Giải pháp nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu Giải pháp nâng cao khả năng huy động nguồn vốn kinh doanh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phan Thị Thanh Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Lương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Huy Động Vốn Kinh Doanh Cho Các Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.1. DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.2. NGUỒN VỐN KINH DOANH VÀ HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 1.3. KINH NGHIỆM NÂNG CAO KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM
• 2.1. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.2. THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
• 2.3. THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.3.1. Huy động vốn tín dụng ngân hàng
• 2.3.2. Chính sách của ngân hàng
• 2.3.3. Tình hình tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.4. Thuận lợi và khó khăn trong quá trình tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng của DNNVV Việt Nam
• 2.3.5. Huy động vốn từ nguồn cho thuê tài chính
• 2.3.6. Thực trạng hoạt động của các công ty cho thuê tài chính Việt Nam
• 2.3.7. Những khó khăn tồn tại trong hoạt động thuê tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.8. Tiếp cận vốn thông qua các tổ chức, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.8.1. Quỹ bảo lãnh tín dụng
• 2.3.8.2. Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.8.3. Quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.3.8.4. Các chính sách, chương trình hỗ trợ khác
• 2.3.9. Huy động vốn thông qua các hình thức khác
• 2.3.9.1. Quỹ đầu tư mạo hiểm
• 2.3.9.2. Tín dụng thương mại
• 2.3.9.3. Các hình thức huy động khác
• 2.4. NHỮNG NGUYÊN NHÂN TỒN TẠI TRONG QUÁ TRÌNH HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.4.1. Nguyên nhân khách quan từ phía chính sách, tổ chức cấp vốn
• 2.4.2. Nguyên nhân chủ quan từ phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.2. CÁC GIẢI PHÁP CỦA NHÀ NƯỚC NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3.2.1. Bình ổn môi trường kinh tế vĩ mô nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển
• 3.2.2. Phát triển thị trường chứng khoán
• 3.2.3. Các giải pháp của Nhà nước trong việc nâng cao khả năng cung ứng vốn từ các tổ chức kinh tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.3. GIẢI PHÁP TĂNG KHẢ NĂNG HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 3.3.1. Giải pháp tăng khả năng huy động nguồn vốn chủ sở hữu
• 3.3.2. Giải pháp tăng khả năng huy động vốn kinh doanh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa từ các tổ chức cung ứng vốn
• 3.3.3. Giải pháp tăng khả năng huy động vốn tín dụng thương mại
• 3.4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ KHÁC NHẰM TĂNG CƯỜNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 3.4.1. Các giải pháp về phía Ngân hàng
• 3.4.2. Các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn từ hoạt động cho thuê tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.4.3. Các giải pháp phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Việt Nam đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện nay. DNNVV chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số doanh nghiệp, nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Việc nâng cao khả năng huy động vốn không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được định nghĩa là những doanh nghiệp có vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân hàng năm dưới 300 người. Vai trò của DNNVV trong nền kinh tế rất quan trọng, đóng góp khoảng 40% GDP và tạo ra nhiều việc làm.

1.2. Tình hình huy động vốn hiện tại của DNNVV

Hiện nay, DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận tài chính doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp không đủ điều kiện vay vốn từ ngân hàng do thiếu tài sản đảm bảo và thông tin tài chính minh bạch.

II. Những thách thức trong việc huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc huy động vốn. Những thách thức này không chỉ đến từ chính sách mà còn từ chính bản thân các doanh nghiệp. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng

Nhiều DNNVV không thể tiếp cận tín dụng ngân hàng do thiếu thông tin tài chính rõ ràng và không có tài sản đảm bảo. Điều này dẫn đến việc họ không thể mở rộng sản xuất và kinh doanh.

2.2. Thiếu hiểu biết về các hình thức huy động vốn

Nhiều doanh nghiệp chưa nắm rõ các hình thức huy động vốn như đầu tư mạo hiểm hay cho thuê tài chính. Điều này khiến họ bỏ lỡ nhiều cơ hội để phát triển.

