Nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch tỉnh lào cai, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hương
• Người hướng dẫn: Gs.Dapice
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NĂNG LỰC CẠNH TRANH NỀN TẢNG CỦA LÀO CAI
• 2.1. Khung phân tích các nhân tố quyết định NLCT
• 2.2. Nhóm nhân tố lợi thế tự nhiên
• 2.2.1. Vị trí địa lý
• 2.2.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 2.3. NLCT ở cấp độ địa phương
• 2.3.1. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật
• 2.3.2. Cơ sở hạ tầng xã hội
• 2.3.3. Chính sách tài khóa, tín dụng và cơ cấu thu chi ngân sách
• 2.4. NLCT ở cấp độ doanh nghiệp
• 2.4.1. Môi trường kinh doanh
• 2.4.2. Trình độ phát triển cụm ngành
• 2.4.3. Độ tinh vi của doanh nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ HÌNH THÀNH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CỤM NGÀNH DU LỊCH TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Lý thuyết về cụm ngành
• 3.2. Sự hình thành cụm ngành du lịch tại Lào Cai
• 3.3. Các điều kiện về nhân tố đầu vào
• 3.3.1. Nguồn tài nguyên du lịch
• 3.3.2. Nguồn nhân lực
• 3.3.3. Cơ sở hạ tầng du lịch
• 3.3.4. Hạ tầng về giáo dục
• 3.4. Bối cảnh cho chiến lược và cạnh tranh trong ngành du lịch
• 3.5. Các điều kiện cầu
• 3.5.1. Nhu cầu của du khách
• 3.5.2. Đánh giá chất lượng dịch vụ du lịch
• 3.6. Các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan
• 3.6.1. Các thể chế hỗ trợ
• 3.6.2. Dịch vụ hỗ trợ liên quan
• 3.7. Cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 4.1. Kết luận
• 4.2. Khuyến nghị chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch Lào Cai

Lào Cai, một tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, nổi bật với tài nguyên thiên nhiên phong phú và nền văn hóa đa dạng, đang hướng tới việc phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch Lào Cai. Việc phân tích năng lực cạnh tranh hiện tại sẽ giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đề xuất các chiến lược phát triển hiệu quả.

1.1. Tình hình du lịch Lào Cai hiện nay

Du lịch Lào Cai đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua, với lượng khách du lịch tăng đều hàng năm. Tuy nhiên, lượng khách quốc tế đang có xu hướng giảm, điều này đặt ra thách thức lớn cho ngành du lịch địa phương.

1.2. Tầm quan trọng của năng lực cạnh tranh du lịch

Năng lực cạnh tranh du lịch không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn quyết định sự phát triển bền vững của ngành. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ giúp Lào Cai thu hút nhiều khách du lịch hơn, đặc biệt là khách quốc tế có khả năng chi trả cao.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch Lào Cai

Mặc dù Lào Cai có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch. Các vấn đề như cơ sở hạ tầng yếu kém, chất lượng dịch vụ không đồng đều và ô nhiễm môi trường đang cản trở sự phát triển của ngành du lịch.

2.1. Cơ sở hạ tầng du lịch chưa phát triển

Hệ thống giao thông, khách sạn và các dịch vụ hỗ trợ du lịch còn hạn chế, ảnh hưởng đến trải nghiệm của du khách. Cần có đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách du lịch.

2.2. Chất lượng dịch vụ không đồng đều

Nhiều cơ sở dịch vụ du lịch chưa đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế, dẫn đến sự không hài lòng của du khách. Việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là cần thiết để cải thiện tình hình này.

III. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch Lào Cai

Để nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch, Lào Cai cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm phát triển nguồn nhân lực, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường quảng bá du lịch.

3.1. Phát triển nguồn nhân lực du lịch

Đào tạo và nâng cao kỹ năng cho đội ngũ nhân viên trong ngành du lịch là rất quan trọng. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng du lịch

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, khách sạn và các dịch vụ hỗ trợ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho du khách. Cần có kế hoạch phát triển hạ tầng đồng bộ và hiện đại.

