Luận văn: Hiệu quả kinh doanh Agribank Tân Phước, Tiền Giang - Nguyễn Thị Thúy Hằng

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh của Agribank chi nhánh Tân Phước, Tiền Giang. Đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp nâng cao.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thế Khải
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính – ngân hàng
• Đề tài: Hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Tân Phước – tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Toàn cảnh hoạt động kinh doanh Agribank Tân Phước Tiền Giang

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Tân Phước (Agribank Tân Phước) là một định chế tài chính giữ vai trò huyết mạch tại địa phương. Hoạt động trong bối cảnh một huyện thuần nông với nhiều đặc thù, việc nâng cao hiệu quả kinh doanh Agribank Tân Phước Tiền Giang không chỉ là mục tiêu tự thân của ngân hàng mà còn là yếu tố thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội toàn diện cho khu vực. Tân Phước là huyện vùng sâu của tỉnh Tiền Giang, nằm trong khu vực Đồng Tháp Mười, với nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, đặc biệt là cây khóm và lúa. Do đó, hoạt động của chi nhánh gắn liền với chu kỳ sản xuất, những biến động của thị trường nông sản và cả những rủi ro từ thiên tai. Bất chấp những khó khăn, Agribank Tân Phước đã từng bước khẳng định vị thế, từ một đơn vị phải nhận hỗ trợ đã tự chủ và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng, việc phân tích thực trạng và tìm kiếm các giải pháp đột phá là yêu cầu cấp thiết. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích các yếu tố ảnh hưởng, những thách thức và đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động, đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững cho chi nhánh trong tương lai.

1.1. Bối cảnh kinh tế huyện Tân Phước và vai trò của Agribank

Huyện Tân Phước có đặc điểm địa lý và kinh tế xã hội đặc thù, tác động trực tiếp đến môi trường kinh doanh của ngân hàng. Với diện tích tự nhiên 333,2 km2 và dân số khoảng 56.208 người (năm 2011), đây là vùng đất bị nhiễm phèn nặng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ lụt và hạn hán. Nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, với cây trồng chủ lực là khóm (11.600 ha) và lúa (5.602 ha). Các ngành công nghiệp, thương mại, dịch vụ chưa phát triển mạnh, số lượng doanh nghiệp trên địa bàn còn rất hạn chế. Trong bối cảnh đó, Agribank Tân Phước nổi lên như một tổ chức tín dụng chủ lực, đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp vốn cho sản xuất nông nghiệp, hỗ trợ nông dân phát triển kinh tế hộ gia đình. Ngân hàng không chỉ thực hiện nhiệm vụ kinh doanh mà còn là công cụ quan trọng để nhà nước triển khai các chính sách tam nông tại địa phương. Sự hiện diện và phát triển của chi nhánh có ý nghĩa sống còn đối với việc xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

1.2. Tầm quan trọng của việc tối ưu hiệu quả kinh doanh ngân hàng

Trong nền kinh tế thị trường, hiệu quả kinh doanh là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của mọi doanh nghiệp, và ngân hàng thương mại cũng không ngoại lệ. Hiệu quả hoạt động kinh doanh cao giúp ngân hàng gia tăng lợi nhuận, tích lũy vốn để tái đầu tư, mở rộng quy mô, nâng cao năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh. Đối với Agribank Tân Phước, việc nâng cao hiệu quả còn mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nó không chỉ giúp chi nhánh tự chủ về tài chính, giảm phụ thuộc vào hội sở mà còn tạo ra nguồn lực dồi dào hơn để đầu tư trở lại cho nền kinh tế địa phương. Khi hoạt động hiệu quả, ngân hàng có thể đưa ra các sản phẩm, dịch vụ với chi phí hợp lý hơn, lãi suất cạnh tranh hơn, từ đó hỗ trợ tốt hơn cho khách hàng là nông dân và các doanh nghiệp nhỏ. Hơn nữa, một ngân hàng hoạt động hiệu quả sẽ tạo dựng được uy tín vững chắc, thu hút thêm nhiều khách hàng, củng cố vị thế độc tôn tại một thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức.

