Luận văn thạc sĩ thực trạng quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở huyện long điền tỉnh bà rịa vũng tàu

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở huyện Long Điền.

• Người hướng dẫn: TS. Đoã Hành Nga
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở tại huyện Long Điền
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH THCS
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu các biện pháp quản lý nhằm nâng cao năng lực tự học
• 1.1.1. Các quan điểm và tư tưởng trong lịch sử giáo dục học
• 1.1.2. Các quan điểm và tư tưởng trong giai đoạn hiện đại
• 1.1.2.1. Trên thế giới
• 1.1.2.2. Ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH THCS Ở HUYỆN LONG ĐIỀN, TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC CHO HỌC SINH THCS Ở HUYỆN LONG ĐIỀN, TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở

Nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở tại huyện Long Điền là một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc phát triển khả năng tự học không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn hình thành thói quen học tập suốt đời. Theo nghiên cứu, việc khuyến khích học sinh tự học sẽ tạo ra những cá nhân chủ động, sáng tạo và có khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn trong tương lai.

1.1. Tầm quan trọng của năng lực tự học trong giáo dục

Năng lực tự học giúp học sinh phát triển khả năng tư duy độc lập và sáng tạo. Học sinh có thể tự tìm kiếm thông tin, phân tích và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.

1.2. Đặc điểm của học sinh trung học cơ sở tại Long Điền

Học sinh trung học cơ sở tại Long Điền thường gặp nhiều khó khăn trong việc tự học. Một số em thiếu động lực, không biết cách tổ chức thời gian học tập hợp lý. Việc hiểu rõ đặc điểm này sẽ giúp giáo viên có những phương pháp giảng dạy phù hợp hơn.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực tự học cho học sinh

Mặc dù việc nâng cao năng lực tự học là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Học sinh thường thiếu kỹ năng tự học và không biết cách tìm kiếm tài liệu. Ngoài ra, môi trường học tập cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng tự học của học sinh. Việc thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và giáo viên cũng là một yếu tố cản trở.

2.1. Thiếu kỹ năng tự học và phương pháp học tập

Nhiều học sinh chưa được trang bị các kỹ năng cần thiết để tự học hiệu quả. Họ không biết cách lập kế hoạch học tập, tìm kiếm tài liệu hay sử dụng công nghệ thông tin trong học tập.

2.2. Môi trường học tập không thuận lợi

Môi trường học tập tại một số trường học ở Long Điền còn nhiều hạn chế. Cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ nhu cầu học tập, và sự hỗ trợ từ giáo viên chưa đủ mạnh để khuyến khích học sinh tự học.

III. Phương pháp nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở

Để nâng cao năng lực tự học, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc sử dụng công nghệ thông tin, tổ chức các buổi học ngoại khóa và khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm là những cách hiệu quả. Ngoài ra, giáo viên cũng cần có những phương pháp giảng dạy linh hoạt để phù hợp với từng đối tượng học sinh.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong học tập

Công nghệ thông tin có thể giúp học sinh tiếp cận với nhiều nguồn tài liệu phong phú. Việc sử dụng các phần mềm học tập, ứng dụng di động sẽ tạo điều kiện cho học sinh tự học một cách hiệu quả hơn.

3.2. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

Các hoạt động ngoại khóa không chỉ giúp học sinh giải trí mà còn tạo cơ hội để các em học hỏi và phát triển kỹ năng tự học. Những buổi thảo luận, hội thảo sẽ khuyến khích học sinh chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về năng lực tự học

Nghiên cứu cho thấy việc nâng cao năng lực tự học đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh có khả năng tự học tốt hơn, điểm số cải thiện rõ rệt. Các trường học tại Long Điền đã áp dụng nhiều phương pháp mới và nhận được phản hồi tích cực từ học sinh và phụ huynh.

4.1. Kết quả từ các trường học tại Long Điền

Nhiều trường học đã áp dụng các phương pháp giảng dạy mới và nhận thấy sự cải thiện trong kết quả học tập của học sinh. Học sinh trở nên chủ động hơn trong việc tìm kiếm kiến thức.

4.2. Phản hồi từ phụ huynh và học sinh

Phụ huynh và học sinh đều đánh giá cao những nỗ lực trong việc nâng cao năng lực tự học. Họ cảm thấy hài lòng với sự tiến bộ của học sinh và mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ nhà trường.

V. Kết luận và tương lai của năng lực tự học tại Long Điền

Việc nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở tại huyện Long Điền là một quá trình liên tục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để tạo ra môi trường học tập tốt nhất cho học sinh. Tương lai, việc phát triển năng lực tự học sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của giáo dục tại địa phương.

5.1. Tầm nhìn cho giáo dục tại Long Điền

Tương lai, giáo dục tại Long Điền cần tiếp tục đổi mới và phát triển. Việc nâng cao năng lực tự học sẽ là một trong những mục tiêu hàng đầu để đảm bảo chất lượng giáo dục.