3.3. Tăng cường quảng bá du lịch Lào Cai

Sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để quảng bá hình ảnh du lịch Lào Cai. Các chiến dịch marketing cần nhấn mạnh vào các điểm mạnh và tiềm năng của tỉnh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về du lịch Lào Cai

Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh du lịch Lào Cai đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhiều khách du lịch hơn.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện chất lượng dịch vụ và cơ sở hạ tầng đã có tác động tích cực đến sự hài lòng của du khách. Điều này cho thấy rằng các giải pháp cần thiết đang đi đúng hướng.

4.2. Các mô hình thành công trong phát triển du lịch

Một số mô hình phát triển du lịch bền vững đã được áp dụng thành công tại các địa phương khác. Lào Cai có thể học hỏi và áp dụng những mô hình này để nâng cao năng lực cạnh tranh.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho du lịch Lào Cai

Nâng cao năng lực cạnh tranh du lịch Lào Cai là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ giúp tỉnh phát triển bền vững và thu hút nhiều khách du lịch hơn trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho du lịch Lào Cai

Lào Cai cần xác định rõ tầm nhìn và chiến lược phát triển du lịch bền vững, nhằm thu hút khách du lịch quốc tế và nâng cao giá trị kinh tế từ ngành du lịch.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để thúc đẩy phát triển du lịch, bao gồm các chính sách về đầu tư, đào tạo và quảng bá du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2006 - 2014, ngành du lịch tỉnh Lào Cai đạt tốc độ tăng trưởng ấn tượng với lượng khách tăng bình quân 12%/năm và doanh thu tăng trưởng xấp xỉ 35%/năm. Đến năm 2014, toàn tỉnh đã đón 1.470.000 lượt khách, mang lại tổng doanh thu hơn 1.600 tỷ đồng, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương. Tuy nhiên, đằng sau sự bùng nổ về số lượng là sự suy giảm đáng lo ngại về chất lượng tăng trưởng: tỷ trọng du khách quốc tế – phân khúc chi tiêu cao với mức bình quân 110 USD/ngày theo số liệu của Tổng cục Thống kê – đang chững lại ở mức 500.000 lượt và suy giảm tỷ trọng tương đối so với khách nội địa (vốn chỉ chi tiêu bình quân khoảng 974.000 đồng/ngày).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hiện tượng phát triển quá nóng của mô hình du lịch đại chúng đang gây áp lực nghiêm trọng lên hệ thống cơ sở hạ tầng, làm ô nhiễm môi trường tự nhiên và đe dọa làm mai một bản sắc văn hóa độc đáo của 25 dân tộc thiểu số tại địa phương. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể nhằm phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch Lào Cai, xác định các nút thắt cản trở sự phát triển bền vững và đề xuất hệ thống giải pháp chính sách công đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch trên địa bàn tỉnh Lào Cai, trọng tâm là địa bàn Sa Pa, Bắc Hà và thành phố Lào Cai trong khung thời gian từ năm 2005 đến năm 2014. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc tối ưu hóa năng suất sử dụng nguồn lực và gia tăng giá trị kinh tế dài hạn cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết Cụm ngành (Cluster Theory) và mô hình Kim cương (Diamond Model) của Michael Porter (1990), được hiệu chỉnh theo khung phân tích năng lực cạnh tranh cấp địa phương của các chuyên gia kinh tế tại Việt Nam. Năng lực cạnh tranh được định nghĩa cốt lõi dựa trên năng suất sử dụng các nguồn lực đầu vào như vốn, lao động và tài nguyên thiên nhiên nhằm tạo ra giá trị gia tăng bền vững. Mô hình Kim cương phân tích 4 trụ cột tác động qua lại lẫn nhau: Điều kiện các nhân tố sản xuất; Điều kiện về cầu; Các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan; Bối cảnh chiến lược và cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp các khái niệm học thuật then chốt:

