Häc viÖn ChÝnh trÞ quèc gia Hå ChÝ Minh on ch¨n ch¨n thong sY Hç trî n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ luËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ hµ néi - 2014 Häc viÖn ChÝnh trÞ quèc gia Hå ChÝ Minh on ch¨n ch¨n thong sY Hç trî n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ Chuyªn ngµnh : Qu¶n lý kinh tÕ M· sè : 62 34 01 01 luËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ Ngêi híng dÉn khoa häc: 1. trÇn ®×nh thiªn 2. nguyÔn quèc th¸i hµ néi - 2014 Lêi CAM §OAN T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, tµi liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc vµ cha tõng ®îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c.
T¸c gi¶ luËn ¸n On Ch¨n Ch¨n Thong Sy Môc Lôc Më ®Çu 1 Ch¬ng 1. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi 4 1. Nh÷ng nghiªn cøu níc ngoµi 4 1. Nh÷ng nghiªn cøu ë Lµo 26 Ch¬ng 2.
lý luËn vµ kinh nghiÖm quèc tÕ vÒ hç trî n©ng 30 cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 2. Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c¹nh tranh vµ n¨ng lùc c¹nh tranh cña 30 doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 2. Néi dung, nh©n tè ¶nh hëng vµ sù cÇn thiÕt hç trî n¨ng lùc 44 c¹nh tranh cña doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 2. Kinh nghiÖm cña mét sè níc vÒ viÖc hç trî n©ng cao n¨ng lùc 79 c¹nh tranh cña doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ vµ bµi häc kinh nghiÖm cho Lµo Ch¬ng 3.
Thùc tr¹ng n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh 95 nghiÖp Lµo vµ vai trß hç trî cña nhµ níc trong viÖc n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 3. Tæng quan vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi vµ t×nh h×nh ho¹t 95 ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp lµo 3. Thùc tr¹ng hç trî n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp 128 Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 3. §¸nh gi¸ vai trß cña nhµ níc trong viÖc hç trî n©ng cao 135 n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo Ch¬ng 4.
ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p t¨ng cêng hç trî 147 n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 4. Bèi c¶nh vµ ph¬ng híng hç trî ®Ó n©ng cao n¨ng lùc 147 c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 4. Nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m t¨ng cêng hç trî vµ n©ng 158 cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo KÕt luËn 172 Danh môc c«ng tr×nh c«ng bè cña t¸c gi¶ 174 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 175 Phô lôc 186 Danh môc ch÷ viÕt t¾t ADB : Ng©n hµng ph¸t triÓn Ch©u ¸ AEC : Céng ®ång kinh tÕ ASEAN AFTA : Khu vùc th¬ng m¹i tù do ASEAN ASEAN : HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ Bath : B¹t (§ång tiÒn cña Th¸i Lan) CEPT : Ch¬ng tr×nh thuÕ quan u ®·i cã hiÖu lùc chung CHDCN : Céng hoµ d©n chñ nh©n d©n D DN : Doanh nghiÖp EU : Liªn minh ch©u ¢u FDI : §Çu t trùc tiÕp níc ngoµi FPI : §Çu t gi¸n tiÕp níc ngoµi GDP : Tæng s¶n phÈm quèc néi GMS : TiÓu vïng s«ng Mªk«ng IMF : Quü tiÒn tÖ quèc tÕ KIP : §ång tiÒn cña Lµo NIEs : C¸c nÒn kinh tÕ míi c«ng nghiÖp ho¸ OECD : Tæ chøc hîp t¸c vµ ph¸t triÓn kinh tÕ USD : §ång ®« la Mü WEF : DiÔn ®µn kinh