Luận văn thạc sĩ nâng cao kiến thức và thực hành về phòng bệnh còi xương bằng giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ có con từ0 3 tháng tuổi tại thành phố nam định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nâng cao kiến thức và thực hành về phòng bệnh còi xương bằng giáo dục sức khỏe cho các bà mẹ có con, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Vân Lan
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Minh Sinh
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Nâng Cao Kiến Thức Phòng Bệnh Còi Xương Cho Mẹ Có Con 0-3 Tháng Tại Nam Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nam Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Còi Xương Ở Trẻ 0 3 Tháng Tuổi Tại Nam Định

Còi xương là tình trạng loãng xương do thiếu vitamin D, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ, đặc biệt trong giai đoạn 0-3 tháng tuổi. Vitamin D đóng vai trò then chốt trong việc hấp thụ canxi và phospho, hai khoáng chất thiết yếu cho sự phát triển xương. Tại Việt Nam, mặc dù là nước nhiệt đới với ánh nắng mặt trời dồi dào, tỷ lệ trẻ em mắc còi xương vẫn còn cao. Tình trạng này thường gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, đặc biệt là trong khoảng 3-6 tháng. Nghiên cứu tại Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy tỷ lệ trẻ em đến khám vì còi xương lên đến 40%. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao kiến thức phòng bệnh còi xương cho các bà mẹ, đặc biệt tại các tỉnh thành như Nam Định, nơi chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này.

1.1. Định Nghĩa và Nguyên Nhân Gây Bệnh Còi Xương

Còi xương là bệnh lý gây loãng xương do thiếu hụt vitamin D, dẫn đến rối loạn chuyển hóa canxi và phospho. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, chế độ dinh dưỡng không đủ vitamin D, và các yếu tố nguy cơ khác như sinh non, nhẹ cân. Theo tài liệu, thiếu vitamin D làm giảm hấp thu canxi ở ruột, gây hạ canxi máu và kích thích tuyến cận giáp, dẫn đến rối loạn quá trình khoáng hóa xương. Trẻ em ở những khu vực ít ánh sáng hoặc có tập quán kiêng khem quá mức thường có nguy cơ cao mắc bệnh còi xương.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Vitamin D Với Sự Phát Triển Của Trẻ

Vitamin D đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa cân bằng canxi và phospho trong cơ thể, giúp xương phát triển khỏe mạnh. Nó hỗ trợ quá trình hấp thụ canxi ở ruột, chuyển hóa canxi vào xương và tái hấp thu canxi ở thận. Thiếu vitamin D không chỉ gây còi xương mà còn ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, chức năng thần kinh và sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc đảm bảo đủ vitamin D trong giai đoạn đầu đời là vô cùng quan trọng để trẻ có thể phát triển chiều cao và thể chất tối ưu.

II. Thực Trạng Kiến Thức Phòng Bệnh Còi Xương Cho Mẹ Tại Nam Định

Nghiên cứu tại Nam Định cho thấy kiến thức và thực hành của các bà mẹ về phòng bệnh còi xương cho trẻ 0-3 tháng tuổi còn nhiều hạn chế. Nhiều bà mẹ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của vitamin D và các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Tập quán kiêng khem sau sinh, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, và chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý là những yếu tố góp phần làm gia tăng nguy cơ còi xương ở trẻ. Theo nghiên cứu của Hoàng Thị Vân Lan năm 2020, kiến thức chung và thực hành của bà mẹ về phòng bệnh còi xương do thiếu vitamin D cho trẻ còn thiếu hụt.

2.1. Các Quan Niệm Sai Lầm Về Phòng Bệnh Còi Xương Phổ Biến

Một số quan niệm sai lầm phổ biến trong cộng đồng về phòng bệnh còi xương bao gồm: kiêng khem quá mức sau sinh, cho rằng trẻ sơ sinh không cần tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, hoặc chỉ bổ sung canxi mà không chú trọng đến vitamin D. Những quan niệm này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của trẻ, làm tăng nguy cơ mắc còi xương và các bệnh lý liên quan. Cần có các chương trình giáo dục sức khỏe để thay đổi những quan niệm sai lầm này và cung cấp thông tin chính xác về phòng bệnh còi xương.

