Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sao” Chương 2: Một số lí luận cơ bản về hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sao Chương 4: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sao” 6 Luan van CHƯƠNG 2: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNGTRONG DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm về lao động, hiệu quả, hiệu quả sử dụng lao động 2. Khái niệm lao động trong doanh nghiệp Theo PGS.TS Phạm Công Đoàn (2012), quá trình lao động trong doanh nghiệp là quá trình kết hợp giữa sức lao động của người lao động với công cụ lao động để tác động vào đối tượng lao động. Trong lao động, một người có thể sử dụng một hay nhiều công cụ lao động, có thể vận hành điều khiển một hay nhiều thiết bị mà mỗi loại thiết bị có một mức độ hiện đại khác nhau Mối quan hệ giữa tư liệu lao động và sức lao động bao gồm: Yêu cầu của máy móc thiết bị với trình độ kĩ năng của người lao động.Yêu cầu điều khiển và công suất thiết bị với thể lực con người.Tính chất đặc điểm của thiết bị tác động về tâm sinh lý của người lao động.
Số lượng công cụ thiết bị so với số lượng lao động các loại. Mối quan hệ giữa con người với đối tượng lao động: ở đây cũng có những mối quan hệ tương tự như trên, đặc biệt là mối quan hệ giữa kĩ năng, hiệu suất lao động với khối lượng chủng loại lao động yêu cầu và thời gian các đối tượng lao động được cung cấp phù hợp với quy trình công nghệ và trình tự lao động. Mối quan hệ giữa người với người trong lao động gồm: quan hệ giữa lao động quản lý và lao động sản xuất; quan hệ giữa lao động công nghệ và lao động phụ trợ; quan hệ hiệp tác giữa các loại lao động. Mối quan hệ giữa con người lao động với môi trường xung quanh: Mọi quá trình lao động đều phải diễn ra trong một không gian nhất định, vì thế con người có mối quan hệ mật thiết với môi trường xung quanh như: gió, nhiệt độ, thời tiết, địa hình, khí hậu… Tóm lại, lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm biến đổi các vật chất tự nhiên thành của cải vật chất cần thiết cho đời sống của mình.
Trong quá trình sản xuất, con người sử dụng công cụ lao động tác động lên đối tượng lao động nhằm tạo ra sản phẩm phục vụ cho lợi ích của con người. Vì vậy, lao động là điều kiện cơ bản và quan trọng nhất trong sự sinh tồn và phát triển của xã hội loài người. 7 Luan van Nghiên cứu và nắm được các mối quan hệ trên để đánh giá một cách chính xác là vấn đề rất quan trọng, làm cho quá trình sản xuất được hiệu quả tối ưu, đồng thời đem lại cho con người những lợi ích về vật chất và tinh thần, con người ngày càng phát triển toàn diện và có phúc lợi ngày càng cao. Khái niệm hiệu quả trong doanh nghiệp Theo PGS.TS Phạm Công Đoàn (2012), hiệu quả là một tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã được xác định với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Để hoạt động, doanh nghiệp cần phải có các mục tiêu hành động của mình trong từng thời kì. Đó có thể là các mục tiêu xã hội, cũng có thể là các mục tiêu kinh tế của chủ doanh nghiệp và doanh nghiệp luôn tìm cách để đạt các mục tiêu đó với chi phí thấp nhất. Hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp bao gồm 2 bộ phận: Hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế, trong đó: + Hiệu quả xã hội là đại lượng phản ánh mức độ thực hiện các mục tiêu xã hội của doanh nghiệp hoặc mức độ ảnh hưởng của các kết quả đạt được của doanh nghiệp đến xã hội và môi trường. + Hiệu quả kinh tế là hiệu quả xét trên phương diện kinh tế của hoạt động kinh doanh, nó mô tả mối tương quan giữa lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đạt được với chi phí doanh nghiệp bỏ ra để đạt được lợi ích đó.
Đại lượng biểu hiện lợi ích kinh tế và chi phí kinh tế phụ thuộc vào mục tiêu của doanh nghiệp trong các thời kì. Nếu mục tiêu của doanh nghiệp là chiếm lĩnh thị trường thì có thể đó là doanh thu bán hàng và những chi phí gắn liền với hoạt động bán hàng đó. Nhưng nếu mục tiêu của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận thì đó là lợi nhuận đạt được từ vốn đầu tư của chủ doanh nghiệp trong một thời kì nhất định. Thực chất của hiệu quả kinh tế là thực hiện yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian, nó biểu hiện trình độ sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp để thực hiện các mục tiêu dã xác định.
