Luận văn thạc sĩ ussh xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên trường đại học khoa học xã hội và nhân văn thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ ussh đề xuất xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

• Tác giả: Ngô Tùng Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Mai
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do nghiên cứu
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Ý nghĩa của đề tài
• 0.9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường Đại học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHXH&NV TP.
• 2.1. Vài nét về Trường Đại học KHXH&NV Tp.HCM
• 2.2. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của ĐHQG - HCM
• 2.3. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học KHXH&NV Tp.
• 2.4. Đánh giá thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học KHXH&NV Tp.HCM
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG NHÓM NGHIÊN CỨU NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHXH&NV TP.
• 3.1. Cơ sở lý luận đề ra các giải pháp xây dựng nhóm nghiên cứu
• 3.2. Các giải pháp xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học KHXH&NV Tp.
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học tại trường Đại học KHXH NV TP

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM là một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu tại Việt Nam. Việc nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học tại đây không chỉ giúp cải thiện chất lượng giảng dạy mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển của xã hội. Nghiên cứu khoa học là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giảng viên, giúp họ phát triển chuyên môn và nâng cao năng lực giảng dạy.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong giáo dục đại học

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Nó giúp giảng viên cập nhật kiến thức mới, phát triển kỹ năng và tạo ra các sản phẩm nghiên cứu có giá trị cho xã hội.

1.2. Mục tiêu phát triển nghiên cứu khoa học tại trường

Mục tiêu chính là xây dựng một môi trường nghiên cứu tích cực, khuyến khích giảng viên tham gia vào các dự án nghiên cứu, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và đóng góp cho sự phát triển của nền khoa học xã hội và nhân văn.

II. Những thách thức trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường Đại học KHXH NV

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường vẫn gặp phải nhiều thách thức. Sự thiếu hụt về nguồn lực, chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh và sự thiếu kết nối giữa các giảng viên là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và kinh phí cho nghiên cứu

Nhiều giảng viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn tài chính cho các dự án nghiên cứu. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nghiên cứu có quy mô lớn và chất lượng cao.

2.2. Thiếu sự kết nối giữa các giảng viên trong nghiên cứu

Sự thiếu kết nối và hợp tác giữa các giảng viên trong các lĩnh vực nghiên cứu khác nhau dẫn đến việc không tận dụng được tối đa tiềm năng của đội ngũ giảng viên.

III. Phương pháp xây dựng nhóm nghiên cứu hiệu quả tại trường Đại học KHXH NV

Xây dựng nhóm nghiên cứu là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học. Các nhóm nghiên cứu sẽ giúp giảng viên chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và tài nguyên, từ đó tạo ra những sản phẩm nghiên cứu chất lượng.

3.1. Cách thức thành lập nhóm nghiên cứu

Việc thành lập nhóm nghiên cứu cần dựa trên sự đồng thuận của các giảng viên có cùng lĩnh vực nghiên cứu. Cần xác định rõ mục tiêu và nhiệm vụ của nhóm để đảm bảo hiệu quả hoạt động.

3.2. Các phương pháp quản lý nhóm nghiên cứu

Quản lý nhóm nghiên cứu hiệu quả bao gồm việc phân công nhiệm vụ rõ ràng, tổ chức các buổi họp định kỳ để đánh giá tiến độ và điều chỉnh kế hoạch nghiên cứu khi cần thiết.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại trường Đại học KHXH NV

Các kết quả nghiên cứu từ trường Đại học KHXH&NV đã có những ứng dụng thực tiễn đáng kể trong nhiều lĩnh vực. Những nghiên cứu này không chỉ phục vụ cho việc giảng dạy mà còn góp phần vào sự phát triển của xã hội.

4.1. Các nghiên cứu tiêu biểu và ứng dụng của chúng

Nhiều nghiên cứu của giảng viên đã được ứng dụng trong thực tiễn, từ việc cải thiện chất lượng giảng dạy đến việc giải quyết các vấn đề xã hội.

