Chương 1 và cơ sở thực tiễn tại Chương 2, nội dung Chương 3 là đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn huy động từ bên ngoài và huy động vốn từ bên để nâng cao hiệu sử dụng vốn Tổng công ty xây dựng Hà Nội từ nay đến năm 2015. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VỐN KINH DOANH VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA TỔNG CÔNG TY XÂY DỰNG 1.1 Tổng công ty xây dựng trong nền kinh tế.1 Khái quát về Tổng công ty Xây dựng. a) Lịch sử hình thành Tổng công ty xây dựng. Năm 1994, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 90/TTg về việc thí điểm thành lập tập đoàn kinh doanh và và Quyết định số 91/TTg ngày về việc sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước.
Theo đó, các doanh nghiệp nhà nước và xí nghiệp liên hiệp được sắp xếp, sáp nhập lại thành các Tổng công ty nhà nước theo những hình thức như cùng ngành nghề (ví dụ, Tổng công ty Xây dựng Giao thông Công trình.); liên kết dọc (khác ngành nghề nhưng có mối liên kết trong chu trình sản xuất kinh doanh, ví dụ như khai thác - sản xuất - lưu thông Tổng công ty Thép Việt Nam) hoặc liên kết hỗn hợp (nhiều ngành nghề khác nhau, ví dụ như Tổng công ty Thương mại Sài Gòn) mà chúng ta thường quen gọi là các “Tổng công ty 90, 91”. Mục tiêu của mô hình Tổng công ty nhà nước là nhằm xóa bỏ dần cơ chế chủ quản hành chính, tách hẳn quản lý sản xuất kinh doanh ra khỏi quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhà nước liên kết, tập hợp lại với nhau trong tổng công ty để trở thành những “quả đấm thép” của nền kinh tế. Tổng công ty hoạt động trong lĩnh vực xây dựng (bao gồm cả hoạt động xây lắp) gọi tắt là Tổng công ty xây dựng là những doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế được thành lập theo quy định của pháp luật có đăng ký kinh doanh về xây dựng. Trách nhiệm của Tổng công ty hoạt động trong lĩnh vực xây dựng: - Đăng ký hoạt động xây dựng tại các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật và Chủ đầu tư về các nội dung đã cam kết trong hợp đồng, bao gồm cả số lượng, chất lượng, tính chính xác của 6 sản phẩm, thời gian thực hiện hợp đồng, có quy định và hướng dẫn sử dụng công trình trước khi bàn giao công trình xây dựng, thực hiện bảo hành chất lượng sản phẩm xây dựng và công trình theo quy định. - Thực hiện chế độ bảo hiểm công trình xây dựng, thực hiện an toàn lao động, bảo vệ môi trường sinh thái trong quá trình xây dựng. Thông tin rộng rãi về năng lực hoạt động của Doanh nghiệp để Chủ đầu tư biết và lựa chọn. b) Đặc điểm của Tổng công ty xây dựng.
Ngành xây lắp là ngành sản xuất vật chất đặc biệt có những đặc điểm riêng khác so với những ngành sản xuất vật chất khác. Xuất phát từ những đặc thù riêng đó, sản phẩm xây lắp cũng có đặc điểm riêng, khác với sản phẩm hàng hóa của ngành sản xuất vật chất khác ở chỗ mỗi sản phẩm đều có yêu cầu riêng về công nghệ, về quy phạm, về tiện nghi, về mỹ quan và sự an toàn. Những đặc điểm riêng của ngành và đặc điểm của sản phẩm xây lắp sẽ chi phối công tác tổ chức quản lý, điều hành. Việc nghiên cứu nắm rõ các đặc điểm này, giúp quản trị nói chung và quản trị tài chính nói riêng đưa ra những quyết định chính xác, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh nói chung và sử dụng vốn nói riêng.
