BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------------------------------ NGUYỄN VĂN TRINH NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC CỦA TRẺ EM CÁC GIA ĐÌNH NHẬP CƯ VÀO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUÂN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ------------------------------------------ NGUYỄN VĂN TRINH NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC CỦA TRẺ EM CÁC GIA ĐÌNH NHẬP CƯ VÀO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành chính sách công Mã số: 603114 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. Đinh Vũ Trang Ngân TP. HỒ CHÍ MINH – 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM KẾT Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện.
Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điển của Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Người thực hiện luận văn Nguyễn Văn Trinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn GS.
Perkins và ThS Đinh Vũ Trang Ngân đã nhiệt tình, tận tâm và kiên nhẫn trong quá trình hướng dẫn tôi thực hiện luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn quý ban giảng viên của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cần thiết làm nền tảng cho tôi thực hiện luận văn tốt nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii TÓM TẮT Nghiên cứu về “Nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục của trẻ em các gia đình nhập cư đến Thành phố Hồ Chí Minh” cho thấy trẻ em thuộc các gia đình nhập cư, bao gồm các trẻ em tự lên TP.HCM để sinh sống và làm việc, trẻ em theo cha mẹ lên TP.HCM và trẻ em ở lại quê khi cha mẹ di cư có khả năng tiếp cận giáo dục bị hạn chế so với các nhóm trẻ em bản địa. Các em này có tỉ lệ đến trường thấp hơn, tỉ lệ theo học trong hệ thống công lập ít hơn và tỉ lệ nghỉ học hoặc không đi học cao hơn mức trung bình.
Việc đi học của các trẻ em nhập cư gặp khó khăn do vấn đề về chi phí học tập, thu nhập của gia đình và sự thiếu quan tâm của một số bậc cha mẹ, đặc biệt là những cha mẹ là người lao động di cư có công việc bấp bênh và thu nhập thấp. Nghiên cứu đề xuất việc hình thành một hệ thống giáo dục bắt buộc và miễn phí ít nhất trong cấp tiểu học dành cho toàn bộ trẻ em trong dài hạn. Trong ngắn hạn, nghiên cứu đề xuất sự mở rộng sự tham gia của cộng đồng để hỗ trợ cùng nhà nước, thông qua việc chuẩn mực hóa và nâng cấp các lớp học tình thương, tiếp tục chính sách miễn giảm học phí mở rộng, xây dựng khung pháp lý đảm bảo cho lao động trẻ em và nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của những người chăm chính. Từ khoá: di cư, nhập cư, trẻ em, tiếp cận giáo dục LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv MỤC LỤC LỜI CAM KẾT .iii MỤC LỤC.
iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ. vii DANH MỤC HÌNH. Bối cảnh chính sách.
Thực trạng lao động nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh. Vai trò của giáo dục và thực trạng giáo dục của trẻ em nhập cư. Mục tiêu nghiên cứu:. Câu hỏi nghiên cứu:.
Các định nghĩa được sử dụng trong nghiên cứu. Khái niệm người nhập cư. Khái niệm trẻ em nhập cư. Khái niệm khả năng tiếp cận giáo dục.
Cấu trúc luận văn. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC. Tác động của giáo dục đến việc cải thiện các điều kiện sống. Di cư và khả năng tiếp cận giáo dục.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu. Các nguồn dữ liệu chủ yếu. PHÂN TÍCH VÀ NHỮNG PHÁT HIỆN.
Đặc điểm nhân khẩu học. Thực trạng tiếp cận giáo dục của nhóm trẻ em thuộc gia đình nhập cư. Những nhân tố tác động đến việc tiếp cận giáo dục. Chi phí dành cho giáo dục.
Thu nhập và điều kiện sống của người nhập cư. Sự quan tâm và trình độ giáo dục của cha mẹ và/hoặc người chăm sóc chính 34 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chính sách hộ khẩu và hỗ trợ cho người nghèo. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.
Các kiến nghị chính sách nhằm nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục của trẻ em thuộc các gia đình nhập cư. 41 Trong dài hạn. Xây dựng hệ thống giáo dục bắt buộc và miễn phí. 41 Trong ngắn hạn.
Xây dựng cơ chế hoạt động để nâng cao tính bền vững của hệ thống lớp học tình thương. Tiếp tục các chính sách miễn học phí, giảm học phí. Chính sách đảm bảo quyền của trẻ em tham gia lao động. Chính sách tăng cường tiếp cận thông tin về giáo dục và các kiến thức xã hội cho cha mẹ và người chăm sóc của trẻ em.
Kết luận của Luận văn. 45 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 49 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT KSDC 2011 Khảo sát di cư “Kế sinh nhai của các hộ di cư và con cháu ở Thành phố Hồ Chí Minh và nơi xuất xứ” (2011) GSO Tổng cục Thống kê TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh UPS 2009 Khảo sát Nghèo Đô thị 2009 UNICEF Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc VHLSS 2008 Khảo sát Mức sống Hộ gia đình Việt Nam 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1-1:Tăng trưởng GDP Thành phố Hồ Chí Minh so với cả nước, 2005 – 2010. 1 Biểu đồ 1-2: Mức chi tiêu cho giáo dục tính trên tổng GDP.
