Luận văn kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên

Kiểm soát thu thuế TNCN Sông Cầu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. 118 trang · Trường Đại Học Quy Nhơn · 2021.

• Tác giả: Lê Văn Nam
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Cẩm Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TẠI CƠ QUAN THUẾ
• 1.1. Nội dung cơ bản của Luật thuế thu nhập cá nhân hiện hành
• 1.2. Khái quát về kiểm soát nội bộ
• 1.3. Khái quát về kiểm soát thuế
• 1.4. Khái quát về kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân
• 1.5. Các nhân tố về cơ chế chính sách
• 1.6. Về nhân tố con người
• 1.7. Các nhân tố về phía người nộp thuế
• 1.8. Các nhân tố về hệ thống kiểm toán nội bộ
• 1.9. Các nhân tố về cơ sở vật chất kỹ thuật
• 1.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TẠI CHI CỤC THUẾ THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN
• 2.1. Khái quát về Chi cục Thuế Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Chi cục Thuế Thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.1.3. Tổ chức bộ máy quản lý của Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.1.4. Đặc điểm hoạt động của Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.2. Tình hình thực tế về kiểm soát thuế Thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.2.1. Thực tế kiểm soát thuế Thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.2.2. Đánh giá thực trạng kiểm soát thuế Thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT THU THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN TẠI CHI CỤC THUẾ THỊ XÃ SÔNG CẦU, TỈNH PHÚ YÊN
• 3.1. Kiến nghị với các cấp quản lý
• 3.1.1. Kiến nghị với Bộ Tài chính và Tổng Cục Thuế
• 3.1.2. Kiến nghị với UBND thị xã Sông Cầu
• 3.1.3. Phối hợp với các ban ngành, tổ chức liên quan
• 3.2. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Thu Thuế TNCN Tại Sông Cầu

Kiểm soát thu thuế TNCN Sông Cầu đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Việc quản lý hiệu quả nguồn thu này không chỉ giúp tăng cường nguồn lực tài chính cho địa phương mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Tuy nhiên, công tác này vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn. Theo số liệu thống kê, Chi cục Thuế Sông Cầu đã có những đóng góp đáng kể vào tổng thu ngân sách, nhưng vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện. Cần có những nghiên cứu sâu sắc và các biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN trên địa bàn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thuế TNCN Đối Với Ngân Sách

Thuế TNCN là một trong những nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước, đặc biệt là ở các địa phương đang phát triển như Sông Cầu. Nguồn thu này giúp đảm bảo nguồn lực tài chính cho các hoạt động công, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các chương trình xã hội. Việc kiểm soát thu thuế TNCN Sông Cầu hiệu quả sẽ góp phần tăng cường nguồn thu, đảm bảo sự ổn định và phát triển của địa phương.

1.2. Thực Trạng Quản Lý Thuế TNCN Hiện Nay Tại Phú Yên

Hiện nay, công tác quản lý thuế TNCN tại Phú Yên nói chung và Sông Cầu nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế. Tình trạng trốn thuế, gian lận thuế vẫn diễn ra, gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, quy trình kê khai thuế TNCN Sông Cầu còn phức tạp, gây khó khăn cho người nộp thuế. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Thu Thuế TNCN Ở Sông Cầu

Công tác kiểm soát thu thuế TNCN Sông Cầu đối mặt với nhiều thách thức, từ cơ chế chính sách đến yếu tố con người và hệ thống công nghệ thông tin. Sự phức tạp của các quy định về thuế TNCN và sự thay đổi liên tục của chính sách gây khó khăn cho cả cơ quan thuế và người nộp thuế. Bên cạnh đó, trình độ dân trí và ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, dẫn đến tình trạng trốn thuế, gian lận thuế. Hệ thống công nghệ thông tin chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý hiện đại cũng là một trở ngại lớn.

2.1. Cơ Chế Chính Sách Về Thuế TNCN Còn Nhiều Bất Cập

Hệ thống văn bản pháp luật về thuế TNCN còn nhiều điểm chưa rõ ràng, chồng chéo, gây khó khăn cho việc áp dụng và thực hiện. Các quy định về thu nhập chịu thuế, thu nhập miễn thuế, giảm trừ gia cảnh còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với thực tế. Điều này tạo kẽ hở cho các hành vi trốn thuế, gian lận thuế.