- Đặc điểm về cơ cấu tổ chức, quản lý: Các Tổng công ty xây dựng do đặc thù sản xuất kinh doanh trên diện rộng, sản phẩm sản xuất ra nằm trên nhiều địa bàn khác nhau đòi hỏi cơ cấu tổ chức, quản lý phù hợp, đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Hiện nay, tuỳ vào quy mô hoạt động kinh doanh và hình thức sở hữu mà các doanh nghiệp xây dựng có cơ cấu tổ chức, quản lý phù hợp với đặc điểm của đơn vị mình. Đối với các doanh nghiệp là các tập đoàn, các Tổng công ty: Cơ cấu tổ chức được xây dựng theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con, công ty liên doanh, liên kết … hoạt động kinh doanh theo định hướng, kế hoạch của Công ty mẹ. Đối với các Tổng công ty xây dựng có quy mô vừa và nhỏ: Mô hình tổ 7 chức quản lý sẽ được bố trí xắp xếp gọn nhẹ, đảm bảo hiệu quả sản xuất kinh doanh.
ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ BAN KIỂM SOÁT BAN TỔNG GIÁM ĐỐC CÁC BAN CÁC BAN ĐIỀU CÁC CÔNG TY CHUYÊN MÔN HÀNH THÀNH VIÊN CÁC ĐƠN VỊ TCT CÔNG TY NẮM CÔNG TY LIÊN CÔNG TY NẮM CỔ PHẦN CHI DOANH, LIÊN GIỮ 100% VỐN PHỐI KẾT KHÁC Hình 1.1: Bộ máy tổ chức Tổng công ty xây dựng - Đối với các Công ty cổ phần, các công ty cổ phần có quy mô vốn, tài sản tương đối lớn: Thực hiện cơ cấu tổ chức theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con kết hợp với việc thành lập các Chi nhánh, văn phòng đại diện, các xí nghiệp hạch toán phụ thuộc, các nhà máy, trung tâm….Số lượng, quy mô và loại hình tổ chức được hình thành, sắp xếp phù hợp với quy mô hoạt động, sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp. 8 ĐẠI HỘI ĐỒNG CỔ ĐÔNG HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ BAN KIỂM SOÁT BAN TỔNG GIÁM ĐỐC CÁC PHÒNG CÁC CÔNG TY CÁC ĐƠN VỊ CON CÓ CỔ THÀNH VIÊN CÁC CÔNG TY BAN CHUYÊN PHẦN CHI HẠCH TOÁN LIÊN KẾT MÔN PHỐI PHỤ THUỘC CÁC TỔ, ĐỘI CÁC NHÀ CÁC XÍ XÂY DỰNG MÁY NGHIỆP Hình vẽ 1.2: Bộ máy tổ chức Công ty xây dựng * Đặc điểm của sản phẩm xây dựng Sản phẩm của ngành xây dựng là những công trình, vật kiến trúc xây dựng…Sản phẩm khá phân tán, khiến cho công tác huy động và quản lý vốn diễn ra trên quy mô rộng làm tăng chi phí, thời gian thanh toán vốn thường kéo dài do đó việc quản lý vốn khá phức tạp. Sản xuất xây dựng có tính lưu động cao và thiếu ổn định. Các công trình xây dựng có vốn đầu tư lớn, thời gian xây dựng dài, và vốn thường ứ đọng trong thời gian dài đòi hỏi các doanh nghiệp phải có nhiều phương án, huy động nhiều nguồn vốn khác nhau.
* Đặc điểm về hoạt động của doanh nghiệp xây dựng Tính chất và kết quả của các hoạt động của doanh nghiệp xây dựng trên từng lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến việc quyết định hiệu quả sử dụng vốn. Hoạt động thị trường: tiêu thụ sản phẩm xây dựng, và cung cấp các yếu tố đầu vào cho sản xuất xây dựng. Đây là hai thị trường rất đa dạng và phức 9 tạp. Trong đó, doanh nghiệp tiến hành các hoạt động như: nghiên cứu thị trường, quảng cáo, tìm kiếm hợp đồng với mức giá hợp lý.
