Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb cải thiện kết quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện thường xuân tỉnh thanh hóa, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Lê Thị Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Anh Tài
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 0.3. Ngân sách nhà nước và quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 0.3.1. Ngân sách nhà nước
• 0.3.2. Khái niệm và nguyên tắc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 0.3.3. Nội dung quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 0.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 0.3.4.1. Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 0.3.4.2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Ngân sách nhà nước và quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.2.1. Ngân sách nhà nước
• 1.2.2. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.2.3. Đặc điểm ngân sách nhà nước cấp huyện
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa bàn nghiên cứu
• 2.2. Quy trình thực hiện nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin
• 2.4. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA GIAI ĐOẠN 2012 – 2016
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tổ chức bộ máy quản lý sử dụng ngân sách của huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.1.3. Tổ chức bộ máy quản lý sử dụng ngân sách nhà nước của huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• 3.2. Thực trạng quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 - 2016
• 3.2.1. Thực trạng chi ngân sách tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2016
• 3.2.2. Thực trạng Quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2012 – 2016
• 3.2.3. Đánh giá chung hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa
• 3.2.3.1. Những kết quả đạt được
• 3.2.3.2. Những hạn chế, tồn tại
• 3.2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN THƯỜNG XUÂN, TỈNH THANH HÓA
• 4.1. Định hướng chiến lược và mục tiêu phát triển kinh tế huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020
• 4.2. Nhiệm vụ và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020
• 4.3. Quan điểm cơ bản trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân
• 4.4. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hòa thời gian tới
• 4.4.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức quản lý ngân sách nhà nước
• 4.4.2. Nâng cao hiệu quả lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán ngân sách nhà nước
• 4.4.3. Tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan Tài chính, Thuế, Kho bạc Nhà nước
• 4.4.4. Tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra tài chính ngân sách
• 4.4.5. Kiến nghị với Ủy ban nhân dân tỉnh và hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa
• 4.4.6. Hoàn thiện cơ chế phân cấp, quản lý ngân sách
• 4.4.7. Tăng cường thanh tra, kiểm tra thu chi ngân sách nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân

Ngân sách nhà nước là một công cụ quan trọng trong quản lý tài chính của chính quyền địa phương. Tại huyện Thường Xuân, ngân sách nhà nước không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các chính sách phát triển kinh tế - xã hội. Việc nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước là một nhiệm vụ cấp thiết nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho huyện.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được quyết định bởi cơ quan có thẩm quyền. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết kinh tế vĩ mô và thực hiện các chức năng của chính quyền địa phương.

1.2. Đặc điểm ngân sách nhà nước cấp huyện

Ngân sách nhà nước cấp huyện có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm việc quản lý thu chi theo quy định của pháp luật và phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước

Mặc dù ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân đã có những bước tiến, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong quản lý và sử dụng. Những hạn chế này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

2.1. Những hạn chế trong quản lý ngân sách

Việc lập dự toán chi chưa sát với thực tế, cùng với việc quản lý chi chưa chặt chẽ, đã dẫn đến tình trạng lãng phí và không hiệu quả trong sử dụng ngân sách nhà nước.

2.2. Nguyên nhân của những hạn chế

Nguyên nhân chủ yếu bao gồm thiếu chính sách thu hút đầu tư, trình độ cán bộ quản lý còn yếu, và công tác thanh tra, kiểm tra chưa thực sự hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước

Để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và cải cách trong quy trình lập dự toán và chi tiêu.

3.1. Cải cách quy trình lập dự toán

Cần xây dựng quy trình lập dự toán chi tiết, sát thực tế hơn, đảm bảo các khoản chi được phân bổ hợp lý và hiệu quả.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra

Tăng cường công tác giám sát, thanh tra để đảm bảo việc sử dụng ngân sách được thực hiện đúng quy định và hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng cần có những cải tiến để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải cách

Việc áp dụng các giải pháp cải cách đã giúp tăng cường hiệu quả sử dụng ngân sách, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại huyện.

4.2. Những bài học kinh nghiệm

Các bài học từ thực tiễn quản lý ngân sách tại huyện Thường Xuân có thể được áp dụng cho các địa phương khác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho ngân sách nhà nước

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân là một nhiệm vụ quan trọng. Hướng đi tương lai cần tập trung vào cải cách quản lý và nâng cao năng lực cán bộ.

5.1. Định hướng phát triển ngân sách nhà nước

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển ngân sách nhà nước, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả.