tÕ thÕ giíi WTO : Tæ chøc th¬ng m¹i thÕ giíi XHCN : X· héi chñ nghÜa Danh môc c¸c h×nh H×nh 1.1: M« h×nh khèi kim c¬ng cña M.2: C¸c lùc lîng ®iÒu khiÓn cuéc c¹nh tranh ngµnh 21 H×nh 2.1: C¹nh tranh kh«ng hoµn h¶o 35 H×nh 2.2: M« h×nh chuçi gi¸ trÞ cña M.3: M« h×nh cña Abell x¸c ®Þnh ph¹m vi kinh doanh cña doanh nghiÖp 55 H×nh 3.1: Nguån thu cña Nhµ níc giai ®o¹n n¨m 2000 - 2010 101 H×nh 3.2: Tû gi¸ hèi ®o¸i ®ång tiÒn kÝp (2006 - 2010) 102 H×nh 3.3: Tû lÖ sè dù ¸n theo c¬ cÊu ngµnh 104 H×nh 3.4: ThÞ trêng xuÊt khÈu chÝnh n¨m 2000 – 2010 106 H×nh 3.5: Tû lÖ nghÌo cña Lµo tõ n¨m: 1993 ®Õn 2008 111 H×nh 3.6: GDP b×nh qu©n ®Çu ngêi n¨m 2000 - 2010 112 H×nh 3.7: Sè lîng doanh nghiÖp t¨ng trong tõng giai ®o¹n 116 H×nh 3.8: C¬ cÊu doanh nghiÖp chia theo ngµnh 117 H×nh 3.9: Sè lîng doanh nghiÖp chia theo sè lao ®éng 118 H×nh 3.10: C¬ cÊu doanh nghiÖp chia theo doanh thu trung b×nh/th¸ng 119 H×nh 3.11: C¬ cÊu doanh nghiÖp chia theo Vïng 120 H×nh 4. M« h×nh chiÕn lîc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp 168 Danh môc c¸c b¶ng B¶ng 2.1: C¸c nguån lùc vµ kh¶ n¨ng cña doanh nghiÖp 49 B¶ng 2.2: Nh÷ng ph¬ng ph¸p t¸i c¬ cÊu nî vµ lÜnh vùc ¸p dông ë Hµn Quèc 88 B¶ng 2.3: So s¸nh chØ sè c¹nh tranh toµn cÇu n¨m 2013-2014 cña Lµo víi ViÖt Nam, Th¸i Lan, Hµn Quèc vµ Campuchia 92 B¶ng 3.1: GDP trung b×nh ®Çu ngêi (kÕ ho¹ch vµ thùc hiÖn) 99 B¶ng 3.2: Tû lÖ lao ®éng theo ngµnh 101 B¶ng 3.3: §Çu t trong níc vµ níc ngoµi (2006 - 2010) 103 B¶ng 3.4: C¬ cÊu xuÊt khÈu theo s¶n phÈm (2005 - 2009) 105 B¶ng 3.5: C¬ cÊu nhËp khÈu theo s¶n phÈm 107 B¶ng 3.6: Sè kh¸ch du lÞch vµo Lµo giai ®o¹n 2006-2010 108 B¶ng 3.7: Sù ph¸t triÓn d©n sè cña Lµo 109 B¶ng 3.8: ChØ sè HDI cña Lµo vµ thÕ giíi 110 B¶ng 3.9: Mét sè chØ sè kinh tÕ vµ d©n sè Lµo giai ®o¹n n¨m 2000-2010 114 B¶ng 3.10: Tr×nh ®é v¨n ho¸ cña chñ doanh nghiÖp 126 B¶ng 3.11: So s¸nh ChØ sè m«i trêng kinh doanh thuËn lîi cña Lµo vµ c¸c níc l¸ng giÒng n¨m 2013-2014 (xÕp h¹ng trong sè 189 nÒn kinh tÕ) 128 B¶ng 3.12: Sù thay ®æi m«i trêng kinh doanh cña doanh nghiÖp ë Lµo so s¸nh víi ViÖt Nam trong thêi gian 2007-2014 136 B¶ng 3.13: Dù ®o¸n vÒ lùc lîng lao ®éng vµ trÎ em ®é tuæi ®Õn trêng 140 B¶ng 3.14: Tû lÖ cho vay so víi GDP cña c¸c níc trong vïng 144 B¶ng 3.15: So s¸nh ®é më cöa kinh tÕ giai ®o¹n n¨m 2006-2010 145 B¶ng 4.1: Thu nhËp tÝnh theo ®Çu ngêi ë c¸c níc vµ khu vùc trªn thÕ giíi 150 1 Më ®Çu 1.
TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Trong bèi c¶nh kinh tÕ thÕ giíi ngµy nay, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ con ®êng lùa chän tÊt yÕu ®Ó ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng l©u dµi cho mét quèc gia. Sau h¬n 25 n¨m thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®æi míi, nÒn kinh tÕ cña níc CHDCND Lµo ®· chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng vµ ®· tõng bíc ph¸t triÓn. Mét sè ngµnh cã c¸c mÆt hµng cã chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ trêng trong níc vµ níc ngoµi nh: ®iÖn, vµng, ®ång, cµ phª, dÖt may, bia, s¶n phÈm gç, dÞch vô viÔn th«ng, ng©n hµng vµ hµng thñ c«ng mü nghÖ. C¸c doanh nghiÖp (DN) Lµo ®· tõng bíc ph¸t triÓn, trëng thµnh vµ b¾t ®Çu kh¼ng ®Þnh vÞ thÕ cña m×nh trªn thÞ trêng thÕ giíi vµ khu vùc ë mét sè lÜnh vùc.