5.2. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng

Cộng đồng cần tích cực tham gia vào quá trình giáo dục, hỗ trợ học sinh trong việc phát triển năng lực tự học. Sự hợp tác giữa nhà trường và gia đình sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao năng lực tự chủ của người học là yêu cầu xuyên suốt trong các định hướng phát triển giáo dục Việt Nam, được thể chế hóa tại Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII năm 1993, Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII năm 1996 và Điều 28.2 của Luật Giáo dục 2005. Trong giai đoạn thực hiện đổi mới đồng bộ chương trình giáo dục phổ thông từ năm học 2002 - 2003, việc chuyển từ lối truyền thụ một chiều sang phát huy tính tích cực nhận thức đặt ra yêu cầu cấp thiết về năng lực tự học của học sinh.

Tuy nhiên, tại huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, quá trình học tập của học sinh cấp trung học cơ sở còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn về tính tự giác, phương pháp chiếm lĩnh tri thức và kỹ năng tự nghiên cứu. Công tác lãnh đạo của Hiệu trưởng tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn vẫn mang tính chất sự vụ, ứng phó nhất thời và thiếu một hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ dựa trên cơ sở khoa học.

Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự học, khảo sát toàn diện thực trạng tự học của học sinh và công tác quản lý của Hiệu trưởng tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Long Điền. Nghiên cứu giới hạn phạm vi không gian tại 7 trường trung học cơ sở thuộc huyện Long Điền, thu thập và xử lý các dữ liệu giáo dục trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2008.

Ý nghĩa của đề tài được lượng hóa thông qua việc xây dựng một hệ thống biện pháp quản lý sư phạm khả thi, hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ học sinh nắm vững phương pháp học tập độc lập, tối ưu hóa hiệu quả chỉ đạo chuyên môn của 100% cán bộ quản lý trường học và cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận vấn đề nghiên cứu dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa lý luận giáo dục học hiện đại và khoa học quản trị trường học:

Lý thuyết tự học và phát triển nhận thức: Nghiên cứu kế thừa tư tưởng giáo dục tiến bộ của J. Commenxki, J. Dewey về việc tổ chức cho người học tự giải quyết vấn đề, công thức MASTER của Gordon Dryden và Jeannette Vos (1999) và quan điểm dạy tự học của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn, Giáo sư Thái Duy Tuyên, Giáo sư Vũ Văn Tảo. Theo đó, dạy học thực chất là quá trình kết hợp giữa ngoại lực tác động của người thầy và nội lực vận động của người trò, trong đó cốt lõi của học tập là tự học có hướng dẫn.

Lý thuyết quản lý trường học: Luận văn vận dụng lý thuyết quản trị hiện đại với 4 chức năng cốt lõi được Henry Fayol và Harold Koontz chuẩn hóa gồm Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo và Kiểm tra. Quản lý trường học được định vị theo quan điểm của Giáo sư Trần Kiểm là hệ thống tác động sư phạm có mục đích của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh nhằm hiện thực hóa mục tiêu đào tạo.

Nghiên cứu tập trung làm rõ 5 khái niệm nền tảng:

• Tự học: Quá trình người học tự vận động trí tuệ, động cơ và phẩm chất cá nhân để chiếm lĩnh và biến tri thức nhân loại thành sở hữu riêng.
• Năng lực tự học: Tổ hợp thuộc tính tâm lý và kỹ năng hành động giúp người học chủ động xử lý thông tin, rèn luyện phương pháp học tập suốt đời.
• Quản lý giáo dục: Tập hợp các tác động có kế hoạch nhằm vận hành hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu định sẵn.
• Quản lý trường học: Sự điều hành vi mô đối với các hoạt động sư phạm, cơ sở vật chất và nguồn lực nội bộ nhà trường.
• Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng: Hệ thống các giải pháp tổ chức, chỉ đạo chuyên môn và kiểm tra đánh giá của người đứng đầu cơ sở giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Đề tài tiến hành khảo sát thực nghiệm trên tổng thể 834 đối tượng tại huyện Long Điền, bao gồm 506 học sinh thuộc 5 trường trung học cơ sở, 312 giáo viên tại 7/7 trường trung học cơ sở và 16 cán bộ quản lý là Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng của toàn bộ 7 trường trên địa bàn.

Phương pháp chọn mẫu: Mẫu học sinh được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân tầng dựa trên số thứ tự sổ điểm lớp, bao phủ đồng đều cả 4 khối 6, 7, 8 và 9 (trung bình 100 học sinh/trường), đại diện cho 3 khu vực địa lý: thị trấn (Văn Lương, Phạm Hồng Thái), nông thôn ven biển (Trần Nguyên Hãn, Nguyễn Trãi) và nông thôn thuần túy (Phạm Hữu Chí). Mẫu giáo viên và cán bộ quản lý được điều tra toàn bộ 100% nhân sự tại 7 cơ sở giáo dục để đảm bảo tính đại diện tuyệt đối.