5.2. Khuyến nghị cho chính quyền địa phương

Chính quyền địa phương cần tăng cường công tác quản lý ngân sách, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách nhà nước (NSNN) là công cụ tài chính quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế - xã hội. Tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, ngân sách nhà nước đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì hoạt động bộ máy chính quyền, thúc đẩy phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và quốc phòng an ninh. Giai đoạn 2012-2016, tổng chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện liên tục tăng, từ 328.036 triệu đồng năm 2012 lên 688.427 triệu đồng năm 2016, đạt mức tăng trưởng trung bình khoảng 20% mỗi năm. Tuy nhiên, việc lập dự toán chi ngân sách chưa sát thực tế, công tác quản lý chi còn nhiều bất cập, chi trả chế độ chính sách chưa kịp thời, và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tài chính, thuế, kho bạc chưa hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân trong giai đoạn 2012-2016, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại UBND huyện Thường Xuân, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo tài chính, kế toán và các văn bản pháp luật liên quan. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp huyện, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước và mô hình quản lý tài chính công, trong đó có:

• Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước: Nhấn mạnh nguyên tắc công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và cân đối ngân sách trong quản lý thu chi ngân sách.
• Mô hình quản lý theo kết quả đầu ra (Output-Based Budgeting): Tập trung vào việc đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách dựa trên kết quả thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội.
• Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện: Là toàn bộ các khoản thu, chi ngân sách do HĐND cấp huyện quyết định và thực hiện trong một năm nhằm đảm bảo các chức năng quản lý kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng tại địa phương.

Các khái niệm chính bao gồm: lập dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách, kiểm tra, thanh tra ngân sách, và các tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách như tính hợp lý, kịp thời, tiết kiệm và hiệu quả đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng kết hợp định tính, với các bước chính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo quyết toán ngân sách huyện Thường Xuân giai đoạn 2012-2016, báo cáo của phòng Tài chính Kế toán huyện, các văn bản pháp luật liên quan và phỏng vấn sâu cán bộ quản lý ngân sách.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để phân tích biến động thu chi ngân sách, so sánh dự toán và thực hiện ngân sách, đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng ngân sách. Phương pháp tổng hợp và so sánh được áp dụng để nhận diện các hạn chế và nguyên nhân.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong năm 2017, phân tích và báo cáo kết quả trong cùng năm, đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo đến năm 2020.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu ngân sách của huyện trong 5 năm, cùng với ý kiến chuyên gia và cán bộ quản lý nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổng chi ngân sách tăng liên tục và vượt dự toán: Tổng chi ngân sách huyện tăng từ 328.036 triệu đồng năm 2012 lên 688.427 triệu đồng năm 2016, đạt 168% so với dự toán giao năm 2016. Chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 69%-78% tổng chi ngân sách, với mức chi thường xuyên năm 2016 đạt 483.966 triệu đồng, tăng 212% so với năm 2012.

2. Chi đầu tư phát triển tăng mạnh từ năm 2015: Chi đầu tư phát triển tăng từ 8.451 triệu đồng năm 2012 lên 51.172 triệu đồng năm 2016, đạt 320% so với dự toán giao năm 2016. Nguyên nhân chính là do huyện triển khai bán đấu giá quyền sử dụng đất, thu được nguồn thu lớn để đầu tư cơ sở hạ tầng.

3. Lập dự toán chi ngân sách chưa sát thực tế: Việc lập dự toán chi chưa phản ánh đúng nhu cầu thực tế, dẫn đến phải bổ sung dự toán trong năm. Việc chấp hành dự toán chi còn chậm, đặc biệt trong chi trả chế độ chính sách cho các đối tượng thụ hưởng.

4. Cơ chế phối hợp và giám sát còn hạn chế: Việc phối hợp giữa các cơ quan tài chính, thuế, kho bạc chưa chặt chẽ, công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách còn mang tính hình thức, chưa phát huy hiệu quả trong việc ngăn ngừa thất thoát, lãng phí.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ trình độ cán bộ quản lý còn hạn chế, tổ chức bộ máy chưa hoàn thiện, và cơ chế quản lý tài chính chưa đồng bộ. So với các nghiên cứu tại các huyện khác, Thường Xuân có mức chi ngân sách vượt dự toán cao hơn trung bình, phản ánh sự thiếu chính xác trong lập dự toán và quản lý chi tiêu. Việc tăng chi đầu tư phát triển nhờ nguồn thu từ đấu giá đất là điểm sáng, tuy nhiên cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ để tránh lãng phí.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển qua các năm, bảng so sánh dự toán và thực hiện chi ngân sách, giúp minh họa rõ nét hiệu quả sử dụng ngân sách. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện cơ chế phối hợp và tăng cường giám sát để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng cán bộ quản lý ngân sách: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ tài chính kế toán và các đơn vị sử dụng ngân sách. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do UBND huyện phối hợp với các cơ sở đào tạo thực hiện.