4.2. Đánh giá tác động của nghiên cứu đến xã hội

Các nghiên cứu không chỉ mang lại lợi ích cho trường mà còn có tác động tích cực đến cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức và giải quyết các vấn đề xã hội.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nghiên cứu khoa học tại trường Đại học KHXH NV

Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu khoa học, trường Đại học KHXH&NV cần tiếp tục cải thiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu và xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh mẽ. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc phát triển bền vững và tạo ra những sản phẩm nghiên cứu có giá trị.

5.1. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả nghiên cứu

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện cho giảng viên tham gia các hội thảo, hội nghị khoa học và kết nối với các tổ chức nghiên cứu khác.

5.2. Tương lai của nghiên cứu khoa học tại trường

Trường cần hướng đến việc trở thành một trung tâm nghiên cứu hàng đầu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, đóng góp tích cực vào sự phát triển của nền giáo dục và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục đại học đóng vai trò then chốt trong việc khẳng định vị thế học thuật và nâng cao chất lượng đào tạo. Tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, đội ngũ trí thức gồm 514 cán bộ giảng dạy và nghiên cứu, trong đó có 32 Giáo sư, Phó Giáo sư cùng 130 Tiến sĩ khoa học và Tiến sĩ, đóng vai trò hạt nhân trong việc tạo ra các giá trị tri thức mới. Dù trong giai đoạn 2001 - 2006, nhà trường đã xuất bản 293 đầu sách và công bố hàng trăm công trình, nhưng năng lực nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên nhìn chung vẫn chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi được đặt ra là tình trạng nghiên cứu còn mang tính phân tán, đơn lẻ, chủ yếu dựa vào nỗ lực của một bộ phận giảng viên có bề dày thâm niên mà thiếu đi sự gắn kết mang tính hệ thống. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận văn là khảo sát toàn diện thực trạng, đánh giá tiềm năng khoa học của giảng viên, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh nhằm nâng cao năng suất và chất lượng nghiên cứu khoa học.

Phạm vi không gian của đề tài tập trung tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, với phạm vi thời gian khảo sát sâu từ năm 2001 đến năm 2009, gắn liền với chủ trương phát triển đại học nghiên cứu của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Ý nghĩa của luận văn thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để tối ưu hóa quy định dành ít nhất 30% thời gian làm việc cho nghiên cứu khoa học của giảng viên, giảm thiểu tỷ lệ đề tài quá hạn, đồng thời gia tăng các công bố quốc tế chuẩn ISI và thúc đẩy hiệu quả ứng dụng thực tiễn cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng các lý thuyết quản lý khoa học hiện đại và quản trị nguồn nhân lực học thuật. Về mặt khái niệm, tác giả tổng hợp định nghĩa khoa học như một hệ thống tri thức khách quan về tự nhiên, xã hội và tư duy. Khái niệm nghiên cứu khoa học được soi chiếu qua quan điểm của Grinnell (1993) về việc sử dụng phương pháp khoa học để giải quyết vấn đề và khám phá tri thức mới, cùng luận điểm của Kerlinger (1986) xem nghiên cứu là sự quan sát có hệ thống và kiểm nghiệm thực tế.

Khung lý thuyết then chốt của đề tài là lý thuyết tổ chức nhóm nghiên cứu khoa học (Scientific Research Group - SRG) dựa trên nghiên cứu kinh điển của Joseph S. Fruton (1990). Nhóm nghiên cứu được xác định là tập thể các nhà khoa học có năng lực chuyên môn bổ trợ cho nhau, được dẫn dắt bởi thủ lĩnh khoa học uy tín, cùng cam kết thực hiện mục tiêu chung và vận hành xoay quanh một đơn vị hạt nhân.

Bên cạnh đó, nghiên cứu dựa chắc chắn vào hệ thống văn bản pháp lý quốc gia gồm Điều 18, Điều 59 và Điều 73 của Luật Giáo dục; Điều 4, Điều 12, Điều 17 và Điều 18 của Luật Khoa học và Công nghệ; Quyết định số 67/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về mục tiêu xây dựng 100 nhóm nghiên cứu mạnh; cùng các Quyết định số 501 và 502/QĐ-ĐHQG-KHCN năm 2009 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh về quy chế quản lý hoạt động khoa học công nghệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp kết hợp giữa thu thập dữ liệu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy cao nhất cho các kết luận. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hệ thống báo cáo thống kê của Phòng Sau đại học - Quản lý khoa học, lưu trữ các chỉ số hoạt động nghiên cứu giai đoạn 2001 - 2009.