Công cụ thu thập và phân tích dữ liệu: Tác giả thiết kế 3 bộ phiếu hỏi tiêu chuẩn gồm phiếu học sinh (14 câu hỏi), phiếu giáo viên (15 câu hỏi) và phiếu cán bộ quản lý (16 câu hỏi), kết hợp phỏng vấn sâu, quan sát giờ dạy và phân tích văn bản quản lý.

Lý do lựa chọn phương pháp toán thống kê: Phương pháp tính tần số, tỷ lệ phần trăm và điểm trung bình (thang đo 3 mức: Thấp 1,0 - 1,5; Trung bình 1,6 - 2,4; Cao 2,5 - 3,0) giúp lượng hóa chính xác mức độ nhận thức, thói quen và kỹ năng thực tế, tạo cơ sở đối chiếu khách quan giữa ba nhóm chủ thể quản lý, người dạy và người học. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai nghiêm túc trong năm học 2007 - 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại các trường trung học cơ sở huyện Long Điền đã chỉ ra những phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, nhận thức của học sinh và giáo viên về vai trò của tự học còn nặng tính thực dụng ngắn hạn. Có tới 88,93% học sinh đồng ý rằng tự học giúp củng cố tri thức (điểm trung bình 2,88) và 82,21% học sinh xác định động lực học tập là để đạt điểm cao (điểm trung bình 2,79). Ngược lại, chỉ có 22,52% học sinh nhận thấy tự học giúp hình thành động cơ học tập bền vững (điểm trung bình 1,80, với 41,69% phản hồi không đồng ý). Mục tiêu thể hiện bản thân và phát triển nhân cách chỉ xếp cuối bảng với điểm trung bình 2,00.

Thứ hai, thời lượng và hình thức tự học tại gia đình bộc lộ sự thiếu định hướng và mất cân đối. Khoảng 42,49% học sinh chỉ dành thời gian tự học dưới 2 giờ mỗi ngày (điểm trung bình 2,41). Có 82,21% học sinh chọn hình thức tự học một mình tại nhà (điểm trung bình 2,83), trong khi 77,07% học sinh không bao giờ học cùng người thân (điểm trung bình 1,28) do phụ huynh thiếu thời gian và điều kiện kèm cặp. Đáng chú ý, tại khu vực thị trấn, có tới 69% học sinh phản hồi phải tham gia các lớp học thêm, làm giảm thời gian tự nghiên cứu độc lập.

Thứ ba, nội dung và kỹ năng tự học của học sinh chủ yếu dừng lại ở mức độ tái hiện thụ động. Khoảng 81,42% học sinh thường xuyên học bài cũ để trả bài (điểm trung bình 2,77) và 67,19% chỉ làm các bài tập bắt buộc trong sách giáo khoa (điểm trung bình 2,62). Về kỹ năng học tập, trong khi 100% học sinh có thói quen đọc tựa đề bài học và 96,24% ghi chép lại bài giảng của thầy cô, thì các kỹ năng tự học bậc cao lại rất yếu: chỉ có 28,06% học sinh biết lập sơ đồ hệ thống hóa kiến thức, 27,07% biết tóm tắt nội dung, 17,58% có kỹ năng tìm sách tại thư viện và chỉ 10,07% biết tra cứu tài liệu học tập trên mạng Internet.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát phản ánh bức tranh đa chiều về mối tương quan giữa sự quản lý của nhà trường và hành vi học tập của học sinh. Kết quả nghiên cứu có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột kép so sánh sự chênh lệch giữa nhận định của giáo viên (đánh giá học sinh tự học 2-3 giờ đạt điểm trung bình 2,70) và phản hồi thực tế của học sinh (42,49% học dưới 2 giờ), cùng bảng xếp hạng phân hóa 14 kỹ năng tự học từ mức tuyệt đối (100%) xuống mức thấp kỷ lục (10,07%).

Nguyên nhân của thực trạng trên xuất phát từ việc giáo viên vẫn duy trì phương pháp thuyết giảng một chiều, kiểm tra đánh giá chủ yếu dựa trên khả năng học thuộc lòng thay vì tư duy sáng tạo. Cơ sở vật chất như phòng máy vi tính và thư viện trường học chưa được mở cửa tối đa phục vụ học sinh tự nghiên cứu. Đặc thù gia đình tại các vùng ven biển và nông thôn huyện Long Điền khiến cha mẹ ít có điều kiện theo sát việc học của con cái.