II. Những thách thức trong kinh doanh của Agribank Tân Phước

Hoạt động trong một môi trường đặc thù, Agribank Tân Phước phải đối mặt với nhiều thách thức cố hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Những khó khăn này xuất phát từ cả yếu tố khách quan của nền kinh tế địa phương và những hạn chế nội tại trong quá trình vận hành của chi nhánh. Thách thức lớn nhất đến từ công tác huy động vốn. Với một địa bàn mà đa số dân cư có thu nhập thấp và không ổn định, nguồn tiền nhàn rỗi trong dân không nhiều. Bên cạnh đó, hoạt động tín dụng dù là thế mạnh nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao. Việc cho vay chủ yếu tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp khiến ngân hàng dễ bị tổn thương trước các biến động của thời tiết, dịch bệnh và giá cả nông sản. Nợ xấu và rủi ro tín dụng là vấn đề luôn được đặt lên hàng đầu. Ngoài ra, việc phát triển các sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại cũng gặp nhiều rào cản do trình độ dân trí và thói quen sử dụng tiền mặt của người dân. Việc phân tích sâu các thách thức này là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh Agribank Tân Phước Tiền Giang một cách thực tiễn và bền vững.

2.1. Phân tích khó khăn trong công tác huy động vốn tại địa bàn

Công tác huy động vốn tại Tân Phước gặp nhiều trở ngại. Kinh tế huyện chủ yếu là nông nghiệp, thu nhập của người dân phụ thuộc vào mùa vụ, mức độ tích lũy thấp. Theo số liệu, mặc dù tổng vốn huy động có tăng trưởng, từ 56.244 triệu đồng năm 2008 lên 86.238 triệu đồng năm 2010, nhưng nguồn vốn này thiếu tính ổn định. Phân tích cơ cấu cho thấy nguồn vốn thường tăng đột biến vào cuối năm và giảm mạnh vào đầu năm sau, gây khó khăn cho việc cân đối nguồn để cho vay trung và dài hạn. Đặc biệt, nguồn vốn từ các tổ chức kinh tế trên địa bàn rất hạn chế do số lượng doanh nghiệp ít. Tiền gửi dân cư chiếm tỷ trọng lớn nhưng chủ yếu là các khoản tiền gửi ngắn hạn. Năm 2010, tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng chiếm tới 68,61% tổng vốn huy động. Sự dịch chuyển cơ cấu vốn theo biến động lãi suất cho thấy sự nhạy cảm của thị trường và tạo ra áp lực lớn về quản lý thanh khoản cho chi nhánh.

2.2. Nhận diện rủi ro tín dụng từ đặc thù kinh tế nông nghiệp

Là ngân hàng phục vụ nông nghiệp, nông thôn, hoạt động tín dụng của Agribank Tân Phước gắn chặt với những rủi ro đặc thù. Hoạt động sản xuất của khách hàng vay vốn phụ thuộc lớn vào các yếu tố tự nhiên như thời tiết, lũ lụt, hạn hán. Một trận thiên tai hay dịch bệnh có thể khiến nông dân mất trắng, dẫn đến mất khả năng trả nợ. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ là một chỉ tiêu phản ánh rõ nét chất lượng tín dụng. Mặc dù chi nhánh đã nỗ lực kiểm soát, nhưng nguy cơ phát sinh nợ xấu luôn hiện hữu. Thêm vào đó, quy mô các khoản vay thường nhỏ lẻ, phân tán trên địa bàn rộng, gây khó khăn cho công tác thẩm định, giám sát và thu hồi nợ. Việc quản lý các hộ xâm canh (định cư nơi khác nhưng sản xuất tại Tân Phước) cũng là một thách thức lớn. Do đó, việc xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là yêu cầu sống còn để đảm bảo an toàn vốn và lợi nhuận.