2.2. Ý Thức Chấp Hành Pháp Luật Về Thuế TNCN Còn Hạn Chế

Một bộ phận người dân và doanh nghiệp chưa có ý thức đầy đủ về nghĩa vụ nộp thuế, cố tình trốn thuế, gian lận thuế bằng nhiều hình thức tinh vi. Tình trạng này gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến sự công bằng trong xã hội.

2.3. Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Thuế TNCN Chưa Hiệu Quả

Hệ thống công nghệ thông tin trong quản lý thuế TNCN chưa được đầu tư đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu quản lý hiện đại. Việc kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng còn hạn chế, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, giám sát.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Soát Thuế TNCN Tại Sông Cầu

Để hoàn thiện kiểm soát thu thuế TNCN tại Sông Cầu, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực cán bộ thuế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách quyết liệt và đồng bộ để đạt được hiệu quả cao nhất.

3.1. Rà Soát Sửa Đổi Cơ Chế Chính Sách Về Thuế TNCN

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật về thuế TNCN để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện. Các quy định về thu nhập chịu thuế, thu nhập miễn thuế, giảm trừ gia cảnh cần được điều chỉnh phù hợp với thực tế, đảm bảo công bằng và khuyến khích người dân, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Thuế Về Quản Lý Thuế TNCN

Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ thuế, đặc biệt là về quản lý thuế TNCN. Cán bộ thuế cần được trang bị đầy đủ kiến thức về pháp luật thuế, kỹ năng kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

3.3. Đẩy Mạnh Ứng Dụng CNTT Trong Quản Lý Thuế TNCN

Cần đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin trong quản lý thuế TNCN, đảm bảo tính đồng bộ, hiện đại, đáp ứng được yêu cầu quản lý. Tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Soát Thuế TNCN Tại Chi Cục Sông Cầu

Việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện kiểm soát thu thuế TNCN tại Chi cục Thuế Sông Cầu cần được thực hiện một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban, đội nghiệp vụ trong chi cục để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Bên cạnh đó, cần tăng cường sự phối hợp với các cơ quan chức năng khác như công an, ngân hàng, bảo hiểm xã hội để thu thập thông tin, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.

4.1. Phối Hợp Giữa Các Phòng Ban Trong Chi Cục Thuế

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban, đội nghiệp vụ trong Chi cục Thuế là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả công tác kiểm soát thu thuế TNCN. Cần có quy chế phối hợp rõ ràng, quy định trách nhiệm cụ thể của từng đơn vị để tránh tình trạng chồng chéo, bỏ sót.

4.2. Hợp Tác Với Các Cơ Quan Chức Năng Liên Quan

Việc hợp tác với các cơ quan chức năng khác như công an, ngân hàng, bảo hiểm xã hội là cần thiết để thu thập thông tin, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Cần có cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên, kịp thời để phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về thuế.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Và Giải Pháp Nâng Cao Thu Thuế TNCN

Việc đánh giá hiệu quả của công tác kiểm soát thu thuế TNCN là rất quan trọng để có những điều chỉnh, cải tiến phù hợp. Cần có những tiêu chí đánh giá cụ thể, khách quan, dựa trên số liệu thực tế và ý kiến phản hồi từ người nộp thuế. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới.

5.1. Xây Dựng Tiêu Chí Đánh Giá Hiệu Quả Cụ Thể

Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác kiểm soát thu thuế TNCN một cách cụ thể, khách quan, dựa trên số liệu thực tế và ý kiến phản hồi từ người nộp thuế. Các tiêu chí này cần phản ánh được kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân.

5.2. Thu Thập Ý Kiến Phản Hồi Từ Người Nộp Thuế

Việc thu thập ý kiến phản hồi từ người nộp thuế là rất quan trọng để đánh giá hiệu quả công tác kiểm soát thu thuế TNCN. Cần có các kênh tiếp nhận thông tin đa dạng, như khảo sát, hội nghị, đối thoại trực tiếp để lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của người nộp thuế.