So sánh với các nghiên cứu của Lê Văn Chiến tại Đại học Sư phạm Huế và Lê Khắc Mỹ Phượng tại các trường trung học phổ thông, luận văn chỉ ra rằng nếu Hiệu trưởng không chủ động chuyển dịch trọng tâm quản lý từ hành chính sự vụ sang quản trị hoạt động dạy tự học, năng lực tự học của học sinh sẽ mãi bị triệt tiêu bởi tâm lý học đối phó và áp lực điểm số.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực trạng, luận văn xác lập hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ do Hiệu trưởng trực tiếp chủ trì thực hiện:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh về tầm quan trọng của tự học. Hiệu trưởng cần tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, hội thảo sư phạm định kỳ 1 lần mỗi học kỳ, phấn đấu 100% cán bộ giáo viên và học sinh nắm vững quy trình rèn luyện tư duy độc lập ngay trong tháng đầu năm học.

Thứ hai, chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát huy năng lực tự học. Ban giám hiệu yêu cầu giáo viên các tổ chuyên môn cắt giảm tối thiểu 30% thời lượng thuyết trình thụ động trên lớp để chuyển sang hình thức giao bài tập dự án, thảo luận nhóm và hướng dẫn học sinh lập sơ đồ tư duy; điều chỉnh cấu trúc đề kiểm tra định kỳ với ít nhất 20% câu hỏi vận dụng thực tiễn trong lộ trình 1 năm học.

Thứ ba, quy hoạch và nâng cấp cơ sở vật chất, khai thác hiệu quả thư viện và ứng dụng công nghệ thông tin. Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trang bị thêm máy tính kết nối Internet tốc độ cao, mở cửa phòng tin học ngoài giờ và bổ sung tài liệu tham khảo cho thư viện, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh biết tra cứu tài liệu học tập qua mạng Internet từ mức 10,07% hiện tại lên trên 60% trong vòng 2 năm học.

Thứ tư, đổi mới công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và công tác chủ nhiệm. Giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp chặt chẽ với ban đại diện cha mẹ học sinh để xây dựng góc học tập và thời gian biểu tự học tại nhà cho 100% học sinh, thành lập các câu lạc bộ học tập và rèn luyện kỹ năng thuyết trình định kỳ 2 tuần một lần, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh tự tin trình bày trước tập thể từ 14,22% lên trên 70%.

Thứ năm, tăng cường kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng chuyên môn. Hiệu trưởng định kỳ kiểm tra đột xuất và định kỳ hồ sơ bài soạn, sổ theo dõi việc hướng dẫn học sinh tự học của giáo viên; biểu dương kịp thời các mô hình đổi mới phương pháp tự học hiệu quả trong các đợt sơ kết học kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp trong luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm 1: Cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng trường phổ thông) có thể sử dụng đề tài như một cẩm nang quản trị chuyên môn, giúp xây dựng kế hoạch chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, quản lý giờ tự học và tối ưu hóa nguồn lực cơ sở vật chất trong nhà trường.

Nhóm 2: Giáo viên trung học cơ sở và giáo viên chủ nhiệm áp dụng trực tiếp quy trình rèn luyện 14 kỹ năng tự học cụ thể (từ ghi chép, lập sơ đồ tư duy đến tra cứu thông tin) vào từng tiết dạy trên lớp và các buổi sinh hoạt chủ nhiệm.

Nhóm 3: Cán bộ chỉ đạo, chuyên viên Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo sử dụng các số liệu thực chứng từ 834 phiếu khảo sát để làm căn cứ hoạch định chính sách bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý và tập huấn đổi mới phương pháp sư phạm cấp huyện, tỉnh.

Nhóm 4: Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý giáo dục kế thừa khung lý thuyết quản trị 4 chức năng, bộ công cụ điều tra 3 nhóm đối tượng và phương pháp xử lý dữ liệu định lượng phục vụ các công trình nghiên cứu tương đương.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất trong kỹ năng tự học của học sinh trung học cơ sở huyện Long Điền hiện nay là gì? Điểm nghẽn nghiêm trọng nhất là sự thiếu hụt các kỹ năng tự học bậc cao mang tính nghiên cứu và công nghệ. Khảo sát 506 học sinh cho thấy chỉ có 10,07% biết tìm kiếm tài liệu trên Internet, 17,58% biết tra cứu sách thư viện và 28,06% biết lập sơ đồ hệ thống hóa kiến thức, trong khi phần lớn chỉ quen học thuộc lòng thụ động.

Tại sao có sự chênh lệch lớn giữa đánh giá của giáo viên và phản hồi của học sinh về thời gian tự học? Giáo viên đánh giá thời gian học sinh tự học ở mức 2-3 giờ (điểm trung bình 2,70) dựa trên khối lượng bài tập hoàn thành trong vở ghi; trong khi 42,49% học sinh thừa nhận chỉ học dưới 2 giờ (điểm trung bình 2,41) do thực trạng sao chép bài tập của nhau hoặc học theo kiểu đối phó trước các kỳ kiểm tra.

