Luận văn thạc sĩ về chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh ngành vi mạch bán dẫn tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn ở thành phố hồ chí, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Đức Huy
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Công Khải
• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh ngành vi mạch tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu và vấn đề chính sách
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Nguồn dữ liệu và thông tin của nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, KHUNG PHÂN TÍCH VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Khung phân tích của nghiên cứu
• 2.3. Các bài học kinh nghiệm phát triển ngành vi mạch
• 2.3.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.3.2. Kinh nghiệm của Nhật Bản
• 2.3.3. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: NĂNG LỰC CẠNH TRANH HIỆN TẠI CỦA CỤM NGÀNH CÔNG NGHIỆP VI MẠCH BÁN DẪN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Những điều kiện nhân tố đầu vào
• 3.1.1. Tài nguyên con người
• 3.1.2. Tài nguyên vốn
• 3.1.3. Cơ sở hạ tầng khoa học
• 3.2. Những điều kiện cầu
• 3.2.1. Thị trường nội địa
• 3.2.2. Nhu cầu nội địa khắt khe và khả năng đáp ứng nhu cầu chuyên biệt hóa
• 3.3. Môi trường chính sách giúp phát huy chiến lược kinh doanh và cạnh tranh
• 3.3.1. Môi trường chính sách
• 3.3.2. Cạnh tranh trong sản xuất vi mạch
• 3.4. Các ngành công nghiệp hỗ trợ và có liên quan
• 3.4.1. Công nghiệp hỗ trợ
• 3.4.2. Các ngành liên quan
• 3.5. Tổng hợp phân tích
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VÀ HẠN CHẾ
• 4.1. Các khuyến nghị chính sách
• 4.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh ngành vi mạch tại TP

Ngành vi mạch tại TP.HCM đang trong giai đoạn phát triển sơ khai nhưng có tiềm năng lớn. Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức nghiên cứu, ngành này có thể trở thành một trong những trụ cột của nền kinh tế thành phố. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, cần phải đánh giá các yếu tố hiện tại và tìm ra giải pháp phù hợp.

1.1. Bối cảnh phát triển ngành vi mạch tại TP.HCM

Ngành vi mạch tại TP.HCM bắt đầu hình thành từ những năm 2010 với sự ra đời của các trung tâm nghiên cứu và đào tạo. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Intel đã tạo ra động lực cho sự phát triển của ngành này.

1.2. Tầm quan trọng của ngành vi mạch trong nền kinh tế

Ngành vi mạch không chỉ đóng góp vào doanh thu mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy sự đổi mới công nghệ. Đây là ngành có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngành vi mạch

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành vi mạch tại TP.HCM đang đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ sở hạ tầng chưa phát triển và sự cạnh tranh từ các quốc gia khác đang gây khó khăn cho sự phát triển của ngành.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Ngành vi mạch cần một lực lượng lao động có trình độ cao, nhưng hiện tại, nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu. Việc đào tạo và phát triển nhân lực là rất cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.2. Cơ sở hạ tầng chưa phát triển

Cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ tại TP.HCM còn yếu, điều này ảnh hưởng đến khả năng nghiên cứu và phát triển của ngành vi mạch. Cần có đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng để hỗ trợ ngành này.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành vi mạch

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc hợp tác với các trường đại học, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, cũng như thu hút đầu tư nước ngoài là những giải pháp quan trọng.

3.1. Hợp tác với các trường đại học

Hợp tác với các trường đại học sẽ giúp ngành vi mạch tiếp cận được nguồn nhân lực chất lượng cao và các nghiên cứu mới nhất. Điều này cũng giúp tạo ra các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

3.2. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển là cần thiết để tạo ra các sản phẩm vi mạch chất lượng cao. Cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành vi mạch

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong ngành vi mạch đã cho thấy những kết quả khả quan. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất đã giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí.

4.1. Các sản phẩm vi mạch tiêu biểu

Một số sản phẩm vi mạch tiêu biểu đã được phát triển tại TP.HCM, góp phần nâng cao vị thế của ngành vi mạch trong khu vực. Những sản phẩm này không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn có khả năng xuất khẩu.