Tuy nhiªn, trong ®iÒu kiÖn tham gia Céng ®ång kinh tÕ ASEAN (AEC) kÓ tõ n¨m 2015 vµ tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ngµy cµng s©u réng, c¹nh tranh ph¸t triÓn ngµy cµng trë nªn gay g¾t. Víi thùc lùc vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cßn nhiÒu h¹n chÕ, n¨ng lùc c¹nh tranh cßn thÊp vµ h¹n chÕ ë nhiÒu mÆt, c¸c DN Lµo nh×n chung sÏ gÆp nhiÒu th¸ch thøc vµ trë ng¹i tríc c¸c ®èi t¸c vµ ®èi thñ c¹nh tranh rÊt m¹nh tõ c¸c níc trªn thÕ giíi, tríc hÕt lµ tõ c¸c níc trong khèi ASEAN vµ Trung Quèc. Do vËy, vÊn ®Ò cÊp thiÕt ®Æt ra ®èi víi nhµ níc Lµo ph¶i cã chÝnh s¸ch hç trî ®Ó c¸c DN Lµo cã ®ñ n¨ng lùc c¹nh tranh trªn thÞ trêng trong níc vµ quèc tÕ, tiÕp tôc ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. T×nh h×nh vµ yªu cÇu nãi trªn ®ßi hái Nhµ níc Lµo ph¶i c¶i thiÖn m«i trêng chÝnh s¸ch, thuËn lîi ho¸ c¸c ®iÒu kiÖn vÜ m« ®Ó hç trî DN Lµo cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn phï hîp, cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ tõng 2 bíc v¬n lªn nhanh chãng.
§ång thêi, c¸c DN Lµo ph¶i kh¾c phôc nh÷ng ®iÓm yÕu vµ ph¸t huy thÕ m¹nh cña m×nh ®Ó tõng bíc ph¸t triÓn. §©y thùc sù lµ th¸ch thøc lín ®èi víi ChÝnh phñ vµ c¸c DN Lµo trong nh÷ng n¨m s¾p tíi. §Ó gãp phÇn vµo gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®ã, t«i ®· chän ®Ò tµi: "Hç trî n¨ng lùc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ" lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cña m×nh. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu 2.
Môc ®Ých nghiªn cøu Trªn c¬ së lµm râ lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ c¹nh tranh vµ n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c DN, vai trß hç trî cña Nhµ níc ®èi víi DN, ®Ò tµi nghiªn cøu nh»m gãp phÇn n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo trong tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. NhiÖm vô nghiªn cøu - HÖ thèng ho¸ c¬ së lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ c¹nh tranh, n¨ng lùc c¹nh tranh, vai trß hç trî cña Nhµ níc ®èi víi DN. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng vµ ®¸nh gi¸ mét c¸ch khoa häc vÒ n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo vµ chÝnh s¸ch hç trî cña nhµ níc ®èi víi DN, x¸c ®Þnh ®îc c¸c nguyªn nh©n, c¸c yÕu tè h¹n chÕ trong n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo vµ cña chÝnh s¸ch nhµ níc ®èi víi DN trong thêi gian qua. - §Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p chñ yÕu ë cÊp vÜ m« vµ vi m« ®Ó hç trî n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo, tõng bíc ph¸t triÓn mét c¸ch bÒn v÷ng trong tiÕn tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ.
§èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu 3. §èi tîng nghiªn cøu Nghiªn cøu n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo vµ sù hç trî cña Nhµ níc ®èi víi viÖc n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ. Ph¹m vi nghiªn cøu - Nghiªn cøu sù ph¸t triÓn vµ n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo trong ®iÒu kiÖn héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ kinh tÕ quèc tÕ trong ph¹m vi thêi gian tõ n¨m 2000 ®Õn n¨m 2020. - Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ mét sè chÝnh s¸ch kinh tÕ liªn quan ®Õn hç trî n¨ng lùc c¹nh tranh cña DN Lµo trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp vµ dÞch vô.