CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CUNG ỨNG DỊCH VỤ HẢI QUAN ĐIỆN TỬ CỦA CƠ SỞ CUNG ỨNG DỊCH VỤ HẢI QUAN TRỰC THUỘC HẢI QUAN VIỆT NAM 1. Một số khái niệm và lý thuyết cơ sở 1.Một số khái niệm cơ bản: a. Khái niệm dịch vụ Dịch vụ là một lĩnh vực rất phong phú, đa dạng và luôn có sự phát triển không ngừng cùng với sự phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Nó góp phần đẩy nhanh tăng trưởng kinh tế quốc gia, là một yếu tố không thể tách rời quá trình sản xuất hàng hóa, làm tăng giá trị và khả năng cạnh tranh của hàng hóa.
Có rất nhiều các khái niệm khác nhau về dịch vụ, tuy nhiên khái niệm được sử dụng nhiều nhất là: “Dịch vụ là những hoạt động mang tính xã hội, tạo ra các sản phẩm hàng hóa không tồn tại dưới hình thái vật thể nhằm thỏa mãn kịp thời các nhu cầu sản xuất và đời sống sinh hoạt của con người” […], “Dịch vụ là hàng hóa vô hình mang lại chuỗi giá trị thỏa mãn nhu cầu nào đó của thị trường” […] Theo nghĩa rộng và xét trên phương diện ngành, dịch vụ được coi là ngành kinh tế thứ ba, sau công nghiệp và nông nghiệp. Như vậy, tất cả những lĩnh vực nằm ngoài hai ngành công nghiệp và nông nghiệp đều được coi là dịch vụ. Theo quan niệm này thì dịch vụ bao trùm mọi lĩnh vực như vận tải, ngân hàng, bảo hiểm, thông tin, du lịch…. Theo nghĩa hẹp, dịch vụ là một hoạt động hay lợi ích cung ứng nhằm để trao đổi, chủ yếu là vô hình và không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu.
Theo nghĩa này dịch vụ chính là phần mềm của sản phẩm, hỗ trợ cho khách hàng trước, trong và sau khi bán, dịch vụ gắn liền với quá trình mua bán hàng hóa. Việc thực hiện dịch vụ có thể gắn liền hoặc không gắn liền với sản phẩm vật chất. Theo góc độ này Philip Kotler định nghĩa: “Dịch vụ là mọi hành động hay lợi ích mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình, không dẫn đến quyền sở hữu một cái j đó. Việc thực hiện dịch vụ có thể và cũng có thể không liên quan đến một sản phẩm vật chất” […] Luan van 5 Mặc dù có nhiều quan điểm và định nghĩa khác nhau về dịch vụ nhưng nhìn chung đều thống nhất, dịch vụ chính là sản phẩm của lao động sản xuất và đều có các đặc điểm chung: - Vô hình hay phi vật chất, không tồn tại dưới dạng vật thể, không lưu trữ được.
Khách hàng sử dụng dịch vụ không thể biết trước kết quả khi chưa tiếp nhận sự cung ứng và tiêu dùng dịch vụ. - Tính không mất đi về khả năng, kỹ năng sau khi dịch vụ được cung ứng. Hơn nữa những kỹ năng và khả năng này của người cung ứng dịch vụ ngày càng được hoàn thiện khi họ cung ứng dịch vụ thành công. - Tính không thể phân chia, không thể tách rời khỏi nguồn gốc của nó.
- Tính không ổn định và khó xác định chất lượng. Chất lượng của dịch vụ giao động trong một khoảng rất rộng tùy thuộc và hoàn cảnh tạo ra dịch vụ, người cung ứng, thời gian và địa điểm cung ứng. - Dịch vụ không tạo ra thực thể hàng hóa như sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp nhưng lại tạo ra những dịch vụ cần thiết cho sản xuất công, nông nghiệp. Quá trình sản xuất công, nông nghiệp đều có dịch vụ tham gia.