Hiệu trưởng giữ vai trò quyết định như thế nào trong việc nâng cao năng lực tự học cho học sinh? Hiệu trưởng là chủ thể quản lý vi mô, đóng vai trò kiến tạo môi trường học tập. Bằng việc thực thi 4 chức năng quản trị (kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra), Hiệu trưởng trực tiếp chỉ đạo giáo viên thay đổi phương pháp truyền thụ một chiều, đầu tư hạ tầng công nghệ và phối hợp cùng phụ huynh xây dựng nền nếp tự học.

Phương pháp chọn mẫu trong đề tài được thiết kế như thế nào để đảm bảo tính đại diện và khách quan? Đề tài thực hiện khảo sát toàn diện 100% cán bộ quản lý (16 người) và giáo viên (312 người) tại 7/7 trường trung học cơ sở trên toàn huyện. Với học sinh, mẫu 506 em được chọn ngẫu nhiên phân tầng theo danh sách sổ điểm từ lớp 6 đến lớp 9, đại diện đầy đủ cho 3 vùng: thị trấn, ven biển và nông thôn.

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hỗ trợ nâng cao năng lực tự học của học sinh ra sao? Hoạt động ngoài giờ là cầu nối gắn lý thuyết với thực tiễn thông qua các câu lạc bộ khoa học, diễn đàn thảo luận và hoạt động nhóm. Đây là môi trường lý tưởng để học sinh rèn luyện kỹ năng giải quyết tình huống, nâng cao khả năng thuyết trình trước tập thể (vốn đang ở mức thấp 14,22%) và phát triển tư duy sáng tạo.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa hệ thống cơ sở lý luận về quản lý của Hiệu trưởng đối với việc nâng cao năng lực tự học cho học sinh trung học cơ sở theo 4 chức năng quản trị cốt lõi.
• Khảo sát thực chứng trên 834 mẫu tại 7 trường trung học cơ sở huyện Long Điền đã phơi bày khoảng cách lớn giữa nhận thức học tập ngắn hạn (82,21% học vì điểm số) và việc rèn luyện kỹ năng tự học bậc cao (chỉ 10,07% biết tra cứu tài liệu số).
• Đề tài xác lập hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý khả thi, tập trung vào đổi mới phương pháp giảng dạy, hoàn thiện cơ sở vật chất phòng máy - thư viện và gắn kết gia đình - nhà trường.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là cung cấp mô hình quản lý sư phạm thực chứng, có khả năng chuyển giao và ứng dụng ngay tại các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và các địa phương tương đồng.
• Kế hoạch triển khai giai đoạn tiếp theo cần tập trung số hóa quy trình quản trị giờ tự học, xây dựng ngân hàng học liệu mở và tổ chức tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ quản lý; các nhà trường cần khẩn trương áp dụng bộ giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu đào tạo thế hệ người học tự chủ, sáng tạo trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH _____________ ÑAËNG NGOÏC THAÙI THỰC TRẠNG QUAÛN LYÙ CUÛA HIEÄU TRÖÔÛNG NHAÈM NAÂNG CAO NAÊNG LÖÏC TÖÏ HOÏC CHO HOÏC SINH TRUNG HOÏC CÔ SÔÛ Ở HUYEÄN LONG ÑIEÀN, TÆNH BAØ RÒA – VUÕNG TAØU. LUAÄN VAÊN THAÏC SĨ QUAÛN LYÙ GIAÙO DUÏC MAÕ SOÁ: 60. NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS. ÑOÃ HAÏNH NGA Thaønh phoá Hoà Chí Minh – Naêm 2008.

LÔØI CAÛM ÔN Vôùi tình caûm chaân thaønh, toâi baøy toû loøng bieát ôn ñoái vôùi: - Ban Giaùm hieäu, Phoøng Khoa hoïc coâng ngheä - Sau Ñaïi hoïc tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm thaønh phoá Hoà Chí Minh, Khoa Taâm lyù - Giaùo duïc tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm thaønh phoá Hoà Chí Minh. - Caùc thaày giaùo, coâ giaùo ñaõ tröïc tieáp giaûng daïy vaø giuùp ñôõ toâi trong suoát quaù trình hoïc taäp vaø vieát luaän vaên. - Ñaëc bieät, toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc tôùi tieán só Ñoã Haïnh Nga, ngöôøi ñaõ heát söùc taän tình, chu ñaùo tröïc tieáp höôùng daãn khoa hoïc vaø giuùp ñôõ toâi hoaøn thaønh luaän vaên naøy. Ñoàng thôøi toâi xin chaân thaønh caûm ôn: - Laõnh ñaïo vaø chuyeân vieân phoøng GD&ÑT huyeän Long Ñieàn.