2.3. Hạn chế về phát triển sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại

Bên cạnh tín dụng, mảng sản phẩm dịch vụ ngoài lãi là một nguồn thu quan trọng giúp đa dạng hóa hoạt động và giảm phụ thuộc vào cho vay. Tuy nhiên, tại Tân Phước, việc phát triển các dịch vụ này còn hạn chế. Các dịch vụ như chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, thẻ ATM, Mobile Banking tuy đã được triển khai nhưng tỷ lệ người dân sử dụng chưa cao. Nguyên nhân chính là do thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến, trình độ tiếp cận công nghệ của một bộ phận người dân còn thấp và hạ tầng giao thông, viễn thông ở một số khu vực nông thôn chưa thực sự thuận lợi. Theo phân tích, thu nhập ngoài lãi của chi nhánh chiếm tỷ trọng còn khiêm tốn trong tổng thu nhập. Việc chưa khai thác hiệu quả mảng dịch vụ khiến ngân hàng bỏ lỡ một nguồn doanh thu tiềm năng, đồng thời làm giảm sức cạnh tranh trong bối cảnh các ngân hàng khác có thể sẽ thâm nhập thị trường trong tương lai.

III. Cách nâng cao hiệu quả huy động vốn và hoạt động tín dụng

Để vượt qua thách thức và nâng cao hiệu quả kinh doanh Agribank Tân Phước Tiền Giang, việc tập trung vào hai lĩnh vực cốt lõi là huy động vốn và hoạt động tín dụng là yêu cầu tiên quyết. Đây là hai mặt của một quá trình kinh doanh, có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Một chiến lược huy động vốn hiệu quả sẽ đảm bảo nguồn vốn đầu vào ổn định với chi phí hợp lý, tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng tín dụng. Ngược lại, một hoạt động tín dụng an toàn, chất lượng sẽ tạo ra lợi nhuận, củng cố uy tín và thu hút thêm nguồn tiền gửi từ khách hàng. Các giải pháp cần được xây dựng một cách đồng bộ, vừa phải đa dạng hóa các sản phẩm huy động để thu hút nhiều đối tượng khách hàng, vừa phải tăng cường các biện pháp quản trị rủi ro để nâng cao chất lượng danh mục cho vay. Việc áp dụng các phương pháp thẩm định khoa học, kết hợp với giám sát chặt chẽ sau cho vay và xử lý nợ xấu quyết liệt sẽ là chìa khóa để tối ưu hóa vòng quay vốn và gia tăng lợi nhuận bền vững.

3.1. Chiến lược đa dạng hóa sản phẩm và kênh huy động vốn

Để giải quyết bài toán nguồn vốn, Agribank Tân Phước cần triển khai một chiến lược huy động toàn diện. Trước hết, cần đa dạng hóa các sản phẩm tiền gửi với các kỳ hạn linh hoạt, lãi suất cạnh tranh, kèm theo các chương trình khuyến mãi, dự thưởng hấp dẫn để thu hút nguồn tiền nhàn rỗi từ dân cư. Cần chú trọng phát triển các sản phẩm tiết kiệm có mục đích như tiết kiệm học đường, tiết kiệm hưu trí. Song song đó, việc đẩy mạnh các kênh huy động vốn phi truyền thống là rất cần thiết. Ngân hàng cần tăng cường hợp tác với các tổ chức như Kho bạc Nhà nước, Bảo hiểm xã hội để mở tài khoản thanh toán và quản lý các nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi. Tận dụng mạng lưới rộng khắp, chi nhánh có thể triển khai các điểm giao dịch lưu động tại các xã vùng sâu, kết hợp với các tổ trưởng tổ vay vốn để vừa cho vay, vừa huy động vốn tại chỗ. Nâng cao chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ của giao dịch viên cũng là một yếu tố quan trọng để giữ chân khách hàng và tạo lợi thế cạnh tranh.