III. Phương pháp nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để nâng cao khả năng huy động vốn cho DNNVV, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn cải thiện khả năng quản lý tài chính.

3.1. Tăng cường đào tạo và tư vấn tài chính

Cần tổ chức các khóa đào tạo về quản lý tài chính cho DNNVV. Việc này giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cách thức huy động vốn và quản lý tài chính hiệu quả.

3.2. Khuyến khích các hình thức huy động vốn mới

Cần khuyến khích DNNVV tham gia vào các hình thức huy động vốn như quỹ đầu tư mạo hiểm và tín dụng thương mại. Những hình thức này có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn nhanh chóng và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về huy động vốn

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp huy động vốn hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho DNNVV. Những doanh nghiệp áp dụng các phương pháp này đã có sự tăng trưởng rõ rệt trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

4.1. Các mô hình thành công trong huy động vốn

Nhiều DNNVV đã thành công trong việc huy động vốn thông qua các mô hình như hợp tác xã và quỹ bảo lãnh tín dụng. Những mô hình này đã giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng DNNVV áp dụng các giải pháp huy động vốn hiệu quả đã tăng trưởng doanh thu từ 20% đến 30% trong vòng một năm. Điều này chứng tỏ rằng việc nâng cao khả năng huy động vốn là rất cần thiết.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Khả năng huy động vốn cho DNNVV tại Việt Nam đang có nhiều triển vọng. Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính, DNNVV có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.

5.1. Triển vọng phát triển của DNNVV

DNNVV có tiềm năng phát triển lớn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc nâng cao khả năng huy động vốn sẽ giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể từ nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn. Điều này sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm khoảng 96% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp khoảng 26% GDP và 31% giá trị tổng sản lượng công nghiệp, đồng thời tạo việc làm cho 26% lực lượng lao động cả nước. Tuy nhiên, các DNNVV đang đối mặt với thách thức lớn về huy động nguồn vốn kinh doanh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nhu cầu vốn của các DNNVV tập trung chủ yếu vào mở rộng sản xuất kinh doanh (92,5%) và mua sắm trang thiết bị, đổi mới công nghệ (65%). Mặc dù có sự gia tăng tín dụng chính thức dành cho khu vực này, nhưng tỷ lệ tiếp cận vốn ngân hàng vẫn còn hạn chế, chỉ khoảng 32,38% doanh nghiệp có khả năng tiếp cận vốn ngân hàng, trong khi 35,24% gặp khó khăn và 32,38% không tiếp cận được.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ vai trò của vốn kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, khảo sát thực trạng huy động vốn của các DNNVV Việt Nam trong giai đoạn 2000-2006, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng huy động vốn cho các doanh nghiệp này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế của khu vực này, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNNVV theo quy định pháp luật Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ năm 2000 đến 2006, chủ yếu tại các địa phương có hoạt động kinh tế đa dạng. Nghiên cứu sử dụng số liệu thống kê từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê, cùng các báo cáo ngành và khảo sát thực tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế tài chính về vốn kinh doanh và quản trị tài chính doanh nghiệp, bao gồm:

