Tác Động Của Đa Dạng Hóa Và Cạnh Tranh Đến Ổn Định Ngân Hàng Thương Mại: Nghiên Cứu Tại Việt Nam

Nghiên cứu tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Từ Nhu
• Người hướng dẫn: PGS. Trầm Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đa Dạng Hóa Và Cạnh Tranh Đến Ổn Định Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Lý thuyết kinh tế
• 2.1.1. Lý thuyết về ổn định kinh tế
• 2.1.2. Lý thuyết về ổn định tài chính
• 2.2. Lý thuyết về ổn định ngân hàng
• 2.2.1. Ổn định của NHTM
• 2.2.2. Vai trò của ổn định ngân hàng
• 2.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến ổn định ngân hàng
• 2.2.4. Đo lường ổn định ngân hàng
• 2.3. Cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng
• 2.3.1. Các lý thuyết về cạnh tranh
• 2.3.2. Đo lường khả năng cạnh tranh của NHTM
• 2.4. Đa dạng hóa trong hoạt động ngân hàng
• 2.4.1. Các lý thuyết về đa dạng hóa trong hoạt động ngân hàng
• 2.4.2. Các hình thức đa dạng hóa của NHTM
• 2.4.3. Đa dạng hóa thu nhập ngân hàng
• 2.4.4. Đo lường mức độ đa dạng hóa thu nhập ngân hàng
• 2.5. Cơ sở lý thuyết về tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng
• 2.5.1. Cơ sở lý thuyết về tác động của đa dạng hóa đến ổn định ngân hàng
• 2.5.2. Cơ sở lý thuyết về tác động của cạnh tranh đến ổn định ngân hàng
• 2.6. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.6.1. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của đa dạng hóa đến ổn định ngân hàng
• 2.6.2. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của cạnh tranh đến ổn định ngân hàng
• 2.6.3. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng
• 2.7. Khe hở nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Mô tả các biến phụ thuộc và các biến độc lập trong các mô hình nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. Các kiểm định sử dụng trong mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu tác động của đa dạng hóa đến ổn định ngân hàng
• 4.2.2. Kết quả nghiên cứu tác động của cạnh tranh đến ổn định ngân hàng
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng
• 4.2.4. Kết quả nghiên cứu tác động của các biến kiểm soát đến ổn định ngân hàng
• 4.3. Thảo luận kết quả
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Gợi ý một số chính sách về đa dạng hóa, cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng
• 5.2. Đóng góp mới của luận án
• 5.3. Hạn chế nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Đa Dạng Hóa Đến Ổn Định Ngân Hàng

Ổn định ngân hàng là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, các ngân hàng thương mại Việt Nam (NHTM) phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng. Để thích ứng và phát triển, các NHTM đã đẩy mạnh đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, mở rộng sang các lĩnh vực phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, tư vấn tài chính, và kinh doanh ngoại hối. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa ngân hàng này đặt ra câu hỏi về tác động của nó đến ổn định ngân hàng thương mại. Liệu đa dạng hóa có thực sự giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường hiệu quả hoạt động ngân hàng, hay ngược lại, nó lại làm tăng tính dễ tổn thương của hệ thống ngân hàng? Nghiên cứu này tập trung phân tích thực nghiệm tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định của các NHTM Việt Nam, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách phù hợp.

1.1. Tầm quan trọng của ổn định ngân hàng đối với tăng trưởng kinh tế

Ngân hàng đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc luân chuyển vốn trong nền kinh tế. Sự ổn định ngân hàng thương mại đảm bảo nguồn cung vốn liên tục và hiệu quả cho các doanh nghiệp và cá nhân, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng kinh tế. Ngược lại, khủng hoảng ngân hàng có thể gây ra suy thoái kinh tế nghiêm trọng, như đã từng xảy ra trong cuộc khủng hoảng ngân hàng toàn cầu năm 2008. Do đó, việc duy trì ổn định cho hệ thống ngân hàng Việt Nam là một ưu tiên hàng đầu của chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (chính sách ngân hàng).