VI. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Kiểm Soát Thuế TNCN

Công tác kiểm soát thu thuế TNCN đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc hoàn thiện kiểm soát thu thuế TNCN là một nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự nỗ lực, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của toàn xã hội. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, tin rằng công tác này sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần xây dựng một xã hội công bằng, văn minh.

6.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Tiếp Tục Cải Thiện

Trên cơ sở đánh giá hiệu quả công tác kiểm soát thu thuế TNCN, cần đề xuất các giải pháp tiếp tục cải thiện trong thời gian tới. Các giải pháp này cần tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực cán bộ thuế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Công Tác Thu Thuế TNCN

Với sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự nỗ lực của cán bộ thuế và sự đồng thuận của toàn xã hội, tin rằng công tác thu thuế TNCN sẽ ngày càng phát triển, góp phần xây dựng một xã hội công bằng, văn minh, giàu mạnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế thu nhập cá nhân là một trong những sắc thuế trực thu quan trọng hàng đầu trong hệ thống tài chính công, đóng vai trò điều tiết vĩ mô nền kinh tế và bảo đảm công bằng xã hội. Tại Việt Nam, nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân chiếm tỷ trọng trung bình từ 7% đến 9% tổng thu ngân sách nhà nước qua các năm. Tại thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên, sau khi được Bộ Xây dựng công nhận là đô thị loại III vào năm 2019, các hoạt động thương mại, dịch vụ du lịch, nuôi trồng thủy hải sản và giao dịch bất động sản phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, theo số liệu thực tế giai đoạn 2018 - 2020, số thu thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu chỉ chiếm khoảng 4,5% đến 5,8% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn, chưa tương xứng với tiềm năng kinh tế địa phương.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là công tác kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân vẫn còn bộc lộ nhiều lỗ hổng, đặc biệt là tình trạng thất thu thuế từ các hộ kinh doanh cá thể, hoạt động chuyển nhượng bất động sản và các cá nhân có nhiều nguồn thu nhập vãng lai. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân, phân tích và đánh giá toàn diện thực trạng kiểm soát thu thuế tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu trong giai đoạn 2018 - 2020, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện quy trình kiểm soát thu thuế đến năm 2025. Về phạm vi, đề tài tập trung vào các cá nhân cư trú và không cư trú có nghĩa vụ thuế do Chi cục trực tiếp quản lý trong mốc thời gian 3 năm liên tục. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ tuân thủ kê khai thuế đúng hạn lên trên 95% và kéo giảm tỷ lệ nợ đọng thuế thuế thu nhập cá nhân xuống dưới mức 5% tổng thu hàng năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng khung kiểm soát nội bộ tích hợp COSO ban hành năm 1992 với 5 bộ phận cấu thành then chốt bao gồm: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, cùng với Hoạt động giám sát. Đồng thời, luận văn kết hợp lý thuyết quản lý tuân thủ thuế hiện đại của Khối OECD nhằm giải thích hành vi tuân thủ của người nộp thuế dưới tác động của cơ chế tự khai, tự nộp. Khái niệm kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân tại cơ quan thuế được xác định là quá trình thiết lập, thực thi các quy định, công cụ giám sát để đảm bảo toàn bộ các khoản thu nhập chịu thuế phát sinh trên địa bàn đều được phát hiện, tính đúng, tính đủ và nộp kịp thời vào ngân sách nhà nước theo Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Luật Thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12 cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung.