-Caùc thaày coâ Hieäu tröôûng, Phoù Hieäu tröôûng caùc tröôøng Trung hoïc cô sôû taïi huyeän Long Ñieàn. -Gia ñình, beø baïn vaø caùc ñoàng nghieäp ñaõ ñoäng vieân, khích leä toâi hoïc taäp vaø hoaøn thaønh luaän vaên naøy. Maëc duø ñaõ heát söùc coá gaéng, nhöng chaéc chaén luaän vaên khoâng theå traùnh khoûi nhöõng khieám khuyeát. Toâi kính mong söï chæ daãn, goùp yù cuûa caùc thaày giaùo, coâ giaùo, baïn beø vaø ñoàng nghieäp.

Thaønh phoá Hoà Chí Minh, thaùng 12 naêm 2008 Ñaëng Ngoïc Thaùi DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT Vieát ñaày ñuû Vieát taét Caùn boä quaûn lyù CBQL Cao ñaúng sö phaïm CÑSP Coâng ngheä thoâng tin CNTT Coâng nghieäp hoùa - Hieän ñaïi hoùa CNH - HÑH Ñieåm trung bình ÑTB Giaùo vieân GV Giaùo vieân chuû nhieäm GVCN Hoaït ñoäng giaùo duïc ngoaøi giôø leân lôùp HÑGDNGLL Hoïc sinh HS Phöông phaùp daïy hoïc PPDH Quaûn lyù giaùo duïc QLGD Quaûn lyù nhaø tröôøng QLNT Saùch giaùo khoa SGK Nghò quyeát Trung öông NQTW Taàn soá TS Trung hoïc cô sôû THCS PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI: Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta ñaõ xaùc ñònh muïc tieâu xaây döïng moät nöôùc Vieät Nam ñoäc laäp, giaøu maïnh, daân chuû vaø tieán leân chuû nghóa xaõ hoäi. Muoán hoaøn thaønh nhieäm vuï ñoù, giaùo duïc phaûi ñoùng vai troø chuû ñaïo trong vieäc ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc chaát löôïng cao – nhöõng con ngöôøi coù ñuû kieán thöùc, söùc khoûe, tay ngheà, kyõ naêng soáng, naêng löïc töï thích nghi, töï saùng taïo ñeå giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà maø cuoäc soáng ñaët ra. NQTW 4 khoùa VII (thaùng 2 naêm 1993) ñaõ xaùc ñònh phaûi “khuyeán khích töï hoïc”.

NQTW 2 khoùa VIII (thaùng 7 naêm 1996) tieáp tuïc khaúng ñònh: “Töøng böôùc aùp duïng caùc phöông phaùp tieân tieán vaø phöông tieän hieän ñaïi vaøo quaù trình daïy hoïc, baûo ñaûm ñieàu kieän vaø thôøi gian töï hoïc…” Ñònh höôùng treân ñaõ ñöôïc theå cheá hoùa trong Luaät Giaùo duïc 2005, ñieàu 28.2: “ Phöông phaùp giaùo duïc phoå thoâng phaûi phaùt huy tính tích cöïc, töï giaùc, chuû ñoäng, saùng taïo cuûa hoïc sinh; phuø hôïp vôùi töøng ñaëc ñieåm cuûa töøng lôùp hoïc, moân hoïc; boài döôõng phöông phaùp töï hoïc, khaû naêng laøm vieäc theo nhoùm….” Trong phöông phaùp hoïc thì coát loõi laø phöông phaùp töï hoïc. Ñaây laø hoaït ñoäng taát yeáu gaén lieàn vôùi quaù trình hoïc taäp, laø caàu noái giöõa hoïc taäp vaø nghieân cöùu khoa hoïc. Moät yeáu toá quan troïng trong daïy hoïc laø neáu reøn luyeän cho ngöôøi hoïc coù ñöôïc phöông phaùp, kyõ naêng, thoùi quen töï hoïc, bieát vaän duïng moät caùch linh hoaït nhöõng ñieàu ñaõ bieát vaøo trong caùc tình huoáng môùi; bieát töï löïc phaùt hieän, ñaët ra vaø giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà gaëp phaûi trong thöïc tieãn thì seõ taïo cho hoï loøng ham hoïc, khôi daäy tieàm naêng voán coù trong moãi con ngöôøi ñeå hoï thích öùng vôùi cuoäc soáng, coâng taùc, lao ñoäng vaø hoïc taäp. Töø naêm hoïc 2002 – 2003, Boä Giaùo duïc – Ñaøo taïo ñaõ thay ñoåi ñoàng boä giaùo duïc baäc trung hoïc cô sôû (THCS) baèng vieäc thay ñoåi saùch giaùo khoa, noäi dung chöông trình, phöông phaùp vaø phöông tieän daïy hoïc, phöông thöùc kieåm tra vaø ñaùnh giaù theo höôùng tích cöïc hoùa hoaït ñoäng hoïc taäp cuûa hoïc sinh.

