Chương 1: Nhưng vấn đềly luâṇ cơ ban vềnăng lưc̣ canḥ t ranh trong ̃ ́ ̉ doanh nghiêp̣ Chương 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần Haimy Hà Nội Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty cổ phần Haimy Hà nội 6 Chƣơng 1 NHƢ̃NG VẤN ĐỀLÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG DOANH NGHIÊP̣ 1. Lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1.1 Khái niệm cạnh tranh Cạnh tranh là một đặc trưng cơ bản của nền kinh tế hàng hoá, là điều kiện sống còn cho mỗi doanh nghiệp; nó ảnh hưởng đến tất cả các lĩnh vực, các thành phần kinh tế. Tuy nhiên để định nghĩa được khái niệm cạnh tranh lại không phải là một vấn đề đơn giản do nó được sử dụng trong những phạm vi khác nhau từ cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức, quốc gia cho đến quốc tế; trong khi đó những mục tiêu cơ bản của việc cạnh tranh lại được đặt ra khác nhau phụ thuộc đối tượng được xem xét là một doanh nghiệp hay một quốc gia.
Vì vậy đã có nhiều định nghĩa về cạnh tranh như sau: Theo Các Mác:”Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản để giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hoá để thu hút được lợi nhuận siêu ngạch”1 Theo từ điển Tiếng Việt thì: “Cạnh tranh là sự ganh đua giữa những cá nhân, tập thể có chức năng như nhau nhằm giành phần hơn, phần thắng về mình”2 tức là nâng cao vị thế của người này và làm giảm vị thế của người khác. Theo cuốn kinh tế học của P.Samuelson thì: “Cạnh tranh là sự kình địch giữa các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để giành khách hàng, thị trường”3 1 Các Mác (1978), Mác – Ăng Ghen toàn tâp̣ , NXB Sư ̣Thâṭ, Hà Nội, Tr. 2 Từ điển Bách khoa (1995), NXB Từ điển Bách Khoa, Hà Nội, Tr. 3 Paul A Samuelson, Willam D.
Nordhalls Kinh tếhoc̣ (2011), NXB Tài chinh́‡ , Tr. 7 Theo diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) lại cho rằng: “Cạnh tranh là khả năng của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia và các vùng trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế”4. Mặc dù có nhiều cách diễn đạt khác nhau về khái niệm cạnh tranh. Song qua các định nghĩa trên có thể tiếp cận về cạnh tranh như sau: Thứ nhất, khi nói đến cạnh tranh là nói đến sự ganh đua nhằm lấy phần thắng của nhiều chủ thể cùng tham dự.
Thứ hai, mục đích trực tiếp của cạnh tranh là một đối tượng cụ thể nào đó mà các bên đều muốn giành giật (một cơ hội, một sản phẩm dịch vụ, dự án…) một loạt điều kiện có lợi (một thị trường, một khách hàng…). Mục đích cuối cùng là kiếm được lợi nhuận cao Thứ ba, cạnh tranh diễn ra trong một môi trường cụ thể, có các ràng buộc chung mà các bên tham gia phải tuân thủ như: đặc điểm sản phẩm, thị trường, các điều kiện pháp lý, các thông lệ kinh doanh… Thứ tư, trong quá trình cạnh tranh các chủ thể tham gia cạnh tranh có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau: cạnh tranh bằng đặc tính và chất lượng sản phẩm dịch vụ, cạnh tranh bằng giá bán sản phẩm dịch vụ (chính sách định giá thấp; chính sách định giá cao; chính sách ổn định giá; định giá theo thị trường; chính sách giá phân biệt); cạnh tranh bằng nghệ thuật tiêu thụ sản phẩm (tổ chức các kênh tiêu thụ); cạnh tranh nhờ dịch vụ bán hàng tốt; cạnh tranh thông qua hình thức thanh toán. Với cách tiếp cận trên, khái niệm cạnh tranh có thể hiểu như sau: “Cạnh tranh là sự ganh đua nhau giữa các nhà doanh nghiệp trong việc giành một nhân tố sản xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thế của mình trên thị trường, để đạt được một mục tiêu kinh doanh cụ thể, ví dụ như lợi nhuận, 4 www.org/daf/ca/SOEGuidelinesVietnamese. 8 doanh số hoặc thị phần”5.
Đối với mỗi doanh nghiệp mục tiêu đặt ra khi tham gia thị trường thường là tối đa hoá lợi nhuận; để đạt được mục tiêu đó doanh nghiệp cần phải tìm các biện pháp để giành cho mình một vị thế nào đó trên thị trường. Đặc biệt khi nền kinh tế phát triển mạnh mẽ như hiện nay thì việc giành vị thế trên thị trường còn là một vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp. Khi đó doanh nghiệp nào giành được nhiều thị trường thì sẽ dễ dàng thành công trong hoạt động kinh doanh của mình. Ngày nay vấn đề cạnh tranh ngày càng được các doanh nghiệp coi trọng.
Để chống lại việc cạnh tranh không lành mạnh, các quốc gia đã và đang nỗ lực ban hành và hoàn thiện các điều luật về cạnh tranh. Điều này sẽ là một công cụ điều tiết đảm bảo việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực.2 Khái niệm năng lực cạnh tranh Trong từ điển Tiếng Việt định nghĩa như sau: “Năng lực cạnh tranh là khả năng giành thắng lợi trong cuộc cạnh tranh của những hàng hoá cùng loại, trên cùng một thị trường tiêu thụ”. Năng lực cạnh tranh có thể phân biệt theo các cấp độ: năng lực cạnh tranh của quốc gia, năng lực cạnh tranh của ngành/doanh nghiệp, và năng lực cạnh tranh của sản phẩm/dịch vụ: - Năng lực cạnh tranh của quốc gia: Là khả năng của một đất nước trong việc nhận rõ mục đích của chính sách kinh tế tập trung nhất là đối với tăng trưởng thu nhập và việc làm mà không gặp khó khăn trong cán cân thanh toán. Năng lực cạnh tranh quốc gia phụ thuộc vào khả năng khai thác các cơ hội trên thị trường quốc tế.