• Lý thuyết cấu trúc vốn: phân tích sự kết hợp giữa vốn chủ sở hữu và nợ phải trả trong việc tối ưu hóa chi phí vốn và rủi ro tài chính.
• Lý thuyết về nguồn vốn và huy động vốn: phân loại nguồn vốn theo tính chất sở hữu, thời gian tài trợ và hình thức huy động, làm rõ vai trò của từng loại vốn trong hoạt động kinh doanh.
• Mô hình quản trị rủi ro tín dụng: áp dụng để đánh giá khả năng tiếp cận vốn của DNNVV, đặc biệt trong bối cảnh hạn chế về tài sản thế chấp và minh bạch tài chính.
• Các khái niệm chính bao gồm: vốn kinh doanh, vốn chủ sở hữu, vốn vay ngân hàng, tín dụng thương mại, cho thuê tài chính, quỹ đầu tư mạo hiểm, và các chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: số liệu thống kê chính thức từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê, báo cáo của các ngân hàng thương mại, công ty cho thuê tài chính, và các quỹ đầu tư mạo hiểm; khảo sát thực trạng tiếp cận vốn của DNNVV qua các báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).
• Phương pháp phân tích: phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ trọng vốn huy động qua các kênh khác nhau, đánh giá thuận lợi và khó khăn trong tiếp cận vốn; phân tích chính sách và kinh nghiệm quốc tế để đề xuất giải pháp phù hợp.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: tập trung vào các DNNVV hoạt động trong giai đoạn 2000-2006, với số lượng doanh nghiệp khảo sát khoảng 192.000 doanh nghiệp năm 2006, đại diện cho đa dạng ngành nghề và quy mô vốn.
• Timeline nghiên cứu: thu thập và phân tích dữ liệu trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2006, đánh giá thực trạng và xu hướng huy động vốn, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong cùng giai đoạn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ DNNVV tiếp cận vốn ngân hàng còn thấp: Chỉ khoảng 32,38% doanh nghiệp nhỏ và vừa có khả năng tiếp cận vốn ngân hàng, trong khi 35,24% gặp khó khăn và 32,38% không tiếp cận được vốn. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của DNNVV chỉ khoảng 8,3%, cho thấy nguồn vốn vay ngân hàng còn hạn chế.

2. Nguồn vốn chủ yếu là vốn tự có và vay ngắn hạn: Vốn tự có chiếm khoảng 5-10% vốn luân chuyển của doanh nghiệp, phần lớn vốn vay là ngắn hạn, không đáp ứng được nhu cầu vốn trung và dài hạn để mở rộng sản xuất và đổi mới công nghệ.

3. Tỷ trọng cho vay DNNVV của các ngân hàng thương mại còn khiêm tốn: Các ngân hàng thương mại nhà nước có quy mô vốn lớn nhưng tỷ lệ cho vay DNNVV thấp hơn các ngân hàng thương mại cổ phần. Ví dụ, Ngân hàng Công Thương Việt Nam có tỷ lệ cho vay DNNVV cao nhất là 62%, trong khi các ngân hàng khác dao động từ 34% đến 59%.

4. Khó khăn trong tiếp cận vốn do yêu cầu tài sản thế chấp và thủ tục phức tạp: Các DNNVV thường không đủ tài sản đảm bảo theo yêu cầu của ngân hàng, thủ tục vay vốn phức tạp và thời gian xét duyệt kéo dài, làm giảm khả năng tiếp cận vốn và mất cơ hội kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng hạn chế tiếp cận vốn là do quy mô vốn nhỏ, thiếu tài sản thế chấp và năng lực quản lý tài chính yếu kém của các DNNVV. Các ngân hàng thương mại, đặc biệt là ngân hàng nhà nước, còn thận trọng trong việc cấp tín dụng cho khu vực này do rủi ro cao và chi phí thẩm định lớn. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn thiếu các tổ chức bảo lãnh tín dụng và quỹ hỗ trợ vốn chuyên biệt cho DNNVV, trong khi các nước như Đài Loan, Đức và Nhật Bản đã xây dựng hệ thống hỗ trợ tài chính đa dạng và hiệu quả.

Việc các DNNVV chủ yếu sử dụng vốn vay ngắn hạn không phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh dài hạn dẫn đến áp lực tài chính và rủi ro thanh khoản cao. Ngoài ra, sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính và hệ thống kế toán chưa chuyên nghiệp làm giảm uy tín tín dụng của doanh nghiệp trước ngân hàng. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ tiếp cận vốn giữa các nhóm doanh nghiệp và tỷ trọng cho vay của các ngân hàng sẽ minh họa rõ nét hơn về sự phân bổ nguồn vốn hiện tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tài chính từ Nhà nước và các tổ chức bảo lãnh tín dụng

   • Thiết lập và phát triển các quỹ bảo lãnh tín dụng chuyên biệt cho DNNVV nhằm giảm rủi ro cho ngân hàng khi cho vay.
   • Mục tiêu: tăng tỷ lệ DNNVV tiếp cận vốn ngân hàng lên ít nhất 50% trong vòng 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Ngân hàng Nhà nước.