Cỡ mẫu khảo sát định lượng được xác định với quy mô 150 phiếu điều tra phát trực tiếp tới giảng viên thuộc 26 khoa và bộ môn trong toàn trường. Phương pháp chọn mẫu được phân tách rõ ràng thành hai cấp độ: mẫu diện đối với toàn thể cán bộ giảng dạy nhằm đánh giá nhận thức và khó khăn chung; mẫu điểm tập trung vào các nhóm nghiên cứu hiện hành và các trung tâm nghiên cứu trọng điểm. Song song đó, phương pháp phỏng vấn sâu được thực hiện đối với các cán bộ quản lý khoa học cấp trường và lãnh đạo khoa nhằm khai thác các góc nhìn chuyên sâu về cơ chế quản trị.

Lý do lựa chọn cách tiếp cận này xuất phát từ tính chất đặc thù của hoạt động khoa học xã hội và nhân văn, nơi mà các rào cản tâm lý, động lực học thuật và cấu trúc nhóm chỉ có thể được làm sáng tỏ khi kết hợp đối chiếu giữa số liệu thống kê đề tài thực tế với ý kiến đánh giá trực tiếp của người nghiên cứu. Quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai chặt chẽ trong năm 2009 và hoàn thiện báo cáo vào năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô đề tài nghiên cứu khoa học có sự gia tăng về số lượng nhưng bộc lộ sự thiếu ổn định và tồn tại tỷ lệ trễ hạn. Trong giai đoạn 2001 - 2006, giảng viên nhà trường đã thực hiện 150 đề tài cấp trường, 49 đề tài cấp cơ sở, 21 đề tài trọng điểm Đại học Quốc gia và 4 đề tài cấp Nhà nước (gồm 1 đề tài độc lập và 3 đề tài nhánh). Tuy nhiên, có 5 đề tài rơi vào tình trạng quá hạn nghiêm trọng, dẫn đến việc Hiệu trưởng phải ký quyết định thu hồi 4 đề tài với tổng kinh phí 43 triệu đồng và truy thu kinh phí tạm ứng 23 triệu đồng từ 2 chủ nhiệm đề tài. Bước sang giai đoạn 2007 - 2008, trường đã thực hiện 41 đề tài cấp trường, 20 đề tài cấp Đại học Quốc gia và 7 đề tài trọng điểm, nghiệm thu thành công 53 đề tài được xếp loại khá và tốt.

Thứ hai, năng suất công bố khoa học trong nước đạt mức ấn tượng nhưng công bố quốc tế còn rất hạn chế. Trong giai đoạn 2001 - 2006, toàn trường xuất bản 293 đầu sách, đạt tỷ lệ trung bình 0,79 sách trên mỗi cán bộ cơ hữu. Hàng năm cán bộ công bố hơn 200 bài báo trên các tạp chí chuyên ngành trong nước. Tuy vậy, số lượng bài báo đăng trên các tạp chí khoa học quốc tế chỉ đạt từ 1 đến 4 bài mỗi năm trong giai đoạn 2002 - 2006 (năm 2002 có 4 bài, năm 2003 có 1 bài, năm 2004 có 2 bài, năm 2005 có 2 bài và năm 2006 có 2 bài). Con số này quá nhỏ bé khi so sánh với tổng số 523 bài báo quốc tế của toàn hệ thống Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2006 - 2009 (trong đó có 372 bài chuẩn ISI, chiếm 71,13%).

Thứ ba, cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu được tăng cường đáng kể nhưng mô hình nhóm nghiên cứu còn mang tính tự phát. Từ năm 2004 đến 2006, tổng kinh phí đầu tư trang thiết bị cho 5 phòng thí nghiệm và phòng thực hành đạt 6.915 triệu đồng (cụ thể năm 2004 là 2.650 triệu đồng, năm 2005 là 1.765 triệu đồng và năm 2006 là 2.500 triệu đồng). Dù hạ tầng kỹ thuật được nâng cấp, các nhóm nghiên cứu trong trường hầu hết chỉ hình thành theo thời vụ để thực hiện từng đề tài cụ thể rồi tự giải tán sau nghiệm thu, chưa xây dựng được các nhóm nghiên cứu mạnh hoạt động bền vững.

