CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH CỦA TRANG TRẠI 1. Khái niệm và vấn đề liên quan Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt 1. Khái niệm về trang trại Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines Hiện nay, có rất nhiều khái niệm về trang trại đưa ra, cụ thể - Thuật ngữ Farm (tiếng Anh) được dịch ra tiếng Việt là trang trại, là cơ sở sản xuất nông - lâm nghiệp gắn với hộ gia đình nông dân. - Từ điển Tiếng Việt đã định nghĩa khái quát như sau: “Trang trại là trại lớn sản xuất nông nghiệp”, “Trang trại là hình thức sản xuất nông - lâm nghiệp dựa trên cơ sở lao động và đất đai của hộ gia đình là chủ yếu, có tư cách pháp nhân, tự chủ sản xuất kinh doanh và bình đẳng với các thành phần kinh tế khác, có chức năng chủ yếu là sản xuất hàng hóa, tạo ra nguồn thu nhập chính cho gia đình và đáp ứng cho nhu cầu của xã hội”.
- Tại hội thảo về kinh tế trang trại trong cả nước được tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh tháng 4 năm 2000, Ban Kinh Tế Trung Ương đã đưa ra khái niệm: “Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa lớn trong nông - lâm - ngư nghiệp của các thành phần kinh tế khác nhau ở nông thôn, có sức đầu tư lớn, có năng lực quản lý trực tiếp quá trình sản xuất kinh doanh, có tỷ suất lợi nhuận cao hơn bình thường trên đồng vốn bỏ ra, có trình độ đưa ra những thành tựu khoa học công nghệ mới kết tinh trong hàng hóa tạo ra sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường xã hội, mang lại hiệu quả kinh tế cao”. [1] - Từ những nghiên cứu về lý luận và thực tiễn, TS Lê Trọng đưa ra nhận định về Formatted: Condensed by 0.2 pt trang trại như sau: “Trang trại là một hình thức tổ chức kinh doanh nông nghiệp, được hình thành và phát triển trên cơ sở kinh tế hộ gia đình nông dân có mức độ tích tụ và tập trung cao hơn về đất đai, vốn, lao động, kỹ thuật.… nhằm tạo ra khối lượng hàng hóa nông sản lớn, với lợi nhuận cao hơn theo yêu cầu của kinh tế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa” [2] 8 (Luan.min van (Luan. Đặc trưng của trang trại chăn nuôi Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines - Căn cứ Thông tư liên tịch số 69 năm 2000 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ngày 23 tháng 6 năm 2000 về hướng dẫn để xác định kinh tế trang trại - Về quy mô: Mục đích sản xuất của trang trại chăn nuôi là sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu của xã hội. Vì vậy, quy mô sử dụng đất của trang trại chăn phải đạt mức độ tương đối lớn, tức là hoạt động sản xuất của trang trại chăn nuôi phải có sự khác biệt với hộ sản xuất tự cấp tự túc.
Các trang trại chăn nuôi già cầm, heo thì diện tích nhỏ hơn trung bình từ 1. Các trang trại chăn nuôi đại gia súc như trâu, bò và thủy sản cần diện tích lớn hơn 3. Quy mô sản xuất hàng hóa của các trang trại chăn nuôi cũng khác nhau. Trang trại chăn nuôi đại gia súc: trâu, bò Chăn nuôi sinh sản lấy sữa có thường xuyên từ 10 con trở lên, Chăn nuôi lấy thịt thường xuyên từ 50 con trở lên; Trang trại chăn nuôi gia súc: lợn, dê Chăn nuôi sinh sản có thường xuyên đối với lợn hơn 20 con, đối với dê, cừu từ 100 con trở lên Chăn nuôi lợn thịt có thường xuyên từ 100 con trở lên; Trang trại chăn nuôi gia cầm: gà, vịt, ngan có thường xuyên từ 2000 con trở lên (không tính số đầu con dưới 7 ngày tuổi) - Về tổ chức, quản lý: Tổ chức quản lý sản xuất của trang trại chăn nuôi tiến bộ hơn hộ chăn nuôi, trang trại chăn nuôi có nhu cầu cao hơn nông hộ về ứng dụng kỹ thuật và thường xuyên tiếp cận thị trường.
Điều này biểu hiện: Do mục đích của trang trại là sản xuất hàng hóa nên hầu hết các trang trại đều kết hợp giữa chuyên môn hóa với phát triển tổng hợp. Đây là điểm khác biệt giữa trang trại so với nông hộ tự túc, tự cấp. Cũng do sản xuất hàng hóa, đòi hỏi phải ghi chép, hạch toán kinh doanh, tổ chức sản xuất khoa học trên cơ sở những kiến thức về nông học, về kinh tế thị trường. - Về sử dụng lao động: Sử dụng lao động ở các trang trại chăn nuôi vẫn chủ yếu là sử dụng các lao động trong thành viên gia đình là chủ yếu, một số trang trại đã vẫn thuê thêm lao động trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm.min van (Luan.min - Nhu cầu tiếp cận thị trường tiêu thụ sản phẩm.Hoạt động của trang trại chăn đòi hỏi phải tiếp cận thường xuyên với thị trường để tiêu thụ hết sản phẩm làm ra Nếu chủ trang trại không có những thông tin về các vấn đề trên, hoạt động kinh doanh sẽ không hiệu quả.
