Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Của Tài Chính Vi Mô Để Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu cải thiện kết quả hoạt động của tài chính vi mô cho xoá đói giảm nghèo tại việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh tế.

• Tác giả: Lê Thu Huyền
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Công Nghiệp
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Tài Chính Vi Mô Để Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN
• 1.1. Một số khái niệm về đói nghèo
• 1.2. Quan điểm tiếp cận vấn đề nghèo đói và xoá đói, giảm nghèo
• 1.3. Sự cần thiết phải hỗ trợ người nghèo
• 1.4. Một số vấn đề cơ bản về tài chính vi mô
• 1.5. Khái niệm tài chính vi mô
• 1.6. Đối tượng của tài chính vi mô
• 1.7. Đặc điểm của tài chính vi mô
• 1.8. Vai trò của tài chính vi mô
• 1.9. Quá trình phát triển của tài chính vi mô
• 1.10. Một số mô hình tài chính vi mô trên thế giới, kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA TÀI CHÍNH VI MÔ TRONG CÔNG TÁC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở VIỆT NAM
• 2.1. Bối cảnh kinh tế trong nước trong những năm gần đây
• 2.2. Những nhà cung cấp tài chính vi mô chính ở Việt Nam
• 2.2.1. Khu vực chính thức
• 2.2.2. Khu vực bán chính thức
• 2.2.3. Khu vực phi chính thức
• 2.3. Tình hình hoạt động của tài chính vi mô trong công tác xóa đói giảm nghèo
• 2.4. Các đặc điểm riêng của tài chính vi mô tại Việt Nam
• 2.5. Thành tựu đã đạt được
• 2.6. Đánh giá chung
• 2.7. Những kết quả đạt được
• 2.8. Những tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA TÀI CHÍNH VI MÔ CHO XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Phương hướng hoạt động của tài chính vi mô trong thời gian tới
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tài chính vi mô hiện nay
• 3.3. Triển khai chương trình phát triển ngành tài chính vi mô quốc gia
• 3.4. Một số giải pháp khắc phục các tồn tại, hạn chế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nâng Cao Hiệu Quả Tài Chính Vi Mô Tại Việt Nam

Tài chính vi mô đóng vai trò quan trọng trong việc xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam. Hệ thống này không chỉ cung cấp vốn cho các hộ nghèo mà còn giúp họ tiếp cận các dịch vụ tài chính khác. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của tài chính vi mô sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế bền vững.

1.1. Khái Niệm Tài Chính Vi Mô Và Vai Trò Của Nó

Tài chính vi mô là dịch vụ tài chính nhỏ lẻ dành cho người nghèo, giúp họ có cơ hội tiếp cận vốn. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc cho vay mà còn bao gồm hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo.

1.2. Tình Hình Tài Chính Vi Mô Tại Việt Nam Hiện Nay

Tại Việt Nam, tài chính vi mô đã phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để nâng cao hiệu quả hoạt động của nó.

II. Những Thách Thức Trong Hoạt Động Tài Chính Vi Mô Tại Việt Nam

Mặc dù tài chính vi mô đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức lớn. Những vấn đề này bao gồm việc tiếp cận vốn, quản lý rủi ro và sự thiếu hụt thông tin.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tiếp Cận Vốn

Nhiều hộ nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay do thiếu tài sản thế chấp. Điều này làm giảm khả năng phát triển kinh tế của họ.

2.2. Quản Lý Rủi Ro Trong Tài Chính Vi Mô

Quản lý rủi ro là một thách thức lớn trong hoạt động tài chính vi mô. Các tổ chức cần có các biện pháp hiệu quả để giảm thiểu rủi ro cho cả người vay và tổ chức cho vay.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tài Chính Vi Mô Tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả tài chính vi mô, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình cho vay, tăng cường đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Cho Vay

Cần đơn giản hóa quy trình cho vay để người nghèo dễ dàng tiếp cận hơn. Việc này sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho các hộ nghèo.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Và Hỗ Trợ Kỹ Thuật

Đào tạo kỹ năng quản lý tài chính cho người nghèo là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp họ sử dụng vốn hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tài Chính Vi Mô Trong Xóa Đói Giảm Nghèo

Tài chính vi mô đã chứng minh được hiệu quả trong việc xóa đói giảm nghèo tại nhiều địa phương. Các mô hình thành công cần được nhân rộng và áp dụng rộng rãi.

4.1. Mô Hình Tài Chính Vi Mô Thành Công Tại Việt Nam

Nhiều mô hình tài chính vi mô đã thành công trong việc giúp người nghèo cải thiện đời sống. Các mô hình này cần được nghiên cứu và phát triển thêm.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Tài Chính Vi Mô

Nghiên cứu cho thấy tài chính vi mô có tác động tích cực đến đời sống của người nghèo. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của nó trong công cuộc xóa đói giảm nghèo.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Tài Chính Vi Mô Tại Việt Nam

Tương lai của tài chính vi mô tại Việt Nam rất hứa hẹn. Tuy nhiên, cần có những chính sách hỗ trợ và cải cách để phát triển bền vững hơn.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Tài Chính Vi Mô

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ tài chính vi mô để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành này.

