Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về nhập khẩu và hiệu quả nhập khẩu của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng hiệu quả nhập khẩu mặt hàng gan ngỗng từ Tây Ban Nha của Công ty Cổ phần Công nghệ và Thương mại Green Life. 9 Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nhập khẩu mặt hàng gan ngỗng từ thị trường Tây Ban Nha của Công ty Cổ phần Công nghệ và Thương mại Green Life. 10 CHƯƠNG II: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NHẬP KHẨU VÀ HIỆU QUẢ NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2.
Cơ sở lý luận chung về nhập khẩu 2. Khái niệm về nhập khẩu. Nhập khẩu là một trong hai bộ phận cấu thành của hoạt động ngoại thương, là hoạt động kinh doanh trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ làm môi giới. Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài.
Theo Điều 28 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005 quy định: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Theo Lý luận về thương mại quốc tế: “Nhập khẩu là việc quốc gia này mua hàng hoá và dịch vụ từ quốc gia khác. Nói cách khác là việc nhà sản xuất nước ngoài cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho người tiêu dùng trong nước.” Theo Freestra và Taylor (Giáo trình Thương mại quốc tế, 2010): “Các quốc gia mua và bán hàng hoá, dịch vụ từ xa. Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác. Nhập khẩu là sản phẩm được mua bởi nước này từ nước khác”.
Theo OECD - Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế: “Nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ (thương mại hàng hoá) là hàng hoá được bổ sung vào kho vật chất của một quốc gia bằng cách đưa vào lãnh thổ kinh tế của quốc gia đó.” Theo định nghĩa của từ điển kinh tế học hiện đại của học viện công nghệ Massachuset định nghĩa “Hàng nhập khẩu là hàng hóa và dịch vụ được tiêu dùng ở một nước nhưng mua ở nước khác”. Như vậy, nhập khẩu hàng hóa được hiểu là các nghiệp vụ cần thiết để đưa hàng hóa hay nguyên vật liệu từ bên ngoài vào trong lãnh thổ một quốc gia hoặc từ khu vực đặc biệt như khu vực hải quan riêng nằm trên quốc gia đó để phục vụ tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, hoặc để chờ tái xuất nhằm mục đích thu lợi nhuận. Đặc điểm của nhập khẩu. Hoạt động nhập khẩu có những đặc điểm riêng khác với kinh doanh nội địa.
Những đặc điểm này có ảnh hưởng lớn tới hoạt động thương mại. Về thị trường: Thị trường nhập khẩu rất đa dạng. Mỗi quốc gia có lợi thể so sánh trong sản xuất những mặt hàng nhất định. Do vậy nhà nhập khẩu có rất nhiều cơ hội để lựa chọn thị trường cung cấp cho mình.
Việc nhập khẩu hàng hóa từ những thị trường nào cần tính đến những lợi ích thu được cũng như những chi phí phải bỏ ra khi nhập khẩu từ thị trường đó. Điều này giúp doanh nghiệp đưa ra những con số cụ thể hơn nâng cao hiệu quả nhập khẩu. Về môi trường pháp luật: Hoạt động nhập khẩu chịu sự chi phối của hệ thống luật quốc gia và luật quốc tế. Giữa các nguồn luật này lại thường có sự mâu thuẫn, xung đột với nhau.
Do đó khi tham gia hoạt động nhập khẩu, mọi doanh nghiệp cần nắm rõ nguồn luật điều chỉnh hợp đồng nhập khẩu để tránh những tranh chấp phát sinh. Về khách hàng: Kể cả khách hàng đầu vào (nguồn cung ứng) hay khách hàng tiêu thụ của doanh nghiệp đều rất đa dạng và thay đổi tùy thuộc nhu cầu thị trường. Doanh nghiệp nhập khẩu có cơ hội lựa chọn các đối tác phù hợp để đem lại lợi nhuận cao nhất cũng như mở rộng tập khách hàng tiêu thụ. Về phương thức thanh toán: Có nhiều phương thức khác nhau được sử dụng trong hoạt động thanh toán nhập khẩu: phương thức nhờ thu, phương thức chuyển tiền, phương thức tín dụng chứng từ,.
Tiền tệ trong thanh toán thường là ngoại tệ mạnh có sức chuyển đổi cao như đô la Mỹ (USD), EURO, bảng Anh,. Việc thanh toán hàng nhập khẩu lại thường sử dụng các loại ngoại tệ nên chịu tác động lớn của tỷ giá hối đoái. Về phương thức vận chuyển: Hoạt động nhập khẩu liên quan trực tiếp đến yếu tố nước ngoài, hàng hóa được vận chuyển qua các biên giới quốc gia, có khối lượng lớn và được vận chuyển qua nhiều phương thức như: đường biển, đường hàng không, đường sắt và vận chuyển vào nội bộ bằng các xe có trọng tải lớn. Vậy nên hoạt động nhập khẩu đòi hỏi chi phí vận chuyển lớn làm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
12 Các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường quốc tế rất phong phú: Giao dịch thông thường, giao dịch qua trung gian, giao dịch tại hội chợ triển lãm. Điều kiện cơ sở giao hàng: có nhiều hình thức nhưng phổ biến là các điều kiện CIF, FOB, CFR,… 2. Vai trò của nhập khẩu Trong bối cảnh hầu hết các quốc gia đều nỗ lực tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế, hoạt động xuất nhập khẩu nói chung và hoạt động nhập khẩu nói riêng là hoạt động kinh doanh ở phạm vi quốc tế. Không phải là những hành vi buôn bán lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền thương mại có tổ chức cả bên trong nước và bên ngoài nước nhằm mục đích đẩy mạnh sản xuất hàng hoá phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong nước, ổn định và từng bước nâng cao đời sống của nhân dân.
