Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về hoạt động thu thuế tại cơ quan hải quan Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng hoạt động thu thuế tại Chi cục Hải quan Bắc Ninh thời gian qua Chương 4: Một số giải pháp tăng cường quản lý hoạt động thu thuế tại Chi cục Hải quan Bắc Ninh 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THU THUẾ TẠI CƠ QUAN HẢI QUAN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Hiện nay có rất nhiều nghiên cứu liên quan đến hoạt động thu thuế tại cơ quan hải quan, có thể kể đến một số nghiên cứu như sau: - Nguyễn Giang Hương, 2015. Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Nghệ An [20]. Luận văn Thạc sĩ - Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Trong nghiên cứu này, tác giả tập trung nghiên cứu công tác quản lý thu thuế XNK tại Cục Hải quan Nghệ An xét trong giai đoạn 2009-2013. Luận văn đã đánh giá được thực trạng hoạt động thu thuế XNK tại Cục Hải quan Nghệ An. Từ đó nghiên cứu đã đưa ra được những thành công cũng như hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động thu thuế XNK tại Cục Hải quan Nghệ An, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này trong giai đoạn tiếp theo. - Bài báo khoa học “Hoàn thiện quản lý thu thuế xuất nhập khẩu của Cục hải quan tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Phùng Quang Hội [22] đăng trên Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 214 (II), tháng 04/2015, tr.
Bài viết này phân tích và đánh giá thực trạng quản lý thu thuế xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác quản lý thu thuế xuất nhập khẩu đã đạt được những kết quả như minh bạch trong hoạt động, cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hoá hải quan và công tác xử lý nợ đọng thuế được chú trọng. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập trên các phương diện như chưa quản lý tốt đối tượng nộp thuế, gian lận thuế xuất nhập khẩu còn tương đối phổ biến, tình trạng nợ đọng còn phức tạp, dây dưa kéo dài, vai trò kiểm tra sau thông quan và thanh tra thuế chưa phát huy được hiệu quả. - Nguyễn Thị Hải Yến, 2015.
Công tác quản lý thu thuế đối với hàng hóa 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xuất khẩu, nhập khẩu tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài [36]. Luận văn Thạc sỹ, Học viện Tài chính. Luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý thu thuế đối với hàng hóa XK, NK tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài giai đoạn từ 2010 – 2014. Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, … để đánh giá thực trạng quản lý thu thuế đối với hàng hóa XK, NK tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài.
Kết hợp với kinh nghiệm thu thuế từ các Chi cục, Cục hải quan khác để đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hàng hóa XK, NK tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Sân bay quốc tế Nội Bài. - Bài báo khoa học “Kiểm tra sau thông quan của hải quan Việt Nam” [19] của nhóm tác giả Đỗ Thị Hải Hà, Mạc Thị Hải Yến, Đỗ Thu Huyền đăng trên Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 219 (II), tháng 09/2015, tr. Trong bối cảnh phát triển và hội nhập hiện nay, một yêu cầu tất yếu khách quan đặt ra cho Hải quan Việt Nam là chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”- kiểm tra sau thông quan dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro. Bài viết này phân tích thực trạng kiểm tra sau thông quan của Hải quan Việt Nam giai đoạn 2010-2014, từ đó chỉ ra những thành tựu cũng như hạn chế của kiểm tra sau thông quan.
Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đề xuất một số giải pháp có liên quan đến hoàn thiện hệ thống pháp lý về kiểm tra sau thông quan, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của hệ thống, hoàn thiện quy trình và các công cụ hỗ trợ hệ thống, hoàn thiện cơ sở vật chất của hệ thống, phối hợp giữa hoạt động kiểm tra sau thông quan với các lĩnh vực nghiệp vụ và các đơn vị liên quan khác. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chống thất thu thuế nhập khẩu tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị - Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn [2]. Luận văn Thạc sỹ, Học viện Tài chính. Luận văn nhấn 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mạnh Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị luôn đứng đầu trong các cửa khẩu đường bộ về kim ngạch và số thu thuế XNK nộp Ngân sách Nhà nước.
Trong đó, số thu từ hoạt động NK lại chiếm đến 90% tổng thu từ hoạt động XNK. Chính vì vậy mà công tác chống thất thu thuế từ hàng hóa NK cần được chú trọng coi là nhiệm vụ trọng tâm không chỉ đối với Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị mà còn đối với hoạt động của Hải quan Việt Nam nói chung. Luận văn đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản về thuế NK và hoạt động chống thất thu thuế NK, đánh giá được thực trạng công tác chống thất thu thuế tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị - Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2008 – 2013 từ đó có những kiến nghị đối với công tác chống thất thu thuế tại đơn vị này. - Nông Quang Hưng, 2017.
