CHƯƠNG I : NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÁC KHOẢN THANH TOÁN VỚI NGƯỜI LAO ĐỘNG. Lý luận cơ bản về thanh toán với người lao động. Khái niệm các khoản thanh toán với người lao động. Khái niệm các khoản phải thu từ người lao động.
Theo giáo trình kế toán tài chính – Đại học Thương Mại thì trong quá trình hoạt động kinh doanh, giữa doanh nghiệp với khách hàng, với các đối tượng khác ở bên ngoài và bên trong doanh nghiệp phát sinh các mối quan hệ kinh tế. Các mối quan hệ kinh tế đó làm phát sinh các quan hệ thanh toán mà doanh nghiệp được quyền đòi tiền ở các đối tượng có liên quan, từ đó hình thành nên các khoản phải thu. Các khoản phải thu gồm: Phải thu của khách hàng, phải thu nội bộ, phải thu khác, dự phòng phải thu khó đòi,. Trong đó, các khoản phải thu từ NLĐ dùng để phản ánh các khoản phải thu và tình hình thanh toán các khoản phải thu từ người lao động của doanh nghiệp về thuế thu nhập các nhân, tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp phải thu NLĐ, thu các khoản khấu trừ vào lương khác, tiền bồi thường, thu hồi tiền tạm ứng.
Thuế Thu nhập cá nhân. Thuế TNCN là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của mỗi cá nhân trong xã hội, trong khoảng thời gian nhất định ( thường là 1 năm). Thuế TNCN là một sắc thuế có tầm quan trọng lớn trong việc huy động nguồn thu cho ngân sách và thực hiện công bằng xã hội. Thuế TNCN đánh vào các cá nhân kinh doanh và cá nhân không kinh doanh.
Thuế này thường được coi là loại thuế đặc biệt vì nó có lưu ý đến hoàn cảnh của các cá nhân có thu nhập phải nộp thuế thông qua việc xác định miễn, giảm thuế hoặc khoản miễn trừ đặc biệt. Khoản bồi thường vật chất. Trong quá trình sản xuất, NLĐ làm hư hỏng tới tài sản của công ty, hoặc làm mất mát, thất thoát tài sản thì phải bồi thường theo quy định của công ty. Tiền tạm ứng khấu trừ vào lương.
Gồm tạm ứng tiền lương vì lý do công việc mà chưa sử dụng hết hoặc tạm ứng tiền lương tháng sẽ được khấu trừ trực tiếp vào lương. Ngoài ra còn có các khoản như: Tiền điện, nước, thuê nhà do công ty trả thay NLĐ. 11 Luan van GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Phương SVTH: Mai Thị Dung Các khoản trích theo lương : Ngoài các khoản phải thu trên NLĐ còn phải nộp BHXH, BHYT, BHTN.
Bảo hiểm xã hội (BHXH): Là sự đảm bảo thay thế hay bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị giảm hoặc bị mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, tuổi già,.Dựa trên cơ sở một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia bảo hiểm xã hội mà chủ yếu là từ người sử dụng lao động, người lao động và một phần sự bảo hộ của Nhà nước theo Pháp luật, nhằm đảm bảo an toàn đời sống cho NLĐ và gia đình họ, đồng thời góp phần đảm bảo an toàn xã hội. Bảo hiểm y tế (BHYT): Là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhằm đảm bảo chi trả một phần hay toàn bộ chi phí khám chữa bệnh cho người tham gia quỹ BHYT khi có ốm đau, bệnh tật bằng nguồn quỹ BHYT do sự đóng góp theo chu kỳ của người sử dụng lao động, NLĐ, tổ chức, cá nhân. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Là biện pháp để giải quyết tình trạng thất nghiệp, nhằm trợ giúp kịp thời cho những người thất nghiệp trong thời gian chưa tìm được việc làm và tạo cơ hội cho họ học nghề, tìm kiếm công việc mới. Kinh phí công đoàn (KPCĐ): là khoản tiền để duy trì để hoạt động các tổ chức công đoàn đơn vị và công đoàn cấp trên.
Các tổ chức này hoạt động nhằm bảo vệ quyền lợi và nâng cao đời sống của người lao động. Khái niệm các khoản phải trả cho người lao động. Theo giáo trình kế toán tài chính – Đại học Thương Mại thì các khoản phải trả là các khoản mà doanh nghiệp phải có trách nhiệm thanh toán bằng các nguồn lực của mình, đó chính là nghĩa vụ hiện tại phát sinh từ các sự kiện đã qua của doanh nghiệp. Các khoản phải trả phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau như: Phải trả cho người bán, phải trả người lao động, phải nộp cho Nhà nước.
Các khoản phải trả cho NLĐ dùng để phản ánh các khoản phải trả và tình hình thanh toán các khoản phải trả cho người lao động của doanh nghiệp về tiền lương, tiền công, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội và các khoản phải trả khác thuộc về thu nhập của người lao động. 12 Luan van GVHD: TS. Nguyễn Thị Thanh Phương SVTH: Mai Thị Dung Tiền lương. Tiền lương (tiền công) là số tiền mà chủ doanh nghiệp trả cho người lao động căn cứ vào khối lượng, tính chất và chất lượng lao động của từng người sau thời gian làm việc.