Hoạt động sản xuất thi công xây dựng: Đây là hoạt động chính của các doanh nghiệp xây dựng để thực hiện các hợp đồng đã ký kết. Tiến độ thi công và chất lượng thi công ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Hoạt động tài chính: Gồm các hoạt động và quản lý sử dụng vốn cho các hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư tài sản, đầu tư tài chính. Hoạt động tài chính có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
* Đặc điểm về công nghệ Nhu cầu về trang thiết bị công nghệ của ngành xây dựng rất lớn, trong khi đó ở nước ta công nghệ còn thiếu về số lượng, tính đồng bộ thấp, công nghệ còn lạc hậu chậm đổi mới. Như vậy đặt ra nhu cầu cần một lượng vốn lớn trong tương lai để bổ sung, đổi mới máy móc thiết bị, năng cao tính đồng bộ và tiếp nhận công nghệ tiên tiến, bảo đảm cho ngành xây dựng phát triển tương xứng với tiềm năng. c) Vai trò của Tổng công ty xây dựng trong nền kinh tế hiện nay. Trong những năm qua, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn trong công cuộc cải cách nền kinh tế, hội nhập kinh tế toàn cầu.
Đóng góp trong quá trình phát triển chung của đất nước, có phần không nhỏ của ngành xây dựng Việt Nam. Ngành công nghiệp- xây dựng hiện nay chiếm khoảng 37- 40% cơ cấu GDP của cả nước, tốc độ tăng trưởng ngành ngày càng lớn mạnh cùng sự phát triển chung của nền kinh tế đất nước.1 Tốc độ tăng trƣởng GDP của Việt Nam năm 2005 – 2009 Các chỉ tiêu kinh tế Đ.T Năm Năm Năm Năm Năm 2005 2006 2007 2008 2009 Tốc độ tăng trƣởng GDP % 8.48 6,18 5,32 10 Các chỉ tiêu kinh tế Năm Đ.T Năm Năm Năm Năm 2005 2006 2007 2008 2009 Tốc độ tăng trƣởng ngành: Nông, lâm nghiệp và thủy sản % 4.40 4,07 1,83 Công nghiệp và xây dựng % 10.68 7,18 6,63 Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 2005-2009,Tổng cục Thống kê Bảng 1.2 Cơ cấu kinh tế của Việt Nam trong năm 2005, 2009 và dự báo 2015 Cơ cấu GDP Đ.T Năm Năm Dự báo 2005 2009 năm 2015 Nông-Lâm-Ngư nghiệp % 20,89 16,99 19,00 Công nghiệp-Xây dựng % 41,03 41,68 40,70 Dịch vụ % 38,08 41,33 40,30 Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 2005-2009,Tổng cục Thống kê 100% 90% 80% 70% 60% 90,78% 91,28% 50% 90,72% 91,01% 91,24% 40% Khác 30% Xây dựng 20% 10% 9,22% 0% 8,72% 9,28% 8,99% 8,76% Năm 2005Năm 2006 Năm 2007 Năm 2008 Năm 2009 Hình 1.3: Tỷ trọng giá trị ngành xây dựng trong GDP Việt Nam Nguồn: Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 2005-2009,Tổng cục Thống kê Trong nhiều năm qua, với vai trò chủ đạo của mình, các TCTXD đã thực hiện tốt những chủ trương và nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ phát triển của đất nước. Vai trò và vị thế của TCTXD trong nền kinh tế được khẳng định qua những khía cạnh sau: 11 - TCTXD tạo điều kiện phát huy và khai thác tối đa nguồn nội lực của đất nước trong công cuộc phát triển kinh tế. Nhiệm vụ chính của ngành xây dựng là xây dựng mới, mở rộng khôi phục và sửa chữa tài sản cố định của nền kinh tế quốc dân tại ngay thời điểm mà tài sản đó phát huy tác dụng.
Là ngành sản xuất vật chất vì thế yếu tố về cơ sở vật chất phải vững mạnh, đặc biệt yếu tố về sức mạnh lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động. - TCTXD thu hút một số lượng lao động đông đảo, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp.