Chương 1: Tổng quan về đề tài cần nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận về nhập khẩu và hiệu quả nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp. Chương 3: Thực trạng hoạt động nhập khẩu thiết bị hệ thống an ninh từ thị trường Nhật Bản của công ty TNHH Dịch vụ Công nghệ NHT. Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nhập khẩu thiết bị thiết bị hệ thống an ninh từ thị trường Nhật Bản của công ty TNHH Dịch vụ Công nghệ NHT.
4 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬP KHẨU VÀ HIỆU QUẢ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA CỦA DOANH NGHIỆP 2.1 Khái niệm về nhập khẩu Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh trao đổi hàng hóa trên phạm vi quốc tế, dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá và lấy tiền tệ là môi giới. Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài nước. Kinh doanh nhập khẩu đảm bảo sự phát triển ổn định của các ngành kinh tế mũi nhọn của mỗi nước với khả năng sản xuất trong nước chưa đảm bảo vật tư, thiết bị kỹ thuật đáp ứng nhu cầu phát triển; khai thác triệt để lợi thế so sánh của quốc gia, kết hợp hài hoà và có hiệu quả giữa nhập khẩu và cải thiện cán cân thanh toán. Theo khoản 2 điều 28, chương 2 Luật thương mại Việt Nam năm 2005 quy định “Nhập khẩu hàng hoá là việc hàng hoá được tới lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.
Như vậy, bản chất kinh doanh nhập khẩu ở đây là nhập khẩu từ các tổ chức kinh tế, các công ty nước ngoài tiến hành tiêu thụ hàng hoá vật tư ở thị trường nội địa hoặc tái xuất với mục tiêu lợi nhuận và nối liền sản xuất với các quốc gia.2 Đặc điểm của nhập khẩu Nhập khẩu là một hoạt động phức tạp trong thương mại quốc tế. Mức độ phức tạp được thể hiện ở nhiều mặt như môi trường, nguồn lực, cạnh tranh, … - Về môi trường: Thị trường nhập khẩu rất đa dạng, phong phú và phức tạp. Mỗi quốc gia có lợi thế so sánh trong sản xuất những mặt hàng nhất định. Do vậy, nhà nhập khẩu có rất nhiều cơ hội để lựa chọn thị trường cung cấp cho mình.
Việc nhập khẩu hàng hoá từ những thị trường nào cần tính đến những lợi ích thu được cũng như những chi phí phải bỏ ra khi nhập khẩu từ thị trường đó. - Về môi trường chính trị luật pháp: Hoạt động nhập khẩu chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật như Điều ước quốc tế và Ngoại thương, luật quốc gia của các nước, tập quán Thương mại quốc tế. Đây có thể nói là một yếu tố đặc biệt quan 5 trọng trong việc xem xét về các thị trường quốc tế do khung pháp lý ở mỗi thị trường là khác nhau. - Về phương thức thanh toán: Hoạt động nhập khẩu được thanh toán theo nhiều phương thức đa dạng: phương thức tín dụng chứng từ, phương thức nhờ thu, phương thức hàng đổi hàng, phương thức chuyển tiền T/T, …Thông thường, phương thức thanh toán sẽ được hai bên xuất, nhập khẩu tự thỏa thuận trong thực hiện hợp đồng.
- Mức độ phức tạp rủi ro cao: Kinh doanh nhập khẩu là kinh doanh trên phạm vi quốc tế nên thị trường kinh doanh rộng, thủ tục phức tạp, thời gian thực hiện lâu. Trong hoạt động nhập khẩu có thể xảy ra nhiều rủi ro. - Về trình độ: Kinh doanh nhập khẩu phụ thuộc vào kiến thức kinh doanh, trình độ quản lý, trình độ nghiệp vụ Ngoại thương, sự nhanh nhạy nắm bắt thông tin. - Mối quan hệ: Nhập khẩu là cơ hội để các doanh nghiệp có quốc tịch khác nhau hợp tác lâu dài.