1.2. Xu hướng đa dạng hóa hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam

Trong những năm gần đây, các NHTM Việt Nam đã tích cực đa dạng hóa hoạt động ngân hàng để tăng cường lợi nhuận ngân hàng và giảm sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng truyền thống. Các hình thức đa dạng hóa phổ biến bao gồm mở rộng sang các dịch vụ như thanh toán điện tử, bảo hiểm, tư vấn đầu tư, và kinh doanh ngoại hối. Xu hướng này được thúc đẩy bởi sự phát triển của công nghệ ngân hàng (Fintech) và sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa cũng đi kèm với những rủi ro nhất định, đòi hỏi các ngân hàng phải có năng lực quản trị ngân hàng hiệu quả.

II. Thách Thức Rủi Ro Tiềm Ẩn Từ Cạnh Tranh Ngân Hàng Gia Tăng

Sự gia tăng cạnh tranh trong ngành ngân hàng mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, như lãi suất thấp hơn, dịch vụ tốt hơn, và nhiều lựa chọn hơn. Tuy nhiên, cạnh tranh quá mức cũng có thể dẫn đến những rủi ro tiềm ẩn, ảnh hưởng đến ổn định ngân hàng. Các ngân hàng có thể chấp nhận rủi ro cao hơn để duy trì thị phần, giảm chuẩn mực cho vay, và tăng cường nợ xấu. Ngoài ra, cạnh tranh cũng có thể làm giảm lợi nhuận ngân hàng, khiến các ngân hàng dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc kinh tế.

2.1. Ảnh hưởng của cạnh tranh đến hiệu quả hoạt động và lợi nhuận ngân hàng

Cạnh tranh ngân hàng gia tăng có thể làm giảm biên lãi ròng (NIM) và hiệu quả hoạt động ngân hàng. Các ngân hàng phải giảm lãi suất cho vay và tăng lãi suất huy động để thu hút khách hàng, từ đó làm giảm lợi nhuận ngân hàng. Ngoài ra, cạnh tranh cũng có thể dẫn đến sự gia tăng chi phí marketing và quảng cáo, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tổng thể.

2.2. Mối liên hệ giữa cạnh tranh rủi ro tín dụng và nợ xấu

Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, các ngân hàng có thể nới lỏng các tiêu chuẩn tín dụng để tăng trưởng tăng trưởng tín dụng và giành thị phần. Điều này có thể dẫn đến sự gia tăng rủi ro ngân hàng và nợ xấu, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế vĩ mô bất ổn. Theo tài liệu gốc, "Hoạt động ngân hàng ảnh hưởng trực tiếp đến ổn định tiền tệ của hầu hết các quốc gia. Khi ngân hàng bất ổn kéo theo sự bất ổn cho toàn hệ thống, gây ra nhiều hệ lụy ảnh hưởng đến nền kinh tế như: nợ xấu gia tăng, rủi ro thanh khoản, ảnh hưởng đến lòng tin của người dân."

2.3. Tác động của cạnh tranh đến an toàn vốn và thanh khoản ngân hàng

Cạnh tranh có thể khiến các ngân hàng giảm tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản ngân hàng để tăng lợi nhuận. Điều này làm tăng tính dễ tổn thương của các ngân hàng trước các cú sốc thanh khoản và giảm khả năng hấp thụ các khoản lỗ bất ngờ. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn Basel III và IFRS 9 trở nên khó khăn hơn trong môi trường cạnh tranh gay gắt.

III. Giải Pháp Tối Ưu Đa Dạng Hóa Quản Trị Rủi Ro Ổn Định NH

Để tận dụng lợi ích của đa dạng hóa và cạnh tranh mà không gây ảnh hưởng đến ổn định ngân hàng, các NHTM cần có chiến lược đa dạng hóa hoạt động ngân hàng một cách thận trọng và hiệu quả, đồng thời tăng cường quản trị rủi ro ngân hàng. Chính sách ngân hàng cần khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, nhưng cũng cần đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và thanh khoản.

3.1. Chiến lược đa dạng hóa hoạt động ngân hàng hiệu quả

Các ngân hàng cần đa dạng hóa sang các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh và có khả năng tạo ra doanh thu ổn định. Việc đa dạng hóa cần phù hợp với năng lực quản trị ngân hàng và khẩu vị rủi ro của từng ngân hàng. Cần tránh đa dạng hóa quá mức, dẫn đến sự phân tán nguồn lực và khó kiểm soát rủi ro ngân hàng.