Như vậy, nhập khẩu với tư cách là một trong hai hoạt động chủ yếu của thương mại quốc tế ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia cũng như sự phát triển của thương mại quốc tế. Đối với nền kinh tế quốc gia Thứ nhất, nhập khẩu có vai trò to lớn trong việc bù đắp những thiếu hụt về cầu do sản xuất trong nước chưa đáp ứng được. Không những thế, nhập khẩu còn tạo ra những nhu cầu mới cho xã hội, tạo nên sự phong phú về chủng loại, mẫu mã, chất lượng cho thị trường. Điều đó có nghĩa là nhập khẩu góp phần tạo nên sự cân đối tích cực giữa cung và cầu trên thị trường trong nước.
Thứ hai, nhập khẩu giúp quốc gia khai thác được lợi thế so sánh của mình, khai thác được tính lợi thế kinh tế nhờ quy mô khi tham gia vào thương mại quốc tế. Không chỉ tạo thêm hàng tiêu dùng trong nước, nhập khẩu còn tạo nên nguồn nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất trong nước, tạo ra chuyển giao công nghệ. Nhờ đó nó góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền sản xuất xã hội, tiết kiệm được chi phí và thời gian, tạo ra sự đồng đều về trình độ phát triển kinh tế xã hội. Thứ ba, nhập khẩu tạo ra năng lực mới trong sản xuất thông qua việc làm tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Các doanh nghiệp nội địa phải chịu một sức cạnh tranh lớn, để tồn tại họ buộc phải năng động hơn, vươn lên chiến thắng trong cạnh tranh. Qua đó, hiệu quả sản xuất trong nước được nâng cao, hàng hoá nội địa trở nên có tính 13 cạnh tranh hơn, người lao động có nhiều cơ hội tìm việc làm hơn góp phần nâng cao đời sống kinh tế - xã hội. Thứ tư, nhập khẩu tạo nên sự liên kết chặt chẽ giữa sản xuất và tiêu dùng trong nước với nền kinh tế thế giới, tạo điều kiện cho phân công lao động quốc tế phát triển. Điều đó có ý nghĩa to lớn trong bối cảnh quốc tế hoá diễn ra mạnh mẽ ngày nay.
Nó mở rộng quan hệ hợp tác giữa các nền kinh tế. Đối với doanh nghiệp Thứ nhất, vai trò của nhập khẩu là thúc đẩy sức cạnh tranh của hàng hóa trong nước so với hàng hóa nhập khẩu. Thông qua hoạt động nhập khẩu, các sản phẩm ngoại nhập có chất lượng tốt, mẫu mã đa dạng, có tính cạnh tranh cao tham gia vào thị trường nội địa buộc doanh nghiệp sản xuất trong nước phải không ngừng đổi mới, cải tiến công nghệ. Thứ hai, nhập khẩu giúp làm nâng cao năng lực chuyên môn của các thành viên trong doanh nghiệp nhập khẩu bởi hoạt động động này diễn ra trên phạm vi quốc tế, có sự giao lưu của nhiều nền kinh tế khác nhau về chính trị, văn hoá, ngôn ngữ, phong tục tập quán.
Thứ ba, hoạt động nhập khẩu hàng hoá có vai trò làm tăng thế lực và uy tín của doanh nghiệp cả ở thị trường trong nước và trị thường quốc tế. Doanh nghiệp có thể sử dụng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh đem lại để mở rộng lĩnh vực kinh doanh, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, góp phần giải quyết công ăn việc làm, nâng cao đời sống cho người lao động cũng như giải quyết các vấn đề bức xúc của xã hội, cải thiện và phát triển các mối quan hệ trong kinh doanh. Các hình thức nhập khẩu CÁC HÌNH THỨC NHẬP KHẨU Nhập khẩu Nhập khẩu Buôn bán Tạm nhập Nhập khẩu Nhập khẩu trực tiếp ủy thác đối lưu tái xuất liên doanh gia công Sơ đồ 2.1: Các hình thức nhập khẩu Nguồn: Tác giả tự tổng hợp 14 2. Nhập khẩu trực tiếp Là hình thức mà người mua và người bán trực tiếp giao dịch với nhau, quá trình mua và bán không hề ràng buộc lẫn nhau.
Bên mua có thể mua mà không bán và ngược lại. Nhập khẩu trực tiếp được tiến hành khá đơn giản. Trong đó, bên nhập khẩu muốn ký kết được hợp đồng kinh doanh nhập khẩu thì phải nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác phù hợp, ký kết và thực hiện hợp đồng, tự bỏ vốn, chịu mọi rủi ro và chi phí trong giao dịch. Nhập khẩu ủy thác Nhập khẩu ủy thác được hiểu là hoạt động dịch vụ thương mại theo đó chủ hàng thuê một đơn vị trung gian thay mặt và đứng tên nhập khẩu hàng hóa bằng hợp đồng ủy thác.