Thương mại quốc tế có ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ kinh tế - chính trị của các nước xuất khẩu, góp phần phát triển kinh tế đối ngoại.3 Vai trò của nhập khẩu Trong nền thương mại quốc tế không thể phủ nhận vai trò to lớn của hoạt động nhập khẩu. Đây là một phần quan trọng đóng góp vào giao thương giữa các quốc gia khác nhau: - Nhập khẩu xóa bỏ nền kinh tế đóng, chế độ tự cấp, tự túc. Nhập khẩu góp phần gia tăng sự giao thương giữa các quốc gia trên thế giới. Các mặt hàng được sản xuất tại một quốc gia và được sử dụng trên toàn cầu nhờ có nhập khẩu.
- Nhập khẩu làm tăng khả năng tiêu dùng trong nước, cho phép tiêu dùng một lượng hàng hoá nhiều hơn khả năng sản xuất trong nước, đáp ứng như cầu tiêu dùng ngày càng cao cũng như thị hiếu của người tiêu dùng. - Nhập khẩu giải quyết được các nhu cầu đặc biệt như hàng hoá khan hiếm, hàng hoá cao cấp, công nghệ hiện đại mà trong nước không thể sản xuất được hay khó khăn trong quá trình sản xuất vì nguồn lực khan hiếm. 6 - Nhập khẩu là cầu nối thông suốt nền kinh tế, thị trường trong và ngoài nước, thúc đẩy phân công lao động và hợp tác quốc tế, phát huy được lợi thế so sánh của đất nước trên cơ sở chuyên môn hóa. Như vậy, ta thấy rằng hoạt động nhập khẩu nói riêng và thương mại quốc tế nói chung là vô cùng quan trọng cho sự phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, để phát huy được hết vai trò và nhiệm vụ của hoạt động nhập khẩu thì cần dựa vào nhiều yếu tố. Với nước ta, hoạt động nhập khẩu mang đến nền kinh tế khởi sắc, tạo cho thị trường trong nước trở nên sôi động, đa dạng và phong phú về hàng hoá, vật tư. Tạo ra sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.4 Các hình thức nhập khẩu: 2.1 Nhập khẩu trực tiếp: Theo hình thức này, nên mua và bên bán trao đổi trực tiếp với nhau, bên bán có thể chỉ bán mà không mua. Hoạt động chủ yếu là doanh nghiệp trong nước nhập khẩu hàng hoá ở thị trường nước ngoài đem về tiêu thụ ở thị trường trong nước.
Để tiến tới ký kết hợp đồng kinh doanh nhập khẩu thì doanh nghiệp cần phải nghiên cứu kỹ nhu cầu trên thị trường nội địa, tính toán đầy đủ chi phí kinh doanh nhập khẩu hiệu quả. Bên cạnh đó cũng phải đàm phán kỹ lưỡng và rõ ràng về các điều kiện giao dịch với bên xuất khẩu, thực hiện theo đúng hành lang pháp lý và thông lệ của từng quốc gia. Nhập khẩu trực tiếp có đặc điểm là được tiến hành một cách đơn giản. Bên nhập khẩu phải nghiên cứu kỹ thị trường để tìm đối tác, ký kết hợp đồng và thực hiện theo đúng với hợp đồng, phải tự bỏ vốn, chịu mọi rủi ro và chi phí giao dịch, nghiên cứu, giao nhận, kho bãi cùng với các chi phí liên quan.2 Nhập khẩu ủy thác Nhập khẩu uỷ thác là hoạt động kinh doanh dịch vụ thương mại theo hình thức nhận làm dịch vụ nhập khẩu.