- Năng lực cạnh tranh của ngành/doanh nghiệp: Là khả năng bù đắp chi phí, duy trì lợi nhuận và được đo bằng thị phần sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp trên thị trường. Theo đó doanh nghiệp có chi phí càng thấp, lợi 5 Chu Văn Cấp (2003), Nâng cao sức canḥ tranh của nền kinh tếnước ta trong quá trình hôị nhâp̣ khu vưc̣ và quốc tế, NXB Chinh́‡ tri Quốc̣ gia, Hà Nội, Tr. 89 9 nhuận và thị phần càng cao thì năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đó càng lớn và ngược lại. - Năng lực cạnh tranh của sản phẩm/dịch vụ: Là khả năng thoả mãn tốt nhất các nhu cầu, mong muốn của khách hàng, nó được thể hiện bằng việc khách hàng lựa chọn sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của mình.
Do đó sản phẩm có năng lực cạnh tranh cao là sản phẩm có chất lượng tốt, giá cả hạ và sự tiện lợi cho khách hàng 1. Các công cụ cạnh tranh: Có rất nhiều công cụ cạnh tranh ở đây tôi xin đưa ra một số công cụ chính là: - Cạnh tranh bằng giá cả. Giá cả là phạm trù trung tâm của kinh tế hàng hoá của cơ chế thị trường. Giá cả là một công cụ quan trọng trong cạnh tranh.
Giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá sản phẩm mà người bán có thể dự tính nhận được từ người mua thông qua sự trao đổi giữa các sản phẩm đó trên thị trường, giá cả phụ thuộc vào các yếu tố sau: Các yếu tố kiểm soát được: Đó là chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, chi phí lưu thông,chi phí yểm trợ và tiếp xúc bán hàng. Các yếu tố không thể kiểm soát được : Đó là quan hệ cung cầu trên thị trường, cạnh tranh trên thị trường, sự điều tiết của nhà nước. - Cạnh tranh bằng chất lượng. Chất lượng sản phẩm trở thành công cụ cạnh tranh quan trọng của doanh nghiệp trên thị trường bởi nó biểu hiện sự thoả mãn nhu cầu khách hàng của sản phẩm.
Chất lượng sản phẩm ngày càng cao tức là mức độ thoả mãn nhu cầu ngày càng lớn dần đến sự thích thú tiêu dùng sản phẩm ở khách hàng tăng lên, do đó làm tăng khả năng thắng thế trong cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên nhiều khi chất lượng quá cao cũng không thu hút được khách hàng 10 vì khách hàng sẽ nghĩ rằng những sản phẩm có chất lượng cao luôn đi kèm với giá cao. Khi đó, họ cho rằng họ không có đủ khả năng để tiêu dùng những sản phẩm này. Nói tóm lại muốn sản phẩm của doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh được trên thị trường thì doanh nghiệp phải có chiến lược sản phẩm đúng đắn, tạo ra được những sản phẩm phù hợp, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường với chất lượng tốt.
- Cạnh tranh bằng dịch vụ. Cạnh tranh bằng dịch vụ cũng là một công cụ rất hiệu quả , đăc̣ biêṭlà hoạt động dịch vụ bán hàng và sau bán hàng , nếu chúng ta làm tốt công tác dịch vụ phục vụ cho người tiêu dùng, sẽ làm người tiêu dùng yên tâm hơn khi quyết đinḥ mua sản phẩm của chúng ta. - Cạnh tranh bằng uy tín của doanh nghiệp. Uy tiń của doanh nghiêp̣ đươc̣ taọ ra trong thờ i gian dài, và nó bao gồm nhiều yếu tốtaọ thành, đây cóthểnói làyếu tốtổng hơp̣.
Vì yếu tố uy tín của doanh nghiêp̣ chủyếu làdo người tiêu dùng quyết đinḥ. Viêc̣ quyết đinḥ đó lại phụ thuộc vào sự đánh giá về chất lương̣ sản phẩm sau tiêu dùng. Khi doanh nghiêp̣ chiếm đươc̣ lòng tin của người tiêu dùng , thì việc tiêu thụ sản phẩm trởlên dê ̃dàng hơn, và doanh thu cao hơn. Ý nghĩa của việc nâng cao năng lực cạnh tranh Nâng cao năng lưc̣ c ạnh tranh có vai trò rất quan trọng trong mọi lúc mọi nơi, vì đây là yếu tố quyết định đến sự tồn tại của doanh nghiệp trong thị trường.
Nhờhoaṭđông̣ nâng cao năng lưc̣ canḥ tranh của các doanh nghiêp̣ mà xã hội cũng được lơị rất nhiều từ hoaṭđông̣ này.1 Đối với doanh nghiệp: Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh tồn tại như một quy luật kinh tế khách quan và do vậy việc nâng cao năng lực cạnh tranh để cạnh tranh trên thị trường luôn được đặt ra đối với các doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh hội 11 nhập kinh tế sâu rộng như hiện nay. Cạnh tranh ngày càng gay gắt khi trên thị trường ngày càng xuất hiện nhiều các đối thủ cạnh tranh nước ngoài với tiềm lực mạnh về tài chính, công nghệ, quản lý và có sức mạnh thị trường. Nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp là một đòi hỏi cấp bách để doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh một cách lành mạnh và hợp pháp trên thương trường.