Thứ tư, nguồn nhân lực nghiên cứu trẻ chưa được huy động hiệu quả vào các chương trình trọng điểm. Mặc dù nhà trường đào tạo hơn 1.700 học viên sau đại học và quy tụ 282 Thạc sĩ, lực lượng này vẫn chưa trở thành mắt xích liên kết hữu cơ trong các đề tài do các Giáo sư và Tiến sĩ chủ trì, làm giảm tốc độ đào tạo cán bộ kế cận.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh rõ thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của khối khoa học xã hội và nhân văn chịu ảnh hưởng lớn bởi định mức giảng dạy nặng nề. Phần lớn giảng viên phải hoàn thành số tiết giảng lớn trên lớp, khiến quỹ thời gian 30% dành cho nghiên cứu bị co hẹp đáng kể. Thói quen nghiên cứu độc lập truyền thống của ngành xã hội nhân văn vô hình trung tạo nên sức ỳ, ngăn cản việc hình thành các liên minh khoa học liên ngành.

Khi so sánh với các đơn vị thành viên khối khoa học tự nhiên và công nghệ thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (nơi đã xây dựng được 20 nhóm nghiên cứu mạnh, mang lại doanh thu chuyển giao công nghệ đạt 411,5 tỷ đồng giai đoạn 2001 - 2007 và 99,5 tỷ đồng trong năm 2008), khối khoa học xã hội đang tụt lại phía sau về khả năng thương mại hóa và công bố quốc tế. Dữ liệu này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng phân tích cơ cấu đề tài các cấp qua từng giai đoạn và bảng ma trận so sánh hiệu suất công bố giữa các khoa chuyên ngành. Việc phân tích trực quan này sẽ làm nổi bật sự chênh lệch lớn giữa năng lực chuyên môn và kết quả đầu ra thực tế, minh chứng cho tính cấp thiết phải chuyển đổi cấu trúc tổ chức sang mô hình nhóm nghiên cứu chuyên nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế quản lý và thành lập các nhóm nghiên cứu mạnh chuyên biệt. Ban Giám hiệu cùng Phòng Sau đại học - Quản lý khoa học cần xây dựng quy chế công nhận chính thức nhóm nghiên cứu khoa học cấp trường, phân bổ kinh phí cố định hàng năm từ 15% đến 20% ngân sách khoa học cho các nhóm nòng cốt. Mục tiêu đến năm 2012 thành lập từ 5 đến 8 nhóm nghiên cứu mũi nhọn thuộc các thế mạnh truyền thống như Ngôn ngữ - Văn học, Lịch sử - Nhân học, Triết học - Xã hội học và Nam Bộ học.

Thứ hai, cơ cấu lại định mức lao động và chính sách đãi ngộ tài chính. Hội đồng Khoa học và Đào tạo cần ban hành chính sách giảm từ 20% đến 30% định mức giờ giảng cho các giảng viên giữ vai trò trưởng nhóm hoặc thành viên chủ chốt đang chủ trì đề tài cấp Đại học Quốc gia và cấp Nhà nước. Đồng thời, thiết lập cơ chế thưởng tài chính xứng đáng cho các công trình công bố trên tạp chí quốc tế thuộc danh mục ISI, áp dụng lộ trình thực hiện liên tục trong giai đoạn 2010 - 2015.

Thứ ba, gắn kết chặt chẽ hoạt động nghiên cứu nhóm với đào tạo sau đại học. Ban Chủ nhiệm các Khoa và Trưởng Bộ môn cần đưa tiêu chí bắt buộc các đề tài nghiên cứu cấp Đại học Quốc gia trọng điểm phải có sự tham gia của ít nhất 2 học viên cao học hoặc 1 nghiên cứu sinh. Quy định này giúp tận dụng tối đa nguồn lực của 1.700 học viên sau đại học, biến hoạt động làm luận văn thành sản phẩm đầu ra trực tiếp của nhóm nghiên cứu.