4.2. Kết quả từ các dự án nghiên cứu

Các dự án nghiên cứu trong ngành vi mạch đã mang lại nhiều kết quả tích cực, từ việc cải tiến công nghệ đến việc phát triển sản phẩm mới. Những kết quả này cần được nhân rộng để thúc đẩy sự phát triển của ngành.

V. Kết luận và tương lai của ngành vi mạch tại TP

Ngành vi mạch tại TP.HCM có nhiều tiềm năng để phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Cần có các chính sách và giải pháp đồng bộ để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn cho ngành vi mạch

Tầm nhìn cho ngành vi mạch tại TP.HCM là trở thành trung tâm sản xuất và nghiên cứu vi mạch hàng đầu trong khu vực. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực từ cả chính phủ và doanh nghiệp.

5.2. Các chính sách hỗ trợ cần thiết

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để thúc đẩy sự phát triển của ngành vi mạch, bao gồm các chính sách về thuế, đầu tư và đào tạo nhân lực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn toàn cầu đã phát triển vượt bậc với doanh thu đạt 305,6 tỷ USD năm 2013, đóng vai trò then chốt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông và y tế. Tại Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là địa phương tiên phong phát triển cụm ngành vi mạch bán dẫn, tuy nhiên cụm ngành này vẫn đang trong giai đoạn sơ khai với nhiều thách thức về nguồn lực và cơ sở hạ tầng. Luận văn tập trung đánh giá năng lực cạnh tranh hiện tại của cụm ngành vi mạch bán dẫn tại TP.HCM, xác định các điểm yếu và tiềm năng, từ đó đề xuất các chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn 2013-2020.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: (i) đánh giá năng lực cạnh tranh hiện tại của cụm ngành vi mạch bán dẫn TP.HCM, (ii) đề xuất các khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào TP.HCM, dựa trên dữ liệu thu thập từ các nguồn thứ cấp, ý kiến chuyên gia và bài học kinh nghiệm quốc tế. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết định chính sách phát triển ngành vi mạch bán dẫn, góp phần thúc đẩy sự phát triển công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng mô hình kim cương của Michael Porter làm khung phân tích năng lực cạnh tranh cụm ngành. Mô hình này bao gồm bốn nhân tố chính: (1) Điều kiện nhân tố đầu vào (tài nguyên con người, tài nguyên vốn, cơ sở hạ tầng khoa học), (2) Điều kiện cầu (thị trường nội địa, nhu cầu nội địa khắt khe và chuyên biệt hóa), (3) Môi trường chính sách và cạnh tranh (môi trường đầu tư, cạnh tranh trong sản xuất), và (4) Các ngành công nghiệp hỗ trợ và có liên quan (nhà cung cấp nội địa, ngành liên quan).

Ngoài ra, luận văn tham khảo các bài học kinh nghiệm phát triển ngành vi mạch bán dẫn từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, nhằm rút ra các chiến lược phù hợp với điều kiện Việt Nam. Các khái niệm chuyên ngành như thiết kế vi mạch, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ 180/130nm, và mô hình phát triển công nghiệp công nghệ cao cũng được áp dụng để phân tích sâu sắc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính dựa trên phân tích dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính thức, tài liệu khoa học, và các bài báo uy tín trong nước và quốc tế. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm khoảng 18 đơn vị hoạt động trong ngành vi mạch bán dẫn tại Việt Nam, trong đó 11 đơn vị tập trung tại TP.HCM. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các nguồn dữ liệu có tính đại diện và độ tin cậy cao.

