Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1. Những vấn đề cơ bản về Đoàn thanh niên và một số chương trình trọng điểm của Đoàn Thanh niên trong phát triển kinh tế 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Thanh niên Theo góc độ kinh tế: Thanh niên là lực lượng lao động dự trữ của xã hội, là tài nguyên vô giá của mỗi quốc gia, dân tộc, là lực lượng tích cực tham gia vào quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.
Chính vì vậy trong công cuộc cải tạo xã hội, lực lượng chính trị nào nắm được thanh niên, lực lượng ấy sẽ giành phần thắng trong tay. Lịch sử Việt Nam đã chứng minh cho chân lý đó. Theo góc độ xã hội học: Thanh niên là nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù chiếm số đông trong dân cư, đan xen trong các giai tầng, cơ cấu xã hội và cơ cấu nghề nghiệp. Thanh niên không phải là một giai cấp, nhưng lại thường xuyên chịu ảnh hưởng của các quan hệ giai cấp, của dư luận xã hội, của lối sống cộng đồng.
Vì thế có người cho rằng thanh niên là tấm gương phản chiếu của hình ảnh xã hội. Về độ tuổi: Thông thường được tính từ 14 - 15 tuổi. Nhưng cách xác định độ tuổi thanh niên cũng không giống nhau ở các quốc gia, dân tộc khác nhau vào những thời kỳ khác nhau. Hiện nay, ở Vi ệt Nam thanh niên được xác định từ 16 đến 30 tuổi.
Từ các góc độ nhìn nhận về thanh niên, có thể định nghĩa thanh niên một cách tổng quát như sau: Thanh niên là nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù, có độ tuổi từ đủ 16 đến 30, có ở trong mọi thành phần, giai cấp xã hội, là thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất về trí tuệ, thể lực, phẩm chất và nhân cách. Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng 8 của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Hệ thống tổ chức của Đoàn gồm 4 cấp: - Cấp cơ sở (gồm Đoàn cơ sở và chi đoàn cơ sở).
- Cấp huyện và tương đương. - Cấp tỉnh và tương đương. - Cấp Trung ương. Chức năng, nhiệm vụ của tổ chức Đoàn Thanh niên trên địa bàn huyện 1.
Chức năng Lãnh đạo, xây dựng tổ chức Đoàn, Hội, Đội và phong trào thanh, thiếu nhi của huyện, theo Điều lệ Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ + Lãnh đạo, chỉ đạo công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi. +Xây dựng chương trình, kế hoạch, hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, của Đoàn về xây dựng tổ chức và phong trào Đoàn, thanh niên, thiếu niên trên địa bàn huyện. + Tổng hợp, phân tích, đánh giá tình hình hoạt động của công tác Đoàn và phong trào Thanh, thiếu nhi.
Xây dựng quy hoạch, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đoàn thanh niên, thiếu nhi; phối hợp với cấp uỷ cơ sở tham mưu đề xuất với Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Huyện đoàn, Ban Thường vụ Huyện uỷ bố trí cán bộ chủ chốt Đoàn cơ sở và cấp huyện. + Phối hợp các Đoàn thể, cơ quan, ban, ngành huyện, cấp uỷ cơ sở vận động Đoàn viên, thanh thiếu nhi, nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước ở địa phương. + Thực hiện các nhiệm vụ khác do Huyện ủy và Tỉnh đoàn giao. - Quan hệ giữa tổ chức Đoàn Thanh niên cấp huyện với Tỉnh Đoàn và Đảng ủy, cơ quan Đảng đoàn thể.
+ Huyện đoàn thực hiện sự chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra của BCH, BTV Tỉnh Đoàn và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất với BCH, BTV Tỉnh Đoàn. + Huyện đoàn chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng bộ, về công tác chính trị, 9 tư tưởng, nhiệm vụ chung. Đảng bộ tạo điều kiện cho Huyện đoàn phát huy vai trò, trách nhiệm, thực hiện hoàn thành tốt chức trách nhiệm vụ được giao. Một số chương trình trọng điểm của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo.
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng. Trong các chương trình hành động, Đoàn đã thực hiện được một số chương trình trọng điểm có liên quan trực tiếp đến thanh niên. * Chương trình 1: Thanh niên học tập, sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ. - Mục tiêu: Chăm lo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ học vấn, nghề nghiệp, ngoại ngữ cho thanh thiếu niên.