Thứ tư, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu liên ngành và quốc tế hóa nguồn tài trợ. Các trung tâm nghiên cứu trực thuộc trường (như Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam - Đông Nam Á, Trung tâm Hàn Quốc học) cần chủ động liên kết với mạng lưới hơn 150 đối tác quốc tế để đấu thầu các dự án phi chính phủ và hợp đồng đặt hàng từ các Sở Khoa học và Công nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Nam Bộ, phấn đấu nâng nguồn thu ngoài ngân sách lên mức 30% tổng kinh phí nghiên cứu vào năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà quản lý giáo dục đại học và lãnh đạo các trường đại học thành viên. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để xây dựng chiến lược chuyển đổi mô hình từ đại học giảng dạy thuần túy sang đại học nghiên cứu, giúp các nhà quản lý hoạch định chính sách phân bổ ngân sách khoa học hợp lý cho hơn 500 cán bộ giảng dạy.

Nhóm thứ hai là đội ngũ giảng viên, trưởng bộ môn và các nhà khoa học đang công tác trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Tài liệu này là cẩm nang hữu ích về phương pháp tổ chức và điều hành nhóm nghiên cứu khoa học theo mô hình chuẩn, giúp khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực và tối ưu hóa thời gian nghiên cứu.

Nhóm thứ ba là các chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan quản lý khoa học và công nghệ cấp bộ, ngành và địa phương. Số liệu thực chứng về tình hình thực hiện đề tài tại khu vực phía Nam giúp các nhà hoạch định điều chỉnh các quy định nghiệm thu, cấp vốn và quản lý sở hữu trí tuệ phù hợp hơn với đặc thù ngành khoa học xã hội.

Nhóm thứ tư là học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý khoa học và công nghệ hoặc Quản lý giáo dục. Luận văn đóng vai trò là một ca nghiên cứu điển hình về phương pháp khảo sát định lượng với quy mô 150 mẫu, cung cấp tư liệu phong phú cho các đề tài nghiên cứu về quản trị nguồn nhân lực học thuật.

Câu hỏi thường gặp

Xây dựng nhóm nghiên cứu mang lại lợi ích gì vượt trội so với nghiên cứu cá nhân? Mô hình nhóm nghiên cứu giúp tích hợp đa dạng kỹ năng chuyên môn, tạo sức mạnh cộng hưởng để đảm nhận các đề tài quy mô lớn cấp Nhà nước và cấp Đại học Quốc gia. Nhóm nghiên cứu giúp giảm thiểu rủi ro trễ hạn đề tài, tăng năng suất công bố quốc tế chuẩn ISI và tạo môi trường học thuật liên tục để bồi dưỡng các cán bộ nghiên cứu trẻ.

Quy định giảng viên phải dành 30% thời gian cho nghiên cứu được giám sát như thế nào? Theo quy định của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 30% quỹ thời gian làm việc được quy đổi cụ thể ra giờ chuẩn nghiên cứu khoa học thông qua các sản phẩm như bài báo, giáo trình hoặc đề tài. Giảng viên không hoàn thành định mức trong 2 năm liên tiếp sẽ bị cắt quyền hướng dẫn thạc sĩ, nghiên cứu sinh và không được tham gia các hội đồng đánh giá luận văn.

Nguyên nhân chính dẫn đến việc một số đề tài bị thu hồi kinh phí là gì? Nguyên nhân chủ yếu do đề tài có phạm vi nghiên cứu quá rộng trong khi giảng viên phải gánh tải giờ giảng quá lớn, thiếu nhân lực hỗ trợ. Tình trạng nghiên cứu đơn lẻ, không có nhóm phối hợp dẫn đến việc chậm tiến độ kéo dài, buộc nhà trường phải thu hồi 4 đề tài với kinh phí 43 triệu đồng nhằm siết chặt kỷ luật tài chính.

