CHƯƠNG I NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CUNG ỨNG DỊCH VỤ CỦA ĐẠI LÝ HẢI QUAN 1. Khái quát chung về dịch vụ hải quan và đại lý cung ứng dịch vụ hải quan 1. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ hải quan 1.1 Khái niệm và phân loại dịch vụ hải quan a) Khái niệm: Theo tác giả dịch vụ hải quan (DVHQ) là dịch vụ mà doanh nghiệp có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuê một đơn vị trung gian (doanh nghiệp khai thuê hải quan) tiến hành các công việc như: khai báo hải quan, làm thủ tục hải quan, giao nhận vận chuyển hàng hóa XNK, tư vấn pháp luật về hải quan. b) Dịch vụ hải quan gồm các loại dịch vụ sau: * Dịch vụ khai báo hải quan:Tất cả hàng hóa xuất nhập khẩu đều phải làm thủ tục hải quan để thông quan hàng hóa thì hàng hóa mới được đưa vào thị trường trong nước hay xuất ra thị trường nước ngoài.
Hiện nay việc khai báo hải quan có thể do doanh nghiệp xuất nhập khẩu tự đảm nhiệm.Tức là doanh nghiệp cử nhân viên của mình đi khai báo hải quan cho lô hàng xuất khẩu, nhập khẩu hay làm các thủ tục hải quan có liên quan tới lô hàng để thông quan hàng hóa. Hay doanh nghiệp có thể thuê các doanh nghiệp chuyên cung cấp các dịch vụ hải quan,thường là các đại lý hải quan (ĐLHQ), họ sẽ thay mặt doanh nghiệp (gọi tắt là chủ hàng) thực hiện trách nhiệm của người khai hải quan và thực hiện các công việc khác về thủ tục hải quan theo thỏa thuận trong hợp đồng (giữa chủ hàng và đại lý hải quan).Việc kê khai phải đảm bảo đầy đủ, chi tiết về đặc điểm, số lượng, trọng lượng, trị giá, quy cách, phẩm chất và mã số của hàng hóa XK, NK. Người xuất khẩu, nhập khẩu phải nộp tờ khai hải quan theo mẫu do Tổng cục Hải quan ban hành. *Thủ tục hải quan:Sau khi khai báo hải quan cho lô hàng thì doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần làm thủ tục hải quan cho lô hàng đó.Thủ tục hải quan là các khâu công việc mà người xuất nhập khẩu và cán bộ nhân viên hải quan thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về Hải quan đối với hàng hoá, phương tiện vận tải khi xuất khẩu, nhập khẩu hoặc xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.
Luan van 8 Luật Hải quan Việt Nam – 2005 điều 16, Khoản 1 qui định trình tự thủ tục Hải quan bao gồm 3 nội dung là: ”Khai báo hải quan, Đưa hàng hoá, phương tiện vận tải đến địa điểm được qui định cho việc kiểm tra thực tế hàng hoá, phương tiện vận tải và nộp thuế hải quan cùng các nghĩa vụ khác theo qui định của pháp luật.Trong quá trình làm thủ tục hải quan,sau khi nhận được thông tin từ trong doanh nghiệp tại khâu khai báo hải quan,thì hải quan sẽ tổ chức phân luồng hàng hóa và thực hiện tổ chức kiểm tra.Hàng hóa sẽ được phân làm 3 luồng:luồng xanh,luồng vàng và luồng đỏ” [5] Mức 1: Luồng xanh: miễn kiểm tra chi tiết hồ sơ, miễn kiểm tra thực tế hàng hoá Mức 2: Luồng vàng: Kiểm tra chi tiết hồ sơ, miễn kiểm tra thực tế hàng hoá Mức 3: Luồng đỏ: Kiểm tra chi tiết hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hoá. Sau khi hoàn thành các thủ tục hải quan thì hàng hóa sẽ được thông quan.Để quá trình thông quan được diễn ra thuận lợi,các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần đảm bảo quá trình khai báo hải quan là chính xác.Bởi quá trình khai báo hải quan sẽ ảnh hưởng tới việc phân luồng hàng hóa,nếu hàng hóa rơi vào phân luồng vàng và đỏ thì sẽ rất tốn thời gian và chi phí của doanh nghiệp trong quá trình thông quan cho hàng hóa. * Dịch vụ giao nhận vận chuyển hàng hóa XNK: Sau khi hàng hóa được thông quan, doanh nghiệp thuê một đơn vị chuyên cung cấp các phương tiện vận chuyển để đến địa điểm lưu kho hàng hóa tại cửa khẩu vận chuyển hàng hóa về giao hàng cho chủ hàng hóa. Dịch vụ giao nhận vận chuyển hàng hóa đóng vai trò rất quan trọng, các đơn vị giao nhận cung cấp dịch vụ tốt sẽ giúp cho doanh nghiệp nhận hàng sớm, đưa hàng vào sản xuất nhanh chóng, kịp thời.