Hoạt động này được làm trên cơ sở hợp đồng uỷ thác giữa các doanh nghiệp trong nước có vốn ngoại tệ riêng, có nhu cầu nhập khẩu một số mặt hàng, song không có quyền tham gia vào quan hệ nhập khẩu trực tiếp nên phải uỷ thác cho một số doanh nghiệp có chức năng giao dịch ngoại thương tiến hành nhập khẩu như yêu cầu của mình. 7 Bên trung gian nhận sự uỷ thác của doanh nghiệp để tiến hành giao dịch và đàm phán với đối tác nhập khẩu để làm thủ tục nhập khẩu theo yêu cầu của bên uỷ thác. Việc đàm phán, ký kết hợp đồng và làm thủ tục nhập khẩu sẽ do doanh nghiệp được uỷ thác tiến hành, qua đó sẽ nhận được một khoản thanh toán là phí uỷ thác. Bộ phận uỷ thác không phải bỏ vốn, không phải xin hạn ngạch, không phải tìm hiểu thị trường mà bên nhận uỷ thác chỉ đứng ra đại diện cho bên uỷ thác để tìm cách giao dịch với các đối tác nước ngoài.
Nếu có sự cố xảy ra thì họ là người thay mặt bên uỷ thác có thể khiếu nại, đòi bồi thường khi tổn thất xảy ra. Trong hợp đồng uỷ thác doanh nghiệp phải ký đồng thời hai hợp đồng là hợp đồng thương mại và hợp đồng uỷ thác nhập khẩu với bên uỷ thác.3 Nhập khẩu liên doanh Đây là một hoạt động nhập khẩu hàng hoá trên dựa trên liên kết kỹ thuật một cách tự nguyện giữa các doanh nghiệp (trong đó có ít nhất một doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp) nhằm phối hợp để cùng giao dịch và đề ra các chủ trương biện pháp có liên quan đến hoạt động nhập khẩu, thúc đẩy hoạt động này phát triển theo hướng có lợi nhất, hai bên cùng chịu về lãi, lỗ.4 Nhập khẩu hàng đổi hàng Nhập khẩu hàng đổi hàng là hai nghiệp vụ chủ yếu của buôn bán đối lưu, đây là hình thức nhập khẩu đi đôi với xuất khẩu. Hoạt động này được thanh toán bằng hàng hóa thay vì tiền. Hàng hóa nhập khẩu và xuất khẩu trong hàng đổi hàng thường có giá trị tương đương nhau.5 Nhập khẩu gia công Nhập khẩu gia công là hình thức nhập khẩu theo đó bên nhập khẩu (bên nhận gia công) tiến hành nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc, bán thành phẩm, … từ phía người xuất khẩu (bên đặt gia công) về để tiến hành gia công theo những quy định trong hợp đồng ký kết giữa hai bên.6 Mua bán đối lưu Đây là phương thức giao dịch trao đổi hàng hoá trong đó có sự kết hợp chặt chẽ giữa xuất khẩu và nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua và ngược lại, lượng hàng hoá trao đổi là tương đương.
8 Đặc điểm của mua bán đối lưu là: Có thể tiến hành đồng thời hai hoạt động là xuất khẩu và nhập khẩu; lượng hàng giao đi và lượng hàng nhận về có giá trị tương đương.2 Khái quát về hiệu quả nhập khẩu 2.1 Khái niệm về hiệu quả nhập khẩu Hiệu quả là thước đo phản ánh mức độ sử dụng các nguồn lực. Trong cơ chế thị trường tồn tại của nhiều thành phần và mối quan hệ kinh tế thì hiệu quả là vấn để sống còn phản ánh trình độ tổ chức kinh tế quản lý của doanh nghiệp. Nhìn chung, hiệu quả nhập khẩu là trình độ sử dụng các nguồn lực để nhập khẩu và trình độ tổ chức quản lý của doanh nghiệp để thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội ở mức cao nhất với chi phí nhất định trong quá trình nhập khẩu. Hoạt động nhập khẩu hiệu quả phải đồng thời mang lại lợi ích cho doanh nghiệp tiến hành hoạt động và đảm bảo mang lại những lợi ích cho nền kinh tế và toàn xã hội.