3.2. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng

Các ngân hàng cần đầu tư vào hệ thống quản trị rủi ro ngân hàng hiện đại, bao gồm việc xác định, đo lường, giám sát, và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau, như rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, và rủi ro thanh khoản. Cần tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về quản trị ngân hàng, như Basel III, và áp dụng các công cụ phân tích SWOT ngành ngân hàng Việt Nam và phân tích PESTEL ngành ngân hàng Việt Nam để đánh giá môi trường kinh doanh.

3.3. Vai trò của chính sách và giám sát ngân hàng trong đảm bảo ổn định

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cần thực hiện chính sách ngân hàng linh hoạt và hiệu quả để đảm bảo ổn định vĩ mô và ổn định tài chính. NHNN cần tăng cường giám sát hoạt động của các ngân hàng, đặc biệt là trong lĩnh vực đa dạng hóa hoạt động ngân hàng và cạnh tranh, để phát hiện sớm các rủi ro tiềm ẩn và có biện pháp can thiệp kịp thời.

IV. Nghiên Cứu Tác Động Thực Tiễn Đa Dạng Hóa Đến Ổn Định NHTM VN

Nghiên cứu thực nghiệm này sử dụng dữ liệu của 28 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006-2017 để đánh giá tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng. Các chỉ số ổn định được sử dụng bao gồm Z-score, ROA, và ROE. Kết quả nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa có tác động phức tạp đến ổn định ngân hàng, tùy thuộc vào hình thức đa dạng hóa và điều kiện kinh tế vĩ mô. Cạnh tranh có thể có tác động tiêu cực đến ổn định ngân hàng trong một số trường hợp. ("Kết quả nghiên cứu cho thấy tồn tại mối tương quan một chiều giữa ĐDH và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng.")

4.1. Mô tả dữ liệu và phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 28 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006-2017. Các biến số được sử dụng bao gồm các chỉ số về đa dạng hóa thu nhập ngân hàng, cạnh tranh trong ngành ngân hàng (ví dụ: chỉ số Lerner), hiệu quả hoạt động ngân hàng (ROA, ROE), rủi ro ngân hàng (Z-score), và các biến kiểm soát kinh tế vĩ mô (ví dụ: GDP, lạm phát). Phương pháp nghiên cứu sử dụng là mô hình hồi quy đa biến với dữ liệu bảng (panel data).

4.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của đa dạng hóa đến ổn định ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa sang các hoạt động phi tín dụng có thể làm giảm ổn định ngân hàng trong một số trường hợp, đặc biệt là khi môi trường kinh tế vĩ mô bất ổn. Tuy nhiên, đa dạng hóa sang các hoạt động có liên quan đến tín dụng (ví dụ: bảo hiểm tín dụng) có thể làm tăng ổn định ngân hàng.

4.3. Kết quả nghiên cứu về tác động của cạnh tranh đến ổn định ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy cạnh tranh gia tăng có thể làm giảm ổn định ngân hàng trong một số trường hợp, đặc biệt là khi các ngân hàng giảm chuẩn mực cho vay để giành thị phần. Tuy nhiên, cạnh tranh cũng có thể thúc đẩy các ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và quản trị rủi ro ngân hàng, từ đó làm tăng ổn định.

V. Chính Sách Gợi Ý Nâng Cao Ổn Định Hệ Thống Ngân Hàng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận án đưa ra một số gợi ý chính sách nhằm nâng cao ổn định của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh đa dạng hóa và cạnh tranh ngày càng gia tăng. Các gợi ý này bao gồm việc tăng cường giám sát hoạt động đa dạng hóa hoạt động ngân hàng, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, và nâng cao năng lực quản trị rủi ro ngân hàng.

5.1. Tăng cường giám sát hoạt động đa dạng hóa của ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cần tăng cường giám sát hoạt động đa dạng hóa của các ngân hàng, đặc biệt là các hoạt động phi tín dụng, để đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và thanh khoản. NHNN cần yêu cầu các ngân hàng báo cáo chi tiết về hoạt động đa dạng hóa và đánh giá rủi ro ngân hàng một cách thường xuyên.

5.2. Khuyến khích cạnh tranh lành mạnh trong ngành ngân hàng

Chính sách cần khuyến khích cạnh tranh lành mạnh trong ngành ngân hàng, nhưng cũng cần đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và thanh khoản. NHNN cần ngăn chặn các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, như giảm giá quá mức hoặc nới lỏng các tiêu chuẩn tín dụng.

