CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA THUẾ GTGT VÀ THUẾ TNDN 1.1 Những vấn đề chung về thuế 1.1 Khái niệm về thuế Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc của các pháp nhân và thể nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định, không mang tính chất hoàn trả trực tiếp nhằm sử dụng cho mục đích toàn xã hội. (Slide bài giảng Th.s Phạm Thị Ái Mỹ) 1.2 Tính chất của thuế -Tính bắt buộc: Không giống như những khoản chuyển giao tiền hay tài sản từ chủ thể này sang chủ thể khác là đòi hỏi tinh thần tự nguyện, thì thuế là bắt buộc, bắt buộc các cá nhân và tổ chức nộp thuế mà không kèm theo một sự cấp phát hay quyền lợi nào cho NTT mà đó là hành động thực hiện nghĩa vụ của công dân. Tính bắt buộc được thể hiện dưới hai khía cạnh: cơ quan thuế và người nộp thuế Đối với cơ quan thuế thì thu thuế là nghĩa vụ bắt buộc của các cán bộ cơ quan thuế. Trách nhiệm của các cơ quan quản lí thuế là tổ chức thực hiện thu thuế theo quy định của pháp luật và lấy pháp luật làm căn cứ để thực hiện.
Đối với người nộp thuế thì là nghĩa vụ chuyển giao tài sản cho nhà nước khi đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Họ không có quyền trốn tránh, thay đổi hay thỏa thuận các mức đóng góp mong muốn của bản thân mà chỉ có quyền chấp nhận theo các quy định đã ban hành. -Tính pháp lí: Được thể hiện bởi quyền lực chính trị của nhà nước và quyền lực ấy được thể hiện bằng văn bản pháp luật về phạm vi, hình thức, các thủ tục và các quy định pháp lí liên quan đến nghĩa vụ nộp thuế. -Tính không hoàn trả trực tiếp: Khi NNT nộp thuế không hứa hẹn sẽ cung cấp hàng hóa, dịch vụ trực tiếp gì.
Sau khi nộp thuế cũng không có sự bồi hoàn trực tiếp nào cho SVTH: Phạm Thị Hoài 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thanh Bình người nộp thuế. Mà sẽ hoàn trả gián tiếp thông qua các hàng hóa dịch vụ công như đường, trường, trạm… 1.3 Vai trò của thuế Thuế có một vai trò hết sức quan trọng đối với nhà nước và đối với xã hội: Huy động nguồn lực tài chính cho nhà nước - Là chức năng cơ bản nhất của thuế - Là nguồn thư NSNN chủ yếu và quan trọng nhất, ở một số nước khoảng 80%, còn ở Việt Nam khoảng 80-90%, là tiền đề để nhà nước phân phối tổng sản phẩm của xã hội và tổng thu nhập quốc dân trong xã hội. Điều tiết nền kinh tế vĩ mô Nhà nước quy định các hình thức thu thuế khác nhau, xác định đúng đắn các đối tượng chịu thuế và đối tượng nộp thuế. Nhà nước sử dụng thuế để điều chỉnh chu kỳ của nền kinh tế như miễn giảm thuế, thay đổi thuế suất, áp dụng các biện pháp ưu đãi thuế.
Thông qua thuế nhập khẩu, chính sách thuế sẽ tác động đến giá cả hàng hóa trên thị trường, đồng thời là công cụ để chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế từ lĩnh vực đầu tư kém hiệu quả sang lĩnh vực đầu tư có hiệu quả hơn 1.4 Hệ thống thuế hiện hành Hệ thống thuế hiện hành là tổng hợp các hình thức thuế khác nhau mà giữa chúng có mỗi quan hệ mật thiết với nhau để thực hiện các nhiệm vụ nhất định của nhà nước trong từng thời kỳ khác nhau. SVTH: Phạm Thị Hoài 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thanh Bình Hiện nay ở Việt Nam có các loại thuế sau: Sơ đồ 1.1 Các loại thuế ở Việt Nam Ngoài ra còn có một loại thuế nhưng mang tính chất đặc trưng của phí, lệ phí là thuế môn bài và một loại lệ phí nhưng mang tính chất đặc trưng của thuế tài sản là lệ phí trước bạ 1.2 Thuế TNDN và Thuế GTGT 1.1 Thuế giá trị gia tăng 1.1 Khái niệm, lịch sử hình thành, đặc điểm và vai trò của thuế GTGT a. Khái niệm Là loại thuế gián thu, tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Lịch sử hình thành -VAT có nguồn gốc hình thành từ Thuế doanh thu và Pháp là nước ban hành luật thuế GTGT (1954) đầu tiên trên thế giới.