Vì vậy, tiếp cận thị trường là yêu cầu cấp thiết của trang trại. Những đặc trưng cơ bản của trang trại là những điểm khác biệt mang tính bản chất của trang trại chăn nuôi so với các hình thức sản xuất nông nghiệp tập trung khác và so với kinh tế nông hộ. Khái niệm về hiệu quả, hiệu quả kinh doanh của trang trại Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines - Từ điển Tiếng Việt định nghĩa hiệu quả như sau: “Hiệu quả là quan hệ giữa kết quả đạt được so với nguồn lực được sử dụng” - “Hiệu quả kinh doanh của trang trại là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (lao động, máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và tiền vốn) nhằm đạt được mục tiêu mà chủ trang trại đã xác định”. [7] - Từ các góc độ tiếp cận khác nhau, các nhà kinh tế đã đưa ra quan điểm về hiệu quả kinh tế (hiệu quả sản xuất kinh doanh) như sau: Thứ nhất: hiệu quả sản xuất kinh doanh là mức độ hữu ích của sản phẩm được đưa vào sử dụng tức là giá trị sử dụng của nó, chỉ tiêu đánh giá là doanh thu và nhất là lợi nhuận.
Cách tiếp cận này lẫn lộn giữa hiệu quả với kết quả sản xuất kinh doanh. Thứ hai: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là sự tăng trưởng về kinh tế, được phản ánh qua nhịp độ tăng lên của các chỉ tiêu kinh tế. Cách hiểu này là phiến diện, chỉ xem xét sự thay đổi về kinh tế theo thời gian. Thứ ba: hiệu quả sản xuất kinh doanh là các chỉ tiêu đựợc xác định bằng tỷ lệ so sánh giữa kết quả với chi phí.
Định nghĩa như vậy chỉ đề cập đến cách xác lập chỉ tiêu, chưa rõ bản chất của vấn đề. Thứ tư: hiệu quả sản xuất kinh doanh là mức độ tiết kiệm chi phí và mức tăng kết quả kinh tế. Chưa thật rõ về hiệu quả của hoạt động kinh doanh Thứ năm: hiệu quả sản xuất kinh doanh là mức tăng của kết quả sản xuất 10 (Luan.min van (Luan.min kinh doanh trên mỗi lao động hay mức doanh lợi của vốn sản xuất kinh doanh. Cách tiếp cận này phản ánh quan hệ giữa kết quả sản xuất với lao động và vốn sản xuất.
Từ các định nghĩa trên đây, Luận văn tổng hợp lại như sau: “Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế, biểu hiện sự phát triển kinh tế của một quá trình kinh doanh nào đó theo chiều sâu. Hay nói cách khác là, hiệu quả kinh doanh phản ánh trình độ, năng lực khai thác, sử dụng các nguồn lực của chủ thể kinh doanh nhằm đạt tới các mục tiêu kinh doanh mà Nhà đầu tư mong muốn”. Từ đây, suy ra khái niệm về hiệu quả kinh doanh của trang trại chăn nuôi là: “Hiệu quả kinh doanh của trang trại là phạm trù kinh tế phản ánh trình độ, năng lực khai thác, sử dụng các nguồn lực của chủ trang trại nhằm đạt tới các mục tiêu kinh doanh mong muốn”. Nội dung hiệu quả sản xuất kinh doanh của trang trại chăn nuôi và tiêu Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines chí đánh giá 1.
Các hoạt động kinh doanh của trang trại chăn nuôi - Hoạt động cung ứng các nguyên liệu, vật tư đầu vào để sản xuất trong trang trại (mua hoặc tự sản xuất con giống, mua: thức ăn, thuốc thu y, mua điện, nước…) - Hoạt động trực tiếp chăm sóc vật nuôi như: như chăn nuôi Bò thịt, Bò sinh sản; Lợn thịt, Gà thịt, Gà trứng, Vịt thịt, Vịt trứng…); - Hoạt động giết mổ, chế biến, đóng gói bảo quản sản phẩm chăn nuôi ; - Hoạt động tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi (bán sản phẩm ra thị trường tại chỗ hoặc ra khỏi nơi sản xuất). Một trang trại chăn nuôi có thể thực hiện một số hoặc tất cả các hoạt động trên đây, trong đó hoạt động cung ứng đầu vào, chăm sóc vật nuôi và tiêu thụ sản phẩm là không thể thiếu. Còn hoạt động giết mổ, chế biến, đóng gói và bảo quản có thể chuyển giao cho các tác nhân khác thực hiện. Nội dung hiệu quả kinh doanh của trang trại chăn nuôi Formatted: Space Before: 0 pt, After: 0 pt, Line spacing: 1.5 lines - Hiệu quả tài chính: Trong sản xuất kinh doanh chăn nuôi, chủ trang trại phải đối mặt với giới giạn Formatted: Line spacing: Multiple 1.45 li về nguồn lực sản xuất.
Do vậy mỗi chủ trang trại cần phải tính toán, lựa chọn sử 11 (Luan.min van (Luan.min dụng các nguồn lực sao cho đạt kết quả cao nhất, thể hiện qua các chỉ tiêu như: Giá trị gia tăng (VA) lợi nhuận (P). Theo đó, Hiệu quả tài chính của trang trại phản ánh “hiệu quả kinh tế cá biệt” mà mỗi trang trại thu sau mỗi quá trình sản xuất kinh doanh trong chăn nuôi, được thể hiện bằng các giá trị VA và P mà trang trại thu được với mức chi phí xác định về các nguồn lực đã sử dụng vào sản xuất kinh doanh của trang trại. Hiệu quả tài chính của trang trại chăn nuôi phụ thuộc vào phương thức sử dụng các nguồn lực trong quá trình chăn nuôi của mỗi chủ trang trại. Chủ trang trại biết cách sử dụng các nguồn lực một cách tối ưu, thì sẽ thu được giá trị VA và P cao nhất, ngược lại nếu sử dung không hợp lý các nguồn lực thì trang trại sẽ không đạt được các giá trị VA và P tối đa.