5.3. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro của các ngân hàng

NHNN cần yêu cầu các ngân hàng nâng cao năng lực quản trị rủi ro ngân hàng, bao gồm việc xác định, đo lường, giám sát, và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau. NHNN cần tổ chức các khóa đào tạo và hội thảo về quản trị rủi ro cho cán bộ ngân hàng, và khuyến khích các ngân hàng áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về quản trị ngân hàng, như Basel III.

VI. Kết Luận Đa Dạng Hóa Cạnh Tranh Hướng Phát Triển Bền Vững

Nghiên cứu này đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm quan trọng về tác động của đa dạng hóa và cạnh tranh đến ổn định của các NHTM Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa và cạnh tranh có thể mang lại cả lợi ích và rủi ro cho ổn định ngân hàng. Do đó, các NHTM cần có chiến lược đa dạng hóa một cách thận trọng và hiệu quả, đồng thời tăng cường quản trị rủi ro. Chính sách ngân hàng cần khuyến khích cạnh tranh lành mạnh, nhưng cũng cần đảm bảo các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn và thanh khoản.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và đóng góp mới của luận án

Luận án đã chỉ ra rằng đa dạng hóa và cạnh tranh có tác động phức tạp đến ổn định ngân hàng và cần được xem xét trong bối cảnh cụ thể của từng quốc gia. Luận án cũng đóng góp vào việc làm rõ mối quan hệ giữa đa dạng hóa, cạnh tranh, và ổn định ngân hàng tại Việt Nam, một thị trường mới nổi với nhiều đặc điểm riêng biệt. Theo tài liệu gốc, luận án đưa ra “gợi ý chính sách cần thiết góp phần vào việc lựa chọn và điều hành chiến lược ĐDH, cạnh tranh để mang đến ổn định hơn nữa cho hệ thống ngân hàng trong nước”.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế, như phạm vi dữ liệu còn hạn chế (chỉ tập trung vào 28 NHTM) và phương pháp nghiên cứu còn đơn giản. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi dữ liệu, sử dụng các phương pháp nghiên cứu phức tạp hơn, và xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến ổn định ngân hàng, như chuyển đổi số ngân hàng và sự phát triển của ngân hàng số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày tổng quan về vấn đề nghiên cứu chính của luận án, bao gồm: mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu, phạm vi và đối tượng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án, kết cấu chung của luận án. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT Phần đầu chương 2 trình bày toàn bộ cơ sở lý thuyết về các vấn đề: ĐDH, cạnh tranh và ổn định ngân hàng. Luận án cũng lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm về ảnh hưởng của ĐDH đến ổn định ngân hàng, của cạnh tranh đến ổn định ngân hàng và tác động của ĐDH và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng. Phần cuối chương 2, dựa vào tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu trước, tác giả rút ra khe hở nghiên cứu.

Từ đó làm cơ sở tìm kiếm và lựa chọn phương pháp nghiên cứu trên dữ liệu là các NHTM Việt Nam giai đoạn 2006 – 2017. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Dựa trên vấn đề nghiên cứu được xây dựng ở chương 2, nội dung chương 3 trình bày phương pháp nghiên cứu phù hợp để đo lường tác động của ĐDH và cạnh 9 tranh đến ổn định ngân hàng của hệ thống NHTM Việt Nam. Cụ thể các bước đi từ việc xây dựng mô hình nghiên cứu, mô tả các biến độc lập và biến phụ thuộc đến thu thập và xử lý cơ sở dữ liệu thứ cấp của các NHTM Việt Nam. Cuối cùng luận án thực hiện các ước lượng và kiểm định cần thiết cho các hệ số hồi quy trong các mô hình đó.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Sau khi thực hiện hồi quy và kiểm định hệ số hồi quy của biến độc lập ở chương 3, chương 4 đi vào trình bày kết quả hồi quy và các kiểm định chi tiết của các mô hình sử dụng để đo lường tác động của ĐDH và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng. Phần cuối của chương tập trung thảo luận về dấu các hệ số hồi quy phản ánh tương quan một chiều của ĐDH và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng của hệ thống NHTM Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu 2006 – 2017. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH Với kết quả nghiên cứu đáng tin cậy được thực hiện ở chương 3 và chương 4, nội dung chương 5 là toàn bộ các gợi ý về mặt chính sách của tác giả liên quan đến tác động của ĐDH và cạnh tranh đến ổn định ngân hàng nhằm giúp cho các nhà hoạch định chính sách và quản trị ngân hàng xây dựng những chiến lược trong tương lai góp phần thúc đẩy hệ thống NHTM Việt Nam phát triển bền vững và ổn định hơn. 10 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC Nội dung chương 2 trình bày tổng quan cơ sở lý thuyết về các vấn đề: ổn định ngân hàng, cạnh tranh và ĐDH.