SVTH: Phạm Thị Hoài 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thanh Bình - Ngày nay, các quốc gia thuộc khối Liên Minh Châu Âu, châu Phi, châu Mỹ LaTinh và một số quốc gia Châu Á trong đó có Việt Nam chính thức áp dụng VAT: + Năm 1989 có 43 quốc gia áp dụng VAT + Năm 2012 có thêm 150 quốc gia áp dụng thuế VAT + Theo điều tra của WB từ 112 nước áp dụng VAT thì có 88 quốc gia có thuế suất từ 12 - 25% (56 nước từ 17 - 25%), 24 nước phổ biến dưới 10% như Lào, Campuchia, Indonesia, Việt Nam, Trung Quốc thì 17%, Nga 13%. -Luật Thuế GTGT được Quốc Hội Việt Nam thông qua chính thức có hiệu lực thi hành ngày 01/01/1999, thay thế cho thuế doanh thu. Đặc điểm - Thuế GTGT tiêu dùng nhiều giai đoạn: Thuế GTGT đánh vào tất cả các giai đoạn kinh doanh từ sản xuất, lưu thông đến tiêu thụ. Nhưng chỉ đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa và dịch vụ.
Do vậy, mà số thuế đánh ở các giai đoạn sẽ bằng số thuế mà người tiêu dùng chịu cuối cùng. - Thuế GTGT có tính trùng lặp cao: Thuế GTGT không phụ vào kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nó không phải là yếu tố chi phí mà nó là một yếu tố cộng thêm vào giá bán cho người cung cấp hàng hóa và dịch vụ. - Thuế GTGT là thuế gián thu: Đơn thuần là đối tượng chịu thuế và đối tượng nộp thuế là khác nhau.
Người nộp thuế là các cá nhân, tổ chức sản xuất kinh doanh nhưng người chịu thuế lại là người tiêu dùng cuối cùng. - Thuế GTGT lũy thoái so với thu nhập: Người tiêu dùng cùng tiêu dùng một loại hàng hóa và dịch vụ giống nhau thì phải trả một khoản thuế bằng nhau, không phân biệt người đó có thu nhập cao hay thấp. SVTH: Phạm Thị Hoài 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thanh Bình d. Vai trò của thuế GTGT - Thuế GTGT là một trong những sắc thuế tạo ra nguồn thu quan trọng cho NSNN.
Là công cụ quan trọng giúp Nhà nước thực hiện chức năng quản lý vĩ mô đối với nền kinh tế. Thuế GTGT thuộc loại thuế gián thu và được áp dụng rộng rãi đối với mọi tổ chức, cá nhân có tiêu dùng sản phẩm hàng hóa hoặc được cung cấp dịch vụ, điều tiết thu nhập của cá nhân, tổ chức tiêu dùng hàng hóa dịch vụ chịu thuế GTGT. - Thuế GTGT có tác dụng tích cực bảo hộ SXKD nội địa một cách hợp lý thông qua việc đánh thuế GTGT hàng nhập khẩu ngay từ khi mặt hàng đó xuất hiện trên lãnh thổ Việt Nam. Thuế GTGT cùng với thuế nhập khẩu làm tăng giá vốn đối với hàng nhập khẩu, do đó giảm khả năng cạnh tranh của hàng hóa ngoại nhập so vối hàng hóa trong nước.