Tóm lại, hiệu quả kinh tế là một phạm trù khách quan, phản ánh trình độ năng lực quản lí, đảm bảo thực hiện có kết quả cao những nhiệm vụ kinh tế xã hội đặt ra trong từng thời kì với chi phí nhỏ nhất. Chúng ta có thể khái quát tương quan giữa lợi ích kinh tế và chi phí bỏ ra để có lợi ích đó bằng 2 công thức: 8 Luan van Một là: Hiệu quả là hiệu số giữa kết quả và chi phí HQ = KQ - CF Trong đó: HQ là hiệu quả đạt được trong một thời kì nhất định KQ là kết quả đạt được của thời kì đó CF là chi phí bỏ ra để đạt kết quả Đây là kết quả tuyệt đối, mục đích so sách ở đây là để thấy được mức chênh lệch giữa kết quả và chi phí, mức chênh lệch càng lớn thì hiệu quả càng cao. Cách so sánh này có ưu điểm là đơn giản, dễ tính toán nhưng có nhiều nhược điểm rất cơ bản: + Không cho phép đánh giá chất lượng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp + Không có khả năng so sánh hiệu quả giữa các thời kì, giữa các doanh nghiệp với nhau + Không phản ánh được năng lực tiềm năng để nâng cao hiệu quả + Dễ dàng đồng nhất 2 phạm trù hiệu quả và kết quả Hai là: hiệu quả là tỉ lệ so sánh giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Đây là hiệu quả tương đối.
Ta có: HQ = Ưu điểm của cách tính này ở chỗ nó không những khắc phục được mọi nhược điểm của cách tính trên mà còn cho phép phản ánh hiệu quả ở mọi góc độ khác nhau. Tuy nhiên, cách đánh giá này phức tạp, đòi hơi phải có quan điểm thống nhất khi lựa chọn hệ thống chỉ tiêu đo lường và đánh giá hiệu quả. Hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội có mối quan hệ hữu cơ với nhau, là hai mặt của một vấn đề. Bởi vậy khi tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như khi đánh giá hiệu quả của hoạt động này cần xem xét cả hia mặt một cách đồng bộ.
Hiệu quả kinh tế không đơn thuần chỉ là các thành quả kinh tế, vì trong kết quả và chi phí kinh tế có các yếu tố nhằm đạt được hiệu quả xã hội. Tương tự hiệu quả xã hội tồn tại phụ thuộc vào kết quả và chi phí nảy sinh trong hoạt động kinh tế. Không thể có hiệu quả kinh tế mà không có hiệu quả xã hội, ngược lại hiệu quả kinh tế là cơ sở, nền tảng của hiệu quả xã hội. Khái niệm hiệu quả sử dụng lao động Thứ nhất, hiệu quả sử dụng lao động được đo lường và đánh giá chủ yếu bằng chỉ tiêu năng suất lao động W= Trong đó: W là năng suất lao động của một nhân viên NV là số nhân viên của doanh nghiệp trong một thời kì Chỉ tiêu này phản ánh năng lực sản xuất kinh doanh của một lao động, nó được biểu hiện bằng doanh thu bình quân của một lao động đạt được trong một kì.
Thứ hai, hiệu quả sử dụng lao động còn được đo lường và đánh giá bằng hiệu quả sử dụng chi phí tiền lương. HQTL = Chỉ tiêu này phản ánh mức doanh thu đạt được trên một đồng chi phí tiền lương. Chỉ tiêu này càng lớn thì hiệu quả sử dụng lao động càng cao. Hoặc bằng: tỉ suất tiền lương = 100 Trong đó, QL là tổng quỹ lương trong kì Chỉ tiêu này phản ánh để thực hiện một trăm đồng doanh thu bán hàng cần chi bao nhiêu đồng tiền lương.
Nội dung của hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp 2. Sự cần thiết phải sử dụng lao động một cách hiệu quả Ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực được xem xét ở góc độ sau: Thứ nhất là đối với doanh nghiệp. Trong công tác quản lý ngày nay, nhân tố con người được các nhà quản lý đặc biệt coi trọng và luôn đặt ở vị trí trọng tâm hàng đầu trong mọi sự đổi mới. Chính sách về con người là một trong bốn chính sách lớn của doanh nghiệp: con người, tài chính, kĩ thuật và công nghệ.
Do các yếu tố kinh doanh như nguyên vật liệu, tài nguyên, vốn .ngày càng khan hiếm buộc các doanh nghiệp 10 Luan van phải chú trọng đến nhân tố con người. Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực con người sẽ tiết kiệm được chi phí lao động sống, tiết kiệm nguyên vật liệu, tăng cường kĩ thuật lao động. do đó sẽ giảm được giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận. Ngoài ra muốn tạo ra sức mạnh để chiến thắng trong thị trường cạnh tranh, vũ khí chủ yếu là giá cả và chất lượng hàng hoá.
Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động góp phần củng cố và phát triển uy thế của doanh nghiệp trên thị trường. Thứ hai là đối với người lao động vừa là người sản xuất vừa là người tiêu dùng trong xã hội. Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động là doanh nghiệp đòi hỏi ở người lao động phải thường xuyên học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình để đáp ứng với yêu cầu thực tế hiện nay. Khi đó doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả hơn, điều kiện của người lao động được cải thiện về mọi mặt và do đó hiệu quả sử dụng lao động lại càng được nâng cao.
Thứ ba đối với xã hội nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực góp phần thực đẩy sự tiến bộ khoa học công nghệ. Nhờ đó mà nền văn minh của nhân loại ngày một phát triển.