Báo cáo thực tập nâng cao hiệu quả tín dụng hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp cải thiện kết quả tín dụng cho vay hộ nghèo tại phòng giao dịch ngân hàng chính sách xã, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Mạnh Linh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đức Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Ngân hàng - Tài chính
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Cho Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Huyện Ân Thi
• Loại tài liệu: báo cáo thực tập
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hưng Yên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Đói nghèo và sự cần thiết phải giảm đói nghèo
• 1.1.1. Khái niệm người nghèo
• 1.1.2. Nguyên nhân đói nghèo
• 1.1.3. Những đặc điểm cơ bản của hộ nghèo
• 1.1.4. Hậu quả của đói nghèo
• 1.1.5. Sự cần thiết phải giảm đói nghèo
• 1.2. Thực trạng hộ nghèo ở Việt Nam
• 1.3. Khái quát về ngân hàng chính sách xã hội
• 1.3.1. Mục tiêu hoạt động
• 1.3.2. Chức năng nhiệm vụ
• 1.3.3. Nguồn vốn hoạt động
• 1.3.4. Đối tượng và các hình thức cho vay
• 1.3.4.1. Đối tượng cho vay
• 1.3.4.2. Các hình thức cho vay
• 1.4. Hiệu quả tín dụng cho vay hộ nghèo
• 1.4.1. Khái niệm hiệu quả tín dụng đối với người nghèo
• 1.4.1.1. Khái niệm về tín dụng
• 1.4.1.2. Khái niệm hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.4.1.3. Vai trò của tín dụng đối với người nghèo
• 1.4.2. Các chỉ tiêu đánh giá nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.4.2.1. Sự tăng trưởng nguồn vốn
• 1.4.2.2. Tình hình thực hiện cho vay
• 1.4.2.2.1. Kết quả cho vay, thu nợ
• 1.4.3. Nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả chất lượng tín dụng đối với hộ nghèo của ngân hàng chính sách xã hội
• 1.4.3.1. Nhân tố khách quan
• 1.4.3.2. Nhân tố chủ quan
• 2. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TRONG CHƯƠNG TRÌNH CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NHCSXH HUYỆN ÂN THI – HƯNG YÊN
• 2.1. Khái quát về NHCSXH huyện Ân Thi
• 2.1.1. Khái quát chung một số đặc điểm kinh tế xã hội huyện Ân Thi
• 2.1.2. Sự ra đời và phát triển của Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ân Thi
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của Ngân hàng Chính sách xã hội Ân Thi
• 2.1.4. Hoạt động của PGD NHCSXH huyện Ân Thi
• 2.1.4.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.1.4.2. Hoạt động cho vay
• 2.2. Thực trạng hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo của PGD NHCSXH huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên
• 2.2.1. Sự tăng trưởng nguồn vốn
• 2.2.2. Thực trạng thực hiện cho vay hộ nghèo
• 2.2.2.1. Về quy trình cho vay
• 2.2.2.2. Về điều kiện cho vay
• 2.2.2.3. Lãi suất, thời hạn và mức cho vay
• 2.2.3. Kết quả cho vay và thu nợ hộ nghèo
• 2.2.4. Đánh giá hiệu quả tín dụng đối với hội nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên
• 2.2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.2.4.2. Những hạn chế
• 2.2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO TẠI PGD NHCSXH HUYỆN ÂN THI, TỈNH HƯNG YÊN
• 3.1. Định hướng mở rộng cho vay đối với hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi
• 3.1.1. Định hướng xóa đói giảm nghèo của huyện Ân Thi
• 3.1.2. Định hướng về hoạt động tín dụng tại Phòng giao dịch NHCSXH huyện Ân Thi
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi
• 3.2.1. Quan điểm cho vay
• 3.2.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo
• 3.2.2.1. Thực hiện đúng những quy định cho vay
• 3.2.2.2. Nâng cấp cơ sở vật chất theo hướng hiện đại, hoàn thiện hơn
• 3.2.2.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.2.4. Tăng cường hiệu quả hoạt động kiểm tra nội bộ
• 3.2.2.5. Cấp tín dụng phải kết hợp với chuyển giao kỹ thuật
• 3.2.2.6. Các giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với các cấp, các ngành của huyện
• 3.3.2. Kiến nghị với NHCSXH
• 3.3.3. Kiến nghị đối với phía hộ vay vốn
• 3.3.4. Kiến nghị đối với Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• LỜI MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Tín Dụng Cho Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội

Hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ân Thi là một vấn đề quan trọng trong việc giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương. Ngân hàng Chính sách xã hội đã được thành lập nhằm cung cấp nguồn vốn cho các hộ nghèo, giúp họ có cơ hội phát triển sản xuất và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, việc nâng cao hiệu quả tín dụng vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Khái Niệm Về Hiệu Quả Tín Dụng Cho Hộ Nghèo

Hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo được hiểu là khả năng sử dụng nguồn vốn vay một cách hiệu quả để tạo ra thu nhập và cải thiện đời sống. Điều này không chỉ phụ thuộc vào việc cho vay mà còn vào khả năng quản lý và sử dụng vốn của các hộ nghèo.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội

Ngân hàng Chính sách xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp tín dụng cho hộ nghèo. Ngân hàng không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo, giúp hộ nghèo nâng cao khả năng sản xuất và quản lý tài chính.

II. Thách Thức Trong Việc Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Cho Hộ Nghèo

Mặc dù Ngân hàng Chính sách xã hội đã có nhiều nỗ lực trong việc cung cấp tín dụng cho hộ nghèo, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm việc thiếu thông tin, khả năng quản lý tài chính yếu kém và sự thiếu hụt nguồn lực.

2.1. Thiếu Thông Tin Về Tín Dụng

Nhiều hộ nghèo không nắm rõ thông tin về các chương trình tín dụng, dẫn đến việc không tiếp cận được nguồn vốn. Việc nâng cao nhận thức về tín dụng là rất cần thiết.

2.2. Khả Năng Quản Lý Tài Chính Yếu Kém

Nhiều hộ nghèo thiếu kỹ năng quản lý tài chính, dẫn đến việc sử dụng vốn vay không hiệu quả. Cần có các chương trình đào tạo để nâng cao kỹ năng này.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Cho Hộ Nghèo

Để nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm cải thiện quy trình cho vay, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Cho Vay

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay để hộ nghèo dễ dàng tiếp cận nguồn vốn. Việc giảm bớt thủ tục hành chính sẽ giúp tăng cường khả năng vay vốn.

3.2. Tăng Cường Hỗ Trợ Kỹ Thuật

Cung cấp các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho hộ nghèo sẽ giúp họ nâng cao năng lực sản xuất và quản lý tài chính.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Huyện Ân Thi

Nghiên cứu thực tiễn tại huyện Ân Thi cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều hộ nghèo đã cải thiện được đời sống nhờ vào nguồn vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội.

4.1. Kết Quả Cụ Thể Từ Các Chương Trình Tín Dụng

Các chương trình tín dụng đã giúp hàng nghìn hộ nghèo tại huyện Ân Thi có cơ hội phát triển sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc kết hợp giữa tín dụng và hỗ trợ kỹ thuật là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hiệu Quả Tín Dụng Cho Hộ Nghèo

Tương lai của hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ân Thi phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững.

5.1. Định Hướng Phát Triển Tín Dụng

Cần có các định hướng phát triển tín dụng rõ ràng để đáp ứng nhu cầu của hộ nghèo, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác giữa Ngân hàng, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc nâng cao hiệu quả tín dụng cho hộ nghèo.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới kinh tế và hội nhập quốc tế, sự phát triển không đồng đều giữa các vùng miền đã làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo và phân hóa xã hội. Nhằm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 04/10/2002 về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác, đồng thời ký Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg thành lập Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) nhằm tách bạch hoàn toàn kênh tín dụng chính sách xã hội ra khỏi hệ thống tín dụng thương mại.

Hoạt động tín dụng ưu đãi phục vụ người nghèo là phương thức tài chính phi lợi nhuận của Nhà nước nhằm tạo vốn sản xuất, tạo việc làm và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại các vùng nông thôn. Tuy nhiên, việc chuyển giao và quản lý nguồn vốn ưu đãi tới các đối tượng thụ hưởng còn đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là nguy cơ rủi ro tín dụng do trình độ canh tác, nhận thức của người dân còn hạn chế và sự phối hợp giữa ngân hàng với các đoàn thể nhận ủy thác đôi lúc chưa đồng bộ.