3.2. Phương pháp quản lý và nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng

Nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng là giải pháp cốt lõi để giảm thiểu rủi ro tín dụng và tối đa hóa lợi nhuận. Chi nhánh cần chuẩn hóa và siết chặt quy trình thẩm định trước khi cho vay, đặc biệt chú trọng phân tích tính khả thi của phương án sản xuất kinh doanh và khả năng tài chính của khách hàng. Cần xây dựng một hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ đơn giản, phù hợp với đặc thù khách hàng nông thôn. Công tác giám sát sau cho vay phải được thực hiện thường xuyên, đảm bảo khách hàng sử dụng vốn đúng mục đích. Đối với các khoản nợ xấu, cần có biện pháp xử lý quyết liệt và kịp thời, từ việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho các khách hàng gặp khó khăn khách quan đến việc khởi kiện để thu hồi tài sản đối với các trường hợp chây ì. Phân loại nợ phải được thực hiện một cách chính xác theo quy định, đồng thời trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ để tạo bộ đệm tài chính an toàn cho ngân hàng. Việc đa dạng hóa danh mục cho vay, giảm sự phụ thuộc vào một vài loại cây trồng, vật nuôi cũng là một hướng đi cần thiết để phân tán rủi ro.

IV. Bí quyết phát triển dịch vụ marketing và nguồn nhân lực

Bên cạnh việc củng cố các hoạt động truyền thống, nâng cao hiệu quả kinh doanh Agribank Tân Phước Tiền Giang trong dài hạn đòi hỏi một chiến lược phát triển toàn diện, tập trung vào các yếu tố tạo nên giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh bền vững. Đó là việc phát triển các sản phẩm dịch vụ ngoài tín dụng, đẩy mạnh hoạt động marketing và xây dựng một đội ngũ nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ giúp ngân hàng có thêm nguồn thu, giảm rủi ro và đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng. Hoạt động marketing không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn xây dựng hình ảnh thương hiệu thân thiện, tin cậy trong cộng đồng. Trên hết, con người vẫn là yếu tố quyết định. Một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, có đạo đức nghề nghiệp và am hiểu địa bàn sẽ là tài sản quý giá nhất, giúp ngân hàng triển khai thành công mọi chiến lược kinh doanh và tạo dựng mối quan hệ bền chặt với khách hàng.

4.1. Mở rộng và cải tiến các sản phẩm dịch vụ ngân hàng ngoài lãi

Để tăng nguồn thu ngoài lãi, chi nhánh cần tập trung phát triển các sản phẩm dịch vụ phù hợp với thị trường nông thôn. Cần đẩy mạnh dịch vụ chi trả kiều hối, kết hợp tư vấn cho người nhận tiền gửi tiết kiệm hoặc đầu tư sản xuất. Dịch vụ thanh toán qua ngân hàng cần được quảng bá rộng rãi hơn, nhắm đến các đối tượng như cán bộ hưu trí nhận lương, các hộ kinh doanh, doanh nghiệp trên địa bàn. Việc phát hành và khuyến khích sử dụng thẻ ATM cần đi đôi với việc lắp đặt thêm máy ATM tại các điểm trung tâm xã hoặc khu công nghiệp. Triển khai các sản phẩm liên kết ngân hàng – bảo hiểm (bancassurance) như bảo hiểm cây trồng, vật nuôi, bảo hiểm nhân thọ... là một hướng đi đầy tiềm năng, vừa mang lại doanh thu phí, vừa giúp bảo vệ khách hàng và ngân hàng trước những rủi ro bất khả kháng. Cải tiến quy trình, rút ngắn thời gian giao dịch và nâng cao tiện ích cho khách hàng là yếu tố then chốt để các dịch vụ này được đón nhận.