2.2. Thiếu Hụt Thông Tin Về Dấu Hiệu Sớm Của Bệnh Còi Xương

Nhiều bà mẹ chưa nhận biết được các dấu hiệu sớm của bệnh còi xương, như quấy khóc, ngủ không ngon giấc, đổ mồ hôi trộm, rụng tóc hình vành khăn. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu này và can thiệp kịp thời là rất quan trọng để ngăn chặn bệnh tiến triển nặng hơn. Các chương trình giáo dục sức khỏe cần tập trung vào việc cung cấp thông tin về các dấu hiệu sớm của bệnh còi xương và hướng dẫn bà mẹ cách theo dõi sức khỏe của con.

III. Cách Nâng Cao Kiến Thức Về Còi Xương Cho Mẹ Ở Nam Định 2024

Để nâng cao kiến thức về còi xương cho các bà mẹ ở Nam Định, cần triển khai các chương trình giáo dục sức khỏe toàn diện và hiệu quả. Các chương trình này cần tập trung vào việc cung cấp thông tin chính xác, dễ hiểu về nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa và điều trị còi xương. Sử dụng các phương pháp truyền thông đa dạng như tờ rơi, poster, video, và các buổi nói chuyện trực tiếp để tiếp cận được nhiều đối tượng. Theo nghiên cứu, giáo dục sức khỏe giúp cải thiện đáng kể kiến thức và thực hành của bà mẹ về phòng bệnh còi xương.

3.1. Tổ Chức Các Buổi Giáo Dục Sức Khỏe Tại Trạm Y Tế Phường

Tổ chức các buổi giáo dục sức khỏe định kỳ tại các trạm y tế phường là một phương pháp hiệu quả để tiếp cận các bà mẹ và cung cấp thông tin về còi xương. Các buổi giáo dục này có thể được tổ chức dưới dạng các buổi nói chuyện, thảo luận nhóm, hoặc tư vấn cá nhân. Cần mời các chuyên gia dinh dưỡng, bác sĩ nhi khoa tham gia để cung cấp thông tin chính xác và giải đáp thắc mắc của bà mẹ. Nội dung cần tập trung vào tầm quan trọng của vitamin D, cách bổ sung vitamin D cho trẻ, và các biện pháp phòng bệnh còi xương hiệu quả.

3.2. Sử Dụng Các Phương Tiện Truyền Thông Đa Dạng Để Lan Tỏa Thông Tin

Sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng như tờ rơi, poster, video, và mạng xã hội để lan tỏa thông tin về còi xương đến cộng đồng. Thiết kế các tài liệu truyền thông dễ hiểu, hấp dẫn, và phù hợp với trình độ dân trí của người dân. Sử dụng hình ảnh và video minh họa để tăng tính trực quan và dễ nhớ. Phối hợp với các kênh truyền thông địa phương như đài phát thanh, truyền hình để đưa tin về các hoạt động phòng bệnh còi xương.

IV. Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Phòng Bệnh Còi Xương Cho Trẻ 0 3 Tháng

Phòng bệnh còi xương cho trẻ 0-3 tháng tuổi đòi hỏi sự kết hợp giữa chế độ dinh dưỡng hợp lý và tiếp xúc đủ ánh nắng mặt trời. Bà mẹ cần được hướng dẫn cụ thể về cách cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, bổ sung vitamin D theo chỉ định của bác sĩ, và tắm nắng cho trẻ đúng cách. Việc tuân thủ các hướng dẫn này sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và phòng ngừa hiệu quả bệnh còi xương. Theo khuyến cáo, trẻ sơ sinh cần được bổ sung vitamin D từ 400-800 IU mỗi ngày.

4.1. Hướng Dẫn Tắm Nắng Đúng Cách Cho Trẻ Sơ Sinh

Tắm nắng là một biện pháp quan trọng để giúp trẻ tổng hợp vitamin D tự nhiên. Tuy nhiên, cần tắm nắng đúng cách để tránh gây hại cho da của trẻ. Thời điểm tắm nắng tốt nhất là vào buổi sáng sớm (trước 9h) hoặc buổi chiều muộn (sau 4h), khi ánh nắng không quá gay gắt. Cho trẻ tắm nắng từ từ, bắt đầu từ 5 phút và tăng dần lên 15-20 phút mỗi ngày. Che chắn mắt và mặt của trẻ khi tắm nắng. Không tắm nắng cho trẻ khi trời quá nóng hoặc quá lạnh.