- Thuế GTGT có tác dụng khuyến khích xuất khẩu hàng hóa. Đối với hàng hóa xuất khẩu, thuế GTGT đánh vào hàng hóa xuất khẩu nhằm tạo ra thuế GTGT đầu ra để được hoàn thuế GTGT, giúp giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, đẩy mạnh xuất khẩu, tạo điều kiện cho hàng hóa xuất khẩu có thể cạnh tranh thuận lợi trên thị trường quốc tế. - Thuế GTGT giúp Nhà nước kiểm soát hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh hàng hóa của doanh nghiệp thông qua hệ thống hóa đơn, chứng từ, hạn chế được nhược điểm trốn thuế của thuế doanh thu. Ngoài ra, thuế GTGT còn cung cấp thông tin cho các công tác nghiên cứu, thống kê những số liệu quan trọng.2 Đối tượng chịu thuế và nộp thuế a.
Phạm vi áp dụng Thuế GTGT được áp dụng cho hầu hết tất cả các hàng hóa dịch vụ trên thị trường b. Đối tượng chịu thuế Đối tượng chịu thuế GTGT là hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng ở Việt Nam (bao gồm cả hàng hóa dịch vụ mua của các tổ chức, cá nhân ở nước ngoài), trừ các đối tượng không chịu thuế quy định tại Điều 4 thông tư 219/2013/TT-BTC. SVTH: Phạm Thị Hoài 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Nguyễn Thị Thanh Bình c. Đối tượng không chịu thuế Theo điều 4 TT 219/2013/TT-BTC quy định gồm 26 nhóm mặt hàng sau: Sản phẩm trồng trọt (bao gồm cả sản phẩm rừng trồng), chăn nuôi, thủy sản, hải sản, nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác nhau hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu.
- Các sản phẩm mới qua sơ chế thông thường là các sản phẩm mới được làm sạch, phơi sấy, bóc vỏ, xay bỏ vỏ, xát bỏ vỏ, tách hạt, tách cọng, cắt, ướp muối, bảo quản lạnh, bảo quản bằng khí sunfuro, bảo quản theo phương thức cho hóa chất để tránh thối rửa, ngâm trong dung dịch lưu huỳnh hoặc ngâm trong dung dịch bảo quản khác và các hình thức bảo quản thông thường khác. Sản phẩm là giống vật nuôi, giống cây trồng, bao gồm trứng giống, con giống, cây giống, hạt giống, cành giống, củ giống, tinh dịch, phôi, vật liệu di truyền ở các khâu nuôi trồng, nhập khẩu và kinh doanh thương mại. Sản phẩm giống vật nuôi, giống cây trồng thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT là sản phẩm do các cơ sở nhập khẩu, kinh doanh thương mại có giấy đăng ký kinh doanh giống vật nuôi, giống cây trồng do cơ quan quản lý nhà nước cấp. Đối với sản phẩm là giống vật nuôi, giống cây trồng thuộc loại Nhà nước ban hành tiêu chuẩn, chất lượng phải đáp ứng các điều kiện do nhà nước quy định.
Tưới, tiêu nước, cày, bừa đất, nạo vét kênh, mương nội đồng phục vụ sản xuất nông nghiệp, dịch vụ thu hoạch sản phẩm nông nghiệp Sản phẩm muối được sản xuất từ nước biển, muối mỏ tự nhiên, muối tinh, muối iốt mà thành phần chính là Natri clorua (NaCl). Nhà ở thuộc sở hữu nhà nước do Nhà nước bán cho người đang thuê. Chuyển quyền sử dụng đất. Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiểm người học, các dịch vụ bảo hiểm khác liên quan đến con người, bảo hiểm vật nuôi, bảo hiểm cây trồng, các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp khác, bảo hiểm tàu, thuyền, trang thiết bị và các dụng cụ cần thiết khác phục vụ trực tiếp đánh bắt thủy sản; tái bảo hiểm.