2. Phát triển các công ty cho thuê tài chính và quỹ đầu tư mạo hiểm

   • Khuyến khích thành lập và mở rộng hoạt động các công ty cho thuê tài chính để hỗ trợ DNNVV đổi mới công nghệ, mua sắm thiết bị.
   • Mục tiêu: tăng vốn huy động qua cho thuê tài chính lên 30% trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng thương mại, Bộ Tài chính.

3. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn và nâng cao năng lực quản trị tài chính của DNNVV

   • Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ vay vốn, minh bạch quy trình và yêu cầu hồ sơ.
   • Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị tài chính, kế toán cho chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
   • Mục tiêu: giảm thời gian xét duyệt vay vốn xuống dưới 15 ngày trong 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, VCCI, các hiệp hội doanh nghiệp.

4. Khuyến khích các ngân hàng thương mại phát triển sản phẩm tín dụng phù hợp với DNNVV

   • Xây dựng các gói tín dụng trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi, phù hợp với chu kỳ kinh doanh của DNNVV.
   • Mục tiêu: tăng dư nợ cho vay trung và dài hạn cho DNNVV lên 40% tổng dư nợ trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: có cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.
   • Use case: thiết kế chương trình hỗ trợ vốn ưu đãi, quỹ bảo lãnh tín dụng.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính

   • Lợi ích: hiểu rõ thực trạng và nhu cầu vốn của DNNVV để phát triển sản phẩm tín dụng phù hợp, giảm rủi ro tín dụng.
   • Use case: xây dựng các gói vay tín dụng trung và dài hạn, cho thuê tài chính.

3. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa

   • Lợi ích: nắm bắt các hình thức huy động vốn, hiểu rõ các khó khăn và giải pháp để nâng cao khả năng tiếp cận vốn.
   • Use case: lập kế hoạch tài chính, chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp

   • Lợi ích: có cơ sở để tư vấn, hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận vốn và nâng cao năng lực quản trị tài chính.
   • Use case: tổ chức đào tạo, kết nối doanh nghiệp với các nguồn vốn ưu đãi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV lại khó tiếp cận vốn ngân hàng?
   Do quy mô vốn nhỏ, thiếu tài sản thế chấp, năng lực quản lý tài chính yếu và thủ tục vay vốn phức tạp, các ngân hàng đánh giá rủi ro cao nên hạn chế cho vay.

2. Nguồn vốn nào là chủ yếu của DNNVV hiện nay?
   Vốn chủ sở hữu và vốn vay ngắn hạn chiếm phần lớn, trong khi vốn vay trung và dài hạn còn hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu mở rộng sản xuất và đổi mới công nghệ.

3. Các ngân hàng thương mại có hỗ trợ DNNVV không?
   Có, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đã tăng tỷ trọng cho vay DNNVV, đồng thời thành lập các công ty cho thuê tài chính để hỗ trợ vốn trung dài hạn.

4. Giải pháp nào giúp DNNVV nâng cao khả năng huy động vốn?
   Bao gồm phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, nâng cao năng lực quản trị tài chính và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?
   Các nước như Đài Loan, Đức và Nhật Bản đã thành công với hệ thống quỹ bảo lãnh tín dụng, chính sách tín dụng ưu đãi và tổ chức tài chính công hỗ trợ DNNVV, Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng mô hình tương tự.