5.2. Tầm Nhìn Về Tương Lai Của Tài Chính Vi Mô

Tài chính vi mô sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế tại Việt Nam trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN 1. Một số khái niệm về đói nghèo. Thế nào là đói nghèo?  Quan niệm trước đây Trước đây người ta thường đánh đồng đói nghèo với mức thu nhập thấp. Coi thu nhập là tiêu chí chủ yếu để đánh giá sự đói nghèo của con người.

Quan niệm này có ưu điểm là thuận lợi trong việc xác định số người nghèo dựa theo chuẩn nghèo, ngưỡng nghèo. Nhưng thực tế đã chứng minh việc xác định đói nghèo theo thu nhập chỉ đo được một phần của cuộc sống. Thu nhập thấp không phản ánh hết được các khía cạnh của đói nghèo, nó không cho chúng ta biết được mức khốn khổ và cơ cực của những người nghèo. Do đó, quan niệm này còn rất nhiều hạn chế.

 Quan điểm hiện nay Hiện nay do sự phát triển của nền kinh tế thế giới, quan điểm đói nghèo đã được hiểu rộng hơn, sâu hơn và cũng có thể được hiểu theo các cách tiếp cận khác nhau: - Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực châu á Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tháng 9 năm 1993 tại Băng Cốc - Thái Lan đã đưa ra khái niệm về định nghĩa đói nghèo: Nghèo đói bao gồm nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. + Nghèo tuyệt đối: là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã 4 được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế và phong tục tập quán của địa phương. + Nghèo tương đối: là tình trạng một bộ phận dân cư sống dưới mức trung bình của cộng đồng. + Theo khía cạnh kinh tế: Nghèo là do sự thiếu lựa chọn dẫn đến cùng cực và thiếu năng lực tham gia vào đời sống kinh tế xã hội của quốc gia, chủ yếu là trong lĩnh vực kinh tế.

+ Theo khía cạnh khác: Nghèo là sự phản ánh trình độ phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn lịch sử, trong phạm vi một quốc gia, một khu vực, một vùng. - Năm 1998, Tổ chức hỗ trợ phát triển của Liên hợp quốc (UNĐP) công bố một bản báo cáo nhan đề “Khắc phục sự nghèo khổ của con người” đã đưa ra những định nghĩa về nghèo. + Sự nghèo khổ của con người: thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết, được tham gia vào các quyết định cộng dồng và được nuôi dưỡng tạm đủ. + Sự nghèo khổ tiền tệ: thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu.

+ Sự nghèo khổ cực độ: nghèo khổ, khốn cùng tức là không có khả năng thoả mãn những nhu cầu tối thiểu. + Sự nghèo khổ chung: mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn được xác định như sự không có khả năng thoả mãn những nhu cầu lương thực và phí lương thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở nước này hoặc nước khác. 5  Quan niệm của Việt Nam. Hiện nay ở Việt Nam có nhiều ý kiến khác nhau xung quanh khái niệm nghèo đói, song ý kiến chung nhất cho rằng: - Nghèo: là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có điều kiện thoả mãn một phần những nhu cầu tối thiểu cơ bản của cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện.

- Đói: là tình trạng một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu và vật chất để duy trì cuộc sống. Đó là các hộ dân cư hàng năm thiếu ăn, đứt bữa từ 1 đến 3 tháng, thường vay mượn cộng đồng và thiếu khả năng chi trả. Giá trị đồ dùng trong nhà không đáng kể, nhà ở dột nát, con thất học, bình quân thu nhập dưới 13kg gạo/người/tháng (tương đương 45. Qua các định nghĩa trên, ta có thể đưa ra định nghĩa chung về nghèo đói: “Đói nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không có những điều kiện về cuộc sống như ăn, mặc, ở, vệ sinh, y tế, giáo dục, đi lại, quyền được tham gia vào các quyết định của cộng đồng” Qua các cách tiếp cận trên đã giúp chúng ta nâng cao sự hiểu về các nguyên nhân gây ra nghèo đói nhằm có những phương hướng cách thức hành động đúng đắn để tấn công đẩy lùi nghèo đói, làm cho chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng tốt đẹp hơn.2 Các thước đo đói nghèo.

Để tính toán một thước đo đói nghèo, cần có ba yếu tố. Thứ nhất, cần lựa chọn một tiêu chí nghiên cứu và chỉ số phản ánh phúc lợi. Thứ hai, cần lựa chọn một ngưỡng nghèo (chuẩn nghèo). Cuối cùng, phải chọn ra một 6 thước đo đói nghèo được sử dụng để phản ánh cho tổng thể hoặc một nhóm dân cư.

Xác định các chỉ số phúc lợi Những khía cạnh cơ bản của đói nghèo được nêu ra có thể được chia thành hai khía cạnh là tiền tệ và phi tiền tệ. Khía cạnh tiền tệ của đói nghèo được phản ánh chủ yếu qua mức chi tiêu bình quân đầu người. Khía cạnh phi tiền tệ có thể được đo lường bằng chỉ số phát triển con người HDI (human development index–HDI) của Liên Hiệp Quốc. Các chỉ thị cho HDI bao gồm tuổi thọ dự tính vào lúc mới sinh, tỷ lệ mù chữ, trình độ học vấn, sức mua thực lương thực trên đầu người và nhiều chỉ thị khác.