2. Nâng cao hiệu quả lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách: Áp dụng các công cụ phân tích dự báo chính xác hơn, tăng cường kiểm tra, giám sát việc lập và thực hiện dự toán. Đề xuất xây dựng phần mềm quản lý dự toán ngân sách đồng bộ, triển khai trong vòng 1 năm, do phòng Tài chính Kế hoạch chủ trì.

3. Tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan Tài chính, Thuế, Kho bạc Nhà nước: Thiết lập quy trình phối hợp chặt chẽ, chia sẻ thông tin kịp thời để nâng cao hiệu quả quản lý thu chi ngân sách. Thời gian thực hiện 6-12 tháng, do UBND huyện chỉ đạo các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra tài chính ngân sách: Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất, xử lý nghiêm các vi phạm, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Thực hiện liên tục, do Thanh tra Tài chính huyện phối hợp với các đơn vị chức năng.

5. Hoàn thiện cơ chế phân cấp, quản lý ngân sách: Đề xuất UBND tỉnh Thanh Hóa xem xét điều chỉnh cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi phù hợp với đặc thù địa phương, tạo điều kiện cho ngân sách huyện tự chủ và linh hoạt hơn trong quản lý. Thời gian đề xuất trong 1 năm, phối hợp với Sở Tài chính tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách cấp huyện và tỉnh: Giúp nâng cao năng lực quản lý, lập kế hoạch và giám sát ngân sách, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công.

2. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Tài chính công: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Các cơ quan tài chính, thuế, kho bạc nhà nước: Hỗ trợ cải tiến quy trình phối hợp, nâng cao hiệu quả quản lý thu chi ngân sách địa phương.

4. Các tổ chức, cá nhân quan tâm đến phát triển kinh tế - xã hội địa phương: Hiểu rõ hơn về vai trò và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước trong phát triển kinh tế, an sinh xã hội tại huyện miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Hiệu quả được đánh giá qua tính hợp lý, kịp thời, tiết kiệm và hiệu quả đầu tư, đồng thời dựa trên sự phù hợp giữa dự toán và thực hiện, cũng như kết quả đầu ra đạt được so với chi phí ngân sách đã chi.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến việc chi ngân sách vượt dự toán tại huyện Thường Xuân là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu do lập dự toán chưa sát thực tế, phát sinh các nhiệm vụ chi ngoài dự toán, và việc bổ sung dự toán trong năm chưa được kiểm soát chặt chẽ.

3. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tài chính, thuế, kho bạc hiện nay có điểm gì hạn chế?
   Cơ chế phối hợp còn mang tính hình thức, thiếu sự chia sẻ thông tin kịp thời, dẫn đến khó khăn trong quản lý thu chi và giám sát ngân sách hiệu quả.

4. Việc tăng chi đầu tư phát triển từ nguồn thu đấu giá đất có ảnh hưởng như thế nào đến ngân sách huyện?
   Việc này giúp tăng nguồn vốn đầu tư cơ sở hạ tầng, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, nhưng cần kiểm soát chặt chẽ để tránh lãng phí và đảm bảo sử dụng hiệu quả.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ quản lý ngân sách cấp huyện?
   Thông qua đào tạo chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách và xây dựng quy chế làm việc rõ ràng, minh bạch.

Kết luận

• Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại huyện Thường Xuân giai đoạn 2012-2016 có nhiều chuyển biến tích cực nhưng còn tồn tại hạn chế về lập dự toán, quản lý chi và cơ chế phối hợp.
• Tổng chi ngân sách tăng liên tục, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn, chi đầu tư phát triển tăng mạnh nhờ nguồn thu từ đấu giá đất.
• Nguyên nhân hạn chế chủ yếu do trình độ cán bộ, tổ chức bộ máy và cơ chế quản lý chưa hoàn thiện.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện quy trình lập dự toán, tăng cường phối hợp và giám sát ngân sách.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải thiện quản lý ngân sách cấp huyện, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong giai đoạn tới.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách hàng năm để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Call to action: Các cơ quan quản lý ngân sách và cán bộ liên quan cần phối hợp chặt chẽ, áp dụng các giải pháp nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, góp phần phát triển bền vững huyện Thường Xuân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước cấp huyện Chương 2 Phương pháp nghiên cứu Chương 3 Hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hòa giai đoạn 2012 – 2016 Chương 4 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu iên quan đến đề tài Ngân sách nhà nước là một công cụ chính sách tài chính quan trọng của một quốc gia, là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô. Chính vì vậy việc sử dụng có hiệu quả ngân sách nhà nước là vấn đề được Đảng, nhà nước, nhà quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm.