Quy trình nghiên cứu gồm bốn bước: (1) Tổng quan khung phân tích và bài học kinh nghiệm quốc tế, (2) Phỏng vấn chuyên gia PGS.TS Lê Hoài Quốc để thu thập ý kiến chuyên môn, (3) Đánh giá năng lực cạnh tranh cụm ngành theo mô hình kim cương, (4) Tổng hợp kết quả và đề xuất chính sách. Thời gian nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2013-2014, phù hợp với giai đoạn phát triển công nghiệp vi mạch tại TP.HCM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn nhân lực thiếu hụt về số lượng: ICDREC chỉ đào tạo khoảng 105 kỹ sư thiết kế vi mạch mỗi năm, trong khi nhu cầu của hai công ty lớn như Renesas và Applied Micro tại TP.HCM lên tới 300 người/năm. Dự báo đến năm 2020, nhu cầu nhân lực ngành vi mạch tại TP.HCM sẽ đạt khoảng 2.100 người, trong khi nguồn cung vẫn còn hạn chế.

2. Nguồn tài nguyên vốn chủ yếu là ngân sách hạn hẹp: Ngân sách đầu tư phát triển công nghiệp vi mạch TP.HCM dự kiến khoảng 7.506 tỷ đồng, chiếm 41,7% tổng ngân sách đầu tư phát triển năm 2011. Tuy nhiên, việc phân bổ vốn còn phụ thuộc kế hoạch chung hàng năm, thiếu tính linh hoạt và chủ động.

3. Cơ sở hạ tầng khoa học còn mỏng: TP.HCM hiện chỉ có hai đơn vị nghiên cứu chính là ICDREC và Trung tâm Nghiên cứu Triển khai của KCNC. Nhà máy sản xuất vi mạch dự kiến sử dụng công nghệ 180/130nm với công suất 1,8 tỷ sản phẩm/năm, nhưng có nguy cơ lỗi thời và khó cạnh tranh với các quốc gia phát triển.

4. Thiếu tính cạnh tranh giữa các doanh nghiệp: Trong 11 đơn vị vi mạch tại TP.HCM, chỉ có Intel sản xuất vi mạch nhưng chủ yếu là kiểm định và đóng gói. Các doanh nghiệp còn lại chủ yếu nghiên cứu thiết kế, chưa có cạnh tranh quyết liệt. Việc thu hút nhà đầu tư nước ngoài còn hạn chế, chỉ có Intel là nhà đầu tư lớn.

5. Công nghiệp hỗ trợ còn yếu: Các doanh nghiệp cung ứng nội địa chưa đáp ứng được yêu cầu khắt khe của các nhà sản xuất lớn như Intel. Đa số là doanh nghiệp nhỏ và vừa với hạn chế về vốn, công nghệ, quản lý và năng lực hội nhập quốc tế. Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành vi mạch tại TP.HCM còn nhiều khó khăn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các điểm yếu trên xuất phát từ nguồn lực hạn chế về nhân lực, vốn và cơ sở hạ tầng khoa học. So với các quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, TP.HCM còn thiếu quy mô đầu tư và chiến lược phát triển đồng bộ. Ví dụ, Trung Quốc đã thu hút các tập đoàn đa quốc gia nhờ chính sách giá thuê đất thấp và nhân công rẻ, đồng thời đầu tư mạnh cho cơ sở hạ tầng cứng. Nhật Bản thành công nhờ kế hoạch VL Project với sự hợp tác giữa các công ty lớn và đầu tư ngân sách quốc gia. Hàn Quốc tập trung vào nghiên cứu ứng dụng và hợp tác giữa doanh nghiệp và nhà nước.

Việc thiếu cạnh tranh nội bộ giữa các doanh nghiệp vi mạch tại TP.HCM làm giảm động lực đổi mới và nâng cao chất lượng sản phẩm. Cơ sở hạ tầng khoa học mỏng và nguồn vốn hạn chế khiến việc phát triển công nghệ sản xuất vi mạch gặp nhiều khó khăn, dễ bị tụt hậu so với thế giới. Công nghiệp hỗ trợ yếu kém làm tăng chi phí và giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm nội địa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tốc độ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp ngành liên quan, bảng phân tích nguồn nhân lực và vốn đầu tư, cũng như sơ đồ mô hình kim cương thể hiện điểm mạnh và điểm yếu cụm ngành vi mạch TP.HCM.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực: ICDREC cần tăng cường hợp tác với các trường đại học trong nước, gắn kết nội dung đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp. Mở rộng hợp tác quốc tế với các cơ sở đào tạo uy tín, hiện đại, nhằm đào tạo kỹ sư thiết kế vi mạch đạt chuẩn quốc tế. Đặc biệt chú trọng đào tạo nhân lực tham gia trực tiếp sản xuất vi mạch. Thời gian thực hiện: 2015-2020.

2. Xây dựng kế hoạch sử dụng nguồn vốn cụ thể và linh hoạt: TP.HCM cần có chiến lược phân bổ vốn đầu tư phát triển vi mạch rõ ràng cho từng nội dung chương trình phát triển công nghiệp vi mạch giai đoạn 2013-2020, đảm bảo sử dụng vốn đúng lúc, đúng chỗ, tăng hiệu quả đầu tư. Chủ thể thực hiện: UBND TP.HCM, Sở Kế hoạch và Đầu tư.

3. Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng khoa học: Đầu tư cho các tổ chức nghiên cứu như ICDREC, Trung tâm Nghiên cứu Triển khai KCNC và Đại học Quốc gia TP.HCM với các đề tài nghiên cứu ứng dụng thực tiễn, phục vụ nhu cầu doanh nghiệp. Nhà máy sản xuất vi mạch nên đầu tư công nghệ vừa phải, phát triển dần theo hướng tự thiết kế và nghiên cứu trong nước. Thời gian: 2015-2020.

4. Thu hút nhà đầu tư vi mạch bán dẫn hàng đầu thế giới: Tạo môi trường sống và kinh doanh thuận lợi, minh bạch, cạnh tranh để thu hút các nhà đầu tư lớn, gia tăng tính cạnh tranh nội bộ. Lắng nghe và tiếp thu ý kiến đóng góp chính sách từ doanh nghiệp. Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong tiêu thụ sản phẩm vi mạch nội địa giai đoạn đầu. Chủ thể: UBND TP.HCM, Ban Quản lý KCNC.

5. Phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành vi mạch: Thu hút nhà đầu tư công nghiệp hỗ trợ nước ngoài với cam kết nội địa hóa sản xuất sau một thời gian nhất định. Đối xử bình đẳng giữa doanh nghiệp vi mạch và doanh nghiệp hỗ trợ. Liên kết ngành vi mạch với các ngành liên quan qua nghiên cứu ứng dụng dựa trên nhu cầu thực tế. Thời gian: 2015-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và phân tích thực tiễn giúp xây dựng chính sách phát triển ngành vi mạch bán dẫn phù hợp với điều kiện Việt Nam, đặc biệt tại TP.HCM.

2. Các doanh nghiệp hoạt động trong ngành vi mạch và công nghiệp hỗ trợ: Tham khảo để hiểu rõ năng lực cạnh tranh hiện tại, các điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội phát triển, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh và hợp tác hiệu quả.

3. Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu: Cung cấp thông tin về nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng khoa học và các đề tài nghiên cứu ứng dụng thực tiễn, giúp định hướng phát triển chương trình đào tạo và nghiên cứu.

4. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Giúp đánh giá tiềm năng và thách thức của cụm ngành vi mạch bán dẫn tại TP.HCM, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp, đồng thời hiểu rõ các chính sách hỗ trợ và môi trường kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh cụm ngành vi mạch bán dẫn TP.HCM hiện ra sao?
   Cụm ngành đang ở giai đoạn sơ khai với nhiều điểm yếu như thiếu hụt nguồn nhân lực, vốn đầu tư hạn chế, cơ sở hạ tầng khoa học mỏng và thiếu cạnh tranh nội bộ. Tuy nhiên, có tiềm năng về nhu cầu thị trường nội địa và nguồn nhân lực chất lượng cao với mức lương thấp.

2. Tại sao nguồn nhân lực ngành vi mạch lại thiếu hụt?
   Do số lượng kỹ sư thiết kế vi mạch đào tạo hàng năm chưa đáp ứng nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp, đồng thời thiếu nhân lực tham gia trực tiếp sản xuất vi mạch. Việc đào tạo còn hạn chế về quy mô và chất lượng.