*Tư vấn pháp luật về hải quan:Việc làm thủ tục thông quan cho hàng hóa xuất nhập khẩu phải trải qua nhiều công đoạn, và được quy định thông qua luật hải quan cũng như các văn bản, thông tư.do đó nếu doanh nghiệp nào không nắm rõ luật sẽ dẫn tới những sai sót không cần thiết gây nên thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp do quá trình thông quan phải kéo dài. Bên cạnh đó không phải doanh nghiệp nào cũng có phòng ban chuyên về hoạt động xuất nhập khẩu, do đó không có cán bộ chuyên sâu về nghiệp vụ hải quan. Hiện nay trên thị trường đã có các doanh nghiệp khai Luan van 9 thuê hải quan, họ cũng cung cấp cả dịch vụ tư vấn về luật hải quan và các thủ tục liên quan tới thông quan cho hàng hóa. Điều này sẽ giúp cho doanh nghiệp rất nhiều trong việc giải quyết những thắc mắc hay khiếu nại với cơ quan hải quan về vấn đề thuế hay vấn đề thông quan chậm.
Tại các Chi cục Hải quan cũng thành lập bộ phận tư vấn về luật hải quan, hay các website để giải thích các vấn đề thắc mắc của doanh nghiệp. Hàng năm, Tổng cục Hải quan cũng tổ chức những buổi đàm thoại giữa hải quan và doanh nghiệp nhằm nâng cao sự phối hợp giữa hải quan và doanh nghiệp, bên cạnh đó cũng để trả lời những câu hỏi bức xúc của doanh nghiệp về các thủ tục hải quan hiện hành còn gây những cản trở nào cho doanh nghiệp. Để có thể có những sự thay đổi phù hợp tạo điều kiện thông thoáng, nhanh chóng hơn cho các doanh nghiệp khi làm thủ tục hải quan. Đặc điểm của các dịch vụ hải quan Dịch vụ hải quan tham gia vào quá trình sản xuất nhưng không trực tiếp tạo ra sản phẩm.
Do vậy đặc điểm lớn nhất của dịch vụ hải quan là làm thay đổi chu chuyển lượng hàng hoá mà nó làm thủ tục và vận chuyển trong thời gian và không gian xác định. Dịch vụ hải quan tham gia vào quá trình lưu chuyển hàng hoá, thúc đẩy quá trình giao lưu, phân phối hàng hoá giữa các vùng, các quốc gia. Dịch vụ hải quan tác động đến quá trình sản xuất kinh doanh thông qua giá cước giao nhận hàng hoá, giá dịch vụ làm thủ tục hải quan,. Nếu giá dịch vụ tăng sẽ làm tăng chi phí sản xuất ảnh hưởng đến giá cả hàng hoá.