4 Biểu đồ 2-1:Tăng lương theo trình độ giáo dục. 9 Biểu đồ 4-1: Cơ cấu nhóm tuổi và giới tính. 16 Biểu đồ 4-2:Trình độ học vấn của người dân từ 15 tuổi trở lên. 18 Biểu đồ 4-3:Phân chia dân số từ 15 tuổi trở lên theo trình độ học vấn cao nhất (%).
19 Biểu đồ 4-4: Loại hình cơ sở giáo dục trẻ em TP.HCM theo học. 19 Biểu đồ 4-5:Trình độ học vấn cao nhất đã hoàn thành theo tuổi của nhóm trẻ 1. 20 Biểu đồ 4-6: Trình độ học vấn cao nhất đã hoàn thành theo tuổi của nhóm trẻ 2. 20 Biểu đồ 4-7:Trình độ học vấn cao nhất đã hoàn thành của nhóm trẻ 3.
21 Biểu đồ 4-8:Trình độ học vấn cao nhất tại thời điểm phỏng vấn của trẻ em các gia đình nhập cư. 21 Biểu đồ 4-9:Tình trạng học tập của trẻ em được khảo sát. 22 Biểu đồ 4-10:Tỷ lệ dân số 5- 18 tuổi bỏ học 1989-2009. 22 Biểu đồ 4-11:Nguồn đóng góp chi phí cho giáo dục ở Việt Nam và các nước.
23 Biểu đồ 4-12:Chi phí dành cho việc học của trẻ em các gia đình nhập cư (2010 – 2011). 24 Biểu đồ 4-13: Thống kê các khoản chi phí cho một người đi học. 26 Biểu đồ 4-14: Phân chia lao động theo nhóm ngành nghề sử dụng nhiều thời gian nhất trong vòng 12 tháng. 30 Biểu đồ 4-15: Việc làm của nhóm cha mẹ mang con lên TP.HCM và để con lại quê.
31 Biểu đồ 4-16: Nguồn trợ giúp về tài chính khi gặp khó khăn. 33 Biểu đồ 4-17: Tình trạng học tập của trẻ em phân theo mức ràng buộc kinh tế (tần suất chu cấp). 34 Biểu đồ 4-18: Tỉ lệ đi học và bỏ học của trẻ em nhập cư dựa trên tình trạng học vấn của người chăm sóc (2010 – 2011). 37 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC HÌNH Hình 2-1: Hệ thống hộ tịch và ưu tiên tiếp cận dịch vụ công.
11 Hình 3-1: Hệ thống các cơ sở dữ liệu chủ yếu và thuộc tính. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bối cảnh chính sách 1. Thực trạng lao động nhập cư vào thành phố Hồ Chí Minh Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là một khu vực kinh tế quan trọng và năng động hàng đầu cả nước.
GDP của TP.HCM vào khoảng 414,068 tỷ đồng (2010), chiếm 20,9 % tổng GDP cả nước (GSO, 2010). GDP bình quân đầu người của TP.HCM cũng ở mức rất cao (2.800 USD/người/năm so với trung bình cả nước là 1.168 USD/người/năm – GSO, 2010). Tốc độ tăng trưởng GDP trung bình của TP.HCM từ năm 2001 đến 2010 vào khoảng trên 11% mỗi năm, luôn ở mức cao hơn so với mức chung của cả nước. Biểu đồ 1-1:Tăng trưởng GDP Thành phố Hồ Chí Minh so với cả nước, 2005 – 2010 14% 12.32% Tốc độ tăng GDP của TP HCM 6% 4% Tốc độ tăng GDP của cả nước 2% 0% 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Nguồn: GSO, 2010 Là đô thị lớn nhất Việt Nam, TP.HCM hiện có khoảng 7,396 triệu dân (GSO, 2010), trong đó có một lượng không nhỏ người dân nhập cư từ các địa phương khác đến.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng một lượng lớn dân lao động nhập cư từ các địa phương khác chuyển đến TP. Thứ nhất, lượng lao động di cư có thể xuất phát từ các yếu tố đẩy từ địa phương. Tình trạng nghèo đói tại một số địa phương không phát triển nhanh về kinh tế đã đẩy một lượng lớn người lao động vào tình trạng thất nghiệp, thiếu cơ hội việc làm. Đặc biệt tại một số địa phương, khi tình trạng đô thị hoá diễn ra LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 nhanh nhưng không đi kèm với việc hình thành công việc mới trong lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ đã khiến một lượng đáng kể lao động trong khu vực nông nghiệp rơi vào tình trạng phải ly hương để sinh nhai.
Thứ hai, di cư có thể diễn ra do các yếu tố kéo.HCM với một nền kinh tế năng động luôn có tốc độ tăng trưởng GDP cao hơn mức trung bình cả nước 3-4 điểm % tạo ra một lượng cầu lớn việc làm, từ lao động phổ thông đến lao động trình độ cao. Dân số hàng triệu người của thành phố này cũng tạo ra cầu dịch vụ to lớn. Người nhập cư đến TP.HCM làm việc tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp, học tập và nâng cao điều kiện sống. Xu hướng nhập cư vào TP.HCM đã diễn ra từ nhiều năm qua.
Số lượng người nhập cư được cho là chiếm khoảng gần 30% tổng dân số TP.