• Cụm ngành du lịch: Sự tập hợp không gian địa lý của các doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, ăn uống, đơn vị vận tải, cơ quan quản lý và các tổ chức bổ trợ cùng tương tác.
• Du lịch bền vững: Mô hình phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến tài nguyên của thế hệ tương lai theo định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO).
• Du lịch đại chúng: Hiện tượng lượng khách tăng trưởng vượt sức chứa của điểm đến, tiềm ẩn rủi ro phá hủy hệ sinh thái.
• Du lịch sinh thái cộng đồng: Loại hình du lịch do người dân bản địa tổ chức, gắn kết bảo tồn 543.982 ha rừng lâm nghiệp (chiếm 68% diện tích tự nhiên tỉnh) với việc tạo sinh kế cho cộng đồng 25 dân tộc thiểu số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả dựa trên dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Lào Cai giai đoạn 2005 - 2013, báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai, chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) do VCCI công bố và dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Sử dụng kết quả điều tra xã hội học từ Dự án EU (Dự án Phát triển Du lịch có Trách nhiệm với Môi trường và Xã hội) thực hiện năm 2014 tại Sa Pa với quy mô cỡ mẫu N = 559 du khách (gồm 279 khách quốc tế và 280 khách nội địa). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 5 địa điểm du lịch trọng điểm (Núi Hàm Rồng, Bản Cát Cát, Chợ phiên Sa Pa, Nhà thờ Đá, Ga Lào Cai) qua 2 đợt khảo sát vào tháng 3-4/2014 và tháng 7-8/2014.
• Phỏng vấn sâu chuyên gia: Tác giả tiến hành phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai, lãnh đạo Công ty Du lịch Bình Minh International Travel và Công ty Du lịch Sapa Ethnic Travel.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm đối chiếu toàn diện giữa khung lý thuyết kinh tế học cụm ngành với thực trạng vận hành vi mô của doanh nghiệp và cảm nhận thực tế của du khách, từ đó đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của luận điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tồn tại sự phân hóa rõ rệt trong hành vi tiêu dùng và đánh giá chất lượng giữa hai nhóm du khách. Kết quả khảo sát 559 du khách cho thấy 94% khách quốc tế và 92% khách nội địa đến Lào Cai vì mục đích nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, 80,53% khách quốc tế lựa chọn đi bộ thám hiểm (trekking) và 69,6% sử dụng dịch vụ hướng dẫn viên, trong khi chỉ có 21% khách nội địa thuê hướng dẫn viên và có tới 42,7% chuộng dịch vụ mát-xa, chăm sóc sức khỏe. Khách quốc tế đánh giá yếu tố phong cảnh thiên nhiên ở mức 88,5% và bầu không khí ở mức 67,7%, cao hơn đáng kể so với mức đánh giá tương ứng 65% và 48,9% của khách nội địa.

Thứ hai, nguồn nhân lực du lịch vừa thiếu hụt về số lượng vừa yếu kém về kỹ năng chuyên môn. Năm 2013, toàn tỉnh có 8.150 lao động du lịch chính thức nhưng chỉ có 200 hướng dẫn viên và 120 hướng dẫn viên được cấp thẻ quốc tế. Tỉnh có 200 thuyết minh viên bản địa người dân tộc thiểu số am hiểu văn hóa và giỏi ngoại ngữ giao tiếp nhưng lại vướng rào cản pháp lý vì chưa đạt trình độ học vấn từ bậc đại học theo quy định.

Thứ ba, cơ sở hạ tầng dịch vụ phụ trợ và hạ tầng xã hội còn nhiều bất cập. Toàn tỉnh có 450 cơ sở lưu trú với 5.400 phòng, nhưng chỉ có 80 cơ sở đạt tiêu chuẩn 1 - 4 sao (với 1.650 phòng), phần lớn cơ sở còn lại mang tính tự phát. Hiện tượng quá tải diễn ra nghiêm trọng vào các dịp cao điểm: dịp nghỉ lễ 30/4/2015, Sa Pa đón trên 60.000 lượt khách khiến các tuyến đường Fansipan – Cầu Mây – Mường Hoa tê liệt hoàn toàn.