Nền tảng lý thuyết này xuất phát từ học thuyết kinh tế học của nhiều nhà nhà kinh tế học John Maynard Keynes, Paul Samuelson, Milton Friedman, Fried von Hayek,… cho thấy sự vận hành của nền kinh tế cần hướng đến sự ổn định kinh tế vĩ mô (KTVM) thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đó chính là mục tiêu quan trọng của bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Các lý thuyết phần lớn tập trung vào các yếu tố ổn định kinh tế chính là nền tảng vững chắc để ổn định hệ thống tài chính (HTTC) nói chung và ngân hàng nói riêng trong đó không thể phủ nhận vai trò quan trọng chính sách tiền tệ (CSTT). CSTT được truyền dẫn qua các kênh từ NHTM và thị trường tài chính. Các NHTM muốn tồn tại và phát triển cần phải có chiến lược cạnh tranh cũng như ĐDH trước xu hướng phát triển kinh tế thế giới hiện đại.

Ngân hàng trung ương (NHTW) sử dụng các công cụ kinh vĩ mô điều chỉnh nền kinh tế trước các cú sốc tài chính có thể gây nên sự bất ổn nền kinh tế. Tại thời điểm này dẫn đến sự bất ổn tài chính đều có thể ảnh hưởng đến việc ĐDH và cạnh tranh ngân hàng. Ngoài ra luận án tập trung phân tích khái niệm, đặc điểm ổn định ngân hàng, cạnh tranh, ĐDH và các nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước về ảnh hưởng của ĐDH, cạnh tranh đến ổn định ngân hàng. Trên cơ sở đó, tác giả rút ra khe hở nghiên cứu.1 Lý thuyết kinh tế Ổn định nền kinh tế là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển mạnh mẽ, lâu dài của nền kinh tế.

Điều đó đặt ra yêu cầu sự thành công trong quá trình phát triển kinh tế của mỗi quốc gia phải biết lựa chọn và tận dụng tối đa các chính sách điều tiết KTVM. Khi nền kinh tế ổn định sẽ góp phần thúc đẩy và phát triển các nguồn lực sẵn có, tạo ra ngày càng nhiều của cải vật chất cho xã hội. Ngược lại, khi xảy ra bất ổn, hàng loạt các lĩnh vực trong nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng, tác động tiêu cực lẫn nhau và có nguy cơ bùng nổ khủng hoảng. Điều này được chứng minh từ những ngày đầu tiên phát triển ngành kinh tế học thể hiện trong nội dung nghiên cứu mang các đặc điểm kinh tế học vĩ mô.

Tiêu biểu là quan điểm của Adam Smith khi đặt 11 vấn đề về nền kinh tế của dân tộc hay xã hội này lại giàu có và ổn định trong khi dân tộc khác thì nền kinh tế lại rơi vào bất ổn. Cho đến nay, câu hỏi này vẫn là trọng tâm của của nhiều trường phái kinh tế học như: kinh tế học chính trị của David Ricardo, lý thuyết về cung cầu thị trường của Marshall, lý thuyết tiền tệ của Keynes và lý thuyết tiền tệ của Milton Friedman,…nghiên cứu để tìm ra lời giải đáp cho vấn đề cội nguồn trạng thái bất ổn nền kinh tế. Một trong các nhân tố đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng đến trạng thái của bất kỳ nền kinh tế là HTTC. Kế thừa ý tưởng của các trường phái kinh tế học Cổ điển và Tân cổ điển, các nhà kinh tế học đã đào sâu phát triển các lý thuyết về bất ổn tài chính xuất phát từ bất ổn nền kinh tế, tiêu biểu như Hyman Minsky, Sidney Weintraub, Koo, Minskin,… Các lý thuyết này đều nhấn mạnh sức ảnh hưởng của HTTC đến nền kinh tế và ngược lại.

