Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Tóm lược một số vấn đề cơ bản về cải thiện hiệu quả sử dụng lao động Chương 3: Phân tích thực trạng sử dụng lao động tại trung tâm khai thác bến xe Hà Nội, chi nhánh tổng công ty vận tải Hà Nội. Chương 4: Đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả sử dụng lao động tại trung tâm khai thác bến xe Hà Nội, chi nhánh tổng công ty vận tải Hà Nội. 9 CHƯƠNG 2: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ LAO ĐỘNG 2. Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản về sử dụng lao động.
Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản về lao động và hiệu quả sử dụng lao động. Khái quát về lao động trong doanh nghiệp. Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm biến đổi các vật chất tự nhiên thành của cải vật chất cần thiết cho đời sống của mình. Trong quá trình sản xuất, con người sử công cụ lao động tác động lên đối tượng lao động nhằm tạo ra sản phẩm phục vụ cho lợi ích của con người.
Lao động là điều kiện chủ yếu cho tồn tại của xã hội loài người, là cơ sở của sự tiến bộ về kinh tế, văn hoá và xã hội. Nó là nhân tố quyết định của bất cứ quá trình sản xuất nào. Như vậy động lực của quá trình kinh tế, xã hội quy tụ lại là ở con người. Con người với lao động sáng tạo của họ đang là vấn đề trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.
Vì vậy, phải thực sự giải phóng sức sản xuất, khai thác có hiệu quả các tiềm năng thiên nhiên, trước hết giải phóng người lao động, phát triển kiến thức và những khả năng sáng tạo của con người. Nguồn lao động là toàn bộ những người trong độ tuổi lao động có khả năng lao động ( theo quy định của nhà nước: nam có tuổi từ 16-60; nữ tuổi từ 16-55). Lực lượng lao động là bộ phận của nguồn lao động bao gồm những người trong độ tuổi lao động, đang có việc làm trong nền kinh tế quốc dân và những người thất nghiệp nhưng có nhu cầu tìm việc làm. Quá trình lao động là quá trình kết hợp giữa ba yếu tố: Sức lao động – Đối tượng lao động – Tư liệu sản xuất.
Khái niệm về hiệu quả và hiệu quả sử dụng lao động Hiệu quả là mối tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã được xác định với chi phí bỏ ra để đạt được mục tiêu đó. Để hoạt động, doanh nghiệp phải có các mục tiêu hành động của mình trong từng thời kỳ, đó có thể là các mục tiêu xã hội, cũng có thể là mục tiêu kinh tế của chủ doanh nghiệp và doanh nghiệp luôn tìm cách để đạt các mục tiêu đó với chi phí thấp nhất. Sử dụng lao động chính là quá trình vận dụng sức lao động để tạo ra sản phẩm theo các mục tiêu sản xuất kinh doanh. Con người là một trong những yếu tố khách quan không thể thiếu được trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Dưới góc độ kinh tế, quan niệm về con người gắn liền với lao động (lao động là hoạt động giữa con người với giới tự nhiên) là điều kiện tất yếu để tồn tại và phát triển. Quá trình lao động đồng thời là quá trình sử dụng sức lao động. Sức lao động là năng lực lao động của con người, là toàn bộ thể lực và trí tuệ của con người. Sử dụng lao động chính là quá trình vận dụng sức lao động để tạo ra sản phẩm theo các mục tiêu sản xuất kinh doanh.
Làm thế nào để sử dụng lao động có hiệu quả là câu hỏi thường trực của các nhà quản lý. Cho đến ngày nay có nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả sử dụng lao động - Theo quan điểm Mac-Lênin, hiệu quả sử dụng lao động là sự so sánh kết quả đạt được với chi phí bỏ ra một số lao động ít hơn để đạt được kết quả nhiều hơn.Mác chỉ rõ bất kỳ một phương thức sản xuất liên hiệp nào cũng cần phải có hiệu quả, đó là nguyên tắc của liên hiệp sản xuất. Mác viết: “Lao động có hiệu quả nó cần có một phương thức sản xuất và nhấn mạnh rằng hiệu quả lao động giữ vai trò quyết định, phát triển sản xuất là để giảm chi phí của con người, tất cả các tiến bộ khoa học đều nhằm đạt được mục tiêu đó”. 11 - Theo quan điểm của Taylor thì “con người là một công cụ lao động”.
Quan điểm này cho rằng: về bản chất con người đa số không làm việc , họ quan tâm nhiều đến cái họ kiếm được chứ không phải công việc mà họ làm, ít người muốn và làm được những công việc đòi hỏi tính sáng tạo, độc lập, tự kiểm soát. Vì thế để sử dụng lao động một cách có hiệu quả thì phải đánh giá chính xác thực trạng lao động tại doanh nghiệp mình, phải giám sát và kiểm tra chặt chẽ những người giúp việc, phải phân chia công việc ra từng bộ phận đơn giản, lặp đi lặp lại, dễ dàng học được. - Theo quan điểm của Nayo cho rằng: “con người muốn được cư xử như những con người”. Theo ông về bản chất con người là một thành viên trong tập thể, vị trí, thành tựu của tập thể có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với họ hơn là lợi ích cá nhân, họ hành động tình cảm hơn là lý trí, họ muốn cảm thấy có ích và quan trọng, muốn tham gia vào công việc chung và được nhìn nhận như một con người.
