CHƯƠNG 1 QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN THUỘC BỘ QUỐC PHÒNG 1.1 Một số nội dung về giáo dục - đào tạo trong các Trường Sĩ quan Quân đội 1.1 Khái niệm về giáo dục - đào tạo Nhiều phát biểu khác nhau về GDĐT, chẳng hạn: Theo Từ điển Tiếng Việt - Nhà xuất bản Đà Nẵng thì: “GDĐT là hoạt động tác động có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của con người để họ dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra” Theo Từ điển Tiếng Việt - Nhà xuất bản Khoa học xã hội cho rằng: “GDĐT là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra”. Theo Giáo trình Thống kê xã hội - Nhà xuất bản Giáo dục: “GDĐT là một ngành hoạt động xã hội nhằm nâng cao dân trí, tạo nguồn lao động có kỹ năng thích hợp và tạo nhân tài cho đất nước”. Qua các khái niệm trên, GDĐT được hiểu trên các khía cạnh: Là hoạt động của xã hội, không phải của riêng ngành GDĐT; GDĐT là cơ sở tạo ra nguồn lao động có chất lượng, phát hiện nhân tài và tạo điều kiện cho họ phát huy hết khả năng của mình. Hoạt động GDĐT bao gồm giáo dục mẫu giáo, giáo dục phổ thông, giáo dục đại học, trên đại học và dạy nghề.
Trong tất cả các hoạt động trên trường học là nơi đảm nhận vai trò quan trọng và giáo viên là khâu chủ đạo.2 Khái niệm GDĐT trong quân đội GDĐT trong quân đội được hiểu là một hoạt động của lực lượng vũ trang nhằm tạo nguồn cán bộ có phẩm chất và năng lực phù hợp với chuyên ngành đào tạo. Cụ thể: + Đó là một hoạt động của lực lượng vũ trang và là hoạt động rất quan trọng, nó quyết định chất lượng đội ngũ sĩ quan. 7 + Môi trường GDĐT trong quân đội là nhà trường quân đội được cấu thành bởi các lực lượng cơ bản là người dạy, người quản lý, người học và cơ sở vật chất kỹ thuật. + Hệ thống GDĐT trong quân đội bao gồm các trường quân sự tỉnh, thành phố, các trường quân sự quân khu, quân đoàn, các trường cao đẳng, trung học và dạy nghề, các trường sỹ quan và các học viện.
+ Sản phẩm của hệ thống GDĐT trong quân đội là sỹ quan có phẩm chất và năng lực phù hợp với các chuyên ngành đào tạo.3 Đặc điểm giáo dục đào tạo trong các trường sỹ quan Quân đội Các trường sỹ quan quân đội là một bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân nên cũng có những đặc điểm chung như các trường ngoài quân đội. Nhưng GDĐT trong các trường sỹ quan quân đội là một hoạt động của lực lượng vũ trang nên nó có những đặc điểm riêng.1 Đặc điểm về đào tạo - Đào tạo theo kế hoạch và có địa chỉ: Căn cứ vào tổ chức, biên chế của các đơn vị, Cục Cán bộ lập kế hoạch đào tạo và giao nhiệm vụ đào tạo cho các trường. Học viên tốt nghiệp được phân công về các đơn vị theo kế hoạch, quy hoạch được xác định trước. Không có tình trạng học viên ra trường không có việc làm, không tự chọn đơn vị công tác.
- Kinh phí đào tạo: Do NSNN bảo đảm toàn bộ thông qua NSNN quốc phòng. Người học không phải đóng học phí, được bảo đảm toàn bộ chi phí về học liệu, được hưởng phụ cấp theo cấp bậc quân hàm và các chế độ khác của người quân nhân. Vì vậy, các trường sỹ quan quân đội thường rất thích hợp với học sinh là con các gia đình có thu nhập thấp, ở các vùng nông thôn. - Nghề nghiệp chỉ gắn với quân đội là chính, ngoài một số chuyên ngành có khả năng thích ứng với nền kinh tế quốc dân như quân y, thông tin, kỹ thuật…, hầu hết các ngành chỉ ứng dụng trong lực lượng vũ trang.
Học viên học tại các trường sỹ quan là xác định con đường binh nghiệp của mình. Về cơ bản họ phục vụ quân đội 8 suốt cuộc đời. Vì vậy quá trình đào tạo trong các trường sỹ quan quân đội luôn gắn chặt với tính kỷ luật cao. Việc học tập, rèn luyện phải tuân theo điều lệnh kỷ luật bộ đội.
Các hoạt động từ học tập đến các chế độ sinh hoạt hàng ngày nhất nhất được theo dõi chặt chẽ. Như vậy, đào tạo ở các trường sỹ quan quân đội có nhiều điểm khác so với các trường ngoài quân đội. Những đặc điểm về đào tạo đòi hỏi hệ thống chương trình thiết kế phải tỷ mỷ và rộng, không chỉ phản ánh kết quả học tập mà còn phản ánh kết quả rèn luyện.2 Đặc điểm tổ chức quá trình đào tạo Xuất phát từ nguyên tắc lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội là Đảng lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, về mọi mặt với Quân đội, và xuất phát từ yêu cầu về phẩm chất và năng lực người sỹ quan. Việc tổ chức quá trình đào tạo ở các trường quân đội có những đặc điểm sau: - Cơ cấu ngành đào tạo: đào tạo theo danh mục, Bộ Quốc phòng quản lý.
