Chương 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng hiệu quả kinh doanh của Công ty Cổ phần Nông nghiệp và Thực phẩm Hà Nội-Kinh Bắc Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Nông nghiệp và Thực phẩm Hà Nội-Kinh Bắc 5 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp 1. Khái niệm về hiệu quả kinh doanh Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về HQKD. Tuỳ theo từng lĩnh vực và góc độ nghiên cứu người ta đưa ra các quan điểm khác nhau về HQKD.
Quan điểm thứ nhất cho rằng: "Hiệu quả kinh doanh mô tả mối tương quan giữa lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đạt được với chi phí đã bỏ ra để đạt được lợi ích đó",(Phạm Công Đoàn, Nguyễn Cảnh Lịch - 2004). Quan điểm thứ hai cho rằng: "Hiệu quả kinh tế thương mại trước hết biểu hiệu mối tương quan giữa kết quả thu được và chi phí bỏ ra" (Đặng Đình Đào, Hoàng Đức Thân - 2012). Hai quan điểm này phản ánh được mối quan hệ bản chất của hiệu quả kinh tế, gắn được kết quả với toàn bộ chi phí, tức gắn kết quả SXKD của doanh nghiệp với việc sử dụng các yếu tố SXKD. Tuy nhiên quan điểm này mới phản ánh được sự tương quan nói chung, chưa phản ánh được tương quan về lượng và chất giữa kết quả và chi phí kinh doanh.
Quan điểm thứ ba cho rằng: "Hiệu quả kinh doanh là biểu hiện của việc kết hợp theo một tương quan xác định cả về lượng và chất của các yếu tố cấu thành quá trình kinh doanh: Lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động” (Nguyễn Văn Công-2009). Quan điểm này xác định được mối quan hệ giữa HQKD với sự kết hợp về lượng và chất của các yếu tố cấu thành quá trình kinh doanh. Tuy nhiên, quan điểm này chưa chỉ ra cách tính toán một cách hợp lý HQKD của doanh nghiệp, trong khi đó để đánh giá một cách toàn diện kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp các tiêu chí đánh giá cần phải được lượng hóa và tính toán ra những kết quả cụ thể. Quan điểm thứ tư cho rằng: " Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân, tài, vật lực, tiền vốn) để đạt được mục tiêu xác định"(Nguyễn Thành Độ, Nguyễn Ngọc Huyền - 2011).
Theo quan điểm này, để 6 đánh giá HQKD của bất kỳ doanh nghiệp nào đều phải gắn xem xét việc thực hiện mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp với xem xét trình độ sử dụng các yếu tố đầu vào của doanh nghiệp. Quan điểm này đã khắc phục được những hạn chế của các quan điểm nêu trên về HQKD của doanh nghiệp. Từ quan điểm này, các tác giả đã đưa ra các chỉ tiêu định lượng xác định HQKD của doanh nghiệp. Như vậy, HQKD của doanh nghiệp là phạm trù phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực đầu vào cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Nói cách khác, HQKD phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (bao gồm nhân lực, tài lực và vật lực) vào hoạt động SXKD của doanh nghiệp để có được kết quả kinh doanh cao nhất với chi phí thấp nhất. Như vậy, HQKD là chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố tham gia quá trình SXKD đồng thời là một phạm trù kinh tế gắn với sự sống còn của doanh nghiệp. Đặc điểm của hiệu quả kinh doanh Phạm trù hiệu quả kinh doanh là phạm trù phức tạp và khó đánh giá chính xác bởi hiệu quả sản xuất kinh doanh được xác định bởi mối tương quan qua lại giữa hai đại lượng là kết quả đạt được và chi phí bỏ ra. Trong khi cả hai đại lượng kết quả và chi phí đều khó xác định chính xác.
Hiệu quả kinh doanh là phản ánh được trình độ sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp để đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội và nó chính là hiệu quả của lao động xã hội được xác định trong mối tương quan giữa lượng kết quả hữu ích cuối cùng thu được với lượng hao phí lao động xã hội được xác định trong mối tương quan giữa lượng kết quả hữu ích cuối cùng thu được với lượng hao phí lao động xã hội bỏ ra. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp phải được xem xét một cách toàn diện cả về không gian và thời gian, cả về mặt định tính và định lượng. Về mặt thời gian, hiệu quả mà doanh nghiệp đạt được trong từng thời kỳ, từng giai đoạn không được làm giảm sút hiệu quả của các giai đoạn, các thời kỳ, chu kỳ kinh doanh tiếp theo. Điều đó đòi hỏi bản thân doanh nghiệp không được vì lợi ích trước mắt mà quên đi lợi ích lâu dài.
Trong thực tế kinh doanh, điều này dễ xảy ra khi con người khai thác sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên, môi trường và cả nguồn lao 7 động. Không thể coi tăng thu giảm chi là có hiệu quả một cách tùy tiện, thiếu cân nhắc các chi phí cải tạo môi trường, đảm bảo môi trường sinh thái, đầu tư cho giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực. Hiệu quả kinh doanh chỉ được coi là đạt được một cách toàn diện khi hoạt động của các bộ phận mang lại hiệu quả không ảnh hưởng đến hiệu quả chung (về mặt định hướng là tăng thu giảm chi). Điều đó có nghĩa là tiết kiệm tối đa các chi phí kinh doanh và khai thác các nguồn lực sẵn có làm sao đạt được kết quả lớn nhất.
Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả kinh doanh đối với các doanh nghiệp Với việc sử dụng máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, lao động dù không hiệu quả, con người vẫn có thể sản xuất ra hàng hoá nếu nguồn tài nguyên thiên nhiên là vô tận. Như vậy mọi nhu cầu của con người sẽ được đáp ứng và con người không phải quan tâm đến lựa chọn các chỉ tiêu kinh tế. Nhưng trên thực tế, mọi nguồn tài nguyên của trái đất như đất đai, khoáng sản, hải sản, nhân lực.đều có giới hạn, và ngày càng khan hiếm. Chính vì thế, nếu chúng ta sử dụng nguồn nhân lực và tài nguyên một cách lãng phí, không biết tiết kiệm thì chúng sẽ nhanh chóng trở nên cạn kiệt và biến mất.
Trong khi đó dân số thế giới ngày càng tăng làm cho nhu cầu tiêu dùng ngày càng lớn và không có giới hạn. Do vậy, nguồn lực, của cải đã khan hiếm nay lại càng khan hiếm hơn. Mục tiêu của các doanh nghiệp là đạt được tối đa hóa lợi nhuận trong điều kiện nguồn lực khan hiếm và môi trường luôn biến động, cạnh tranh gay gắt. Muốn đạt được kết quả đó thì doanh nghiệp phải đạt hiệu quả kinh doanh cao và đây cũng là công cụ để các nhà quản trị thực hiện chức năng của mình.
Nâng cao hiệu quả kinh doanh là cơ sở để đảm bảo sự phát triển bền vững của mỗi Doanh nghiệp. Trong điều kiện hiện nay khi mà các nguồn lực khan hiếm, cạnh tranh quyết liệt để tăng lợi nhuận nâng cao hiệu quả kinh doanh thì sự tồn tại của Doanh nghiệp cũng được xác định bởi sự tạo ra hàng hóa, của cải vật chất và dịch vụ cho nhu cầu xã hội đồng thời tạo ra tích lũy cho xã hội. Để thực hiện được điều này thì Doanh nghiệp phải vươn lên đảm bảo bù đắp được chi phí bỏ ra và có lãi 8 trong quá trình kinh doanh, từ đó đảm bảo được tái sản xuất mở rộng. Trong quản trị Doanh nghiệp, hiệu quả kinh doanh là công cụ cho các nhà quản trị để quản lý doanh nghiệp.
Các nhà quản trị có thể đưa ra phương án tối ưu từ việc đánh giá hiệu quả và so sánh với các phương án khác từ đó lựa chọn ra các phương án phù hợp với trình độ và tình hình của Doanh nghiệp, có thể đưa ra cái nhìn tổng quát về hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp, đánh giá, phát triển, quản lý và sử dụng hợp lý các loại chi phí. Hiệu quả kinh doanh cao cho ta biết được trình độ quản lý, trình độ sử dụng lao động của các nhà quản lý doanh nghiệp đồng thời từ đó giúp các nhà quản trị đánh giá chung về nguồn lực của mình và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực đó. Trước nhu cầu ngày càng tăng của con người, trong khi các nguồn lực đầu vào đang dần cạn kiệt buộc các doanh nghiệp phải sử dụng một cách hợp lý nhất các nguồn lực ấy để phục vụ cho sản xuất với chi phí thấp nhất mà vẫn đáp ứng được yêu cầu của khách hàng, không còn cách nào khác là doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả kinh doanh. Nâng cao hiệu quả kinh doanh là nhân tố thúc đẩy cạnh tranh và tiến bộ trong kinh doanh.
Chấp nhận cơ chế thị trường là chấp nhận sự cạnh tranh. Thị trường ngày càng phát triển thì các Doanh nghiệp phải cạnh tranh với nhau ngày càng khốc liệt hơn. Sự cạnh tranh không chỉ là cạnh tranh về hàng hóa (chất lượng, mẫu mã, giá cả.) mà còn là sự cạnh tranh về uy tín, danh tiếng thị trường, có cạnh tranh thì Doanh nghiệp mới hoàn thành mục tiêu đề ra. Cạnh tranh vừa là động lực thúc đẩy vừa là sự kìm hãm sự phát triển của Doanh nghiệp.
Do đó, để tồn tại và phát triển Doanh nghiệp phải chiến thắng trong cạnh tranh. Để đạt được điều này thì sản phẩm của doanh nghiệp phải đạt yêu cầu về chất lượng, số lượng, giá cả, mẫu mã và dịch vụ bán hàng. Như vậy, hiệu quả kinh doanh chính là hạt nhân cơ bản của sự cạnh tranh, nâng cao hiệu quả kinh doanh là con đường để các Doanh nghiệp tự nâng cao sức cạnh tranh. Hiệu quả kinh doanh còn là cơ sở để Doanh nghiệp có thể nâng cao đời sống người lao động.
Khi Doanh nghiệp đạt được hiệu quả kinh doanh cao thì Doanh 9 nghiệp sẽ có nhiều điều kiện để nâng cao đời sống cho người lao động thông qua việc tăng lương, thưởng, hay cải thiện môi trường làm việc.Nếu Doanh nghiệp kinh doanh không đạt hiệu quả thì kể cả Doanh nghiệp muốn nâng cao đời sống của người lao động cũng rất khó để có thể thực hiện được. Bởi khi doanh nghiệp kinh doanh không hiệu quả, bị thua lỗ thì Doanh nghiệp không thể tăng lương, thưởng cho người lao động vì nếu làm như vậy chi phí kinh doanh của Doanh nghiệp cũng sẽ tăng theo và khi đó có thể Doanh nghiệp sẽ thua lỗ nặng hơn.