Làm thế nào để các nhóm nghiên cứu xã hội nhân văn tự chủ tài chính? Các nhóm nghiên cứu cần chủ động chuyển hướng từ việc thụ động chờ ngân sách nhà nước sang mô hình cung ứng dịch vụ tư vấn chính sách và thực hiện đơn đặt hàng từ các Sở Khoa học và Công nghệ địa phương. Điển hình như các trung tâm nghiên cứu Hàn Quốc học hay Đông Nam Á đã từng bước tự chủ thông qua các dự án hợp tác quốc tế.

Học viên sau đại học đóng vai trò gì trong cấu trúc nhóm nghiên cứu? Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh đóng vai trò là lực lượng nghiên cứu thực địa, xử lý dữ liệu và trợ lý khoa học đắc lực cho các giáo sư đầu ngành. Việc đưa 1.700 học viên vào nhóm nghiên cứu vừa giúp nâng cao chất lượng luận văn vừa tạo nguồn nhân lực chất lượng cao kế cận cho nhà trường.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc bức tranh toàn cảnh về hoạt động nghiên cứu khoa học của 514 giảng viên tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2001 - 2009.
• Hệ thống hóa các thành tựu nổi bật với 293 đầu sách xuất bản và hơn 150 đề tài các cấp, đồng thời chỉ rõ hạn chế về số lượng bài báo quốc tế và tình trạng trễ hạn nghiên cứu.
• Khẳng định tính tất yếu của việc chuyển dịch từ mô hình nghiên cứu cá nhân tự phát sang mô hình nhóm nghiên cứu khoa học có tổ chức chặt chẽ.
• Cung cấp hệ thống giải pháp đồng bộ gồm hoàn thiện thể chế, tái cấu trúc định mức thời gian, gắn kết đào tạo sau đại học và mở rộng liên kết tài trợ quốc tế đến năm 2012.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc phục vụ mục tiêu xây dựng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm đại học nghiên cứu hàng đầu khu vực.

Các cơ sở giáo dục đại học và nhà quản lý khoa học cần nhanh chóng ứng dụng mô hình tổ chức nhóm nghiên cứu để bứt phá về chất lượng học thuật và năng lực hội nhập quốc tế ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần Mở đầu 1. Lý do nghiên cứu 2. Lịch sử nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu 4.

Phạm vi nghiên cứu 5. Câu hỏi nghiên cứu 7. Giả thuyết nghiên cứu 8. Phương pháp nghiên cứu 9.

Ý nghĩa của đề tài 10. Cấu trúc luận văn Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về hoạt động nghiên cứu khoa học và nhóm nghiên cứu khoa học tại Trƣờng Đại học 1. Một số khái niệm 2.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại trường Đại học Chƣơng 2. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trƣờng Đại học KHXH&NV Tp. Vài nét về Trường Đại học KHXH&NV Tp.HCM 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của ĐHQG - HCM 3.

Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học KHXH&NV Tp. Đánh giá thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học KHXH&NV Tp.HCM Chƣơng 3. Giải pháp xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trƣờng Đại học KHXH&NV Tp. Cơ sở lý luận đề ra các giải pháp xây dựng nhóm nghiên cứu 2.

Các giải pháp xây dựng nhóm nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học KHXH&NV Tp. Kết luận Tài liệu tham khảo Phụ lục 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC VÀ NHÓM NGHIÊN CỨU TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. Một số khái niệm: 1.1 Khoa học: là hệ thống tri thức về các hiện tượng, sự vật, quy luật tự nhiên, xã hội và tư duy. Khoa học là một hệ thống kiến thức hợp thành, có được từ bằng các kết quả nghiên cứu, quan trắc, thí nghiệm, thực nghiệm các vấn đề thế giới vật chất, quy luật tự nhiên, môi trường, xã hội nhân văn.

