàn vốn của ngân hàng, sử dụng đòn bẩy tài chính lớn.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Nhóm nhân tố đặc điểm ngân hàng 1.1 Quy mô tổng tài sản Sau khi tổng kết các nghiên cứu như của Xiaoqing Fu và Shelagh Hefferman (2005), Ji-Li Hu, Chiang - Ping Chen và Yi - Yuan Su (2006), Berger và đồng nghiệp (1993), .và yêu cầu của quá trình quản lý, giám sát và quản trị ngân hàng thương mại, các biến có thể được lựa chọn trong mô hình hồi quy Tobit để đánh giá mức độ tác động của nó đến các độ đo hiệu quả. Tại Việt Nam, các ngân hàng so với các ngân hàng ở các nước trong khu vực và trên thế giới thì được xếp vào loại vừa và nhỏ.

Như vậy, chúng ta kỳ vọng rằng hoạt quả hoạt động của ngân hàng sẽ được cải thiện nếu quy mô của ngân hàng tăng. Do đó biến SIZE bằng logarit cơ số tự nhiên của tổng tài sản được lấy làm biến đại diện cho quy mô của một ngân hàng thương mại. Nếu ngân hàng có tổng tài sản càng lớn thì đơn vị càng có khả năng mở rộng quy mô cho vay bởi vì ngân hàng là doanh nghiệp đi vay để cho vay. Vì vậy, đơn vị phải thường xuyên theo dõi quy mô tổng tài sản.

Quy mô tổng tài sản được kỳ vọng có quan hệ đồng biến với hiệu quả hoạt động ngân hàng.2 Cơ cấu tài chính ngân hàng Cấu trúc vốn ảnh hưởng đến ROE, cấu trúc vốn thể hiện cách thức NH tìm kiếm nguồn tài chính qua các phương án kết hợp giữa bán cổ phần, phát hành trái phiếu hoặc đi vay. NH có thể chọn nợ vay hoặc vốn chủ sở hữu. Đối với NH nguồn vốn huy động đóng vai trò quan trọng trong hoạt động và cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu nguồn vốn huy động mà không sử dụng hiệu quả thì sẽ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.

Ahmad và Abdullah và Roslan (2012) đã xác nhận rằng nợ ngắn hạnvà tổng nợ có tác động lớn đến ROA trong khi ROE không chịu ảnh hưởng lắm của cấu trúc vốn.