Kết luận

• DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam nhưng gặp nhiều khó khăn trong huy động vốn kinh doanh, đặc biệt là vốn vay ngân hàng trung và dài hạn.
• Vốn chủ sở hữu và vốn vay ngắn hạn chiếm phần lớn, trong khi nguồn vốn từ các kênh như cho thuê tài chính và quỹ đầu tư mạo hiểm còn hạn chế.
• Các ngân hàng thương mại đã có những bước tiến trong việc hỗ trợ DNNVV nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu vốn đa dạng và quy mô ngày càng tăng.
• Giải pháp nâng cao khả năng huy động vốn cần sự phối hợp giữa Nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp, tập trung vào phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao năng lực quản trị tài chính.
• Nghiên cứu đề xuất các bước tiếp theo nhằm hoàn thiện chính sách và cơ chế hỗ trợ tài chính cho DNNVV, kêu gọi các bên liên quan hành động để thúc đẩy phát triển bền vững khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hãy cùng chung tay xây dựng môi trường tài chính thuận lợi để các DNNVV Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần vào sự thịnh vượng của nền kinh tế quốc dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CÁC HÌNH THỨC HUY ĐỘNG NGUỒN VỐN KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 1. hái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Ở hầu hết các quốc gia, DNNVV luôn chiếm trên 90% số lượng các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Nếu xét về lực lượng lao động thì các DNNVV tạo công ăn việc làm cho từ 1/2 đến 2/3 lao động quốc gia (Canada 42%, Đức 50%, Pháp 47,7%, Đài Loan 79%, Nhật 80,6%) và đóng góp từ 1/3 đến ¼ giá trị GDP hàng năm (Mỹ 39%, Pháp 45%, Bỉ 36%, Anh 26,6%).

Hiện nay trên thế giới vẫn chưa đề ra những tiêu chuẩn chung thống nhất, rõ ràng để xác định như thế nào là một DNNVV. Do vậy, khái niệm DNNVV tại các nước là khác nhau. Một số nước căn cứ vào số lượng lao động làm tiêu thức so sánh. Có nước xếp loại DNNVV là những doanh nghiệp có số lượng lao động dưới 200 người.

Tại Thái Lan, nếu dùng dưới 100 lao động và số vốn dưới 4 triệu đôla thì được coi là DNNVV. Ở Nhật trong ngành khai khoáng, xí nghiệp có dưới 300 lao động và vốn dưới 300 triệu Yên là doanh nghiệp nhỏ. Với Cộng hòa Liên Bang Đức, DNNVV sử dụng lao động nhỏ hơn 500 và doanh số hàng năm dưới 100 triệu Mac Đức. Ở Đài Loan, doanh nghiệp có vốn dưới 4 triệu Nhân dân tệ được xem là DNNVV.

Mặc dù khái niệm DNNVV đã được biết đến trên thế giới từ những năm đầu của thế kỷ XX, và khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ được các nước quan tâm phát triển từ những năm 50 của thế kỷ XX. Tuy nhiên, ở Việt Nam, khái niệm DNNVV được biết đến từ những năm 1990 đến nay. Theo thông tư liên bộ số 21/LĐTT ngày 17-6-1993 của Bộ Lao động Thương binh Xã hội và Bộ Tài chính, các doanh nghiệp ở Việt Nam được phân thành 5 hạng: hạng đặc biệt, hạng I, II, III và IV dựa trên mức độ phức tạp của quản lý và hiệu quả sản xuất kinh doanh với 8 tiêu chí rất phức tạp như vốn, công nghệ, lao động, doanh thu, lợi -5- nhuận… Đối tượng phân loại chủ yếu chỉ giới hạn trong các doanh nghiệp Nhà nước với mục đích là để xếp thang bậc lương cho cán bộ quản lý doanh nghiệp. Trước năm 1998, một số địa phương, tổ chức đã xác định DNNVV dựa trên các tiêu chí khác nhau như: số lao động dưới 50 ngưới, giá trị tài sản cố định dưới 10 tỷ, số dư vốn lưu động dưới 8 tỷ đồng và doanh thu hàng tháng dưới 20 tỷ đồng.