HTTC của một quốc gia luôn được xem là bộ máy giúp cho các hoạt động kinh tế diễn ra thuận lợi thông qua điều tiết và khơi thông nguồn vốn phục vụ cho mọi sản xuất kinh doanh và gắn kết chặt chẽ với nền kinh tế cả trong lúc ổn định hay bất ổn. Khi nền kinh tế ổn định sẽ giúp HTTC phát huy tốt vai trò vận hành vốn của mình. Từ đó, thúc đẩy hơn nữa sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên khi nền kinh tế bất ổn cũng sẽ kéo theo sự bất ổn của HTTC, đồng thời nếu HTTC xảy ra rủi ro cũng sẽ gây ra tổn thất nặng nề cho nền kinh tế.

Do đó, ổn định kinh tế có mối quan hệ mật thiết với ổn định của HTTC. Ổn định HTTC, gọi tắt là ổn định tài chính, không chỉ chiếm tầm quan trọng trong việc ổn định giá cả mà còn góp phần hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững vì sự ổn định đó tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho cả nhà đầu tư và người gửi tiền, tăng hiệu quả của hoạt động trung gian tài chính, tăng các chức năng của các thị trường tài chính và cải thiện phân phối nguồn lực để phát triển HTTC lành mạnh và minh bạch, giảm đi các cú sốc và rủi ro hệ thống. Một HTTC ổn định là hệ thống hoạt động lành mạnh, tin cậy và hiệu quả, ít biến động và có khả năng hấp thụ các cú sốc. Ngược lại mất ổn định tài chính kéo theo những tình trạng như: (i) giảm tính hiệu quả của CSTT; (ii) làm suy yếu chức năng trung gian của HTTC do phân phối nguồn lực không hợp lý, làm trì trệ sự phát triển của nền kinh tế; (iii) làm mất niềm 12 tin của người dân vào HTTC; (iv) mất nhiều chi phí để giải quyết sự yếu kém của HTTC.

Vì những lý do này, nhiều nước trên thế giới đã bắt đầu chú trọng nhiều hơn đến ổn định tài chính khi thực thi các chính sách của mình, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều các nhân tố mới có khả năng gây bất ổn tài chính như mối liên kết chặt chẽ giữa khu vực tài chính của các quốc gia và sự phát triển không ngừng của các công cụ tài chính phức tạp. Thành phần trung tâm của HTTC là các định chế tài chính trung gian, nổi bật trong số đó là NHTM. Hoạt động của NHTM chi phối hầu hết hoạt động của HTTC. Vai trò của ngân hàng thể hiện thông qua việc tham gia thực hiện các công cụ của CSTT nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định giá trị tiền tệ.

Đây là nền tảng để ổn định môi trường đầu tư kinh doanh cho các nhà sản xuất, xuất nhập khẩu, hạn chế hiện tượng đầu cơ ảnh hưởng đến giá trị đồng tiền. Nếu hoạt động ngân hàng bất ổn, kéo theo sự bất ổn cho hệ thống, sẽ ảnh hưởng đến dòng vốn huy động cũng như dòng vốn cho vay, thanh khoản nền kinh tế trở nên bị động, từ đó tạo ra sự bất ổn cho HTTC và bất ổn cho nền kinh tế. Như vậy, có thể thấy ổn định KTVM gắn liền với ổn định của HTTC và ổn định ngân hàng. Chỉ cần sự thay đổi một trong ba yếu tố trên sẽ nhanh chóng ảnh hưởng đến các yếu tố còn lại.

Nhận thức rõ mối quan hệ quan trọng đó, thực tế các nhà kinh tế đã không ngừng nỗ lực nhằm tìm kiếm giải pháp để đưa nền kinh tế nói chung và HTTC (cụ thể là các NHTM) vào trạng thái duy trì ổn định lâu dài. Bằng chứng là sự ra đời các lý thuyết kinh tế tiêu biểu liên quan đến các vấn đề trên được trình bày chi tiết như sau: 2.1 Lý thuyết về ổn định kinh tế  Lý thuyết tiền tệ của Keynes: Năm 1936, Keynes đã làm cuộc cách mạng trong kinh tế học khi đưa ra lý thuyết lý giải về cơ chế vận hành của nền kinh tế. Trụ cột quan trọng trong chính sách của Keynes là ủng hộ và phát huy tính tự chủ trong điều hành các chính sách KTVM của chính phủ, bằng CSTT và tài khóa mở rộng hay thu hẹp với mục đích ổn định nền kinh tế.