Theo “ The Oxfond Modern English Dictonary” thì khoa học là: - Áp dụng cho khoa học tự nhiên, phần kiến thức có hệ thống, nó đạt được nhờ sự quan sát theo một trình tự nhất định hay thường qua kết quả thực nghiệm để giải thích về vật chất, chức năng của toàn bộ thế giới vật chất. - Áp dụng cho khoa học chính trị, khoa học cũng có thể là kiến thức được trình bày theo một hệ thống đặc biệt hay một chủ đề đặc biệt. Mặt khác, khoa học cũng là một sự thể hiện những nguyên tắc, những qui luật của lĩnh vực chính trị xã hội. - Áp dụng cho ngành ngôn ngữ học, khoa học là toàn bộ kiến thức về một lĩnh vực trong tiếng nói chữ viết, văn phạm của một dân tộc, một đất nước… 1.2 Nghiên cứu: Trong tiếng Anh từ nghiên cứu (research) gồm có 2 vần re và search.

Theo từ điển, tiếp đầu ngữ re có nghĩa là sự lặp lại, làm mới lại hay lặp lại nhiều lần và từ sau là search, là một động từ có nghĩa là giám sát rất chặt chẽ và cẩn thận, để kiểm tra, thử nghiệm hay quan sát. Người ta đã thống nhất dùng danh từ research để mô tả một công việc nghiên cứu phải thật cẩn thận, kiên nhẫn và có 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hệ thống. Đồng thời phải kiểm tra một cách kỹ lưỡng về chuyên môn trong một số trường hợp đảm nhận việc cho ra những sự kiện hay nguyên lý (Grinnell, 1993) Grinnell (1993) còn cho rằng: “Nghiên cứu là một yêu cầu đã được biết trước sử dụng phương pháp khoa học để giải quyết những vấn đề và đưa ra những kiến thức mới có thể áp dụng vào thực tế”. Burns (1994) định nghĩa nghiên cứu là “công việc tìm hiểu có hệ thống để tìm ra câu trả lời cho vấn đề đặt ra”.

Nghiên cứu là cách thức suy luận, xem xét, tìm hiểu các mặt khác nhau trong chuyên môn và đưa ra những qui định trong những văn bản cụ thể, triển khai thực hiện các phương pháp mới để tăng cường chuyên môn. Trong nghiên cứu luôn có thói quen đặt các câu hỏi “Tại sao?”, “Phải làm gì?”. Mục tiêu nghiên cứu thực tế là để tìm ra câu trả lời hợp lý nhất, cùng với việc thay đổi những chính sách thích hợp để phục vụ cho chuyên môn hiệu quả hơn.3 Nghiên cứu khoa học: là quá trình hình thành và chứng minh luận điểm khoa học về một sự vật hoặc hiện tượng cần khám phá. Nghiên cứu khoa học là hoạt động phát hiện, tìm hiểu các hiện tượng, sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy, sáng tạo các giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn.

Nghiên cứu khoa học bao gồm nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng. Theo Kerlinger (1986), “nghiên cứu khoa học là sự quan sát có hệ thống, được kiểm nghiệm thực tế và được phê bình chỉnh sửa dựa trên những hiện tượng giả định”.4 Hoạt động NCKH: bao gồm các công trình nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp Trọng điểm ĐHQG, cấp ĐHQG, cấp trường; các chương trình, dự án NCKH trong nước và hợp tác quốc tế; các hội thảo khoa học quốc tế, hội thảo khoa học dành cho giảng viên, học viên sau đại học và sinh viên; xuất bản sách, tạp chí, tập san khoa học.5 Giảng viên: Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên, ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên.6 Nhóm: là một tập hợp hai hoặc nhiều người chia sẻ mục tiêu. Các thành viên trong nhóm luôn tương tác với nhau, theo đó hành vi của mỗi thành viên bị chi phối bởi hành vi của các thành viên khác.

Trong một tổ chức, hầu hết người lao động là thành viên của ít nhất một nhóm nào đó, có thể là một nhóm chính thức hay nhóm không chính thức.7 Nhóm chính thức: là nhóm được thành lập xuất phát từ nhu cầu của chính tổ chức, trên cơ sở quyết định chính thức. Mục tiêu của nhóm chính thức phải phù hợp với mục tiêu của tổ chức.8 Nhóm không chính thức: là nhóm phát triển một cách tự nhiên nhằm đáp ứng các nhu cầu xã hội của người lao động. Hai loại nhóm không chính thức thường gặp là nhóm có cùng sự quan tâm, lợi ích và nhóm bằng hữu, bạn bè (các thành viên có những điểm tương đồng như cùng lứa tuổi, cùng sở thích, cùng quan điểm chính trị…) 1.9 Nhóm nghiên cứu là tập hợp những người có năng lực nghiên cứu bổ trợ cho nhau (kiến thức, kỹ năng và khả năng), cùng cam kết chịu trách nhiệm thực hiện các mục tiêu chung. Các thành viên trong nhóm tương tác với nhau và với trưởng nhóm để đạt được mục tiêu chung.