Thứ tư, độ tinh vi của doanh nghiệp trong cụm ngành ở mức thấp. Trong số 1.198 doanh nghiệp đăng ký tại Lào Cai, có tới 79,5% đơn vị có quy mô dưới 50 lao động và 70% có mức vốn dưới 10 tỷ đồng. Các công ty lữ hành chủ yếu cạnh tranh bằng cách hạ giá tour thay vì nâng cao chất lượng dịch vụ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ việc cấu trúc cụm ngành chưa hoàn chỉnh và thiếu các cơ chế điều phối thị trường hiệu quả. Nhu cầu của lượng lớn khách nội địa đại chúng vốn có mức độ khắt khe thấp đã vô tình dung dưỡng cho các dịch vụ kém chất lượng, làm giảm động lực đổi mới sáng tạo của các cơ sở kinh doanh.

Để làm rõ các phát hiện, dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa qua bảng so sánh hành vi tiêu dùng giữa hai nhóm du khách và sơ đồ ma trận mô hình Kim cương cụm ngành. Biểu đồ diễn biến chỉ số PCI của Lào Cai (tụt từ vị trí quán quân năm 2010 xuống hạng 17/63 tỉnh thành vào năm 2013) phản ánh trực tiếp sự suy giảm về tính minh bạch và chi phí thời gian của môi trường kinh doanh địa phương, giải thích tại sao năng lực liên kết chuỗi giá trị du lịch còn rời rạc.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho cụm ngành du lịch Lào Cai theo hướng bền vững, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Quy hoạch và kiểm soát sức chứa điểm đến: Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai cần khẩn trương thiết lập trần giới hạn sức chứa tại đô thị Sa Pa và Vườn quốc gia Hoàng Liên trong giai đoạn 2015 - 2017. Kiểm soát chặt chẽ các dự án hạ tầng quy mô lớn (như tổ hợp cáp treo Fansipan 4.400 tỷ đồng) nhằm giữ vững tỷ lệ che phủ rừng 68% và bảo toàn cảnh quan nguyên sơ.
• Đổi mới cơ chế đào tạo và chuẩn hóa nguồn nhân lực: Sở Du lịch phối hợp với Trường Cao đẳng Cộng đồng Lào Cai triển khai đề án bồi dưỡng kỹ năng nghề cho 500 lao động bản địa từ năm 2015 đến 2018. Kiến nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cơ chế đặc thù cấp thẻ thuyết minh viên chuyên nghiệp cho người dân tộc thiểu số, hướng tới mục tiêu 60% lao động du lịch qua đào tạo và bổ sung 150 hướng dẫn viên quốc tế đạt chuẩn.
• Đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công ích: Sở Giao thông Vận tải và chính quyền huyện Sa Pa cần tập trung hoàn thiện 03 bãi đỗ xe trung chuyển công cộng ngoại vi thị trấn Sa Pa, nâng cấp các tuyến đường kết nối liên xã Tả Van, Tả Phìn và xây dựng mạng lưới nhà vệ sinh đạt chuẩn trước năm 2018; mục tiêu nâng tỷ lệ hài lòng về vệ sinh môi trường của du khách lên trên 85%.
• Xây dựng thương hiệu và liên kết chuỗi giá trị sản phẩm: Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai chủ trì bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho thổ cẩm và dược liệu bản địa, đồng thời đẩy mạnh liên kết thực chất trong tuyến vòng cung 8 tỉnh Tây Bắc giai đoạn 2016 - 2020; hướng tới mục tiêu tăng thời gian lưu trú bình quân của du khách từ 1,8 ngày lên 2,5 ngày.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách du lịch: Sở Du lịch, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lào Cai và các tỉnh trung du miền núi phía Bắc có thể ứng dụng khung phân tích để điều chỉnh quy hoạch tổng thể, ban hành tiêu chuẩn quản lý điểm đến và điều tiết dòng khách hợp lý.
• Lãnh đạo doanh nghiệp lữ hành, khách sạn và dịch vụ du lịch: Giám đốc và nhà quản lý doanh nghiệp có thể khai thác bộ dữ liệu khảo sát 559 mẫu du khách để tái định vị sản phẩm, thiết kế các tour trải nghiệm văn hóa chuyên biệt và tối ưu hóa chính sách giá.
• Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị phát triển quốc tế: Các tổ chức như EU, SNV, AFD có thêm cơ sở khoa học thực chứng để xây dựng các dự án tài trợ phát triển du lịch có trách nhiệm và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng dân tộc thiểu số.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Chính sách công, Kinh tế phát triển và Quản trị dịch vụ du lịch có thể tham khảo phương pháp ứng dụng mô hình Kim cương Porter trong đánh giá cụm ngành kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao lượng khách du lịch quốc tế đến Lào Cai có xu hướng chững lại dù hạ tầng giao thông kết nối đã được nâng cấp? Khách quốc tế đòi hỏi cao về tính nguyên bản văn hóa và cảnh quan thiên nhiên hoang sơ. Sự bùng nổ của du lịch đại chúng cùng với tình trạng bê tông hóa đô thị, đeo bám bán hàng rong và ô nhiễm môi trường đã làm suy giảm nghiêm trọng sức hút của Sa Pa đối với nhóm du khách chi tiêu cao này.