Quản lý thu thuế xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn [23]. Luận văn Thạc sỹ Kinh tế, Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Bên cạnh việc hệ thống nội dung cơ bản quản lý thuế XNK và các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý thu thuế XNK, luận văn đã phân tích đánh giá thực trạng quản lý thu thuế XNK của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2012 - 2016, xác định những thành công và hạn chế còn tồn tại, trong đó, tác giả chú trọng tới những nguyên nhân quản lý đối tượng nộp thuế chưa được thực hiện tốt; tổ chức thực hiện xác định thuế xuất nhập khẩu, tính thuế xuất nhập khẩu còn hạn chế; quản lý thu thuế xuất nhập khẩu còn để nợ đọng quá hạn kéo dài; chưa phát huy được vai trò cần có của thanh tra thuế. Từ đó, luận văn đề xuất một số nhóm giải pháp mang tính thực tiễn cao, phù hợp với tình hình thực tiễn của Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn: (i) Nhóm giải pháp chống gian lận qua căn cứ tính thuế xuất nhập khẩu; (ii) Nhóm giải pháp về công tác tổ chức cán bộ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; (iii) Nhóm giải pháp về hoạt động KTSTQ và thanh tra thuế XNK; (iv) Nhóm giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý theo dõi nợ thuế XNK.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Bài báo khoa học “Hiện đại hóa hải quan trong quá trình hội nhập quốc tế” [18] của nhóm tác giả Đoàn Thị Thu Hà, Nguyễn Thanh Hằng đăng trên Tạp chí Kinh tế và Phát triển, số 219 (II), tháng 09/2015, tr. Cải cách, hiện đại hóa hải quan hướng tới mục tiêu đơn giản, minh bạch, thuận tiện và thống nhất nhằm tạo thuận lợi tối đa trong hoạt động của doanh nghiệp và người dân góp phần thúc đẩy hội nhập khu vực và quốc tế cũng như tăng cường sức cạnh tranh quốc gia. Bên cạnh những thành công trong quá trình thực hiện hiện đại hóa hải quan vẫn còn tồn tại một số khó khăn nhất định trong việc triển khai cơ chế một cửa quốc gia, phân luồng kiểm tra hải quan, công tác kiểm soát hải quan và sự phối hợp của các Bộ, Ngành liên quan. Bài viết này dựa trên quan sát tình hình thực tế và các tài liệu từ những báo cáo của Tổng cục Hải quan để phân tích thực trạng hiện đại hóa hải quan và đề xuất các giải pháp đồng thời cũng nêu một số kiến nghị lên Chính phủ nhằm khắc phục những vấn đề này.
Tiếp tục cải cách, hiện đại hóa Hải quan Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế [35]. Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Ngoại thương. Trong luận án này, tác giả đi sâu nghiên cứu những vấn đề về tiếp tục cải cách, hiện đại hóa Hải quan Việt Nam, trong đó có hoạt động thu thuế XNK từ đó đề ra những giải pháp, kiến nghị trong thực hiện công tác cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan. Nghiên cứu này đã đưa ra quan điểm đổi mới về công tác xác định trị giá tính thuế dựa trên kinh nghiệm cải cách biểu thuế NK của Hải quan Thái Lan, theo đó biểu thuế NK chỉ còn 3 mức thuế suất 1%, 5% và 10%, nhằm hạn chế tình trạng gian lận qua thuế suất.
Các nghiên cứu trên đều có những liên quan nhất định với đề tài này, ở những góc độ khác nhau. Tuy nhiên những nghiên cứu này đưa ra các giải pháp quản lý thu thuế XK, NK tại một địa phương cụ thế. Trong hoàn cảnh hiện nay, mỗi địa phương, mỗi Chi cục Hải quan lại có những đặc thù, có điều 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kiện kinh tế xã hội khác nhau, đòi hỏi những giải pháp đưa ra phải căn cứ vào sự phân tích một cách cụ thể tình hình thực trạng quản lý thu thuế đối với hàng hóa XNK tại các địa phương. Các nghiên cứu nói trên là tài liệu tham khảo để tác giả tham khảo và kế thừa trong quá trình thực hiện luận văn thạc sỹ.
Một số lý luận cơ bản về hoạt động thu thuế tại cơ quan hải quan 1. Khái quát nội dung một số sắc thuế thu tại cơ quan hải quan 1. Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu Thuế XK, thuế NK là sắc thuế đánh vào hàng hóa XK hoặc NK trong quan hệ thương mại quốc tế a. Đặc điểm thuế XK, thuế NK - Thứ nhất: Đối tượng chịu thuế XK, NK là hàng hoá được phép XK, NK qua biên giới Việt Nam.
Chỉ có những hàng hoá được vận chuyển một cách hợp pháp qua biên giới Việt Nam mới là đối tượng chịu thuế XK, NK. Những trường hợp cần lưu ý: Hàng hoá đó có thể là hợp pháp ở nước ngoài nhưng không hợp pháp ở Việt Nam: thì không là đối tượng chịu thuế XK, NK.