3. Nguồn vốn phát triển ngành vi mạch chủ yếu đến từ đâu?
   Chủ yếu là nguồn vốn ngân sách TP.HCM với dự toán khoảng 7.506 tỷ đồng cho giai đoạn 2013-2020. Việc phân bổ vốn còn phụ thuộc kế hoạch chung hàng năm, thiếu tính linh hoạt và chưa thu hút nhiều vốn FDI vào ngành.

4. Công nghiệp hỗ trợ ngành vi mạch tại TP.HCM hiện thế nào?
   Còn rất yếu, các doanh nghiệp cung ứng nội địa chưa đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật và quản lý của các nhà sản xuất lớn. Đa số là doanh nghiệp nhỏ và vừa với hạn chế về vốn, công nghệ và năng lực quản lý.

5. Các bài học kinh nghiệm quốc tế có thể áp dụng cho TP.HCM ra sao?
   Có thể học hỏi chiến lược phát triển đồng bộ, đầu tư cơ sở hạ tầng khoa học, đào tạo nhân lực chất lượng cao và thu hút đầu tư nước ngoài từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, cần điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế và nguồn lực của TP.HCM.

Kết luận

• Cụm ngành vi mạch bán dẫn TP.HCM có tiềm năng phát triển nhờ nguồn nhân lực chất lượng cao và thị trường nội địa tiềm năng, nhưng đang ở giai đoạn sơ khai với nhiều điểm yếu về nhân lực, vốn, cơ sở hạ tầng và công nghiệp hỗ trợ.
• Mô hình kim cương của Michael Porter giúp phân tích toàn diện các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh cụm ngành.
• Các bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc cung cấp hướng đi chiến lược phù hợp cho TP.HCM.
• Khuyến nghị chính sách tập trung vào nâng cao đào tạo nhân lực, sử dụng vốn hiệu quả, đầu tư cơ sở hạ tầng khoa học, thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp hỗ trợ.
• Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời nghiên cứu sâu hơn để hoàn thiện chính sách phát triển cụm ngành vi mạch bán dẫn tại TP.HCM.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các khuyến nghị nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của cụm ngành vi mạch bán dẫn TP.HCM, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong lĩnh vực công nghệ cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH _______________ NGUYỄN ĐỨC HUY CHÍNH SÁCH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH CÔNG NGHIỆP VI MẠCH BÁN DẪN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH _______________ CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT NGUYỄN ĐỨC HUY CHÍNH SÁCH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH CÔNG NGHIỆP VI MẠCH BÁN DẪN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: Chính Sách Công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. ĐINH CÔNG KHẢI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 7 năm 2014 Tác giả Nguyễn Đức Huy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy Đinh Công Khải và toàn thể các thầy cô thuộc Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, những người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn. Kế đến, tôi xin cảm ơn tất cả những thầy cô làm việc tại Phòng Lab, Thư viện cũng như các phòng, ban khác của nhà trường vì những sự hỗ trợ, giúp đỡ và chỉ dẫn tận tình dành cho tôi. Tiếp theo, tôi chân thành cảm ơn các anh, chị, em học viên của chương trình Fulbright đã cho tôi những tháng ngày vô cùng tươi đẹp dưới mái trường này, đặc biệt là tập thể lớp MPP5. Sau nữa, tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị đồng nghiệp và Lãnh đạo cơ quan Ban Quản lý Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tham gia trọn vẹn khóa học này. Cuối cùng, tôi đặc biệt cảm ơn gia đình đã động viên, ủng hộ tôi trong suốt thời gian học tập tại trường. Xin chân thành cảm ơn. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 7 năm 2014 Tác giả Nguyễn Đức Huy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii TÓM TẮT Ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn hình thành từ những năm cuối thập niên 50 của thế kỷ 20, chỉ tính riêng năm 2013 thì doanh thu ngành này đạt 305,6 tỷ USD. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên phát triển cụm ngành vi mạch bán dẫn ở Việt Nam, hiện tại thì cụm ngành này đang ở giai đoạn sơ khai, do đó luận văn đặt ra mục tiêu làm rõ và cải thiện các điểm yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành này trong tương lai. Luận văn sử dụng khung phân tích mô hình kim cương để nghiên cứu mục tiêu trên. Kết quả cho thấy các điểm yếu cần cải thiện lần lượt là (i) nguồn nhân lực thiếu hụt về số lượng, (ii) nguồn tài nguyên vốn chủ yếu là nguồn vốn ngân sách hạn hẹp, (iii) cơ sở hạ tầng khoa học còn mỏng, (iv) thiếu tính cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, (v) công nghiệp hỗ trợ ngành vi mạch bán dẫn hiện còn yếu. Để nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành này trong tương lai, ICDREC cần mở rộng hợp tác với các trường đại học trong nước với nội dung đào tạo gắn với nhu cầu từ doanh nghiệp, mở rộng hợp tác đào tạo với nước ngoài, chọn lựa các cơ sở đào tạo nước ngoài có uy tín cao, có cơ sở vật chất hiện đại và có nguồn giảng viên có chất lượng, cũng cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực tham gia trực tiếp vào sản xuất vi mạch bán dẫn. Thành phố nên có kế hoạch sử dụng nguồn tài nguyên vốn cụ thể cho từng nội dung của chương trình phát triển vi mạch để giúp cho việc sử dụng vốn luôn được đúng lúc đúng chỗ. Thành phố cần đầu tư thêm cho các tổ chức nghiên cứu như ICDREC, Trung tâm Nghiên cứu Triển khai của KCNC và Đại học Quốc gia TP.HCM với những đề tài đặt hàng mang tính thực tiễn cao từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và xã hội. Nhà máy sản xuất vi mạch trong KCNC nên đầu tư theo hướng sản xuất theo chính thiết kế của mình, lựa chọn mua công nghệ ban đầu theo ý kiến tham vấn của chuyên gia hàng đầu, rồi dần phát triển cao hơn bằng hoạt động nghiên cứu trong nước. Thành phố cần thu hút thêm các nhà đầu tư vi mạch bán dẫn hàng đầu thế giới để gia tăng tính cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong cụm ngành, quan tâm hơn đến việc góp ý chính sách phát triển vi mạch từ doanh nghiệp, và phải giữ vai trò chủ yếu trong việc tiêu thụ các sản phẩm vi mạch bán dẫn nội địa trong giai đoạn đầu. Thành phố cần ưu tiên phát triển công nghiệp hỗ trợ cho ngành vi mạch bán dẫn, liên kết ngành vi mạch với các ngành có liên quan bằng cách đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng sản phẩm vi mạch dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp từ các ngành liên quan. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC . iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ VÀ HỘP . vii DANH MỤC PHỤ LỤC .viii CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN.1 Bối cảnh nghiên cứu và vấn đề chính sách.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu .4 Nguồn dữ liệu và thông tin của nghiên cứu .5 Cấu trúc của luận văn . 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT, KHUNG PHÂN TÍCH VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM .2 Khung phân tích của nghiên cứu .3 Các bài học kinh nghiệm phát triển ngành vi mạch .1 Kinh nghiệm của Trung Quốc .2 Kinh nghiệm của Nhật Bản .3 Kinh nghiệm của Hàn Quốc . 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] v CHƯƠNG 3 NĂNG LỰC CẠNH TRANH HIỆN TẠI CỦA CỤM NGÀNH CÔNG NGHIỆP VI MẠCH BÁN DẪN Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH .1 Những điều kiện nhân tố đầu vào .1 Tài nguyên con người .2 Tài nguyên vốn .3 Cơ sở hạ tầng khoa học .2 Những điều kiện cầu .1 Thị trường nội địa .2 Nhu cầu nội địa khắt khe và khả năng đáp ứng nhu cầu chuyên biệt hóa .3 Môi trường chính sách giúp phát huy chiến lược kinh doanh và cạnh tranh .1 Môi trường chính sách .2 Cạnh tranh trong sản xuất vi mạch .4 Các ngành công nghiệp hỗ trợ và có liên quan .1 Công nghiệp hỗ trợ .2 Các ngành liên quan .5 Tổng hợp phân tích . 