Mô hình Kim cương của Michael Porter chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất của du lịch Lào Cai là gì? Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở trụ cột các ngành hỗ trợ liên quan và bối cảnh cạnh tranh doanh nghiệp. Hệ thống dịch vụ bổ trợ còn manh mún, thiếu bãi đỗ xe và khu giải trí công cộng; phần lớn trong số 1.198 doanh nghiệp có quy mô nhỏ, chủ yếu cạnh tranh giảm giá thay vì liên kết nâng cao chất lượng.

Luận văn đề xuất hướng giải quyết nào cho bài toán thiếu hướng dẫn viên du lịch người bản địa? Tác giả đề xuất tỉnh áp dụng cơ chế đặc thù: công nhận và cấp chứng chỉ hành nghề thuyết minh viên địa phương cho người dân tộc thiểu số giỏi ngoại ngữ và am hiểu tập quán, đồng thời mở các lớp chuẩn hóa kiến thức nghiệp vụ ngắn hạn thay vì áp đặt cứng nhắc tiêu chí bằng cấp đại học.

Tuyến cao tốc Hà Nội - Lào Cai tạo ra những tác động hai mặt nào đến năng lực cạnh tranh của tỉnh? Tuyến cao tốc dài 245 km rút ngắn thời gian di chuyển từ 8 giờ xuống còn 4 giờ, tạo đòn bẩy tăng trưởng lượng khách kỷ lục (vượt 60.000 khách vào dịp nghỉ lễ 30/4/2015). Tuy nhiên, trục giao thông này cũng gây áp lực quá tải hạ tầng đô thị cục bộ và làm gia tăng đột biến tình trạng tắc nghẽn giao thông.

