MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế thị trƣờng, cạnh tranh đóng vai trò vô cùng quan trọng và đƣợc coi là động lực của sự phát triển của các doanh nghiệp nói riêng và của nền kinh tế nói chung. Trong cùng một thị trƣờng càng có nhiều doanh nghiệp hoạt động thì cạnh tranh càng trở nên gay gắt và phức tạp. Trong khi đó môi trƣờng kinh doanh lại luôn biến động không ngừng, diễn biến phức tạp và đầy rủi ro, từ đó áp lực cạnh tranh càng gay gắt hơn. Do vậy muốn tồn tại và phát triển thì các doanh nghiệp phải tự khẳng định đƣợc năng lực của mình trên thị trƣờng.
Ngành dệt may với tốc độ tăng trƣởng trung bình 14,5%/năm giai đoạn 2008-2013, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trƣởng ngành dệt may lớn nhất thế giới. Năm 2013, dệt may là ngành xuất khẩu lớn thứ 2 cả nƣớc với giá trị đạt 17,95 tỷ USD. Tuy nhiên ngành dệt may nƣớc ta vẫn chƣa mang lại giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị dệt may toàn cầu do chủ yếu sản xuất xuất khẩu gia công theo phƣơng thức CMT. Bên cạnh đó, ngành công nghiệp phụ trợ vẫn chƣa phát triển là một trong những thách thức lớn trong việc khai thác những lợi ích từ các Hiệp định thƣơng mại tự do nhƣ : Hiệp định đối tác kinh tế chiến lƣợc xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP), FTA-EU Việt Nam….
Thị trƣờng trong nƣớc lại đang cạnh tranh với một loạt các ông lớn về may mặc ở nƣớc ngoài : Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan…Trƣớc tình hình đó, việc tập trung vào phát triển thị trƣờng trong nƣớc là một chiến lƣợc dài hạn của nhiều doanh nghiệp may mặc cũng nhƣ chiến lƣợc của toàn ngành. Với hơn 90 triệu dân, thị trƣờng nội địa mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp may mặc nhƣng hầu nhƣ các doanh nghiệp trong nƣớc lại chỉ chú trọng nhiều cho hoạt động xuất khẩu chƣa quan tâm phát triển thị trƣờng nội địa. Tổng công ty May 10 cũng vậy, là một doanh nghiệp trong ngành may mặc, Công ty đang phải đối mặt với nhiều thách thức, phải cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nƣớc nhƣ Tổng công ty May nhà Bè, Tổng công ty Cổ phẩn may Việt Tiến, Công ty cổ phần dệt may đầu tƣ- thƣơng mại Thành Công….và cả các đối thủ 1 cạnh tranh nƣớc ngoài nhƣ Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc… Thêm vào đó để tận dụng đƣợc các cơ hội từ các Hiệp định thƣơng mại tự do, các chính sách của nhà nƣớc…. Tổng công ty May 10 nhất thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.
Nhận thức đƣợc vấn đề trên, tác giả nhận thấy việc nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trƣờng nội địa là việc rất cần thiết đối với Tổng công ty May 10. Do vậy, qua quá trình nghiên cứu hoạt động kinh doanh của Tổng công ty May 10 tác giả đã chọn đề tài : « Nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 tại thị trường nội địa » làm đề tài luận văn thạc sỹ cho mình với câu hỏi nghiên cứu : - Đánh giá các nhân tố bên ngoài tác động đến năng lực cạnh tranh của Tổng công ty - Xây dựng các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh trong doanh nghiệp ? - Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 ? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục đích nghiên cứu : Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty may 10 tại thị trƣờng nội địa. - Nhiệm vụ nghiên cứu : + Đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của Tổng công ty + Thực trạng năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 + Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 tại thị trƣờng nội địa.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu : Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 gắn với sản phẩm may mặc. - Phạm vi nghiên cứu : + Không gian : Tại Tổng công ty May 10 với sản phẩm may mặc ở thị trƣờng nội địa và một số doanh nghiệp khác trong ngành may mặc. 2 + Thời gian : Trong giai đoạn từ năm 2012- 2014 4. Những dự kiến đóng góp của luận văn nghiên cứu Với mong muốn góp một phần nhỏ bé vào việc giúp sản phẩm may mặc của Tổng công ty May 10 nói riêng và các doanh nghiệp may mặc Việt Nam nói chung khẳng định và làm chủ thị trƣờng trong nƣớc trƣớc sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của hàng hóa nhập ngoại, luận văn đã thực hiện đƣợc một số nội dung sau: Thứ nhất: Tổng quan các công trình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ở các doanh nghiệp nói chung và ở doanh nghiệp may mặc nói riêng.
Thứ hai: Hệ thống hóa lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh; trong đó phân tích các nhân tố ảnh hƣởng và các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng thời chỉ ra đƣợc sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh đối với doanh nghiệp. Thứ ba: Phân tích và đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 tại thị trƣờng nội địa, xác định những thành tựu, khó khăn hạn chế và nguyên nhân trong quá trình kinh doanh tại thị trƣờng nội địa. Thứ tư: Luận văn đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh tại Tổng công ty May 10 tại thị trƣờng nội địa. Đồng thời luận văn cũng đƣa ra một số kiến nghị với nhà nƣớc, tập đoàn dệt may và hiệp hội dệt may.