28 CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH VÀ HẠN CHẾ .2 Các khuyến nghị chính sách .3 Hạn chế của đề tài . 34 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 40 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên Tiếng Anh Tên Tiếng Việt ICDREC Vietnam National University - Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Integrated Circuit Design Research Thiết kế Vi mạch - Đại học Quốc gia and Education Center Thành phố Hồ Chí Minh KCNC Saigon Hi-tech Park Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh TP.HCM Ho Chi Minh City Thành phố Hồ Chí Minh UBNDTP Ho Chi Minh People’s Commitee Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ VÀ HỘP Bảng 2.1 Doanh thu của các cường quốc vi mạch bán dẫn theo thời gian ………….1 Tổng hợp kết quả chỉ số PCI của TP.HCM giai đoạn 2007 – 2013 ……….1 Mô hình kim cương của Michael Porter ………………………………….2 Thị trường bán dẫn toàn cầu phân theo vùng, 2003 – 2011 ……………….3 So sánh tốc độ tăng trưởng thị trường bán dẫn giữa Trung Quốc và thế giới 41 theo quý, 2007 – 2011 ……………………………………………………………….4 Năng lực sản xuất sản phẩm điện tử của Trung Quốc và thị phần trên thế 42 giới, 2008 – 2011 …………………………………………………………………….1 Mức lương trung vị phân theo nhóm đơn vị sử dụng lao động có tính học 42 thuật/phi học thuật và theo nhóm thu nhập quốc gia ……………………………….2 Mức lương trung vị phân theo khu vực …………………………………….3 Các đề án trong Chương trình phát triển vi mạch TP.4 Kết quả 10 chỉ số thành phần PCI giai đoạn 2011 – 2013 ………………… 43 Hình 3.5 Phân bổ các đơn vị hoạt động trong ngành vi mạch bán dẫn ở Việt Nam … 44 Hình 3.6 Tốc độ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp thuộc các ngành có liên quan 28 đến vi mạch bán dẫn, giai đoạn 2008 – 2011 (so với năm 2005) …………………….7 Kết quả đánh giá năng lực cạnh tranh cụm ngành vi mạch tại TP.HCM 30 theo mô hình kim cương .8 Sơ đồ cụm ngành vi mạch tại TP.1 Thông tin về GS.TS Đặng Lương Mô 40 Hộp 1.2 Một số điều kiện tiền đề để phát triển cụm ngành 40 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viii DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1. Các hình và hộp ………………………………………………. Phỏng vấn PGS.TS Lê Hoài Quốc ………………………………. Request for Information of Intel ……………………. 48 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 Bối cảnh nghiên cứu và vấn đề chính sách Ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn (hay còn gọi là ngành vi mạch bán dẫn) bắt đầu hình thành từ những năm cuối thập niên 50 của thế kỷ trước với sự kiện Jack S. Kilby trình làng sản phẩm vi mạch bán dẫn hoàn chỉnh đầu tiên đến các nhà quản lý của Texas Instruments vào ngày 12/9/1958 tại Hoa Kỳ, và đã mở ra trang mới cho sự phát triển của ngành công nghiệp điện tử với doanh thu ngành trong thập niên đầu của thế kỷ 21 đạt khoảng 1.500 tỷ USD so với 29 tỷ USD vào năm 1961, bởi lý do vi mạch có mặt trong hầu hết các sản phẩm điện tử ở mọi lĩnh vực từ khám phá không gian cho đến công nghệ thông tin, viễn thông, . và thậm chí cả y tế1. Thêm vào đó, ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn giúp gia tăng sức mạnh của quốc gia2, chỉ tính riêng năm 2013 thì doanh số toàn cầu của ngành đã đạt mức 305,6 tỷ USD3, và Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc là những quốc gia nắm giữ thứ hạng hàng đầu thế giới trong ngành vi mạch hiện nay4. Tại Việt Nam, chuyên gia Đặng Lương Mô (xem Hộp 1.