Làm thế nào để dung hòa giữa tăng trưởng doanh thu ngắn hạn và bảo tồn bản sắc của 25 dân tộc thiểu số? Chính quyền cần chuyển dịch chiến lược từ khai thác số lượng sang tối ưu hóa giá trị gia tăng thông qua phát triển du lịch sinh thái cộng đồng. Lợi ích kinh tế từ vé tham quan và dịch vụ lưu trú tại gia (homestay) phải được tái phân phối trực tiếp cho người dân bản địa để họ chủ động gìn giữ di sản.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai thông qua việc vận dụng mô hình Kim cương của Michael Porter.
• Nghiên cứu chỉ rõ nghịch lý giữa mức tăng trưởng lượng khách 12%/năm với sự suy giảm thị phần của nhóm khách quốc tế có mức chi tiêu cao (110 USD/ngày).
• Xác định 3 rào cản nội tại then chốt gồm: nguồn nhân lực thiếu chuẩn hóa, cơ sở hạ tầng quá tải cục bộ và năng lực liên kết chuỗi giá trị của 1.198 doanh nghiệp còn yếu kém.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm khuyến nghị chính sách công khả thi, gắn liền với các chỉ số mục tiêu và trách nhiệm cụ thể của từng sở, ban, ngành địa phương.
• Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng tin cậy từ 559 phiếu điều tra du khách phục vụ công tác hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là xây dựng luận cứ khoa học khẳng định năng lực cạnh tranh du lịch phải bắt nguồn từ năng suất và chất lượng dịch vụ thay vì số lượng khách thuần túy. Lộ trình hành động giai đoạn 2015 - 2020 cần ưu tiên giải tỏa các nút thắt hạ tầng giao thông nội tỉnh, nâng chuẩn chất lượng cơ sở lưu trú và thể chế hóa quy chế đào tạo nghề cho đồng bào dân tộc. Các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp hãy ứng dụng ngay các phát hiện của công trình nghiên cứu này vào thực tiễn điều hành nhằm xây dựng Lào Cai trở thành trung tâm du lịch sinh thái di sản bền vững mang tầm vóc quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---------------------------- NGUYỄN THANH HƯƠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH DU LỊCH TỈNH LÀO CAI LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. HỒ CHÍ MINH - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---------------------------- NGUYỄN THANH HƯƠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH DU LỊCH TỈNH LÀO CAI LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS.DAPICE NGUYỄN XUÂN THÀNH TP.

HỒ CHÍ MINH - Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan Luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Tác giả luận văn Nguyễn Thanh Hƣơng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn đến quý Thầy Cô ở Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã tận tình truyền đạt kiến thức, tạo môi trƣờng, điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng nhƣ thực hiện luận văn này.

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn GS. Dapice và Thầy Nguyễn Xuân Thành đã tận tình hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn đến bộ phận thƣ viện cũng nhƣ các anh chị nhân viên của Chƣơng trình đã nhiệt tình giúp đỡ để tôi hoàn thành tốt bài luận văn của mình. Tôi xin chân thành cảm ơn các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đã hợp tác chia sẻ thông tin, cung cấp cho tôi nguồn tài liệu hữu ích và giúp tôi có thể hoàn thành đƣợc đề tài nghiên cứu.

Tôi cũng xin gửi lời tri ân sâu sắc đến gia đình và những ngƣời bạn đã động viên, hỗ trợ tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, làm việc và hoàn thành luận văn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Lào Cai là một tỉnh vùng cao tây bắc, có tài nguyên thiên nhiên phong phú và nền văn hóa đa dạng thuận lợi cho phát triển du lịch. Du lịch Lào Cai có tốc độ tăng trƣởng tốt, đã và đang đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, trong khi tổng lƣợng khách và khách nội địa đến Lào Cai tăng trƣởng đều qua các năm thì lƣợng khách quốc tế (khách có khả năng chi trả cao)1 đang chững lại, thậm chí tỉ trọng khách quốc tế trên tổng lƣợng khách có xu hƣớng giảm đi.

Vấn đề du lịch Lào Cai gặp phải là du lịch đại chúng phát triển mạnh mang lại nguồn thu tức thời cho tỉnh nhƣng môi trƣờng, bản sắc văn hóa bị ảnh hƣởng, chất lƣợng dịch vụ không đảm bảo khi năng lực địa phƣơng chƣa đáp ứng đƣợc sẽ tác động tiêu cực đến nguồn khách doanh thu cao. Điều này chắc chắn sẽ ảnh hƣởng đến sự phát triển bền vững của ngành du lịch. Lào Cai cần đánh giá lại tiềm năng du lịch của tỉnh, lựa chọn chiến lƣợc phát triển cho ngành “mũi nhọn” kinh tế. Câu hỏi nghiên cứu đƣợc đặt ra là (i) Năng lực cạnh tranh (NLCT) của cụm ngành du lịch Lào Cai hiện nay nhƣ thế nào? (ii) Nhà nƣớc cần có chính sách gì để nâng cao NLCT cụm ngành du lịch tỉnh? Đề tài tập trung phân tích NLCT của cụm ngành du lịch Lào Cai, sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính dựa trên mô hình đánh giá NLCT của Michael Porter để xác định những bất cập và đề xuất giải pháp phát triển đồng bộ, nâng cao NLCT của cụm ngành du lịch.