Lựa chọn và ước tính chuẩn nghèo Chuẩn nghèo là ranh giới để phân biệt người nghèo và người không nghèo. Có hai cách tính để xác định chuẩn nghèo a, Nghèo tuyệt đối. Là chuẩn tuyệt đối về mức sống được coi là tối thiểu cần thiết để cá nhân hoặc hộ gia đình có thể tồn tại khỏe mạnh. b, Nghèo tương đối.

Được xác định theo phân phối thu nhập hoặc tiêu dùng chung trong cả nước để phản ánh tình trạng của một bộ phận dân cư sống dưới mức trung bình của cộng đồng. Ở nước ta còn đưa ra khái niệm về đói và thiếu đói. Đó là tình trạng của một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức tối thiểu, chỉ đủ khả năng đảm bảo có được mức lương thực cần thiết để tồn tại. 7 c, Ranh giới nghèo tương đối.

Các ranh giới nghèo tương đối và nghèo tuyệt đối đều không có thể xác định được nếu như không có trị số tiêu chuẩn cho trước. Việc chọn lựa một con số phần trăm nhất định từ thu nhập trung bình và ngay cả việc xác định một giỏ hàng đều không thể nào có thể được giải thích bằng các giá trị tự do. Vì thế mà chúng được quyết định qua những quá trình chính trị. Một con số cho ranh giới của nạn nghèo được dùng trong chính trị và công chúng là 50% hay 60% của thu nhập trung bình.

Từ năm 2001 trong các nước thành viên của Liên minh châu Âu những người được coi là nghèo khi có ít hơn 60% trị trung bình của thu nhập ròng tương đương. d, Chuẩn nghèo của Việt Nam. Thủ tướng chính phủ đã ban hành Quyết định về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020.Cụ thể, dựa vào các tiêu chí sau để xác định mức chuẩn nghèo: 1. Tiêu chí về thu nhập: - Chuẩn mức sống tối thiểu: từ 1.3 triệu đồng/người/tháng trở xuống ở thành thị và 1 triệu đồng/người/ tháng tại nông thôn.

- Chuẩn nghèo chính sách: từ 1 triệu đồng/người/tháng trở xuống tại thành thị và 800.000 đồng/người/ tháng tại nông thôn. - Chuẩn mức sống trung bình: từ 1.95 triệu đồng/người/tháng trở xuống và 1.5 triệu đồng/người/tháng ở nông thôn. Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản: - Tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận thông tin. 8 - Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt bao gồm: trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Ngưỡng thiếu hụt đa chiều đối với một hộ gia đình là từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Dựa vào 2 tiêu chí trên để xác định mức chuẩn nghèo: - Hộ nghèo: là hộ đáp ứng 1 trong 2 tiêu chí sau: + Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ chuẩn nghèo chính sách trở xuống. + Có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn nghèo chính sách đến chuẩn mức sống tối thiểu và từ 1/3 tổng số điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Hộ cận nghèo: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn nghèo chính sách đến chuẩn mức sống tối thiểu, và dưới 1/3 tổng số điểm thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

- Hộ chưa tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản : là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng cao hơn chuẩn mức sống tối thiểu và từ 1/3 tổng điểm thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Hộ có mức sống dưới trung bình: là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ dưới chuẩn mức sống trung bình và cao hơn chuẩn mức sống tối thiểu. Quan điểm tiếp cận vấn đề nghèo đói và xoá đói, giảm nghèo. Theo quan điểm cũ thì tín dụng cho người nghèo là dịch vụ tài chính có tính chất từ thiện, do chính phủ hay các tổ chức xã hội tài trợ.

Ở Châu Âu tín dụng cho người nghèo có từ thế kỷ 19. Thời chiến tranh thế giới I thì ở Đức có tới 1.4 triệu người nghèo hưởng lợi từ dịch vụ tài chính này. Ở Ấn Độ thì con số này là 9 triệu vào năm 1946. Thực tế cho thấy chính phủ phải bỏ tiền rất nhiều vào dịch vụ tài chính này do: chi phí giao dịch cực cao do nhiều lý do khác nhau.

Ví dụ như địa bàn rộng, phải quản lý quá nhiều khoản vay nhỏ, và phát sinh hiện tượng xin cho (phải có đút lót quà cáp cho cán bộ tín dụng thì mới được vay nhanh và nhiều), tỷ lệ thu hồi nợ cực thấp (18% ở Bangladesh, 41% ở Ấn Độ). Đằng sau dịch vụ tài chính cho người nghèo như trên là các quan niệm lạc hậu như: tín dụng cho người nghèo không có khả năng sinh lời, do người nghèo không biết làm ăn và hay gặp rủi ro trong cuộc sống; coi người nghèo là vấn đề mà chính phủ phải ra tay giải quyết.