Ở thành phố Hồ Chí Minh, những doanh nghiệp có vốn pháp định trên 1 tỷ đồng, lao động trên 100 người, và doanh thu hàng năm trên 10 tỷ đồng là doanh nghiệp vừa, còn dưới giới hạn trên là doanh nghiệp nhỏ. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, cần phân định doanh nghiệp vừa và nhỏ theo lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Trong lĩnh vực sản xuất, doanh nghiệp có số vốn dưới 1 tỷ đồng, lao động dưới 100 người là doanh nghiệp nhỏ; doanh nghiệp có từ 1 đến 10 tỷ đồng và số lao động từ 100 đến 500 người là doanh nghiệp vừa. Trong thương mại dịch vụ, doanh nghiệp có số vốn dưới 500 triệu đồng và lao động dưới 50 người là doanh nghiệp nhỏ; doanh nghiệp có số vốn từ 500 triệu đến 5 tỷ đồng và có từ 50 đến 250 lao động là doanh nghiệp vừa.

Ngày 20-6-1998, Chính phủ đã có công văn số 681/CP-KCN về việc định hướng chiến lược và chính sách phát triển các DNNVV. Theo công văn này, DNNVV là những doanh nghiệp có vốn dưới 5 tỷ đồng và lao động thường xuyên dưới 200 người. Việc áp dụng một trong hai tiêu chí hoặc cả hai tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực. Đây có thể được coi là văn bản đầu tiên đưa ra tiêu chí xác định DNNVV.

Ngày 23-11-2001, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV. Theo Nghị định này, DNNVV là doanh nghiệp có số vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng Việt Nam hoặc số lao động bình quân hàng năm dưới 300 người. Đây là văn bản pháp luật đầu tiên chính thức quy định về DNNVV. Từ đó đến nay, khái niệm DNNVV được hiểu và áp dụng thống nhất trong cả nước.

Theo đó, DNNVV bao gồm:  Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp, Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.  Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật doanh nghiệp Nhà nước. -6-  Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật hợp tác xã.  Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 02 /2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh.

Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Đặc điểm của các DNNVV xuất phát trước hết từ chính quy mô của doanh nghiệp. Do đặc trưng của nền kinh tế chuyển đổi từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên các DNNVV Việt Nam có những đặc điểm sau:  Các DNNVV Việt Nam thuộc nhiều thành phần kinh tế với nhiều hình thức tổ chức doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp và các công ty tư nhân, các hợp tác xã. Từ đó xuất hiện sự phân biệt đối xử giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần khác nhau. Điều này làm ảnh hưởng đến tâm lý, phong cách kinh doanh của các doanh nghiệp hiện nay, đồng thời tạo ra những điểm xuất phát về tiếp cận nguồn lực không như nhau (trong giao đất, trong vay vốn ngân hàng…).

 Là những doanh nghiệp có quy mô vốn và lao động nhỏ, đây thường là những doanh nghiệp khởi sự thuộc khu vực kinh tế tư nhân. Đặc điểm này đã làm cho các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong quá trình hoạt động của mình. Nguyên nhân là do các doanh nghiệp này chưa có kinh nghiệm huy động vốn kinh doanh. Ngoài ra, các tổ chức cung ứng vốn xem khu vực này có nhiều rủi ro nên chưa sẵn sàng cấp tín dụng.

 Khả năng quản lý hạn chế do các chủ doanh nghiệp thường là những người tự đứng ra thành lập và vận hành doanh nghiệp. Họ là những người vừa quản lý vừa tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất kinh doanh nên mức độ chuyên môn trong quản lý không cao. Phần lớn chủ doanh nghiệp thường không được đào tạo về quản lý chính quy hoặc không qua khóa đào tạo nào.  Trình độ tay nghề của người lao động thấp.