Noäi dung chöông trình THCS môùi ñöôïc thieát keá theo höôùng giaûm tính lyù thuyeát kinh vieän, taêng tính thöïc tieãn, thöïc haønh; baûo ñaûm vöøa söùc, khaû thi; giaûm soá tieát hoïc treân lôùp, taêng thôøi gian töï hoïc vaø hoaït ñoäng ngoaïi khoùa. Nhìn chung, chöông trình môùi coù nhieàu tieán boä so vôùi chöông trình cuõ trong vieäc phaùt huy khaû naêng hoïc taäp tích cöïc, chuû ñoäng cuûa hoïc sinh (HS). Nhieàu HS chaêm chæ, ñöôïc thaày coâ giaùo höôùng daãn ñaõ phaùt trieån toát naêng löïc töï hoïc, khaû naêng töï chieám lónh kieán thöùc vaø vaän duïng kieán thöùc khaù nhuaàn nhuyeãn. Tuy nhieân, vaãn coøn nhieàu em tuy raát coá gaéng nhöng keát quaû hoïc taäp laïi chöa töông xöùng vôùi coâng söùc boû ra.

Ngoaøi ra, vaãn coøn khoâng ít HS yeáu keùm caû veà nhaän thöùc, thaùi ñoä cuõng nhö phöông phaùp, kyõ naêng hoïc taäp. Roõ raøng caùc em chöa bieát caùch töï hoïc. Ñoái vôùi giaùo vieân (GV), chöông trình môùi mang ñeán caû thích thuù laãn thaùch thöùc. Söï hoã trôï cuûa coâng ngheä thoâng tin (CNTT) taêng theâm hieäu quaû cho giôø daïy.

Tuy nhieân, GV coøn gaëp khoù khaên trong vieäc daønh thôøi gian höôùng daãn HS töï hoïc vì löôïng kieán thöùc khaù nhieàu. Nhieàu GV coøn chuyeån bieán chaäm trong vieäc thay ñoåi phöông phaùp giaûng daïy phuø hôïp vôùi yeâu caàu cuûa chöông trình cuõng nhö thieáu ñaàu tö trong vieäc vaän duïng phöông phaùp vaø phöông tieän môùi neân keát quaû daïy vaø hoïc chöa cao. Do phöông phaùp giaûng daïy cuûa GV coù aûnh höôûng lôùn ñeán phöông phaùp töï hoïc cuûa HS neân caàn thieát phaûi phaân tích ñöôïc caùc aûnh höôûng chuû quan vaø khaùch quan veà nhaän thöùc, tay ngheà cuûa GV nhaèm xaây döïng caùc chuû tröông, giaûi phaùp thích hôïp cho vieäc ñaåy maïnh phöông phaùp daïy hoïc theo höôùng phaùt huy tính tích cöïc chuû ñoäng, töï hoïc cuûa HS. Trong coâng taùc quaûn lyù nhaø tröôøng, caùc bieän phaùp quaûn lyù cuûa Hieäu tröôûng (HT) nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho HS vaãn coøn mang tính töï phaùt, ñoái phoù vaø thieáu ñoàng boä bôûi chöa xuaát phaùt töø lyù luaän khoa hoïc phuø hôïp.

Troïng taâm coâng taùc quaûn lyù nhaø tröôøng cuûa HT – quaûn lyù quaù trình daïy vaø hoïc, trong ñoù coù phaùt trieån naêng löïc töï hoïc cuûa HS – chöa ñöôïc ñaàu tö ñuùng möùc neân chöa ñaùp öùng toát yeâu caàu vaø nhieäm vuï giaùo duïc. Vì nhöõng nguyeân nhaân treân, ngöôøi nghieân cöùu xin choïn ñeà taøi “Thöïc traïng veà coâng taùc quaûn lyù cuûa Hieäu tröôûng nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho hoïc sinh trung hoïc cô sôû ôû huyeän Long Ñieàn, tænh Baø Ròa – Vuõng Taøu.” vôùi mong muoán ñaùnh giaù ñuùng thöïc traïng quaûn lyù cuûa HT caùc tröôøng THCS treân ñòa baøn vaø böôùc ñaàu ñöa ra moät soá bieän phaùp quaûn lyù khaû thi treân cô sôû lyù luaän khoa hoïc vaø toång keát kinh nghieäm thöïc tieãn veà hoïc taäp cuûa HS, giaûng daïy cuûa GV, quaûn lyù chæ ñaïo cuûa caùn boä quaûn lyù (CBQL) ôû caùc tröôøng THCS nhaèm goùp phaàn vaøo söï phaùt trieån giaùo duïc – ñaøo taïo trong thôøi kyø môùi. MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU: Treân cô sôû nghieân cöùu lyù luaän veà töï hoïc vaø thöïc traïng chaát löôïng töï hoïc cuûa HS THCS, ngöôøi nghieân cöùu böôùc ñaàu ñeà xuaát moät soá bieän phaùp quaûn lyù cuûa HT nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho HS THCS. NHIEÄM VUÏ NGHIEÂN CÖÙU: 3.