Khung phân tích của đề tài tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi: Đối tượng nộp thuế (phân loại theo cá nhân cư trú hiện diện từ 183 ngày trở lên và cá nhân không cư trú), Thu nhập chịu thuế (bao gồm 10 nhóm thu nhập theo quy định pháp luật), Mức giảm trừ gia cảnh (áp dụng mức 11 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc theo Nghị quyết số 954/2020/NQ-UBTVQH14), Mã số thuế cá nhân và Quy trình kiểm soát 6 khâu nghiệp vụ thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu bao gồm dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước của Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu, Cục Thuế tỉnh Phú Yên, dữ liệu từ hệ thống thông tin quản lý thuế tập trung TMS giai đoạn 2018 - 2020, cùng các báo cáo phát triển kinh tế - xã hội của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thị xã Sông Cầu. Về phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với 100% dữ liệu hồ sơ kê khai thuế thu nhập cá nhân của hơn 350 cơ quan, doanh nghiệp chi trả thu nhập và toàn bộ dữ liệu quản lý của khoảng 1.250 hộ, cá nhân kinh doanh trên địa bàn thị xã trong vòng 3 năm. Đồng thời, phương pháp chọn mẫu định tính có chủ đích được áp dụng để khảo sát chuyên sâu tại 4 Đội thuế trực thuộc gồm: Đội Nghiệp vụ Quản lý thuế, Đội Kiểm tra thuế, Đội Quản lý thuế liên xã phường và Đội Hành chính - Nhân sự - Tài vụ.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp chặt chẽ giữa thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian thông qua tốc độ tăng trưởng liên hoàn và định gốc, kết hợp phương pháp quy nạp kinh nghiệm và phân tích định tính quy trình nghiệp vụ. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là vì cơ cấu thu thuế thu nhập cá nhân mang tính biến động đa chiều theo chu kỳ sản xuất kinh doanh và diễn biến thị trường nhà đất, việc phân tích dữ liệu chuỗi 3 năm kết hợp đối chiếu quy trình nội bộ giúp lượng hóa chính xác các mắt xích có nguy cơ rủi ro thất thu cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thu ngân sách từ thuế thu nhập cá nhân tại Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu duy trì đà tăng trưởng liên tục trong giai đoạn 2018 - 2020 với tốc độ bình quân đạt khoảng 12,5%/năm. Tổng số thu thuế thu nhập cá nhân tăng từ mức khoảng 8,2 tỷ đồng năm 2018 lên hơn 10,4 tỷ đồng vào năm 2020, tuy nhiên mức đóng góp này chỉ chiếm trung bình khoảng 5,2% trong tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thị xã Sông Cầu (hàng năm đạt trên 180 tỷ đồng).

Thứ hai, công tác quản lý đối tượng nộp thuế và cấp mã số thuế cá nhân có bước tiến đáng kể nhưng vẫn tồn tại sự phân hóa rõ rệt. Tỷ lệ cấp mã số thuế cho người lao động làm công ăn lương tại các tổ chức, doanh nghiệp đạt tỷ lệ cao trên 94%, trong khi tỷ lệ quản lý đối với cá nhân kinh doanh tự do, chủ cơ sở nuôi tôm hùm, dịch vụ du lịch trải nghiệm chỉ đạt xấp xỉ 68% so với dung lượng thực tế của địa phương.

Thứ ba, hoạt động chuyển nhượng bất động sản và chuyển nhượng quyền sử dụng đất là khu vực phát sinh rủi ro trốn thuế lớn nhất. Theo ước tính từ dữ liệu kiểm tra đối chiếu hồ sơ chuyển nhượng, có khoảng 28% đến 32% hồ sơ kê khai giá chuyển nhượng trên hợp đồng công chứng thấp hơn đáng kể so với giá giao dịch thực tế trên thị trường nhằm giảm nghĩa vụ thuế 2% trên giá trị chuyển nhượng.

Thứ tư, công tác kiểm tra thuế tại bàn đạt tỷ lệ bao phủ trên 88% số hồ sơ quyết toán nộp về, nhưng hoạt động kiểm tra chuyên sâu tại trụ sở người nộp thuế chỉ đạt mức 3,2% tổng số đối tượng quản lý do sự thiếu hụt nghiêm trọng về biên chế tại Đội Kiểm tra thuế (biên chế toàn Chi cục chỉ duy trì khoảng 30 đến 35 công chức).