Trong thời gian qua có nhiều nghiên cứu liên quan đến quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước được thực hiện và công bố. Tiêu biể có thể kể đến như: Luận án Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh (Trần Văn Lâm, 2009) đã trình bày có hệ thống và phân tích khá chi tiết, có căn cứ khoa học về vai trò của việc gắn kết giữa lập Tài chính - Kế hoạch chi tiêu ngân sách nói riêng, quản lý chi ngân sách nhà nước nói chung với Tài chính - Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Những vấn đề về chi ngân sách nhà nước, quản lý ngân sách nhà nước, quản lý chi ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra gắn với khuôn khổ chi tiêu trung hạn nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội được tác giả lý giải đầy đủ và thuyết phục. Một số giải pháp kiến nghị được tác giả đề xuất trong luận án.

Tuy nhiên luận án mới chỉ tập trung nghiên cứu đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước tại Tỉnh Quang Ninh, chưa bao quát hết các nội dung trong chi ngân sách nhà nước. Luận án nâng cao hiệu quả quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước nhằm phục vụ nhu cầu phát triển ở Việt Nam (Nguyễn Thị Phú Hà, 2007) đã giúp làm sáng tỏ một số khái niệm ngân sách nhà nước, lập Tài chính - Kế hoạch chi ngân sách nhà nước,. Tuy nhiên, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án ở tầm vĩ mô, chưa bàn luận sâu đến đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, nhất là địa bàn các quận, huyện. Trong cuốn Quản lý ngân sách nhà nước theo kết quả đầu ra và khả năng ứng dụng ở Việt Nam (Phạm Ngọc Dũng và Hoàng Thị Thúy Nguyệt, 2008), các tác giả 5 đúc kết kinh nghiệm quản lý theo mô hình định hướng kết quả đầu ra ở New Zealad, Pháp, Mỹ và rút ra một số bài học đối với Việt Nam.

Quản lý chi tiêu công của tác giả Lê Chi Mai (2011) lại đề cập đên ba nội dung chính trong quản lý chi tiêu công bao gồm: Chính phủ và chi tiêu công, các nội dung quản lý chi tiêu công và cải cách quản lý chi tiêu công. Trong đó cải cách chi tiêu công được phân tích gắn liền với bối cảnh cải cách chi tiêu công, lập ngân sách theo kết quả đầu ra, lập ngân sách theo khuôn khổ chỉ tiêu trung hạn. Ngoài ra có thể kể đến các công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành và các phương tiện thông tin khác liên quan đến hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước như: “Chi ngân sách nhà nước và kiểm soát chi ngân sách nhà nước” (Vũ Đức Trọng, 2009) ; “Lãng phí trong chi tiêu công và các giải pháp khắc phục” (Lê Chi Mai, 2005); “Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư phát triển của tỉnh Quảng Trị” (Hồ Ngọc Hy, 2007); Luận văn thạc sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang, giai đoạn 2006-2010” của tác giả Nguyễn Hoang Tuấn, trường ĐH Kinh tế, TP Hồ Chí Minh năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách Nhà nước ở huyện Thuận Thành” của tác giả Phạm Công Hưng, Trường ĐH Nông nghiệp Hà Nội, năm 2012; Luận văn thạc sĩ “Quản lý NSNN huyện chương Mỹ, Thành phố Hà Nội” của tác giả Bùi Mạnh Thắng, Luận văn thạc sĩ kinh tế, Học viện Chính trị- Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2013. Nghiên cứu liên quan đến quản lý và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước thời gian qua đã được nhiều nhà nghiên cứu, nhà quản lý, tổ chức quan tâm và có nhiều công trình có giá trị được công bố.