4.2. Chế Độ Dinh Dưỡng Giàu Vitamin D Cho Mẹ Và Bé

Chế độ dinh dưỡng của bà mẹ trong thời gian cho con bú cần đảm bảo cung cấp đủ vitamin D để truyền qua sữa mẹ cho con. Bà mẹ nên ăn các thực phẩm giàu vitamin D như cá hồi, cá thu, trứng gà, và sữa tươi. Nếu cần thiết, bà mẹ có thể bổ sung vitamin D theo chỉ định của bác sĩ. Trẻ bú sữa công thức cũng cần được bổ sung vitamin D theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Giáo Dục Sức Khỏe Tại Nam Định

Nghiên cứu tại Nam Định cho thấy việc triển khai các chương trình giáo dục sức khỏe đã mang lại những kết quả tích cực trong việc nâng cao kiến thức và thực hành của bà mẹ về phòng bệnh còi xương. Sau can thiệp, tỷ lệ bà mẹ có kiến thức đúng về còi xương tăng lên đáng kể. Thực hành tắm nắng và bổ sung vitamin D cho trẻ cũng được cải thiện rõ rệt. Điều này chứng tỏ rằng giáo dục sức khỏe là một giải pháp hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ còi xương ở trẻ em.

5.1. Cải Thiện Kiến Thức Sau Can Thiệp Giáo Dục Sức Khỏe

Nghiên cứu cho thấy sau khi tham gia các buổi giáo dục sức khỏe, bà mẹ có kiến thức tốt hơn về nguyên nhân, triệu chứng, và cách phòng ngừa còi xương. Họ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của vitamin D và các biện pháp bổ sung vitamin D cho trẻ. Kiến thức về tắm nắng đúng cách cũng được cải thiện đáng kể.

5.2. Thay Đổi Thực Hành Tắm Nắng Và Bổ Sung Vitamin D

Sau can thiệp, bà mẹ thực hành tắm nắng cho con thường xuyên hơn và đúng cách hơn. Tỷ lệ bà mẹ bổ sung vitamin D cho con theo chỉ định của bác sĩ cũng tăng lên. Điều này cho thấy rằng giáo dục sức khỏe đã giúp thay đổi hành vi của bà mẹ, góp phần vào việc phòng ngừa còi xương hiệu quả.

VI. Triển Vọng Và Giải Pháp Phòng Bệnh Còi Xương Ở Nam Định Tương Lai

Để phòng bệnh còi xương hiệu quả và bền vững ở Nam Định, cần tiếp tục duy trì và mở rộng các chương trình giáo dục sức khỏe, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các ban ngành liên quan. Cần có sự tham gia tích cực của cán bộ y tế, giáo viên, và các tổ chức xã hội trong việc tuyên truyền và vận động cộng đồng. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc cải thiện điều kiện sống và dinh dưỡng cho người dân, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và vùng sâu vùng xa.

6.1. Mở Rộng Chương Trình Giáo Dục Sức Khỏe Đến Vùng Nông Thôn

Mở rộng chương trình giáo dục sức khỏe đến các vùng nông thôn và vùng sâu vùng xa, nơi kiến thức về còi xương còn hạn chế. Sử dụng các phương pháp truyền thông phù hợp với đặc điểm văn hóa và trình độ dân trí của người dân địa phương. Phối hợp với các cộng tác viên y tế thôn bản để tiếp cận các bà mẹ và cung cấp thông tin.

6.2. Tăng Cường Phối Hợp Giữa Các Ban Ngành Liên Quan

Tăng cường phối hợp giữa các ban ngành liên quan như y tế, giáo dục, và truyền thông để phòng bệnh còi xương hiệu quả. Xây dựng kế hoạch phối hợp cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị. Tổ chức các hoạt động chung như hội thảo, tập huấn, và chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức về còi xương trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về còi xương 1. Khái niệm Còi xương là bệnh loãng xương do thiếu vitamin D. Thiếu Vitamin D sẽ gây ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ cũng như chuyển hóa 2 loại chất quan trọng để có đủ calci ở xương giúp xương phát triển là Canxi và Phospho.

Bệnh thường xảy ra ở trẻ bụ bẫm dưới 2 tuổi vì cơ thể của trẻ phát triển mạnh, xương dài ra nhanh, nhu cầu về Canxi và Phosphocao, nên khi không có sự lắng đọng Canxi và Phosphothì xương sẽ bị loãng. Thiếu Canxi và vitamin D dẫn tới trẻ bị còi xương. Trẻ bị còi xương sẽ ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thể lực và sức khỏe của trẻ. Vì vậy việc phòng chống bệnh còi xương là một vấn đề ưu tiên của sức khỏe cộng đồng [2].

Vai trò của vitamin D[2], [14] Sự gia tăng chiều cao của con người bắt nguồn từ 2 năm đầu tiên của cuộc đời, là sự phát triển chiều dài của các xương dài như xương chân. Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên cấu trúc xương thông qua cơ chế phân phối Canxi và Phospho. Vitamin D là chất giúp điều hoà cân bằng nội môi của Canxi và Phospho trong cơ thể giúp xương phát triển. Lượng Vitamin D đầy đủ trong cơ thể là điều kiện thiết yếu để Canxi và Phospho được gắn trong mô xương - Ở thành ruột: Tạo thuận lợi cho việc hấp thu Canxi và Phospho nhờ sự tổng hợp một Protein mang Canxi.

Dưới tác dụng của vitamin D 40% Canxi từ nguồn thức ăn đưa đến ruột và được hấp thu vào máu. - Ở xương: Kích thích chuyển hóa Canxi gắn vào xương nhờ có hormon cận giáp. - Ở thận: Tăng tái hấp thu Canxi dưới ảnh hưởng của hormon cận giáp Khi thiếu Vitamin D sẽ làm giảm hấp thụ Canxi ở ruột, Canxi máu giảm download by : [e-mail] 5 làm tăng tiết hormon cận giáp trạng. Tình trạng cường cận giáp trạng sẽ dẫn đến hai hậu quả: Giảm tái hấp thu P ở ống thận làm giảm P máu gây ra các dấu hiệu rối loạn chức năng của hệ thần kinh như kích thích, vã mồ hôi.

Cơ thể phải huy động Canxi ở xương vào máu gây rối loạn quá trình khoáng hoá xương làm loãng xương. Ngoài ra vitamin D có các chức năng khác: Điều hòa chức năng một số gen, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, phát triển hệ sinh sản và da ở nữ giới.Sự thiếu hụt vitamin D ảnh hưởng đến chuyển hóa Canxi trong cơ thể, ảnh hưởng đến sự phát triển hệ xương của trẻ nhỏ. Hàm lượng Canxi và Phospho trong cơ thể đủ hay thiếu đều phụ thuộc vào vitamin D. Do đó thiếu vitamin D sẽ dẫn đến bệnh lý loãng xương hay còn gọi là còi xương một trong những nguyên nhân làm hạn chế sự phát triển chiều cao của trẻ nhỏ[11].

Chuyển hóa vitamin D[2] SƠ ĐỒ CHUYỂN HÓA VITAMIN D CUNG CẤP DA: 80% THỨC ĂN: 20% (Động vật và thực vật) + Ánh sáng mặt trời + Chất béo MÁU D. Chuyển hóa Vitamin D download by : skknchat@gmail. Nguồn cung cấp vitamin D[6]: - Ngoại sinh: Vitamin D được hấp thu ở hỗng tràng và hồi tràng nhờ có vai trò của mật. Các thức ăn chỉ cung cấp rất ít vitamin D khoảng từ 20-40 đv/ngày (10 đv/lít sữa bò, <50 đv/ lít sữa mẹ).

Tuy nhiên lượng vitamin D và Canxi được cung cấp qua thức ăn thường là không đủ. - Nội sinh: Đây là nguồn cung cấp vitamin D chủ yếu. Trên da trẻ em có chất tiền vitamin D là 7- Dehydrocholesteron. Dưới ánh sáng tử ngoại của mặt trời, tiền vitamin D sẽ chuyển thành vitamin D: Ánh nắng mặt trời 7- Dehydrocholesteron Vitamin D (Tiền vitamin D) (Tia cực tím) 1.

Phân loại còi xương Còi xương độ 1: Có rối loạn thần kinh thực vật; Tổn thương hệ xương chưa rõ; Chẩn đoán xác định dựa vào Photphataza kiềm tăng cao; Điều trị bệnh nhanh khỏi và không để lại di chứng. Còi xương độ 2: Có triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật, Có tổn thương hệ xương rõ, Toàn trạng bị ảnh hưởng ít. Còi xương độ 3: Có triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật, Có tổn thương hệ xương rõ, Toàn trạng bị ảnh hưởng: Thiếu máu, nhiễm trùng, suy dinh dưỡng. Nguyên nhân thiếu vitamin D [6],[16], [28] Có nhiều nguyên nhân dẫn đến trẻ bị bệnh còi xương như khi trẻ mắc một số bệnh thận: bệnh ống thận mạn tính, loạn dưỡng xương do thận trong khung cảnh 1 thiểu năng cầu thận.

Một số bệnh hệ tiêu hóa như bệnh đường ruột mạn tính, rò mật, bệnh kém hấp thu. Một số thuốc chống động kinh kéo dài gây nên rối loạn men có thể tạo điều kiện cho bệnh còi xương. Tuy nhiên với trẻ khỏe mạnh chưa bị bệnh còi xương do bệnh lý thì nguyên nhân bị còi xương chủ yếu download by : [e-mail] 7 do thiếu vitamin D đây là yếu tố cần thiết để trẻ hấp thu đủ Canxi và Phospho để phòng bệnh còi xương. Nguyên nhân thiếu vitamin D Thiếu ánh nắng mặt trời: Nhà ở chật chội, ô nhiễm môi trường đều hạn chế sự tiếp xúc da với ánh sáng mặt trời.

Không cho trẻ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời phong tục tập quán kiêng cữ giữ trẻ trong nhà. Mặc quá nhiều quần áo. Thời tiết sương mù: Mùa đông cường độ ánh sáng mặt trời giảm. Chế độ dinh dưỡng không phù hợp: Trẻ không được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ.

Trẻ ăn nhiều bột cũng cản trở quá trình hấp thu Canxi và Phospho. Mẹ thiếu vitamin D trong thời kỳ có thai và cho con bú. Yếu tố nguy cơ [1], [5] - Tuổi: Bệnh hay xảy ra ở trẻ < 2 tuổi, tuổi mà hệ xương phát triển mạnh nhất. - Trẻ đẻ non hoặc thiếu cân dễ bị còi xương do cơ thể không dự trữ đủ muối khoáng và vitamin D trong thời kỳ bào thai, đồng thời hệ thống men chuyển hóa vitamin D còn yếu mà tốc độ phát triển lại nhanh hơn nhu cầu vitamin D cao.

- Trẻ suy dinh dưỡng thường hay rối loạn hấp thu các chất dinh dưỡng kể cả Canxi, đồng thời thiếu hụt men trong chuyển hoá vitamin D. - Trẻ mắc các bệnh nhiễm khuẩn nhất là ở hệ tiêu hoá và hô hấp: Trẻ bị tiêu chảy kéo dài, nhiễm ký sinh trùng đường ruột, viêm gan tắc mật… đều có ảnh hưởng đến hấp thụ vitamin D dễ bị còi xương. - Trẻ bị tắc mật bẩm sinh - Trẻ ăn bột nhiều và ăn bột sớm, cho trẻ ăn bổ sung sớm (trước 6 tháng), ăn nhiều bột trẻ dễ bị còi xương vì trong bột có nhiều Axit phytic làm giảm hấp thu vitamin D và Canxi ở ruột. - Chế độ ăn dặm hằng ngày không cho hoặc cho quá ít dầu/mỡ dẫn đến download by : [e-mail] 8 không có dung môi hòa tan để hấp thu được vitamin D.

- Màu da: Trẻ da màu hay bị còi xương hơn vì có sự cản trở quá trình tổng hợp Vitamin D. Da đen đây là màu da sản xuất ít vitamin D. - Ở những trẻ bụ bẫm cũng dễ bị thiếu vitamin D do cơ thể trẻ phát triển nhanh nên nhu cầu Canxi/Phospho cao hơn so với những trẻ bình thường mà việc cung cấp vitamin D qua con đường ăn uống lại không đủ dẫn đến giảm hấp thu Canxi và Phospho làm trẻ bị còi xương. - Tình trạng thiếu hụt vitamin D của người mẹ trong thời gian mang thai: Phá vỡ cân bằng Canxi nội mô ở bào thai và gây rối loạn quá trình khoáng hóa xương làm trẻ còi xương từ trong bào thai.