Xaùc ñònh cô sôû lyù luaän cuûa vieäc xaây döïng bieän phaùp quaûn lyù cuûa HT nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho hoïc sinh THCS 3. Phaân tích thöïc traïng töï hoïc cuûa hoïc sinh THCS vaø thöïc traïng coâng taùc quaûn lyù cuûa HT nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho hoïc sinh THCS huyeän Long Ñieàn. Xaây döïng caùc bieän phaùp quaûn lyù cuûa HT nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho hoïc sinh THCS huyeän Long Ñieàn. GIAÛ THUYEÁT NGHIEÂN CÖÙU: Neáu xaây döïng ñöôïc moät heä bieän phaùp quaûn lyù cuûa HT mang tính khoa hoïc, khaû thi nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho HS thì seõ taêng hieäu quaû vieäc caûi tieán, ñoåi môùi coâng taùc quaûn lyù tröôøng THCS, goùp phaàn naâng cao chaát löôïng giaùo duïc – ñaøo taïo.

ÑOÁI TÖÔÏNG NGHIEÂN CÖÙU VAØ KHAÙCH THEÅ NGHIEÂN CÖÙU: 4. Ñoái töôïng nghieân cöùu: Caùc bieän phaùp quaûn lyù cuûa Hieäu tröôûng nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho hoïc sinh THCS. Khaùch theå nghieân cöùu: Naêng löïc töï hoïc cuûa hoïc sinh THCS. GIÔÙI HAÏN NGHIEÂN CÖÙU: 6.

Veà noäi dung: Ñeà taøi chæ giôùi haïn ôû coâng taùc quaûn lyù quaù trình daïy - hoïc cuûa HT nhaèm naâng cao naêng löïc töï hoïc cho HS THCS maø khoâng ñi saâu nghieân cöùu heä thoáng kieán thöùc, kyõ naêng töï hoïc cuûa HS hay noäi dung, phöông phaùp vaø phöông tieän daïy hoïc cuûa GV. Caùc soá lieäu veà thöïc traïng tình hình giaùo duïc huyeän Long Ñieàn ñöôïc tính töø thôøi ñieåm huyeän Long Ñieàn ñöôïc hình thaønh (töø naêm 2003 ñeán nay). Veà ñòa baøn nghieân cöùu: Ñeà taøi chæ khaûo saùt hoïc sinh cuûa 5 tröôøng vaø caùn boä quaûn lyù, giaùo vieân cuûa 7/7 tröôøng THCS thuoäc huyeän Long Ñieàn, tænh Baø Ròa – Vuõng Taøu. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU: 7.

Nghieân cöùu lyù luaän: Phaân tích, toång hôïp vaø heä thoáng nhöõng vaán ñeà lyù luaän coù lieân quan ñeán nhieäm vuï nghieân cöùu cuûa ñeà taøi. Phöông phaùp chuyeân gia: Söû duïng phöông phaùp naøy trong vieäc xin yù kieán chuyeân gia (CBQL vaø chuyeân vieân Phoøng Giaùo duïc - Ñaøo taïo) veà caùc vaán ñeà coù lieân quan ñeán noäi dung ñeà taøi. Phöông phaùp phoûng vaán: Phöông phaùp naøy ñöôïc söû duïng ñeå phoûng vaán tröïc tieáp moät soá CBQL, GV vaø HS khi tìm hieåu nhaän thöùc, thaùi ñoä, söï quan taâm cuûa hoï veà nhöõng vaán ñeà maø ñeà taøi nghieân cöùu. Phöông phaùp ñieàu tra baèng baûng hoûi: Ngöôøi nghieân cöùu söû duïng phieáu naøy ñeå tìm hieåu thöïc traïng: - Vaán ñeà veà nhaän thöùc, thaùi ñoä, möùc ñoä quan taâm, phöông phaùp vaø kyõ naêng töï hoïc cuûa HS.

- Vaán ñeà veà thöïc traïng giaûng daïy vaø ñoåi môùi phöông phaùp giaûng daïy cuûa GV - Vaán ñeà veà phöông phaùp quaûn lyù cuûa HT trong vieäc naâng cao naêng löïc töï hoïc cho HS. Soá löôïng caâu hoûi cho töøng loaïi phieáu nhö sau: + Phieáu thaêm doø yù kieán HS coù 14 caâu hoûi, maãu thaêm doø laø 506 phieáu + Phieáu thaêm doø yù kieán GV coù 15 caâu hoûi, maãu thaêm doø laø 312 phieáu. + Phieáu thaêm doø yù kieán CBQL coù 16 caâu hoûi, soá löôïng 16 phieáu.