4.2. Tăng cường hoạt động marketing và chính sách chăm sóc khách hàng

Trong bối cảnh cạnh tranh tiềm tàng, hoạt động marketing và chăm sóc khách hàng trở nên vô cùng quan trọng. Agribank Tân Phước cần xây dựng một chiến lược marketing bài bản. Thay vì chờ khách hàng đến, ngân hàng cần chủ động tìm đến khách hàng thông qua đội ngũ cán bộ tín dụng, các tổ vay vốn. Cần tổ chức các buổi hội thảo giới thiệu sản phẩm, tư vấn tài chính tại các xã. Tận dụng các kênh truyền thông địa phương như đài phát thanh huyện để quảng bá về các sản phẩm, dịch vụ và các chương trình ưu đãi. Song song đó, chính sách chăm sóc khách hàng cần được chú trọng. Phân loại khách hàng (khách hàng VIP, khách hàng truyền thống) để có chính sách chăm sóc phù hợp. Việc lắng nghe, giải quyết kịp thời các thắc mắc, khiếu nại của khách hàng, cùng với những hành động tri ân nhỏ như tặng quà vào dịp lễ, Tết sẽ giúp tạo dựng lòng trung thành và củng cố mối quan hệ bền vững.

4.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và công tác quản trị điều hành

Yếu tố con người quyết định sự thành bại của ngân hàng. Chi nhánh cần chú trọng công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo nội bộ và cử cán bộ tham gia các khóa học nâng cao nghiệp vụ về tín dụng, thẩm định, quản trị rủi ro, marketing và kỹ năng giao tiếp. Xây dựng một môi trường làm việc chuyên nghiệp, có chính sách đãi ngộ, khen thưởng hợp lý để động viên, khích lệ tinh thần làm việc và sự cống hiến của nhân viên. Về công tác quản trị điều hành, Ban giám đốc cần có tầm nhìn chiến lược, nhạy bén với những thay đổi của thị trường để đưa ra các quyết sách kịp thời. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ để ngăn ngừa các sai sót, rủi ro đạo đức. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, phân tích dữ liệu khách hàng sẽ giúp ban lãnh đạo có cái nhìn toàn diện hơn, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số lý luận cơ bản về Ngân hàng thương mại và hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Tân Phước – tỉnh Tiền Giang. Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh huyện Tân Phước – tỉnh Tiền Giang. 1 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm NHTM Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính quan trọng đối với nền kinh tế. Các định nghĩa về ngân hàng có thể thông qua chức năng, các dịch vụ hoặc vai trò mà nó thực hiện đối với nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, các tổ chức tài chính như: Công ty kinh doanh chứng khoán, công ty môi giới chứng khoán, công ty bảo hiểm,… đều đang cố gắng thực hiện việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng và ngược lại Ngân hàng cũng đang thực hiện đa dạng hoá sản phẩm dịch vụ thông qua việc cung ứng các dịch vụ mới như: môi giới bất động sản, môi giới chứng khoán, hoạt động bảo hiểm, … Điều đó dẫn đến hình thành những cách định nghĩa không hoàn toàn giống nhau về Ngân hàng thương mại.

Tại ấn Độ người ta định nghĩa "NHTM là cơ sở nhận các khoản tiền ký thác để cho vay hay tài trợ đầu tư" [4]. Ở Pháp định nghĩa "NHTM là những doanh nghiệp và cơ sở nào thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào nghiệp vụ tín dụng, chứng khoán hay dịch vụ tài chính" [4] Peter S.Rose định nghĩa:“ Ngân hàng là tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán - và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế”. [5] Theo tài liệu ”Tiền tệ ngân hàng“ do TS. Lê Thị Tuyết Hoa và PGS.

Nguyễn Thị Nhung chủ biên thì “ NHTM là một tổ chức tín dụng chuyên kinh doanh tiền tệ và các hoạt động ngân hàng vì mục tiêu lợi nhuận”. 2 Tại Việt Nam theo điều 20 của Luật các Tổ chức tín dụng định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là một loại hình doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trên lĩnh tài chính - tiền tệ, với các nội dung chính là huy động vốn, cho vay vốn và cung ứng các dịch vụ thanh toán và dịch vụ khác”. Theo đó, NHTM là một loại hình ngân hàng, một loại hình tổ chức tín dụng. Trong đó “ Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan”, và "Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp được thành lập theo qui định của Luật này và các qui định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán".