Mỗi thành viên trong nhóm chia sẻ thông tin và thực hiện phần việc của mình dựa vào thông tin của các thành viên còn lại. Họ kết hợp với nhau để hoàn thành nhiệm vụ và phụ thuộc vào trưởng nhóm để được cung cấp thông tin và nguồn lực, được huấn luyện khi cần thiết cũng như khi cần phối hợp hay liên kết với những nhóm nghiên cứu khác. Nhóm nghiên cứu khoa học (Scientific Research group _ SRG) theo Joseph S. Fruton (Contrasts in scientific Styles: Research Groups in the Chemical and Biochemical Research, Diane Publishing, 1990), có thể còn nhiều cách khác để gọi tên: Research Team, Research School, Research Unit.

Nhìn chung, có thể hiểu nhóm nghiên cứu khoa học là tập thể các nhà khoa học và học thuật: 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Định hướng cùng một mục đích, một lĩnh vực chuyên môn nhất định. - Thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu và đào tạo tại một đơn vị hạt nhân (hay xoay quanh đơn vị hạt nhân). - Được dẫn dắt bởi một (hay một vài) nhà nghiên cứu có uy tín khoa học, uy tín đạo đức và đồng thời phải có khả năng tổ chức, giao tiếp, tập hợp… 1.10 Nhân lực khoa học công nghệ: Theo định nghĩa của UNESCO: nhân lực khoa học và công nghệ là những người trực tiếp tham gia vào hoạt động khoa học và công nghệ trong một cơ quan, tổ chức và được trả lương hay thù lao cho lao động của họ, bao gồm các nhà khoa học và kỹ sư, kỹ thuật viên và nhân lực phù trợ. Như vậy nhân lực nghiên cứu khoa học cũng nằm trong nhóm này.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trƣờng Đại học 1. Vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trƣờng Đại học Hoạt động khoa học và công nghệ là một trong các nhiệm vụ của trường Đại học. Trường Đại học vừa là cơ sở đào tạo, vừa là cơ sở nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, ứng dụng và chuyển giao công nghệ vào sản xuất và đời sống. Trường Đại học thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản, nhiệm vụ khoa học công nghệ ưu tiên, trọng điểm của Nhà nước và nghiên cứu khoa học về giáo dục.

Hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên đóng góp vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy. Hoạt động nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học. Nâng cao trình độ và năng lực của giảng viên, cán bộ hoạt động khoa học và công nghệ trong trường Đại học. Góp phần phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ của đất nước, thúc đẩy hội nhập với nền khoa học và công nghệ tiên tiến, hiện đại của khu vực và thế giới.

Những quy định về hoạt động nghiên cứu khoa học tại trƣờng đại học Theo điều 18 của Luật Giáo dục: [10, trg 5] 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Nhà nước tạo điều kiện cho nhà trường và cơ sở giáo dục khác tổ chức nghiên cứu, ứng dụng, phổ biến khoa học, công nghệ; kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học và sản xuất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, từng bước thực hiện vai trò trung tâm văn hóa, khoa học, công nghệ của địa phương hoặc của cả nước. Nhà trường và cơ sở giáo dục khác phối hợp với tổ chức nghiên cứu khoa học, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong việc đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nhà nước có chính sách ưu tiên phát triển nghiên cứu, ứng dụng và phổ biến khoa học giáo dục. Các chủ trương, chính sách về giáo dục phải được xây dựng trên cơ sở kết quả nghiên cứu khoa học phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung cấp, trường cao đẳng, trường đại học trong nghiên cứu khoa học, phục vụ xã hội.