Tiền lương (tiền công ) là những khoản thu nhập chủ yếu dùng để bù đắp những hao phí về thời gian, về sức lực, về trí tuệ và tích lũy cho người lao động trong quá trình làm việc tại doanh nghiệp. Bảo hiểm xã hội (BHXH): Người sử dụng lao động phải đăng ký đầy đủ số lao động thuộc diện tham gia BHXH, đóng đầy đủ số tiền BHXH cho số lao động của đơn vị và hàng tháng trích từ tiền lương, tiền công của NLĐ để đóng cho cơ quan BHXH cùng với phần BHXH của người sử dụng lao động theo quy định. Các khoản phải thanh toán khác: Tiền thưởng: là những khoản thu nhập ngoài lương mà doanh nghiệp trả cho người lao động do hoàn thành tốt hoặc có những thành tích xuất sắc trong khi thực hiện các nhiệm vụ được giao, mang lại hiệu quả thực tế cho doanh nghiệp. ( Giáo trình Kế toán tài chính- Trường Đại học Thương Mại – Tác giả Trần Văn Nam) Phụ cấp lương: Theo quy định tại Điểm b Khoản 1 Điều 3 Thông tư số 23/2015/TT-BLĐTBXH “Phụ cấp lương là khoản tiền bù đắp các yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ trong mức lương theo công việc hoặc chức danh của thang lương, bảng lương” (Theo Điểm b, Khoản 1, Điều 3 Thông tư số 23/2015/TT-BLĐTBXH) Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 4 của Thông tư số 47/2015/TT- BLĐTBXH “Phụ cấp lương là các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy 13 Luan van GVHD: TS.
Nguyễn Thị Thanh Phương SVTH: Mai Thị Dung đủ như phụ cấp chức vụ, chức danh; phụ cấp trách nhiệm; phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; phụ cấp thâm niên; phụ cấp khu vực; phụ cấp lưu động; phụ cấp thu hút và các phụ cấp có tính chất tương tự.“ Theo đó, phụ cấp lương sẽ bao gồm: phụ cấp chức vụ; phụ cấp trách nhiệm; phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; phụ cấp thâm niên…. Phúc lợi: số tiền DN trả cho NLĐ ngoài lương, thưởng, trợ cấp. Quỹ phúc lợi có tác dụng động viên tinh thần của công nhân, làm cho NLĐ gắn bó với doanh nghiệp, nâng cao đời sống và tinh thần. Các khoản phải trả khác lấy từ quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm.
Nếu người lao động đã làm việc thường xuyên trong doanh nghiệp đã đủ từ 12 tháng trở lên bị mất việc làm thì người sử dụng lao động phải trả trợ cấp mất việc làm, cứ mỗi năm làm việc trả một tháng lương, thấp nhất cũng bằng hai tháng lương. Nội dung các khoản thanh toán với người lao động. Nội dung các khoản phải thu của người lao động. a) Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) Đối với CBCNV làm việc đã ký hợp đồng lao động và có bảng lương, thuế TNCN được tính theo biểu lũy tiến từng phần theo quy định, tức là tính theo từng bậc thu nhập, mỗi bậc thu nhập có một mức thuế suất tương ứng, được quy định như sau: (Bảng 1.1) Bậc Phần thu nhập tính thuế/năm Phần thu nhập tính thuế/tháng Thuế suất thuế (triệu đồng) (triệu đồng) (%) 1 Đến 60 Đên 5 5 2 Trên 60 đến 120 Trên 5 đến 10 10 3 Trên 120 đến 216 Trên 10 đến 18 15 4 Trên 216 đến 384 Trên 18 đến 32 20 5 Trên 384 đến 624 Trên 32 đến 52 25 6 Trên 624 đến 960 Trên 52 đến 80 30 7 Trên 960 Trên 80 35 14 Luan van GVHD: TS.
Nguyễn Thị Thanh Phương SVTH: Mai Thị Dung Theo Nghị định số 65/2013/NĐ-C, quy định chi tiết một số điều của Luật thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập cá nhân (điều 9 thông tư 111/TT-BCTC) thì cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công, thu nhập từ kinh doanh được giảm trừ gia cảnh vào thu nhâp chịu thuế trước khi tính thuế là 9 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế (108 triệu đồng/năm). Cụ thể: Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc mà người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng là 3,6 triệu đồng/tháng kể từ tháng phát sinh nuôi dưỡng ( phải được đăng ký với thuế). Mỗi CBCNV trong công ty đều phải làm tờ khai đăng ký thuế thu nhập cá nhân và giảm trừ gia cảnh, để làm căn cứ cho kế toán tính mức chịu thuế của CBCNV trong công ty. b) Các khoản khác Bồi thường vật chất: Khi CBCNV làm hư hại đến tài sản của Công ty thì giá trị thiệt hại sẽ trừ vào lương của người lao động theo % giá trị của sản phẩm đó.
Tạm ứng khấu trừ vào lương: các khoản CBCNV tạm ứng tiền lương vì lý do công việc mà chưa sử dụng hết hoặc tạm ứng tiền lương tháng sẽ được khấu trừ trực tiếp vào tiền lương. Tiền điện, nước, thuê nhà do công ty trả thay cho người lao động. Các khoản trích theo lương: BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ phải tham gia bảo hiểm bắt buộc. Theo điều 5, điều 14, điều 18 quyết định 959/QĐ- BHXH quy định: Bảng 1.2 Tỷ lệ trích nộp các khoản trích nộp theo lương 2017 Loại Bảo hiểm tham gia Doanh nghiệp (%) Người lao động (%) Cộng Bảo hiểm xã hội 18 8 26 Bảo hiểm y tế 3 1.5 Bảo hiểm thất nghiệp 1 1 2 Kinh phí công đoàn 2 2 Cộng 24 10.