Tuy nhiên, các công trình này mới chỉ tập trung nghiên cứu các yếu tố vĩ mô, hoặc một số mặt, một số khía cạnh nhất định của quản lý và sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước. Theo hiểu biết của tác giả hiện có rất ít công trình nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước tại cấp quận, huyện một cách toàn diện và đầy đủ. Do đó, tác giả chọn nghiên cứu đề tài “nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa”. Luận văn sau khi được thực hiện sẽ giúp đánh giá thực trạng quản 6 lý, sử dụng ngân sách nhà nước ở huyện Thường Xuân, trên cơ sở đó đề xuất được những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới.

N ân s h nhà nƣớc và quản lý, sử dụn n ân s h nhà nƣớc cấp huyện 1. Ngân sách nhà nước Khái niệm ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là hoạt động thu chi tài chính của Nhà nước. Hoạt động đó rất đa dạng, được tiến hành hầu hết trên các lĩnh vực, tác động đến mọi chủ thể kinh tế - xã hội. Các hoạt động thu chi NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên các quy định của Luật.

Điều 1 của Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, 1 nhiệm vụ của Nhà nước. Có thể hiểu NSNN là quá trình thực hiện các chỉ tiêu thu, chi nhằm hình thành quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước và là quá trình phân phối và phân phối lại giá trị tổng sản phẩm xã hội phục vụ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trên các lĩnh vực, cho một thời gian nhất định, thường là một năm và được Quốc hội phê chuẩn thông qua. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện Hệ thống NSNN là tổng thể các cấp ngân sách có quan hệ hữu cơ với nhau trong quá trình tổ chức huy động, quản lý các nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách. Ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, hệ thống NSNN được tổ chức phù hợp với hệ thống tổ chức bộ máy quản lý hành chính nhà nước.

Ở nước ta, bộ máy quản lý hành chính nhà nước được tổ chức 4 cấp: Trung ương; tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và xã, phường, thị trấn. Mỗi cấp chính quyền đều phải có ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ được giao theo quy định của pháp luật và phù hợp với khả năng quản lý của cấp chính quyền đó. 1 Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2002), Luật Ngân sách Nhà nước số 01/2002/QH11 ngày 16 tháng 12 năm 2002, Hà Nội. 7 Theo Điều 4, Luật Ngân sách nhà nước năm 2002: Ngân sách nhà nước được tổ chức thành bốn cấp, gồm: Ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương.

Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân (HĐND) và Uỷ ban nhân dân (UBND). Hiện nay ngân sách địa phương bao gồm: Ngân sách tỉnh; Ngân sách huyện và Ngân sách xã. Ngân sách địa phương chịu trách nhiệm quản lý thu NSNN, chi NSĐP trên địa bàn. HĐND tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp chính quyền địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn.

Ngân sách nhà nước cấp huyện là toàn bộ các hoạt động thu, chi NSNN được HĐND cấp huyện quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các mục tiêu ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn huyện. Ngân sách nhà nước cấp huyện ngoài việc thực hiện các quy định của Luật NSNN, các văn bản hướng dẫn dưới Luật, còn phải tuân thủ các quy định của chính quyền cấp tỉnh trong từng giai đoạn nhất định phù hợp với đặc thù của địa phương đó. Đặc điểm ngân sách nhà nước cấp huyện Là một bộ phận của NSNN, ngân sách cấp huyện vừa mang những đặc điểm chung của NSNN, vừa có những đặc điểm riêng, thể hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý tài chính nhà nước cấp huyện. Một là, chủ thể nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN cấp huyện là HĐND, UBND huyện.

Trong đó các phòng Tài chính - kế hoạch, Chi cục thuế, Kho bạc Nhà nước là các đơn vị chức năng thực hiện chức năng quản lý thu, chi NSNN huyện. Hai là, đối tượng nâng cao hiệu quả sử dụng là các doanh nghiệp, cá nhân, các tổ chức kinh tế, các đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn huyện theo phân cấp quản lý. a là, các khoản thu NSNN đều mang tính chất pháp lý, còn chi NSNN mang tính cấp phát "không hoàn trả trực tiếp". 8 Các hoạt động thu chi NSNN cấp huyện đều tiến hành theo cơ sở nhất định đó là Luật thuế và thu theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu khác, chế độ thu chi do nhà nước, HĐND tỉnh ban hành.

- Trong sử dụng thu NSNN cấp huyện vừa thực hiện quản lý thu ngân sách đối với nguồn thu trung ương phát sinh trên địa bàn vừa quản lý thu đối với các nguồn thu địa phương. Do vậy trong quá trình quản lý thu NSNN phải gắn kết lợi ích kinh tế xã hội của địa phương mình với lợi ích quốc gia.