Các chủ DNNVV không đủ khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn trong việc thuê lao động có tay nghề cao do -7- hạn chế về tài chính… Bên cạnh đó, định kiến của người lao động cũng như những người thân của họ về khu vực này còn khá lớn. Người lao động ít được đào tạo vì kinh phí hạn hẹp nên trình độ và kỹ năng thấp. Ngoài ra, sự không ổn định khi làm việc cho các doanh nghiệp này, cơ hội để phát triển thấp cũng là lý do không thu hút được lao động có kỹ năng cao.  Khả năng về công nghệ thấp do không đủ tài chính cho nghiên cứu triển khai, nhiều DNNVV có những sáng kiến công nghệ tiên tiến nhưng không đủ tài chính cho việc nghiên cứu triển khai nên không thể hình thành công nghệ mới hoặc bị các doanh nghiệp lớn mua lại với giá rẻ.

Tuy nhiên, các DNNVV rất linh hoạt trong việc thay đổi công nghệ sản xuất do giá trị của dây chuyền công nghệ thường thấp và họ thường có những sáng kiến đổi mới công nghệ phù hợp với quy mô của mình từ những công nghệ cũ và lạc hậu. Điều này thể hiện tính linh hoạt trong đổi mới công nghệ và tạo nên sự khác biệt về sản phẩm để các doanh nghiệp này có thể tồn tại trên thị trường.  Các DNNVV Việt Nam thường sử dụng chính những diện tích đất riêng của mình làm mặt bằng sản xuất, và cũng rất khó thuê mặt bằng sản xuất. Vì vậy, các DNNVV rất khó khăn trong việc mở rộng sản xuất kinh doanh khi quy mô doanh nghiệp được mở rộng.

Một số doanh nghiệp thuê được đất thì gặp nhiều trở ngại trong việc giải phóng mặt bằng và đền bù.  Khả năng tiếp cận thị trường kém, đặc biệt đối với thị trường nước ngoài. Nguyên nhân chủ yếu là do các DNNVV thường là những doanh nghiệp mới hình thành, khả năng tài chính cho các hoạt động tiếp thị không có và cũng chưa có nhiều khách hàng truyền thống. Thêm vào đó, quy mô thị trường của các doanh nghiệp này thường bó hẹp trong phạm vi địa phương, việc mở rộng ra các thị trường mới là rất khó khăn.

Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong nền kinh tế thị trường. Với số lượng các doanh nghiệp mới thành lập ngày càng tăng nhanh, đóng góp của khu vực DNNVV ngày càng lớn đối với toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, vai trò của các -8- DNNVV ngày càng lớn đối nền kinh tế xã hội Việt Nam và được thể hiện trên các mặt sau: Thứ nhất, DNNVV đóng góp quan trọng vào GDP và tốc độ tăng trưởng kinh tế. DNNVV ngày càng đóng góp nhiều hơn vào tổng GDP do số lượng doanh nghiệp ngày càng lớn và phân bổ rộng khắp trong hầu hết các ngành, các lĩnh vực.

Ngoài ra, tốc độ tăng trưởng sản xuất của khu vực DNNVV thường cao hơn so với các khu vực doanh nghiệp khác. Cụ thể, DNNVV đang chiếm giữ vị trí đặc biệt trong một số ngành như: hoạt động khoa học công nghệ chiếm 94,1%, sửa chữa ô tô, xe máy, đồ dùng chiếm 93%, giáo dục đào tạo 87,5%, công nghiệp chế biến 86%, xây dựng 85,7%. Đáng chú ý, DNNVV tập trung mạnh vào 7 phân ngành thuộc công nghiệp chế biến, chiếm 81% tổng giá trị sản lượng toàn ngành. Hàng năm, các DNNVV đóng góp khoảng 40%GDP, 30% giá trị sản lượng công nghiệp, 78% tổng mức bán lẻ, … Thứ hai, DNNVV góp phần làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Các doanh nghiệp thành lập ở các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa sẽ làm giảm tỷ trọng nông nghiệp và tăng tỷ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ. Điều này sẽ giúp cho việc chuyển dịch cơ cấu của toàn bộ nền kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp, dịch vụ. Thứ ba, DNNVV làm tăng hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.