Thảo luận kết quả

Thực trạng thất thu thuế thu nhập cá nhân tại thị xã Sông Cầu bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân mang tính hệ thống. Cơ chế quản lý theo mô hình tự khai tự nộp đặt ra yêu cầu cao về tính tự giác của người nộp thuế, nhưng thói quen sử dụng tiền mặt trong các giao dịch dân sinh và thương mại chiếm hơn 75% tổng lượng giao dịch tại địa phương, tạo kẽ hở cho việc che giấu doanh thu. Bên cạnh đó, sự phối hợp chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế với Văn phòng Đăng ký đất đai và các ngân hàng thương mại chưa được liên thông tự động theo thời gian thực.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây của tác giả Nguyễn Thị Kim Huê (2015) khi nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Phú Yên và tác giả Trần Thị Như Nguyện (2018) tại Cục Thuế tỉnh Quảng Bình, khẳng định rằng sự bất đối xứng thông tin là rào cản lớn nhất đối với hiệu lực kiểm soát thuế cấp cơ sở. Để trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu phân tích trong luận văn có thể được biểu diễn qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng thể hiện tương quan giữa tốc độ tăng thu thuế thu nhập cá nhân so với tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương, kết hợp bảng ma trận phân loại 5 cấp độ rủi ro tuân thủ theo từng nhóm ngành nghề kinh doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận nghiên cứu thực chứng, hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất triển khai cụ thể như sau:

Thứ nhất, hiện đại hóa và số hóa 100% quy trình đăng ký, quản lý mã số thuế cá nhân. Đội Nghiệp vụ Quản lý thuế chủ trì phối hợp với Đội Quản lý thuế liên xã phường tiến hành rà soát dữ liệu dân cư, phấn đấu đạt mục tiêu 98% cá nhân có phát sinh thu nhập chịu thuế trên địa bàn được cấp và đồng bộ mã số định danh cá nhân làm mã số thuế trước quý II/2022.

Thứ hai, thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro chuyên sâu đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản và cá nhân kinh doanh doanh thu lớn. Đội Kiểm tra thuế chủ trì áp dụng bảng giá đất thực tế theo dữ liệu giao dịch thị trường để đối chiếu, xử lý nghiêm các trường hợp kê khai hai giá, mục tiêu giảm tỷ lệ thất thu thuế chuyển nhượng bất động sản tối thiểu 15% mỗi năm, triển khai ngay từ quý I/2022.

Thứ ba, xây dựng quy chế phối hợp trao đổi dữ liệu điện tử định kỳ hàng tháng giữa Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu với Ủy ban nhân dân thị xã, Công an thị xã, Văn phòng Đăng ký đất đai và các tổ chức tín dụng. Lãnh đạo Chi cục chỉ đạo hoàn thiện việc kết nối dữ liệu liên ngành trước quý IV/2022 nhằm kiểm soát chặt chẽ dòng tiền thanh toán không dùng tiền mặt.

Thứ tư, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ cho đội ngũ công chức thuế. Chi cục Thuế tổ chức tối thiểu 4 đợt tập huấn chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng phân tích dữ liệu lớn trên hệ thống TMS và kỹ năng thanh tra thuế điện tử, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ nộp hồ sơ quyết toán đúng hạn đạt trên 96% vào năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Nhóm thứ nhất là Lãnh đạo và công chức ngành Thuế tại các Chi cục Thuế quận, huyện, thị xã trên toàn quốc, đặc biệt là các địa bàn ven biển đang đô thị hóa. Luận văn cung cấp khung kiểm soát thu thuế toàn diện, giúp nhận diện nhanh các điểm nghẽn trong quản lý thuế thu nhập cá nhân đối với kinh tế hộ và bất động sản.

Nhóm thứ hai là Các cơ quan hoạch định chính sách tại Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính. Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm tại địa bàn cấp cơ sở, làm căn cứ hữu ích để tiếp tục sửa đổi các thông tư hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Nhóm thứ ba là Giảng viên, học viên cao học và sinh viên thuộc các chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính công và Quản lý kinh tế. Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp kết hợp khung lý thuyết kiểm soát nội bộ COSO vào thực tiễn quản lý nguồn thu ngân sách nhà nước.

Nhóm thứ tư là Các doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập và đại lý thuế. Tài liệu giúp người làm kế toán nắm vững các quy định về khấu trừ, quyết toán và kiểm tra thuế thu nhập cá nhân, từ đó hạn chế tối đa các rủi ro bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

Câu hỏi thường gặp

Khâu nghiệp vụ nào trong kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân tại thị xã Sông Cầu tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao nhất? Khâu kê khai và quyết toán thuế là mắt xích rủi ro nhất, đặc biệt đối với giao dịch chuyển nhượng bất động sản và các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán. Thực tế cho thấy khoảng 30% hồ sơ chuyển nhượng có hiện tượng kê khai giá tính thuế thấp hơn giá thị trường, đòi hỏi cơ quan thuế phải tăng cường đối chiếu dữ liệu công chứng.

Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 mang lại những điểm mới nào cho công tác kiểm soát thuế tại địa phương? Luật số 38/2019/QH14 quy định chuyển dịch mạnh mẽ sang quản lý thuế điện tử và tăng cường trách nhiệm tự khai tự nộp. Luật quy định rõ trách nhiệm của các ngân hàng thương mại trong việc cung cấp thông tin tài khoản và khấu trừ tiền thuế nợ đọng, nâng cao hiệu lực kiểm soát các dòng thu nhập phát sinh qua nền tảng số.

Làm thế nào để Chi cục Thuế thị xã Sông Cầu kiểm soát các nguồn thu nhập từ kinh tế biển và dịch vụ du lịch? Cơ quan thuế áp dụng phương pháp quản lý rủi ro thông qua điều tra doanh thu thực tế định kỳ, kết hợp kiểm tra chéo giữa sản lượng đánh bắt, nuôi trồng với hóa đơn bán ra. Đồng thời, các đội thuế phối hợp cùng chính quyền xã, phường kiểm đếm công suất phòng lưu trú và dịch vụ ăn uống trong mùa du lịch cao điểm.

Hệ thống thông tin quản lý thuế tập trung TMS hỗ trợ công tác kiểm soát nội bộ như thế nào? Hệ thống TMS tự động tích hợp dữ liệu đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế và xử lý vi phạm trên nền tảng số hóa. Công cụ này giúp phát hiện ngay các trường hợp trùng lặp mã số thuế, tính toán tự động tiền chậm nộp 0,03%/ngày và tự động phát cảnh báo đối với các hồ sơ có dấu hiệu rủi ro cao để chuyển sang bộ phận thanh tra.

Người nộp thuế cá nhân cần chuẩn bị những gì để tránh rủi ro khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân? Cá nhân có từ hai nguồn thu nhập trở lên cần chủ động thu thập chứng từ khấu trừ thuế điện tử từ các đơn vị chi trả trước ngày 30 tháng 3 hàng năm. Việc đăng ký tài khoản giao dịch thuế điện tử và thực hiện kê khai trực tuyến giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hoàn thuế xuống dưới 6 ngày làm việc.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu và đúc kết 5 kết luận trọng tâm:

• Hệ thống hóa sâu sắc lý luận về kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân theo tiêu chuẩn kiểm soát nội bộ hiện đại, gắn với đặc thù quản lý thuế tại địa bàn cấp huyện, thị xã.
• Đánh giá chân thực kết quả thu thuế thu nhập cá nhân tại thị xã Sông Cầu giai đoạn 2018 - 2020 với mức tăng trưởng bình quân 12,5%/năm, đồng thời chỉ rõ những mắt xích kiểm soát còn lỏng lẻo.
• Nhận diện chính xác 4 nhóm nguyên nhân gây thất thu thuế, nổi bật là bất đối xứng thông tin, giao dịch tiền mặt và hạn chế về hạ tầng kết nối dữ liệu liên ngành.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình thực hiện chi tiết đến năm 2025, tập trung vào số hóa dữ liệu người nộp thuế và kiểm soát rủi ro theo từng chuyên đề.
• Khẳng định vai trò của việc liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế với ngân hàng và cơ quan quản lý đất đai nhằm đảm bảo mục tiêu thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là xây dựng mô hình kiểm soát thu thuế thu nhập cá nhân có khả năng nhân rộng cho các địa bàn đang trong quá trình chuyển đổi lên đô thị loại III. Kế hoạch triển khai tiếp theo cần tập trung số hóa 100% dữ liệu kê khai thuế trong giai đoạn 2022 - 2025, phấn đấu tăng trưởng nguồn thu thuế thu nhập cá nhân từ 15% đến 18%/năm. Các cơ quan quản lý thuế, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy chủ động khai thác các phát hiện từ đề tài để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế trong kỷ nguyên số.