Trong hoạt động kinh doanh dịch vụ hải quan, giá dịch vụ làm thủ tục hải quan và giá cước phí vận tải (chi phí vận tải) là chỉ tiêu quan trọng. Nó cho phép so sánh lợi thể cạnh tranh, một doanh nghiệp vận tải có giá cước vận chuyển thấp sẽ thu hút được nhiều khách hàng hơn so với các doanh nghiêp khác trong nội bộ ngành. Giữa các doanh nghiệp vận tải, doanh nghiệp nào tận dụng được lợi thế cạnh tranh, tiếp cận thị trường tốt thì hiệu quả sản xuất kinh doanh mang lại sẽ cao hơn doanh nghiệp khác cùng ngành. Trong thời kỳ hiện nay dịch vụ hải quan có một số đặc điểm cơ bản như sau: - Hoạt động dịch vụ hải quan diễn ra trên một phạm vi rộng, phân tán: Đây là một đặc điểm rất dễ nhận thấy bởi vì bất kỳ một hoạt động sản xuất kinh doanh nào cũng cần đến vận tải.
Vận tải chuyển nguyên liệu đầu vào đến nơi sản xuất đồng thời đưa sản phẩm đầu ra tới nơi tiêu thụ. Luan van 10 - Dịch vụ hải quan phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng và thời tiết: + Cơ sở hạ tầng gồm: hệ thống cầu, đường giao thông tác động trực tiếp tới tốc độ, chất lượng vận chuyển trên mặt đất. Nếu chất lượng đường giao thông kém, hệ thống cầu phà không tốt dẫn đến tắc nghẽn sẽ làm giảm tiến độ vận chuyển.Mặt khác, chất lượng đường giao thông kém sẽ ảnh hưởng tới chất lượng hàng hoá được vận chuyển. + Thời tiết là yếu tố tác động mạnh tới vận chuyển bằng đường hàng không, đường biển, đường bộ.
Thời tiết xấu các phương tiện vận tải sẽ không hoạt động được hàng hoá bị ứ đọng không được lưu thông, phân phối trên thị trường. + Hệ thống hải quan điện tử nếu đường truyền không đảm bảo sẽ ảnh hưởng đến tốc độ truyền tờ khai, dẫn đến việc thông quan hàng hóa sẽ chậm. - Việc sử dụng các dịch vụ hải quan giúp cho doanh nghiệp có hàng hóa XNK thực hiện việc XK, NK hàng hóa một cách nhanh chóng, đúng quy định pháp luật. Việc xuất hiện các công ty chuyên làm dịch vụ hải quan giúp giảm chi phí kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời do có tính chuyên môn cao nên hiệu quả công việc tốt hơn, mang lại nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Khái niệm và đặc điểm tổ chức hoạt động của đại lý cung ứng dịch vụ hải quan. Khái niệm và phân loại đại lý hải quan. Đối với nhiều quốc gia cũng như ở Việt Nam, đại lý hải quan là bộ phận quan trọng của quá trình thực hiện thủ tục hải quan cho hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, quá cảnh. Khi đại lý hải quan hoạt động một cách chuyên nghiệp sẽ giúp cho doanh nghiệp XNK tiết kiệm được thời gian, nhân lực và một số chi phí không cần thiết.
Đại lý hải quan thay mặt doanh nghiệp làm việc trực tiếp với công ty vận tải, cơ quan hải quan., làm thủ tục nhận hàng, xuất hàng và một số dịch vụ khác.Trong các dịch vụ này thì các đại lý hải quan quan tâm hàng đầu là dịch vụ khai báo hải quan và làm thủ tục hải quan, bởi việc khai báo và làm thủ tục hải quan muốn đạt được các yêu cầu theo quy định của ngành Hải quan là rất khó, phải trải qua nhiều chương trình đào tạo. Nhân viên đại lý muốn làm tròn vai thì không chỉ có kiến thức thực tế, mà còn phải luôn tự theo dõi, cập nhật các văn bản, các quy định mới nhất về thủ tục hải quan.Đối với các doanh nghiệp có Luan van 11 hoạt động xuất nhập khẩu thường xuyên cũng như không thường xuyên thì việc tìm ra một đại lý hải quan chuyên nghiệp, đáng tin tưởng để hợp tác không phải là điều đơn giản.