Qua nghiên cứu, những vấn đề Lào Cai gặp phải trong phát triển cụm ngành du lịch là (i) nguồn nhân lực du lịch yếu và thiếu; (ii) cơ sở hạ tầng, các ngành hỗ trợ phát triển chƣa tƣơng xứng và sự quá tải dịch vụ khi lƣợng khách tăng nhanh; (iii) ô nhiễm môi trƣờng và khó bảo tồn tính độc đáo, bản sắc văn hóa và cảnh quan thiên nhiên (điểm thu hút khách quốc tế) của các điểm du lịch. Để nâng cao NLCT của cụm ngành du lịch tỉnh, Lào Cai cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp theo các nhóm gợi ý chính sách về (i) chiến lƣợc và quy hoạch phát triển du lịch; (ii) phát triển nguồn nhân lực; (iii) phát triển cơ sở hạ tầng và (iv) các chính sách liên quan đến thị trƣờng. Từ khóa: NLCT, cụm ngành du lịch, Lào Cai 1 Theo Kết quả điều tra chi tiêu của khách du lịch năm 2013 (Tổng cục thống kê): Chi tiêu bình quân 1 ngày khách du lịch nƣớc ngoài tại Lào Cai là 110 USD trong khi đó khách nội địa là 974. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. vi MỘT SỐ THUẬT NGỮ VÀ KHÁI NIỆM. vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. ix DANH MỤC CÁC HỘP. x DANH MỤC PHỤ LỤC. xi CHƢƠNG 1.

1 GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .1 Bối cảnh nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .6 Cấu trúc của nghiên cứu. 5 NĂNG LỰC CẠNH TRANH NỀN TẢNG CỦA LÀO CAI .1 Khung phân tích các nhân tố quyết định NLCT .2 Nhóm nhân tố lợi thế tự nhiên .1 Vị trí địa lý.2 Tài nguyên thiên nhiên .3 Quy mô địa phƣơng .3 NLCT ở cấp độ địa phƣơng .1 Cơ sở hạ tầng kỹ thuật .2 Cơ sở hạ tầng xã hội. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Chính sách tài khóa, tín dụng và cơ cấu thu chi ngân sách .4 NLCT ở cấp độ doanh nghiệp .1 Môi trƣờng kinh doanh .2 Trình độ phát triển cụm ngành .3 Độ tinh vi của doanh nghiệp. 18 SỰ HÌNH THÀNH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CỤM NGÀNH DU LỊCH TỈNH LÀO CAI .1 Lý thuyết về cụm ngành .2 Sự hình thành cụm ngành du lịch tại Lào Cai .3 Các điều kiện về nhân tố đầu vào.1 Nguồn tài nguyên du lịch .2 Nguồn nhân lực .3 Cơ sở hạ tầng du lịch .4 Hạ tầng về giáo dục .4 Bối cảnh cho chiến lƣợc và cạnh tranh trong ngành du lịch .5 Các điều kiện cầu .1 Nhu cầu của du khách.2 Đánh giá chất lƣợng dịch vụ du lịch .6 Các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .1 Các thể chế hỗ trợ .2 Dịch vụ hỗ trợ liên quan .7 Cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai.