Đồng thời Luật các tổ chức tín dụng cũng phân biệt các ngân hàng với các tổ chức tín dụng phi ngân hàng. Trong đó“ Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện một số hoạt động ngân hàng như là nội dung kinh doanh thường xuyên, nhưng không được nhận tiền gửi không kỳ hạn, không làm dịch vụ thanh toán” [3]. Hoạt động kinh doanh của NHTM Ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh chủ yếu trong các lĩnh vực: hoạt động huy động vốn, hoạt động tín dụng, đầu tư và cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Sơ đồ: Khái quát kinh doanh của NHTM Kinh doanh của NHTM Huy động vốn Đầu tƣ vốn Dịch vụ tài chính - Nhận tiền gửi - Cho vay - Thanh toán và ngân quỹ - Vay tiền - Chiết khấu - Nhận uỷ thác, đại lý - Phát hành các công - Đầu tư, góp vốn - Dịch vụ khác cụ nợ 3 Huy động vốn là một trong những nghiệp vụ chủ yếu của NHTM nhằm giải quyết "đầu vào", tức là giải quyết nguồn vốn để ngân hàng kinh doanh.

Để huy động vốn, các NHTM có thể thu hút từ nhiều nguồn khác nhau như: nhận tiền gửi, phát hành các công cụ nợ, vay mượn lẫn nhau trên thị trường liên ngân hàng hoặc vay tại Ngân hàng Nhà nước (như hình thức vay tái cấp vốn ở Việt Nam) để giải quyết kịp thời các khó khăn về tài chính. - Đầu tư vốn là “đầu ra” của NHTM, trong đó cho vay là hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM. Nghiệp vụ này hiện nay luôn chiếm từ 60% đến trên 80% tài sản có của các NHTM. Việc cấp tín dụng của các NHTM thường dưới nhiều hình thức như: chiết khấu, thấu chi, tín dụng thời vụ, cho thuê tài chính, bảo lãnh và nhiều hình thức khác.

- Hoạt động cung cấp các dịch vụ: các hình thức dịch vụ do NHTM cung cấp ngày càng đa dạng và được phát triển, hoàn thiện do yêu cầu của đời sống kinh tế xã hội. Các dịch vụ này bao gồm các loại như: dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, dịch vụ uỷ thác và đại lý, các dịch vụ khác. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của NHTM Hoạt động của các NHTM và các trung gian tài chính khác là các hoạt động kinh doanh, sản xuất và cung ứng các dịch vụ tài chính tiền tệ vì mục tiêu lợi nhuận. Đồng thời cũng chính nội dung kinh doanh các dịch vụ tài chính, tiền tệ là điểm căn bản để phân biệt hoạt động của NHTM với hoạt động của doanh nghiệp công nghiệp hay thương mại khác (mặc dù các doanh nghiệp này cũng hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận).

Vì vậy, hoạt động kinh doanh của NHTM có những đặc điểm chủ yếu sau: Thứ nhất: Tiền là nguyên liệu chính của các sản phẩm dịch vụ ngân hàng. Sản phẩm của NHTM là những dịch vụ tài chính tiền tệ mà ngân hàng cung cấp theo yêu cầu của khách hàng. Tuỳ theo trình độ phát triển của nền kinh tế - xã hội cũng như công nghệ ngân hàng mà cơ cấu và chủng loại các sản phẩm có khác nhau, đặc biệt trong giai đoạn gần đây với sự phát triển mạnh của khoa học công 4 nghệ, các sản phẩm mới trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin đã ra đời như: phonebanking, internetbanking, chuyển tiền điện tử, thẻ thanh toán… Nhưng dù là sản phẩm truyền thống hay là những sản phẩm mới, thì sản phẩm dịch vụ ngân hàng đều lấy tiền làm nguyên liệu chính. Hay nói chính xác hơn là quá trình sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm dịch vụ ngân hàng luôn gắn với quá trình phát hành, lưu thông của tiền.