Vì vậy, muốn kuyến khích lao động, con người làm việc cần thấy nhu cầu của họ quan trọng hơn tiền. Chính vì vậy, người sử dụng lao động phải làm sao để người lao động luôn luôn cảm thấy mình quan trọng và có ích. - Theo quan điểm: “con người là tiềm năng cần được khai thác và làm cho phát triển” cho rằng: bản chất con người không phải không muốn làm việc. Họ muốn góp phần thực hiện các mục tiêu, họ có năng lực độc lập, sáng tạo.
Chính sách quản lý phải động viên khuyến khích con người đem hết sức của họ vào công việc chung, mở rộng quyền độc lậpvvà tự kiểm soát của họ có lợi cho việc khai thác các tiềm năng quan trọng. Từ các tiếp cận trên ta có thể hiểu khái niệm hiệu quả sử dụng lao động như sau: + Theo nghĩa hẹp: hiệu quả sử dụng lao động là kết quả mang lại từ các mô hình, các chính sách quản lý và sử dụng lao động. Kết quả lao động đạt được la doanh thu, 12 lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể đạt được từ kinh doanh và việc tổ chức, quản lý lao động, có thể là khả năng tạo việc làm của mỗi doanh nghiệp. + Theo nghĩa rộng: hiệu quả sử dụng lao động còn bao hàm thêm khả năng sử dụng lao động đúng ngành, đúng nghề, đảm bảo sức khỏe, đảm bảo an toàn cho người lao độn, là mức độ chấp hành nghiêm chỉnh kỷ luật lao động, khả năng sáng tạo, cải tiến kỹ thuật ở mỗi người lao động, đó là khả năng đảm bảo công bằng cho người lao động.
Tóm lại muốn sử dụng lao động có hiệu quả thì người quản lý phải tự biết đánh giá chính xác thực trạng tại doanh nghiệp mình, từ đó có những biện pháp, chính sách đối với người lao động thì mới nâng cao được năng suất lao động, việc sử dụng lao động mới thực sự có hiệu quả. Khái niệm về nhân viên bán vé tại bến xe. Theo tác giả hiểu, ở tại bến xe Yên Nghĩa thuộc trung tâm khai thác bến xe Hà Nội, chi nhánh tổng công ty vận tải Hà Nội, nhân viên bán vé là những người hướng dẫn, giúp đỡ hành khách trong việc mua vé và tư vấn cho hành khách nên đi xe nào để đến được nơi mà họ muốn. Vì thế thái độ phục vụ và sự nhiệt tình của họ sẽ ảnh hưởng tới chất lượng của bến xe, đáp ứng sự hài lòng của khách hàng.
Do đó việc nâng cao hiệu quả sử dụng lao động đối với nhân viên bán vé tại đây là điều vô cùng cần thiết và cần được đặc biệt quan tâm. Nội dung nghiên cứu. Sự cần thiết phải sử dụng lao động có hiệu quả. Câu hỏi đặt ra là, các nước phát triển, cấu trúc lao động đã qua đào tạo thường là 1-12-24 ( tức là ứng với 1 lao động có trình độ CĐ trở lên thì vần có 12 lao động có trình độ TC và 24 công nhân kỹ thuật ).
Trong khi đó, cấu trúc tại nước ta là 1-0,8-3,7 (tương ứng khoảng 100 lao động có trình độ CĐ trở lên thì hiện mới có 80 lao động TC và 370 công nhân kỹ thuật)? Với cấu trúc này, chúng ta đang sử dụng không hiệu quả nguồn lao động đã qua đào tạo. Đào tạo nhiều nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và nền kinh tế. Số liệu khảo sát thị trường lao động tại một số tỉnh, có trên 50% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tuyển dụng lao động mà nguyên nhân là chất lượng lao động không đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp. Vì thế mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng lao động là điều cần thiết để đưa doanh nghiệp nói riêng và nước ta nói chung, ngày càng phát triển.
Sự cần thiết đối với doanh nghiệp Có thể nói trong các yếu tố nguồn lực của doanh nghiệp thì yếu tố con người là khó sử dụng nhất và cũng là yếu tố quan trọng, quyết định đến sự thành công của mỗi doanh nghiệp. Phải làm như thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp là vấn đề nan giải của bất kỳ một doanh nghiệp nào. Trong doanh nghiệp, mục tiêu hàng đầu là đạt được hiệu quả kinh doanh cao. Và để hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không bị giảm sút cần phải sử dụng lao động một cách hợp lý, khoa học.
Nếu sử dụng nguồn lao động không hợp lý, việc bố trí lao động không đúng chức năng của từng người sẽ gây ra tâm lý chán nản, không nhiệt tình với 14 công việc được giao dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp và sẽ dẫn tới sự giảm sút về tất cả các vấn đề khác của doanh nghiệp. Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động sẽ góp phần tiết kiệm chi phí lao động sống, tiết kiệm thời gian lao động, giảm thời gian khấu hao tài sản của doanh nghiệp, tăng cường kỷ luật lao động… dẫn tới giảm giá thành sản xuất dẫn đến tăng doanh thu và giúp doanh nghiệp mở rộng thị phần, cạnh tranh thành công trên thị trường.