42 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH .2 Khuyến nghị chính sách. 43 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vi- DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt DLSTCĐ : Du lịch sinh thái cộng đồng GDP : Gross Domestic Product Tổng sản phẩm nội địa LQ : Location Quotient Thƣơng số vị trí NLCT : Năng lực cạnh tranh ODA : Official Development Assistance Hỗ trợ phát triển chính thức PCI : The Provincial Competitiveness Chỉ số NLCT cấp tỉnh Index VHTTDL : Văn hóa thể thao du lịch LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- MỘT SỐ THUẬT NGỮ VÀ KHÁI NIỆM Du lịch bền vững (Substainable Tourism) là du lịch đáp ứng đƣợc các nhu cầu hiện tại của khách du lịch và ngƣời dân bản địa trong khi vẫn bảo vệ và tăng cƣờng cơ hội cho tƣơng lai (Tổ chức du lịch thế giới WTO) Du lịch đại chúng (Mass Tourism) là hiện tƣợng xẩy ra khi một điểm đến phát triển quá nóng, số lƣợng khách đông thậm chí vƣợt quá sức chứa của điểm đến. Du lịch đại chúng không đƣợc lập kế hoạch cẩn thận cho việc nâng cao công tác bảo tồn hoặc giáo dục, không mang lại những lợi ích cho cộng đồng địa phƣơng và có thể phá hủy nhanh chóng các môi trƣờng nhạy cảm, làm thay đổi văn hóa và các nguồn lợi mà chúng phụ thuộc vào.

Du lịch sinh thái cộng đồng (Ecotourism) là loại hình du lịch do cộng đồng tổ chức, dựa vào thiên nhiên và văn hoá địa phƣơng với mục tiêu bảo vệ môi trƣờng. Du lịch sinh thái cộng đồng (DLSTCĐ) đề cao quyền làm chủ, chú ý phân bổ lợi ích rộng rãi và nâng cao chất lƣợng cuộc sống cho cộng đồng. Với khách du lịch, DLSTCĐ tạo cơ hội tìm hiểu, nâng cao nhận thức về môi trƣờng và giao lƣu văn hoá, trải nghiệm cuộc sống hàng ngày của cộng đồng. DLSTCĐ chính là nét tinh túy của du lịch sinh thái và du lịch bền vững, nhấn mạnh vào cả ba yếu tố là môi trƣờng, du lịch và cộng đồng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -viii- DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1: Doanh thu, lƣợt khách du lịch tỉnh Lào Cai từ năm 2006 - 2014 .2: Số lƣợng và tỉ trọng khách quốc tế đến Lào Cai trong giai đoạn 2006 - 2014 .1: Khung phân tích NLCT địa phƣơng .2: Bản đồ tỉnh Lào Cai .3: Cơ cấu chi ngân sách Lào Cai từ 2010-2013 .4: Thu chi ngân sách địa phƣơng tại Lào Cai từ 2010-2013.5: Chỉ số PCI của Lào Cai .6: Chỉ số thành phần PCI của Lào Cai .7: Hiện trạng và xu hƣớng phát triển các cụm ngành Lào Cai .8: Thƣơng số vị trí các ngành của Lào Cai .1: Mô hình kim cƣơng .2: Số lao động trong ngành du lịch tỉnh Lào Cai từ năm 2006 - 2013.3: Mục đích chuyến đi của khách đến Sapa .4: Dịch vụ du lịch khách đã sử dụng ở Sapa.5: Sở thích của du khách .6: Nguồn thông tin của du khách .7: Mô hình kim cƣơng cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai .8: Sơ đồ cụm ngành du lịch tỉnh Lào Cai. 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ix- DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Cơ cấu chi thƣờng xuyên ngân sách tỉnh Lào Cai 2010-1013 .2: Đánh giá các nhân tố quyết định NLCT tỉnh Lào Cai .1: Tình hình thu hút đầu tƣ du lịch tại Lào Cai .2: Số lƣợng cơ sở lƣu trú ở Lào Cai từ năm 2006 -2013. 34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -x- DANH MỤC CÁC HỘP Hộp 1: Trình độ thuyết minh viên. 24 Hộp 2: Dự án quần thể công trình du lịch văn hoá dịch vụ cáp treo, vui chơi giải trí, khách sạn Fansipan, huyện Sapa, tỉnh Lào Cai .