- Quy mô đào tạo: theo chỉ thị của Bộ Quốc phòng. - Mục tiêu đào tạo: nhà trường đề xuất, Bộ Quốc phòng phê duyệt và quản lý. - Chương trình nội dung: chương trình do nhà trường xác định, Bộ Quốc phòng phê duyệt và quản lý. Nội dung và hình thức huấn luyện do bộ môn, khoa xác định, nhà trường quản lý.
- Tuyển sinh: thi tuyển quốc gia theo tiêu chuẩn của Bộ Quốc phòng, Cục Nhà trường tổ chức. - Giảng viên: theo biên chế quy định, làm việc theo kế hoạch và chế độ quản lý bộ đội. Bộ môn quản lý về chuyên môn, khoa vừa quản lý chuyên môn đồng thời thực hiện chức năng quản lý bộ đội. 9 - Phương pháp giảng dạy: Giảng viên chủ động áp dụng các phương pháp giảng dạy khác nhau nhưng phải thực hiện đúng chỉ lệnh huấn luyện về các hình thức huấn luyện.
- Học viên tốt nghiệp: Bộ Quốc phòng phân công công tác. Cách quản lý theo mô hình có ưu điểm là: bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Bộ Quốc phòng với công tác huấn luyện lực lượng vũ trang, nhất là các vấn đề liên quan đến đường lối quốc phòng, cách đánh và các phương án bảo đảm cho các hình thức tác chiến. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập và rèn luyện của học viên, công tác và rèn luyện của Giảng viên, góp phần tăng cường kỷ luật quân đội.2 NSNN tại các trường sĩ quan thuộc Bộ Quốc phòng 1.1 Định nghĩa, đặc điểm, chức năng, nội dung và vai trò của NSNN tại các trường sĩ quan thuộc Bộ Quốc phòng 1.1 Định nghĩa NSNN tại các Trường Sĩ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng được hiểu là bộ phận hợp thành từ các nguồn Ngân sách được Nhà nước quản lý và phân phối, bao gồm: NSNN chi thường xuyên cho Quốc phòng và Ngân sách Nhà nước giao nhằm đảm bảo mọi hoạt động chuyên môn là đào tạo, huấn luyện sĩ quan, sẵn sàng chiến đấu, đảm bảo chủ động phòng thủ trong khu vựcvà nghiên cứu phát triển hiện đại hóa quốc phòng phục vụ cho sự nghiệp chiến đấu, bảo vệ đất nước.2 Đặc điểm của NSNN tại các trường sĩ quan thuộc BQP Đặc điểm của NSNN tại các Trường Sĩ quan thuộc BQP là đáp ứng tốt nhất những nhu cầu cần thiết cho việc hoàn thành nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước, quân đội giao cho, trong đó nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và nhiệm vụ chủ yếu của các Trường Sĩ quan thuộc BQP là đào tạo, huấn luyện sĩ quan và sẵn sàng chiến đấu, đảm bảo chủ động phòng thủ trong khu vực 10 đóng quân. Các khoản chi tại Nhà trường hầu hết là các khoản chi từ nguồn của NSNN tài trợ do đó đòi hỏi NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP phải thực sự được sử dụng một cách tiết kiệm, chấp hành nghiêm chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức được quy định do cấp trên ban hành.
Bên cạnh đó cần được sử dụng ngân sách một cách hiệu quả với chi phí nhất định và hoàn thành xuất săc nhiệm vụ hoặc với chi phí thấp nhất nhưng hoàn thành nhiệm vụ ở mức cao nhất. NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP là một trong những phần hình thành nên NSNN nên cũng chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế như bất kỳ nguồn NSNN nào. Cụ thể là: quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ. Bên cạnh đó NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP được sử dụng cho các mục đính quân sự cho nên cũng chịu sự tác động của các quy luật kinh tế quân sự và các hoạt động quốc phòng.
Trong hoạt động quốc phòng và hoạt động kinh tế có mối quan hệ với nhau, tác động qua lại và hình thành các quy luật về kinh tế quân sự. Tính chất đặc thù của một số hoạt động quốc phòng ảnh hưởng trực tiếp đến việc sử dụng NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP. Công tác sử dụng NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP phải ưu tiên cho nhiệm vụ quân sự tuy nhiên không phải sử dụng ngân sách với bất kỳ giá nào mà phải được sử dụng một cách có kỷ luật, tiết kiệm và được quy định cụ thể tại các văn bản cũng như các hướng dẫn của cấp trên nhằm hoàn thành nhiệm vụ được giao mà không xảy ra hiện tượng thất thoát, lãng phí. NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP tài trợ hoàn toàn kinh phí cho các hoạt động chuyên môn, cụ thể ở đây là nhiệm vụ đào tạo huấn luyện sĩ quan đối với các trường sĩ quan trực thuộc Bộ Quốc phòng và nghiên cứu phát triển hiện đại hóa quân đội, vì vậy, ngân sách hoạt động phụ thuộc hoàn toàn vào Ngân sách Nhà nước.
Nguồn NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP cấp cho các trường đại học sĩ quan trực thuộc bộ Quốc phòng mang tính cấp phát, không bồi hoàn.3 Vị trí của NSNN tại các trường sĩ quan thuộc Bộ Quốc phòng NSNN tại các trường Sĩ quan thuộc BQP là một bộ phận của NSNN.
