CHƯƠNG I SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.Cơ sở lý luận chung về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp 1.Tổng quan về hiệu quả sản xuất kinh doanh 1.Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh 1.Khái niệm về hoạt động sản xuất kinh doanh “Ngày nay, hoạt động sản xuất tạo ra dịch vụ, hàng hóa luôn gắn liền với cuộc sống của con người. Việc sản xuất có đi đúng hướng hay không phụ thuộc vào thị trường có chấp nhận sản phẩm tạo ra hay không. Muốn có được chỗ đứng trên thị trường, chủ thể sản xuất phải có khả năng kinh doanh, nghiên cứu, tìm hiểu về thị hiếu của con người. Nếu loại bỏ các yếu tố về phương tiện, phương thức, kết quả cụ thể của hoạt động kinh doanh thì có thể hiểu “ kinh doanh là hoạt động kinh tế nhằm mục đích sinh lời của chủ thể kinh doanh trên thị trường ” “Theo luật định, hoạt động sản xuất kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trên thị trường với mục tiêu cuối cùng là lợi nhuận.
” Đặc điểm của hoạt động kinh doanh : - “Hoạt động kinh doanh do một chủ thể kinh doanh thực hiện. Chủ thể kinh doanh có thể là doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình. ” - “Hoạt động kinh doanh phải có sự vận động của vốn: Vốn là yếu tố tiên quyết của hoạt động kinh doanh, muốn kinh doanh nhất định phải có vốn. Vốn được chủ thể kinh doanh sử dụng để mua sắm thiết bị máy móc, nguyên vật liệu, thuê nhân công, lao động.
” - “Hoạt động kinh doanh phải gắn với thị trường. Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi hàng hóa, tồn tại mối quan hệ mật thiết giữa các chủ thể kinh doanh với nhau, giữa chủ thể kinh doanh với nhà nước, nhà cung ứng, khách hàng, đối thủ cạnh tranh… Nhờ có những mối quan hệ này mà hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển. ” SV: Vũ Thị Thúy Nga 3 Lớp: Kế hoạch 55A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thanh Hà - “Mục tiêu cuối cùng của hoạt động kinh doanh là tối đa hóa lợi nhuận. Lợi nhuận là mục tiêu mà các chủ thể tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh hướng tới.
Lợi nhuận càng cao chứng tỏ hoạt động sản xuất kinh doah càng hiệu quả.Khái niệm về hiệu quả kinh tế “Đối với mỗi chủ thể tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh, tùy thuộc vào từng thời kỳ, cơ chế quản lý khác nhau mà nhiệm vụ, mục tiêu của họ cũng khác nhau. Tuy vậy mục tiêu bao quát, mà tất cả các chủ thể, doanh nghiệp đều mong muốn đạt được là tối đa hóa lợi nhuận. Muốn vậy, bản thân mỗi doanh nghiệp phải xây dựng cho mình một chiến lược, kế hoạch, phương án kinh doanh phù hợp, tổ chức thục hiện chúng một cách hiệu quả, thích ứng trước sự biến động không ngừng của thị trường. ” “Trong quá trình tổ chức, thực hiện các hoạt động trên, các doanh nghiệp phải thực hiện tốt bước kiểm tra, đánh giá tính hiệu quả của chúng.
Muốn đánh giá được hiệu quả sản xuất kinh doanh của toàn doanh nghiệp nói chung hay từng bộ phận trong doanh nghiệp nói riêng thì doanh nghiệp phải xét đến tính hiệu quả kinh tế của các hoạt động đó. Vậy “hiệu quả kinh tế” của các hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp là gì? ” Từ trước đến nay có nhiều quan điểm về hiệu quả kinh tế: “Theo P. Nordhaus thì: "hiệu quả sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loạt hàng hoá này mà không cắt giảm một loạt sản lượng hàng hoá khác. Một nền kinh tế có hiệu quả nằm trên giới hạn khả năng sản xuất của nó".
Quan điểm này đề cập đến việc phân bổ có hiệu quả nguồn lực của nền sản xuất xã hội và mức hiệu quả mà tác giả đưa ra được coi là lý tưởng nhất. ” “Một số tác giả khác lại cho rằng hiệu quả kinh tế được xác định bởi tỷ số giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó. Điển hình là quan điểm của Manfred Kuhn, ông cho rằng: "tính hiệu quả được xác định bằng cách lấy kết quả tính theo đơn vị giá trị chia cho chi phí kinh doanh". Quan điểm này được nhiều nhà kinh tế và quản trị kinh doanh áp dụng vào tính hiệu quả kinh tế của các quá trình kinh tế.
” “Hai tác giả Wohe và Doring lại đưa ra hai khái niệm về hiệu quả kinh tế. Đó là hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị hiện vật và hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị giá SV: Vũ Thị Thúy Nga 4 Lớp: Kế hoạch 55A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thanh Hà trị. Theo hai ông thì hai khái niệm này hoàn toàn khác nhau. Khái niệm hiệu quả kinh tế tính bằng đơn vị hiện vật của hai ông chính là năng suất lao động, máy móc thiết bị và hiệu suất tiêu hao vật tư, còn hiệu quả tính bằng giá trị là hiệu quả của hoạt động quản trị chi phí.
” “Một khái niệm được nhiều nhà kinh tế trong và ngoài nước quan tâm chú ý và sử dụng phổ biến đó là: “hiệu quả kinh tế của một hiện tượng (hoặc quá trình) kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định”. ” “Hiệu quả sản xuất kinh tế là phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực ( Tiền vốn, nhân lực, tài lực, vật lực ) để đạt được mục tiêu đã đặt ra.Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh “Hiệu quả sản xuất kinh doanh là phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực ( Tiền vốn, nhân lực, tài lực, vật lực ) để đạt được mục tiêu đã đặt ra, nó biểu hiện mối tương quan giữa kết quả đạt được và chi phí đầu vào, mức độ chênh lệch này càng lớn chứng tỏ hoạt động sản xuất kinh doanh càng hiệu quả.Phân biệt giữa kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh Giữa “kết quả’’ và “hiệu quả” khác nhau như thế nào? “Hiệu quả kinh doanh là phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực có sẵn của doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận với chi phí đầu vào là nhỏ nhất. ” “Kết quả sản xuất kinh doanh phản ánh toàn bộ kết quả đầu ra của một quá trình sản xuất của doanh nghiệp. Kết quả kinh doanh là cơ sở để xác định hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Bản chất hiệu quả sản xuất kinh doanh “Từ khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh, ta có thể thấy được hiệu quả sản xuất kinh doanh phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động của doanh nghiệp, phản ánh trình độ sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu xác định.
” “Để hiểu rõ hơn về phạm trù này cũng như có thể ứng dụng nó vào việc thành lập các chỉ tiêu cụ thể để đánh giá hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh, các danh nghiệp cần: ” SV: Vũ Thị Thúy Nga 5 Lớp: Kế hoạch 55A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thanh Hà “Thứ nhất: Phải hiểu thực chất hiệu quả sản xuất kinh doanh là sự so sánh giữa đầu ra và đầu vào ( kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó ). Mối quan hệ so sánh này có thể là tương đối hay tuyệt đối. ” Về mặt so sánh tuyệt đối thì hiệu quả sản xuất kinh doanh là: H=K–C Trong đó: H : là hiệu quả sản xuất kinh doanh K : là kết quả đạt được C : là chi phí bỏ ra để sử dụng các nguồn lực đầu vào Về mặt so sánh tương đối thì hiệu quả sản xuất kinh doanh được tính như sau: “Để tính được hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trước hết ta phải tính kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. Nếu xét mối quan hệ giữa kết quả và hiệu quả thì kết quả nó là cơ sở để xác định tính hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả sản xuất kinh doanh là những đại lượng có khả năng cân, đo, đong, đếm được như số sản phẩm bán ra, doanh thu bán hàng, lợi nhuận.
Như vậy kết quả sản xuất kinh doanh thường là mục tiêu của doanh nghiệp. ” Thứ hai: Phân biệt giữa hiệu quả trước mắt và hiệu quả lâu dài “Các chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào mục tiêu của doanh nghiệp. Các chỉ tiêu phản ánh tính hiệu quả của toàn thể các hoạt động trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp (hiệu quả lâu dài) là các chỉ têu về doanh lợi. Còn các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả hiện tại thì nó phụ thuộc vào mục tiêu trước mắt mà doanh nghiệp hướng tới.
Trên thực tế, mục tiêu lâu dài mà các doanh nghiệp theo đuổi là tối đa hóa lợi nhuận. Để đạt được điều đó thì hiện tại rất nhiều doanh nghiệp chú trọng vào việc nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, tạo uy tín, mở rộng thị trường. Do đó mà các chỉ tiêu về lợi nhuận là không cao nhưng các chỉ tiêu có liên quan đến các mục tiêu đã đề ra của doanh nghiệp là cao thì chúng ta phải kết luận là doanh nghiệp đang hoạt động có hiệu quả. Như vậy các chỉ tiêu hiệu quả trước mắt có thể là trái với các chỉ tiêu hiệu quả lâu dài, nhưng nó lại là cơ sở nhằm thực hiện mục tiêu hiệu quả lâu dài.
” SV: Vũ Thị Thúy Nga 6 Lớp: Kế hoạch 55A Chuyên đề thực tập tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Nguyễn Thanh Hà “Thứ ba: Phải phân biệt hiệu quả sản xuất kinh doanh với hiệu quả xã hội, hiệu quả kinh tế xã hội” “Hiệu quả xã hội phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực của xã hội nhằm đạt được các mục tiêu nhất định. Các mục tiêu của xã hội thường được đề cập đến là: vấn đề tạo ra công ăn việc làm cho người lao động trong phạm vi khu vực hay toàn xã hội, góp phần giảm nạn thất nghiệp, nâng cao trình độ văn hoá, nhận thức của con người, đảm bảo vệ sinh môi trường, nâng cao đời sống vật chất.