- Quá trình cung cấp dịch vụ thể hiện quan hệ giữa cung và cầu, dịch vụ có giá trị và giá trị sử dụng, bị tác động bởi quy luật giá trị và quan hệ cung cầu. - Mỗi loại dịch vụ mang lại cho người tiêu dùng một giá trị nào đó. Giá trị của dịch vụ gắn liền với lợi ích mà họ nhận được từ dịch vụ. Trong đó giá trị của dịch vụ được hiểu là mức độ thỏa mãn nhu cầu mong đợi của người tiêu dùng, nó có quan hệ mật thiết với lợi ích tìm kiếm và động cơ mua dịch vụ.
Từ các phân tích trên cho thấy: “Dịch vụ là sản phẩm của lao động, không tồn tại dưới hình thái vật chất, quá trình sản xuất và tiêu thụ diễn ra đồng thời nhằm đáp ứng nhu cầu của sản xuất và tiêu dùng. Dịch vụ hải quan Theo tác giả dịch dịch vụ hải quan bao gồm: khai báo hải quan, làm thủ tục hải quan, thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu, giao nhận kho vận hàng hóa xuất nhập khẩu (xét tới tại kho ngoại quan), tư vấn pháp luật về hải quan. Luan van 6 * Dịch vụ khai báo hải quan Tất cả hàng hóa xuất nhập khẩu đều phải làm thủ tục hải quan để thông quan hàng hóa thì hàng hóa mới được đưa vào thị trường trong nước hay xuất ra thị trường nước ngoài. Hiện nay việc khai báo hải quan có thể do doanh nghiệp xuất nhập khẩu tự đảm nhiệm.Tức là doanh nghiệp cử nhân viên của mình đi khai báo hải quan cho lô hàng xuất khẩu (nhập khẩu) hay làm các thủ tục hải quan có liên quan tới lô hàng để thông quan hàng hóa.
Hay doanh nghiệp có thể thuê các doanh nghiệp chuyên cung cấp các dịch vụ hải quan,thường là các đại lý hải quan,họ sẽ thay mặt doanh nghiệp (gọi tắt là chủ hàng) thực hiện trách nhiệm của người khai hải quan và thực hiện các công việc khác về thủ tục hải quan theo thỏa thuận trong hợp đồng (giữa chủ hàng và đại lý hải quan).Việc kê khai phải đảm bảo đầy đủ, chi tiết về đặc điểm, số lượng, trọng lượng, trị giá, quy cách, phẩm chất và mã số của hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Người xuất khẩu, nhập khẩu phải nộp tờ khai hải quan theo mẫu do Tổng cục Hải quan ban hành. * Thủ tục hải quan Sau khi khai báo hải quan cho lô hàng thì doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần làm thủ tục hải quan cho lô hàng đó.Thủ tục hải quan là các khâu công việc mà người xuất nhập khẩu và cán bộ nhân viên hải quan thực hiện theo đúng qui định của pháp luật về Hải quan đối với hàng hoá, phương tiện vận tải khi xuất khẩu, nhập khẩu hoặc xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh. Luật Hải quan Việt Nam – 2005 điều 16, Khoản 1 qui định trình tự thủ tục Hải quan bao gồm 3 nội dung là: khai báo hải quan, Đưa hàng hoá, phương tiện vận tải đến địa điểm được qui định cho việc kiểm tra thực tế hàng hoá, phương tiện vận tải và nộp thuế hải quan cùng các nghĩa vụ khác theo qui định của pháp luật.Trong quá trình làm thủ tục hải quan,sau khi nhận được thông tin từ trong doanh nghiệp tại khâu khai báo hải quan,thì hải quan sẽ tổ chức phân luồng hàng hóa và thực hiện tổ chức kiểm tra.Hàng hóa sẽ được phân làm 3 luồng: luồng xanh,luồng vàng và luồng đỏ.
Luan van 7 Mức 1: Luồng xanh: miễn kiểm tra chi tiết hồ sơ, miễn kiểm tra thực tế hàng hoá Mức 2: Luồng vàng: Kiểm tra chi tiết hồ sơ, miễn kiểm tra thực tế hàng hoá Mức 3: Luồng đỏ: Kiểm tra chi tiết hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hoá. Sau khi hoàn thành các thủ tục hải quan thì hàng hóa sẽ được thông quan.Để quá trình thông quan được diễn ra thuận lợi,các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần đảm bảo quá trình khai báo hải quan là chính xác.Bởi quá trình khai báo hải quan sẽ ảnh hưởng tới việc phân luồng hàng hóa, nếu hàng hóa rơi vào phân luồng vàng và đỏ thì sẽ rất tốn thời gian và chi phí của doanh nghiệp trong quá trình thông quan cho hàng hóa. * Kho ngoại quan Kho ngoại quan là khu vực kho, bãi được ngăn cách với khu vực xung quanh để tạm lưu giữ, bảo quản hoặc thực hiện các dịch vụ đối với hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ trong nước đưa vào kho theo hợp đồng thuê kho ngoại quan được ký giữa chủ kho ngoại quan và chủ hàng. Kho ngoại quan là kho của hải quan hoặc của tư nhân đặt dưới sự giám sát của hải quan và được dùng để tạm chứa hàng chưa làm thủ tục hải quan và nộp thuế (nếu có).
Tại các kho này, chủ hàng có thể sửa chữa, đóng gói là phân chia lại hàng hóa dưới sự giám sát của hải quan.Khi chủ hàng hoàn thành thủ tục xuất nhập khẩu và nộp thuế (nếu có), hải quan sẽ cấp một chứng từ gọi là giấy phép xuất kho ngoại quan cho phép hàng được rời để chuyển tiếp vào nội địa hoặc tái xuất đi nước ngoài. Các dịch vụ kho ngoại quan được cung cấp cho các đối tượng hàng hóa: Hàng hoá xuất khẩu đã làm xong thủ tục hải quan chờ xuất khẩu. Hàng hoá hết thời hạn tạm nhập phải tái xuất. Hàng hoá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc tái xuất khẩu.
Hàng hoá của chủ hàng nước ngoài chưa ký hợp đồng bán hàng cho doanh nghiệp Việt Nam. Hàng hoá của doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu từ nước ngoài chờ đưa vào thị trường trong nước, chưa phải nộp thuế nhập khẩu. Luan van 8 Hàng hoá từ nước ngoài quá cảnh, lưu kho tại Việt Nam để chờ xuất khẩu sang nước thứ ba. * Dịch vụ tư vấn pháp luật về hải quan Việc làm thủ tục thông quan cho hàng hóa xuất nhập khẩu phải trải qua nhiều công đoạn, và được quy định thông qua luật hải quan cũng như các văn bản, thông tư.do đó nếu doanh nghiệp nào không nắm rõ luật sẽ dẫn tới những sai sót không cần thiết gây nên thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp do quá trình thông quan phải kéo dài.
Bên cạnh đó không phải doanh nghiệp nào cũng có phòng ban chuyên về hoạt động xuất nhập khẩu, do đó không có cán bộ chuyên sâu về nghiệp vụ hải quan. Hiện nay trên thị trường đã có các doanh nghiệp khai thuê hải quan, họ cũng cung cấp cả dịch vụ tư vấn về luật hải quan và các thủ tục liên quan tới thông quan cho hàng hóa. Điều này sẽ giúp cho doanh nghiệp rất nhiều trong việc giải quyết những thắc mắc hay khiếu nại với cơ quan hải quan về vấn đề thuế hay vấn đề thông quan chậm. Tại các Chi cục Hải quan cũng thành lập bộ phận tư vấn về luật hải quan, hay các website để giải thích các vấn đề thắc mắc của doanh nghiệp.