Tổ chức động viên thanh niên xung kích thực hiện Chiến lược phát triển Giáo dục và Đào tạo, Chiến lược phát triển Khoa học và Công nghệ của Đảng và Nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. - Nội dung và biện pháp chính: + Cổ vũ, động viên phong trào học tập, rèn luyện trong thanh thiếu niên cả trong và ngoài nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, thực hiện mục tiêu xoá mù chữ và phổ cập trung học cơ sở và nghề nghiệp cho thanh niên. + Tăng cường công tác giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề cho thanh thiếu niên, hình thành thái độ và phong cách nghề nghiệp đúng đắn cho TN. + Tổ chức phong trào thanh niên tiến quân vào khoa học và công nghệ như phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Hội thi tin học trẻ”, phong trào CKT (chất lượng, kiểu dáng, tiết kiệm).
* Chương trình 2: Thanh niên tình nguyện thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia. - Mục tiêu: nhằm động viên thanh niên tình nguyện tham gia xây dựng các chương trình, các công trình trọng điểm quốc gia và của địa phương qua đó rèn luyện giáo dục thanh niên. - Nội dung và biện pháp chính: + Khơi dậy trong thanh niên tinh thần “Ba sẵn sàng”, “Năm xung phong”, động viên thanh niên sẵn sàng đi đến những vùng khó khăn, gian khổ để làm giàu 10 cho quê hương, cho tổ quốc và cho bản thân. + Tham gia tích cực chương trình trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng của Chính phủ (chương trình trồng 5 triệu ha rừng.
+ Chủ động xây dựng các chương trình, dự án để phát triển kinh tế biển đảo như Đảo Bạch Long Vỹ, Đảo Cồn Cỏ. + Tham gia xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng, các chương trình lớn, trọng điểm của địa phương và quốc gia như đường Hồ Chí Minh, Thuỷ điện Yaly, xoá cầu khỉ ở các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long. + Chủ động đề xuất xây dựng các khu kinh tế thanh niên, làng thanh niên lập nghiệp ở các vùng sinh thái còn gặp nhiều khó khăn như vùng núi Tây Bắc, Tây Nguyên. Chỉ tính riêng năm 2000, tổ chức Đoàn đã huy động thanh niên cả nước đóng góp 3 triệu ngày công lao động công ích, tương ứng với khoảng 10 ngàn lao động tình nguyện lao động trong 1 năm tại công trường xây dựng Quốc lộ Hồ Chí Minh.
* Chương trình 3: Thanh niên giúp nhau lập nghiệp, tham gia phát triển kinh tế - xã hội. - Mục tiêu: động viên, tổ chức, hướng dẫn thanh niên tham gia thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và của từng địa phương, đơn vị, góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, tiến bộ. - Nội dung và biện pháp chính: + Trong thanh niên nông thôn: tổ chức, cổ vũ, hướng dẫn chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; tăng cường các hoạt động phổ biến kiến thức, chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ; hỗ trợ, cho vay vốn, khôi phục nghề truyền thống, phát triển nghề mới, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập; chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả sản xuất nông nghiệp, phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá. + Trong thanh niên công nhân và đô thị: đẩy mạnh các phong trào “CKT”, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật.
+ Tích cực tham gia chương trình quốc gia giải quyết việc làm. + Tiếp tục nâng cao chất lượng và mở rộng các hoạt động giáo dục thanh niên 11 về dân số - sức khoẻ - môi trường, đấu tranh chống các tệ nạn xã hội. + Mở rộng các hoạt động nhân đạo từ thiện. Chỉ tính riêng năm 2017, Đoàn đã tổ chức tập huấn khoa học kỹ thuật được 10.141 thanh niên nông thôn, xây dựng 4.878 điểm trình diễn kỹ thuật, củng cố và xây dựng mới 5.023 câu lạc bộ khuyến nông, 1.296 câu lạc bộ khuyến lâm, khuyến ngư; dạy nghề cho 199.179 thanh niên, giới thiệu việc làm cho 402.019 thanh niên và 186.450 thanh niên được giải quyết việc làm.
Qua các hoạt động, đã xuất hiện nhiều mô hình có hiệu quả, ngày càng có nhiều thanh niên năng động, biết vươn lên tự làm giàu, lập nghiệp cho mình và trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần vào việc giải quyết các vấn đề chung của xã hội. Chất lượng chi đoàn có chuyển biến, chất lượng đoàn viên được nâng lên. Đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp thể hiện tốt vai trò nòng cốt chính trị trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Đặc biệt trong những năm gần đây, phong trào thanh niên tình nguyện với sức lôi cuốn mạnh mẽ của nó đã khích lệ được tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”, tập hợp được nhiều thanh niên đến với các mô hình như: “Ngày thứ bảy tình nguyện”, “Ngày chủ nhật xanh”, tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng.
uy tín, vị thế của tổ chức Đoàn, đội ngũ cán bộ Đoàn được nâng lên, đóng góp xứng đáng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Sự cần thiết, nội dung và những nhân tố ảnh hưởng tới vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong phát triển kinh tế ở các huyện 1.