Xuất phát từ thực tế đó, đề tài chuyên đề thực tập tốt nghiệp: "Nâng cao hiệu quả tín dụng cho vay hộ nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên" được tác giả Trần Mạnh Linh (sinh viên Viện Ngân hàng - Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Đức Hoàng) thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng ưu đãi đối với hộ nghèo của hệ thống NHCSXH.
2. Phân tích thực trạng hoạt động huy động vốn, quy trình cho vay, tình hình thu hồi nợ và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng hộ nghèo tại Phòng giao dịch (PGD) NHCSXH huyện Ân Thi giai đoạn 2013 – 2015.
3. Đánh giá những thành tựu đạt được, các mặt hạn chế, nguyên nhân hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng cho vay hộ nghèo tại địa bàn huyện Ân Thi trong giai đoạn tiếp theo.

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả hoạt động tín dụng cho vay đối với hộ nghèo của NHCSXH.
• Phạm vi nghiên cứu: Không gian nghiên cứu tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên; thời gian tập trung vào số liệu thực tế giai đoạn 2013 – 2015 (kèm các dữ liệu thống kê cập nhật đến năm 2014 và tháng 06/2016).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực và khái niệm kinh tế - xã hội đặc thù:

• Khái niệm nghèo đói và chuẩn nghèo: Người nghèo được nhận diện qua ba tiêu chí chung (không được thụ hưởng các nhu cầu cơ bản tối thiểu, thu nhập thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng, thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào sự phát triển chung). Tác giả vận dụng các văn bản quy định chuẩn nghèo qua các thời kỳ: Quyết định số 2128/LĐTBXH-KHTC ngày 05/07/2005 (chuẩn nghèo 2006–2010: dưới 200.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và dưới 260.000 đồng/người/tháng ở thành thị) và Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg ngày 30/01/2011 (chuẩn nghèo 2011–2015: từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống ở nông thôn, từ 500.000 đồng/người/tháng trở xuống ở thành thị).
• Bản chất tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo: Là quan hệ tín dụng phi thương mại, không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện theo các chính sách của Nhà nước với các đặc trưng: đối tượng vay vốn là hộ nghèo có sức lao động; điều kiện vay không cần tài sản thế chấp, miễn lệ phí; lãi suất ưu đãi do Thủ tướng Chính phủ quy định; cơ chế xử lý rủi ro do Nhà nước hỗ trợ khi gặp thiên tai, dịch bệnh.
• Phương thức cho vay: Phân tích sự khác biệt giữa phương thức cho vay trực tiếp và phương thức cho vay gián tiếp (ủy thác từng phần qua các tổ chức chính trị - xã hội và Tổ tiết kiệm và vay vốn).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ hệ thống báo cáo kế hoạch nghiệp vụ, báo cáo tài chính, bảng cân đối tài khoản kế toán của PGD NHCSXH huyện Ân Thi, số liệu thống kê từ Niên giám thống kê huyện Ân Thi và các báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tuyệt đối và tương đối qua các năm (2013, 2014, 2015) để phân tích biến động quy mô nguồn vốn, dư nợ, doanh số cho vay, doanh số thu nợ, tỷ lệ nợ quá hạn và số lượt hộ thoát nghèo.
• Phương pháp sơ đồ hóa quy trình: Mô hình hóa bộ máy tổ chức và quy trình 8 bước trong xét duyệt, giải ngân cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội và Tổ tiết kiệm và vay vốn (Tổ TK&VV).

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả tín dụng cho vay đối với hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận toàn diện về tín dụng chính sách xã hội:

• Nguyên nhân và hậu quả đói nghèo: Phân loại nguyên nhân chủ quan (thiếu vốn sản xuất, thiếu kinh nghiệm/kiến thức làm ăn, đông con, thiếu đất canh tác, bệnh tật, rủi ro tự nhiên) và nguyên nhân cơ chế chính sách, môi trường xã hội. Phân tích tác động kìm hãm của đói nghèo đối với tăng trưởng kinh tế, phát triển nguồn nhân lực và ổn định chính trị - xã hội.
• Địa vị pháp lý và chức năng của NHCSXH: Được thành lập theo Quyết định số 131/2002/QĐ-TTg ngày 04/10/2002. Nhiệm vụ gồm: huy động tiền gửi tiết kiệm (bao gồm tiết kiệm người nghèo), phát hành trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, tiếp nhận nguồn vốn ủy thác, vốn ODA, vay Ngân hàng Nhà nước; thực hiện các dịch vụ thanh toán, ngân quỹ và cho vay ưu đãi theo chỉ tiêu kế hoạch của Chính phủ.
• Khung đối tượng và lãi suất ưu đãi: Tổng hợp các nhóm đối tượng được tiếp cận tín dụng ưu đãi theo quy định của Chính phủ:

STT	Đối tượng cho vay chính sách	Mức lãi suất quy định
1	Cho vay hộ nghèo thông thường	7,8%/năm
	Cho vay hộ nghèo tại 62 huyện nghèo (Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP)	0%/năm
2	Cho vay học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn	6,0%/năm
3	Cơ sở SXKD của thương binh, người tàn tật	3,9%/năm
	Thương binh, người tàn tật cá nhân	6,0%/năm
4	Cho vay giải quyết việc làm (đối tượng khác)	7,8%/năm
5	Xuất khẩu lao động (thuộc 62 huyện nghèo Nghị quyết 30a)	3,9%/năm
6	Cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn	10,8%/năm
7	Cho vay hộ nghèo làm nhà ở	3,0%/năm

• Chỉ tiêu và nhân tố tác động: Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả bao gồm tốc độ tăng trưởng nguồn vốn, mức độ phủ kín đối tượng vay, tỷ lệ thu hồi nợ, doanh số cho vay và tỷ lệ nợ quá hạn. Các nhân tố tác động được chia thành: nhân tố khách quan (môi trường tự nhiên, môi trường kinh tế, chủ trương chính sách, môi trường pháp lý) và nhân tố chủ quan (mô hình tổ chức, mạng lưới hoạt động, chất lượng đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất ngân hàng, nhận thức và trình độ sản xuất kinh doanh của người vay).

---

CHƯƠNG 2: Thực trạng chất lượng hoạt động tín dụng trong chương trình cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Ân Thi – Hưng Yên

Chương 2 phản ánh thực tế hoạt động tín dụng tại địa bàn nghiên cứu:

• Đặc điểm địa bàn huyện Ân Thi: Diện tích tự nhiên 79,10 km², dân số 84.691 người (mật độ 1.073 người/km²; dân số nông thôn 75.287 người). Lực lượng lao động trong độ tuổi là 43.787 người, lao động nông nghiệp chiếm chủ yếu (trên 38.000 người), trình độ kỹ thuật chưa qua đào tạo chiếm tỷ lệ lớn.
• Tổ chức bộ máy PGD NHCSXH huyện Ân Thi: Hoạt động từ ngày 10/05/2003 (tiền thân là Ngân hàng Phục vụ người nghèo theo Quyết định 388/QĐ-HĐQT). Tổng biên chế gồm 14 cán bộ, chia thành: Ban Giám đốc (Giám đốc và Phó Giám đốc), Tổ Kế hoạch nghiệp vụ (KHNV), Tổ Kế toán - Ngân quỹ (KTNQ).
• Quy mô các chương trình tín dụng đang triển khai (tính đến tháng 06/2016): Tổng dư nợ đạt 287.829 triệu đồng với 20.848 món vay. Cơ cấu dư nợ theo chương trình gồm:
  • Cho vay học sinh, sinh viên: Dư nợ lớn nhất, mức vay tối đa 1 triệu đồng/tháng/HSSV.
  • Cho vay hộ nghèo: Dư nợ 120.619 triệu đồng (thực hiện theo Văn bản số 316/NHCS-TD), mức vay bình quân 12,55 triệu đồng/hộ (mức trần quy định 30 triệu đồng/hộ).
  • Cho vay hỗ trợ nhà ở: Dư nợ 11.420 triệu đồng (mức vay 8 triệu đồng/hộ, hỗ trợ xây 1.429/1.875 ngôi nhà, đạt 76,95%).
  • Cho vay nước sạch và VSMTNT: Dư nợ 11.735 triệu đồng (xây dựng 2.984 công trình).
  • Cho vay giải quyết việc làm: Dư nợ 3.483 triệu đồng (206 hộ, bình quân 16,90 triệu đồng/hộ).
  • Cho vay xuất khẩu lao động: Dư nợ 940 triệu đồng (49 hộ, bình quân 30 triệu đồng/lao động).
  • Cho vay Quỹ khoa học công nghệ: Dư nợ 200 triệu đồng.
• Nguồn vốn hoạt động: Tăng trưởng từ mức ban đầu 27.xxx triệu đồng (năm 2003) lên 278.xxx triệu đồng (31/12/2015). Nguồn vốn năm 2015 tăng 94.047 triệu đồng so với năm 2013 (tăng 51%, gấp 1,5 lần). Tuy nhiên, cơ cấu vốn phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách Trung ương (chiếm từ 98,51% đến 98,93%), vốn huy động tại địa phương chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ từ 1,07% đến 1,49% (đến 31/12/2015 đạt 2.982 triệu đồng, gồm tiết kiệm dân cư 1.069 triệu đồng và tiết kiệm qua Tổ TK&VV 1.913 triệu đồng từ 521/536 tổ tham gia).
• Quy trình cho vay ủy thác 8 bước: (1) Hộ nghèo gửi đơn đề nghị vay vốn đến Tổ TK&VV $\rightarrow$ (2) Tổ TK&VV và tổ chức chính trị - xã hội họp bình xét, lập danh sách trình UBND cấp xã xác nhận $\rightarrow$ (3) Gửi hồ sơ đến PGD NHCSXH $\rightarrow$ (4) PGD phê duyệt và thông báo UBND xã $\rightarrow$ (5) UBND xã thông báo tổ chức chính trị - xã hội $\rightarrow$ (6) Tổ chức chính trị - xã hội báo Tổ TK&VV $\rightarrow$ (7) Tổ TK&VV thông báo hộ vay về thời gian, địa điểm $\rightarrow$ (8) PGD NHCSXH trực tiếp giải ngân tại Điểm giao dịch xã.
• Kết quả cho vay, thu hồi nợ và tác động giảm nghèo:

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015
Dư nợ bình quân một hộ nghèo (triệu đồng)	7,90	10,11	12,54
Nợ quá hạn (triệu đồng)	481	527	674
Tỷ lệ nợ quá hạn (%)	0,59%	0,53%	0,57%
Số hộ vay vốn thoát khỏi ngưỡng nghèo (hộ)	407	541	782
Doanh số cho vay trong năm (triệu đồng)	-	-	57.709
Doanh số thu nợ trong năm (triệu đồng)	-	-	35.026

• Đánh giá chung: Chương trình cho vay hộ nghèo đã góp phần giúp 1.730 hộ thoát nghèo trong giai đoạn 2013–2015, hạn chế nạn cho vay nặng lãi ở nông thôn. Tuy nhiên, vẫn còn những tồn tại: vốn vay chưa đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất thực tế; cơ cấu nguồn vốn thụ động vào Trung ương; chất lượng hoạt động của một số Tổ TK&VV còn hạn chế; hiện tượng nể nang khi bình xét; công tác kiểm tra sau giải ngân và việc kết hợp tín dụng với chuyển giao kỹ thuật khuyến nông chưa chặt chẽ.

---

CHƯƠNG 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên

Chương 3 xây dựng các định hướng và nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng:

• Định hướng phát triển: Bám sát mục tiêu giảm nghèo của huyện Ân Thi (đẩy mạnh tuyên truyền, thực hiện đồng bộ chính sách y tế, giáo dục, nhà ở, hỗ trợ sản xuất; đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông cho các xã khó khăn). Định hướng tín dụng tập trung ưu tiên các xã khó khăn, gắn giải ngân vốn với chương trình khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư.
• Hệ thống 4 quan điểm cho vay nền tảng:
  1. Quan điểm hỗ trợ: Trợ lực kịp thời về vốn, lãi suất và thời hạn cho hộ nghèo thiếu vốn.
  2. Quan điểm hiệu quả: Coi trọng hiệu quả kinh tế đi đôi với hiệu quả xã hội, bảo toàn và quay vòng vốn; tránh tâm lý xem tín dụng chính sách là nguồn trợ cấp xã hội.
  3. Quan điểm bình đẳng, chủ động tiếp cận: Đảm bảo tính công bằng, dân chủ trong bình xét và tạo cơ chế để người nghèo chủ động tiếp cận vốn.
  4. Quan điểm phát triển: Kết hợp tăng trưởng tín dụng hộ nghèo với phát triển bền vững năng lực tài chính của NHCSXH, từng bước tăng khả năng tự chủ vốn.
• Các nhóm giải pháp nghiệp vụ:
  • Thực hiện nghiêm túc quy định cho vay: Bình xét đúng đối tượng (chỉ cho vay hộ có sức lao động và khả năng sản xuất); xác định mức vay và thời hạn vay phù hợp chu kỳ cây trồng, vật nuôi theo nguyên tắc: $$\text{Thời hạn cho vay} = \text{Chu kỳ sản xuất} + \text{Thời gian tiêu thụ sản phẩm}$$
  • Nâng cao chất lượng hoạt động Tổ nhóm: Tập huấn nghiệp vụ cho ban điều hành Tổ TK&VV, chi trả hoa hồng thỏa đáng, kiên quyết xử lý tình trạng xâm tiêu, chiếm dụng vốn.
  • Nâng cấp cơ sở vật chất: Đầu tư hạ tầng công nghệ, hệ thống mạng thông tin và trụ sở làm việc khang trang nhằm tăng tính chuyên nghiệp và củng cố niềm tin của khách hàng.
  • Phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo cán bộ tín dụng về kiến thức kinh tế tổng hợp (kỹ thuật nông nghiệp, khuyến nông) bên cạnh nghiệp vụ ngân hàng; bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và tinh thần tận tâm phục vụ người nghèo.
  • Tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ: Tổ chức kiểm tra chuyên đề, kiểm tra đột xuất tại các Điểm giao dịch xã và từng hộ vay để phát hiện sử dụng vốn sai mục đích.
  • Gắn tín dụng với chuyển giao khoa học kỹ thuật: Lồng ghép vốn vay với các mô hình khuyến nông, hướng dẫn phương thức canh tác mới để tăng năng suất và hiệu quả vốn vay.
  • Đa dạng hóa huy động vốn và mở rộng dịch vụ: Tuyên truyền mở rộng tiền gửi tiết kiệm trong dân cư, huy động tiết kiệm qua Tổ TK&VV để giảm áp lực lên ngân sách Trung ương.
• Các kiến nghị cụ thể: Kiến nghị UBND huyện và các ban ngành cấp xã thực hiện tốt các chính sách an sinh bổ trợ (bảo hiểm y tế, miễn giảm học phí, hỗ trợ chuộc lại đất sản xuất, điều tra chính xác danh sách hộ nghèo); kiến nghị NHCSXH cấp trên bổ sung nguồn vốn và kinh phí trang thiết bị; kiến nghị hộ vay nâng cao ý thức trách nhiệm trả nợ.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính rút ra từ số liệu thực tế

1. Mở rộng quy mô nguồn vốn và dư nợ: Nguồn vốn của PGD NHCSXH huyện Ân Thi đạt mức tăng trưởng 51% trong giai đoạn 2013–2015 (năm 2015 tăng 94.047 triệu đồng so với năm 2013). Dư nợ bình quân trên một hộ nghèo được cải thiện rõ rệt, tăng từ 7,90 triệu đồng (năm 2013) lên 10,11 triệu đồng (năm 2014) và đạt 12,54 triệu đồng (năm 2015).
2. Hiệu quả xã hội và công tác giảm nghèo: Chương trình tín dụng hộ nghèo đã trực tiếp hỗ trợ cho 1.730 hộ gia đình tại huyện Ân Thi vượt qua ngưỡng nghèo theo chuẩn nghèo của Chính phủ (năm 2013: 407 hộ; năm 2014: 541 hộ; năm 2015: 782 hộ).
3. Kiểm soát chất lượng tín dụng: Tỷ lệ nợ quá hạn của chương trình cho vay hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi được duy trì ở mức an toàn qua các năm (năm 2013: 0,59%; năm 2014: 0,53%; năm 2015: 0,57%).

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

• Đã phản ánh chi tiết thực trạng triển khai 06 chương trình tín dụng chính sách ủy thác tại một địa bàn cấp huyện thuần nông thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng.
• Chỉ ra điểm nghẽn lớn nhất trong cơ cấu vốn của chi nhánh cấp huyện là tính phụ thuộc rất cao vào ngân sách phân bổ từ Trung ương (trên 98%), từ đó đề xuất các kênh huy động tiết kiệm dân cư và tiết kiệm thông qua mạng lưới Tổ TK&VV.
• Đưa ra mô hình kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động giải ngân tín dụng ưu đãi với các chương trình chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, khuyến nông của địa phương.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của tài liệu: Số liệu thống kê chuyên sâu về các chỉ tiêu tài chính và kết quả cho vay hộ nghèo trong báo cáo tập trung chủ yếu vào chuỗi thời gian 2013 – 2015. Báo cáo sử dụng phương pháp thống kê mô tả dựa trên dữ liệu báo cáo nội bộ của ngân hàng, chưa xây dựng các mô hình kinh tế lượng định lượng để đo lường chính xác mức độ tác động của vốn vay tới sự gia tăng thu nhập hộ gia đình.
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Có thể mở rộng thu thập dữ liệu định lượng bằng bảng hỏi khảo sát ngẫu nhiên đối với các hộ nghèo vay vốn trên địa bàn; đánh giá tác động của chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn mới; so sánh hiệu quả giữa các chương trình tín dụng chính sách khác nhau (giữa cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo).

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên chuyên ngành Ngân hàng, Tài chính công, Kinh tế phát triển; học viên nghiên cứu về tín dụng chính sách và quản trị rủi ro tín dụng tại các định chế tài chính phi lợi nhuận.
• Nội dung có giá trị ứng dụng:
  • Quy trình chi tiết 8 bước xét duyệt và giải ngân cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội tại cấp cơ sở.
  • Bộ chỉ tiêu theo dõi hoạt động tín dụng hộ nghèo cấp huyện (doanh số cho vay, doanh số thu nợ, dư nợ bình quân, tỷ lệ nợ quá hạn, số hộ thoát nghèo).
  • Hệ thống giải pháp gắn kết giữa cấp tín dụng với đào tạo nghề và chuyển giao kỹ thuật canh tác nông nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. PGD NHCSXH huyện Ân Thi áp dụng phương thức cho vay hộ nghèo nào và quy trình xét duyệt gồm mấy bước?

PGD NHCSXH huyện Ân Thi áp dụng phương thức cho vay gián tiếp (ủy thác từng phần qua các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã). Quy trình xét duyệt và giải ngân được thực hiện qua 8 bước chặt chẽ: bắt đầu từ việc hộ nghèo làm đơn gửi Tổ TK&VV, Tổ tổ chức họp bình xét công khai, trình UBND xã xác nhận danh sách, gửi PGD phê duyệt và thông báo ngược lại qua hệ thống đoàn thể để PGD tiến hành giải ngân trực tiếp đến người vay tại Điểm giao dịch xã.

2. Cơ cấu nguồn vốn của PGD NHCSXH huyện Ân Thi giai đoạn 2013–2015 có đặc điểm gì nổi bật?

Nguồn vốn hoạt động của Phòng giao dịch tăng trưởng mạnh (năm 2015 tăng 51% so với năm 2013, đạt trên 278 tỷ đồng), tuy nhiên cơ cấu vốn có tính phụ thuộc gần như tuyệt đối vào nguồn vốn điều chuyển từ Trung ương (chiếm tỷ trọng từ 98,51% đến 98,93%). Nguồn vốn huy động tại địa phương qua tiền gửi dân cư và Tổ TK&VV chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn từ 1,07% đến 1,49% (đạt 2.982 triệu đồng vào cuối năm 2015).

3. Chương trình cho vay hộ nghèo tại huyện Ân Thi giai đoạn 2013–2015 đã mang lại những kết quả cụ thể nào?

Chương trình đã giúp nâng mức dư nợ bình quân của mỗi hộ từ 7,90 triệu đồng (năm 2013) lên 12,54 triệu đồng (năm 2015). Trong cả giai đoạn 3 năm, đã có tổng cộng 1.730 hộ vay vốn vươn lên thoát khỏi ngưỡng nghèo (407 hộ năm 2013; 541 hộ năm 2014; 782 hộ năm 2015), trong khi tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát ở mức thấp (dao động từ 0,53% đến 0,59%).

4. Tác giả đề xuất công thức xác định thời hạn cho vay hộ nghèo như thế nào để đảm bảo hiệu quả thu hồi vốn?

Tác giả đề xuất cán bộ tín dụng phải căn cứ cụ thể vào chu kỳ sinh trưởng của cây trồng, vật nuôi và tình hình thị trường để xác định kỳ hạn nợ theo công thức: $$\text{Thời hạn cho vay} = \text{Chu kỳ sản xuất} + \text{Thời gian tiêu thụ sản phẩm}$$ Việc áp dụng chuẩn xác công thức này giúp người nghèo kịp thu hồi vốn từ việc bán sản phẩm trước khi đến hạn trả nợ, tránh tình trạng bị quá hạn do chưa kịp tiêu thụ nông sản.

5. Những nguyên nhân chủ quan nào làm hạn chế chất lượng tín dụng hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi?

Các nguyên nhân chủ quan gồm: đội ngũ cán bộ ngân hàng còn mỏng (14 cán bộ) và thiếu kiến thức kinh tế tổng hợp về kỹ thuật nông nghiệp để tư vấn cho người vay; trình độ của một số Tổ trưởng Tổ TK&VV còn hạn chế dẫn đến bình xét còn nể nang; cơ sở vật chất trang thiết bị còn thiếu thốn; công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay chưa được thực hiện thường xuyên và việc giải ngân chưa được kết nối đồng bộ với các chương trình chuyển giao kỹ thuật khuyến nông.