Bố cục và kết cấu của luận văn Ngoài phần mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn đƣợc chia làm 4 chƣơng cụ thể nhƣ sau : - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lí luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh. - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. - Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 tại thị trƣờng nội địa. - Chƣơng 4 : Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty May 10 tại thị trƣờng nội địa.
3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CẠNH TRANH, NĂNG LỰC CẠNH TRANH 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.1 Luận án tiến sỹ - Phương hướng và các biện pháp chủ yếu nhằm phát triển ngành công nghiệp dệt may trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở Việt Nam của Dƣơng Đình Giám (tại trƣờng Đại học kinh tế quốc dân), năm 2001. Luận án đã làm rõ đi sâu vào vai trò, vị trí của công nghiệp dệt may, các nhân tố ảnh hƣởng, các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển ngành công nghiệp dệt may và kinh nghiệm của một số nƣớc về phát triển ngành công nghiệp dệt may. Luận văn cũng đã khái quát quá trình hình thành và phát triển ngành công nghiệp dệt may, đánh giá tổng quát những thách thức, cơ hội cho sự phát triển công nghiệp dệt may. Trong đó chú trọng phân tích khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong xu thế hộ nhập kinh tế khu vực và thế giới hiện nay.
Trên cơ sở đó tác giả đã chỉ ra phƣơng hƣớng và đƣa ra các phƣơng pháp chủ yếu nhằm phát triển ngành công nghiệp đệt may trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Việt Nam. Tuy nhiên do luận văn này tác giả viết từ năm 2001, cho đến nay đã hơn 10 năm, tình hình kinh tế chính trị đã có nhiều thay đổi, nƣớc ta đã gia nhập WTO, tham gia nhiều hiệp định thƣơng mại tự do mới nên những giải pháp mà tác giả đƣa ra không còn phù hợp. Đồng thời luận văn cũng chƣa đề cập và phân tích nhiều đến năng lực cạnh tranh của ngành may mặc cũng nhƣ năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp dệt may. - Giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh hàng may mặc của Việt Nam trên thị trường EU của Nguyễn Anh Tuấn (trường đại học kinh tế quốc dân), năm 2006.
Luận án từ những lý luận về khả năng cạnh tranh của hàng may mặc tác giả đã vận dụng để đƣa ra nhƣng tiêu chí cơ bản cho việc đánh giá khả năng cạnh tranh của hàng may mặc trên thị trƣờng EU ở cấp sản phẩm. Những tiêu chí mà tác giả lựa chọn là phù hợp với điều kiện thực tiễn ở Việt Nam là cơ sở để đánh giá, phân tích khả năng cạnh tranh hàng may mặc của Việt Nam trên thị trƣờng EU. Bên cạnh đó với hệ thống số liệu, tƣ liệu khá phong phú, có nguồn gốc rõ ràng, có độ tin cậy cao, 4 luận án đã phân tích đánh giá một cách khách quan, khoa học về thị trƣờng may mặc EU và khả năng cạnh tranh của may mặc Việt Nam trên thị trƣờng EU. Nhƣng luận án lại chƣa đƣa ra đƣợc những dự báo thay đổi về lợi thế cạnh tranh của Việt Nam khi trở thành thành viên của WT, đồng thời luận án chỉ phân tích khả năng cạnh tranh của sản phẩm may mặc chứ chƣa đi vào phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp may mặc.
- Giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng công nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế (nghiên cứu điển hình ngành dệt may) của Hồ Tuấn (trường đại học kinh tế quốc dân) năm 2009. Luận án đã nghiên cứu một cánh toàn diện, sâu sắc cả về lý luận với thực trạng tăng trƣởng công nghiệp Việt Nam đặc biệt là tăng trƣởng của ngành dệt may. + Trong chƣơng 1 tác giả đề cập đến các vấn đề về tăng trƣởng và chất lƣợng tăng trƣởng. Trong chƣơng này tác giả đã đƣa ra những đánh giá về tăng trƣởng và chất lƣợng tăng trƣởng, các nhân tố tác động đến tăng trƣởng, chất lƣợng tăng trƣởng, vai trò của nhà nƣớc đối với tăng trƣởng và bài học kinh nghiệm của một số nƣớc về thúc đẩy tăng trƣởng trong mối tƣơng quan với yêu cầu nâng cao chất lƣợng tăng trƣởng.
+ Trong chƣơng 2, tác giả đã nêu bật nội dung quan trọng đó là chất lƣợng tăng trƣởng công nghiệp Việt Nam với điển hình ngành dệt may. Chƣơng 2 chủ yếu nghiên cứu về tổng quan công nghiệp Việt Nam, quá trình phát triển và hiện trạng ngành dệt may Việt Nam, chất lƣợng tăng trƣởng và các nhân tố tác động đến chất lƣợng tăng trƣởng ngành dệt may.