Mặt khác trẻ sơ sinh chủ yếu dựa vào lượng vitamin D dự trữ thu được qua rau thai để đáp ứng nhu cầu của cơ thể cho nên khi người mẹ thiếu vitamin D trong thời gian mang thai là yếu tố nguy cơ gây còi xương sớm ở trẻ sơ sinh. Biểu hiện lâm sàng [2], [3], [6] 1. Dấu hiệu thần kinh - Các dấu hiệu xuất hiện sớm: + Trẻ hay quấy khóc, ngủ không yên giấc, hay giật mình. + Ra mồ hôi trộm cả khi trời lạnh.

- Dấu hiệu muộn: Rụng tóc ở gáy, gọi là dấu hiệu “chiếu liếm” do trẻ ngứa ngáy, kích thích, lắc đầu khi nằm trên giường. Dấu hiệu ở xương * Mềm xương là những dấu hiệu sớm: - Xương sọ: mềm, ấn vào có thể gây lõm như ấn vào quả bóng nhựa; thóp rộng, bờ thóp mềm, chậm liền thóp. - Răng: thường mọc chậm và mọc lộn xộn. Mềm xương là biểu hiện của tình trạng bệnh đang tiến triển mạnh, cấp tính.

Điều trị đúng trong giai đoạn này sẽ cho kết quả tốt và không để lại những download by : [e-mail] 9 di chứng nặng nề cho trẻ. * Tăng sinh và biến dạng xương - Xương sọ: Bướu trán, bướu đỉnh tạo cho đầu có hình “lập phương”. - Xương hàm: Xương hàm dưới thường chậm phát triển, hàm trên chìa ra. - Xương lồng ngực: + Khớp sụn sườn ở phía trước ngực tăng sinh phì đại tạo nên “chuỗi hạt sườn”.

+ Lồng ngực có thể bị biến dạng dô lên ở phía trước như “ngực gà” hoặc bị lõm vào ở vùng ngang vú tạo nên ngực “hình chuông”. - Xương tay: Đầu dưới xương trụ, xương quay tăng sinh phì đại tạo nên “vòng cổ tay”. - Xương chân: + Đầu dưới xương chày tăng sinh phì đại tạo thành “vòng cổ chân”. + Do xương loãng, mềm và lại phải tải gần như toàn bộ trọng lượng cơ thể cho nên hai chân của trẻ còi xương sẽ bị cong như hình chữ “O”; cơ yếu nên khi đứng chân thường dựa đầu gối vào nhau tạo nên hình chữ “X”.

- Xương sống: Cong, gù vẹo cột sống. Tăng sinh và biến dạng xương là hậu quả của sự mềm xương và là những biểu hiện muộn của bệnh còi xương. Những biến dạng trên đây thường để lại những di chứng vĩnh viễn, không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, mà đối với trẻ gái còn gây nên những khó khăn đáng kể trong sinh đẻ do sự biến dạng của khung chậu. Dấu hiệu từ rối loạn tiêu hóa Trẻ gặp các vấn đề về rối loạn tiêu hóa kéo dài, táo bón hoặc đi ngoài phân sống, kèm theo đó là tình trạng biếng ăn.

Hệ cơ Trương lực cơ giảm, gây nên hiện tượng bụng ỏng, trẻ chậm biết ngồi, đứng, đi. Do vậy dễ bị gù vẹo cột sống, chân hình chữ ‘X’. download by : skknchat@gmail. Hệ tạo máu Trẻ còi xương thường có thiếu máu nhược sắc, da xanh, niêm mạc nhợt, hồng cầu to, gan lách thường to 1.

Hậu quả [2], [16] Bệnh còi xương thường gặp ở trẻ nhỏ do xương chậm phát triển vì thiếu vitamin D. Hậu quả là xương của trẻ bị cong, dễ gãy xương khi có chấn thươngnhư téngã.