---

Kết luận

Báo cáo thực tập tốt nghiệp của tác giả Trần Mạnh Linh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng chính sách và phân tích chi tiết thực trạng hoạt động cho vay hộ nghèo tại PGD NHCSXH huyện Ân Thi giai đoạn 2013 – 2015. Các kết quả nghiên cứu cho thấy nguồn vốn ưu đãi đã phát huy vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ 1.730 hộ dân thoát nghèo, giữ vững tỷ lệ nợ quá hạn dưới 0,6%, đồng thời chỉ rõ sự phụ thuộc lớn vào nguồn vốn Trung ương. Hệ thống giải pháp đề xuất tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình xét duyệt, nâng cao năng lực Tổ TK&VV, đào tạo cán bộ tín dụng am hiểu kỹ thuật nông nghiệp và gắn kết vốn vay với công tác khuyến nông, tạo cơ sở thực tiễn hữu ích cho việc nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại các địa bàn nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ NGHÈO CỦA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1. Đói nghèo và sự cần thiết phải giảm đói nghèo 1. Khái niệm người nghèo Quan niệm về nghèo đói hay nhận dạng về nghèo đói của từng quốc gia hay từng vùng, từng nhóm dân cư, nhìn chung không có sự khác biệt đáng kể, tiêu chí chung nhất để xác định nghèo đói vẫn là mức thu nhập hay chi tiêu để thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người về: ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, văn hoá, đi lại và giao tiếp xã hội. Sự khác nhau chung nhất là thoả mãn ở mức cao hay thấp mà thôi, điều này phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội cũng như phong tục tập quán của từng vùng, từng quốc gia.

Các quan niệm về người nghèo khác nhau trên thế giới đề phản ánh 3 điểm chung nhất của người nghèo, đó là: - Không được thụ hưởng những nhu cầu cơ bản tối thiểu dành cho con người. - Có mức thu nhập thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư. - Thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng.2 Nguyên nhân đói nghèo Đói nghèo do nhiều nguyên nhân, nhưng có thể chia thành những nhóm nguyên nhân sau: * Nhóm nguyên nhân do chủ quan của người nghèo - Thiếu vốn sản xuất: các tài liệu điều tra cho thấy đây là nguyên nhân chủ yếu nhất. Nông dân thiếu vốn thường rơi vào vòng luẩn quẩn, sản xuất kém, làm không đủ ăn, phải đi làm thuê, phải đi vay để đảm bảo cuộc sống tối thiểu hàng ngày.

Có thể nói: thiếu vốn sản xuất là một lực cản lớn nhất hạn chế sự phát triển sản xuất và nâng cao đời sống của các hộ gia đình nghèo. - Thiếu kinh nghiệm và kiến thức làm ăn: phương pháp canh tác cổ truyền đã ăn sâu vào tiềm thức, sản xuất tự cung, tự cấp là chính, thường sống ở những SV: Trần Mạnh Linh -12145179 8 Báo cáo thực tập nơi hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn, thiếu phương tiện thông tin, con cái thất học… Những khó khăn đó làm cho hộ nghèo không thể nâng cao trình độ dân trí, không có điều kiện áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác, thiếu kinh nghiệm và trình độ sản xuất kinh doanh dẫn đến năng suất thấp, không hiệu quả. - Do sinh đẻ nhiều, sức khoẻ yếu, không đủ sức làm kinh tế. Bình quân nhân khẩu lớn nhưng lao động ít.

- Đất đai canh tác ít, thiếu việc làm, không năng động tìm việc làm, lười biếng, mắc các tệ nạn xã hội. Mặt khác do hậu quả của chiến tranh dẫn đến nhiều người dân bị mất sức lao động, nhiều phụ nữ bị goá phụ dẫn tới thiếu lao động hoặc thiếu lao động trẻ, khoẻ có khả năng đảm nhiệm những công việc nặng nhọc. - Gặp những rủi ro trong cuộc sống, người nghèo thường sống ở những nơi hẻo lánh xa trung tâm, thời tiết khắc nghiệt, nơi mà thường xuyên xảy ra hạn hán, lũ lụt, dịch bệnh… Cũng chính do thường sống ở những nơi hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn mà hàng hoá của họ sản xuất ra thường bị bán rẻ (do chi phí giao thông) hoặc không bán được, chất lượng hàng hoá giảm sút do lưu thông không kịp thời.