Đầu vào của NHTM và đầu ra đều là tiền, nó hoàn toàn không thay đổi cả về nội dung lẫn hình thức, NHTM chỉ thực hiện chức năng “đi vay để cho vay” mà thôi. Các dịch vụ tài chính tiền tệ khác mà NHTM cung ứng cũng dựa trên sự lưu chuyển của tiền trong nền kinh tế. Thứ hai: Phần lớn các sản phẩm dịch vụ của NHTM đều gắn chặt chẽ với yếu tố thời gian. NHTM là trung gian tài chính, nó ra đời do có sự không đồng nhất giữa người thừa vốn, người thiếu vốn cả về số lượng và thời gian.

Thời gian này có thể thừa vốn nhưng trong thời gian khác lại thiếu vốn và do vậy NHTM chính là cầu nối để xóa đi sự mất cân đối đó, hay nói cách khác NHTM là người mua lại quyền sử dụng vốn của người thừa vốn trong thời gian nhất định và bán lại quyền sử dụng vốn đó cho người cần vốn với một thời gian thỏa thuận. Xuất phát từ tính chất hoạt động mà NHTM đã xoá đi được sự không đồng nhất về số lượng vốn, thời gian sử dụng vốn giữa người thừa vốn và người cần vốn. Điều cốt yếu nhất của hoạt động trên là yếu tố thời gian hay thời gian chính là yếu tố thực hiện giá trị của sản phẩm. Thứ ba, khách hàng của ngân hàng rất đa dạng và luôn nằm ở cả hai phía của bảng cân đối tài sản.

Sản phẩm của NHTM khá đa dạng về chủng loại do đó ngân hàng có cả khách hàng mua (tín dụng, cho thuê tài chính .) lẫn khách hàng bán (gửi tiền). Tất nhiên, khách hàng đến ngân hàng không chỉ đơn thuần là khách hàng mua hay khách hàng bán, mà nhiều khi khách hàng hiện đang sử dụng một loại dịch vụ nào đó của ngân hàng lại là khách hàng tiềm năng của các dịch vụ khác, nhất là khi ngân hàng biết cách kết hợp các dịch vụ này.Vì vậy, khách hàng của ngân hàng rất đa 5 dạng và luôn nằm ở cả hai phía của bảng cân đối tài sản. Chẳng hạn, khách hàng đến gửi tiền tiết kiệm có thể sử dụng dịch vụ chuyển tiền thanh toán, khách hàng vay tiền có thể sử dụng dịch vụ bảo lãnh hay cho thuê tài chính … Hoạt động chính của nghiệp vụ nợ đó là huy động nguồn vốn từ các tác nhân của nền kinh tế; hoạt động chính của nghiệp vụ có đó là hoạt động đầu tư, tài trợ và như vậy khách hàng của ngân hàng luôn nằm ở cả hai phía của bảng cân đối tài sản. Thứ tư, hoạt động kinh doanh của NHTM chịu sự chi phối mạnh bởi sự tác động của các chính sách kinh tế - chính trị của Nhà nước.

Hệ thống ngân hàng được ví là huyết mạch của nền kinh tế, do đó các NHTM đều hoạt động trong môi trường khá nhạy cảm với các chính sách kinh tế - chính trị của Nhà nước. Do đặc điểm sản phẩm dịch vụ mà ngân hàng mang lại: "Nguyên liệu" của kinh doanh ngân hàng là tiền. Đó là "nguyên liệu" có tính xã hội hóa và nhạy cảm cao, chỉ một biến động nhỏ của nó cũng có những ảnh hưởng lớn đến hoạt động của toàn xã hội nói chung và hoạt động kinh doanh ngân hàng nói riêng. Do vậy, cho dù ở bất cứ chế độ xã hội nào, hoạt động của NHTM, ngoài việc tuân thủ các quy định chung của doanh nghiệp, còn chịu chi phối bởi các văn bản pháp lý đặc thù.

NHTM còn nằm trong hệ thống tài chính quốc gia nói chung, do đó nó còn bị điều tiết bởi chính sách tiền tệ chung của Nhà nước Thứ năm, hoạt động kinh doanh của NHTM chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi biến động chung của nền kinh tế.