Chương 1: Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất. Chương này nói về tính cấp thiết nghiên cứu đề tài xét về mặt lý luận và thực tiễn dựa trên kết quả các phiếu điều tra sơ bộ đã thực hiện tại đơn vị, về việc tuyên bố đề tài nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của luận văn, kết cấu của luận văn. SV: Nguyễn Thị Khánh Lớp K42D1 Luan van Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại Chương 2: Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất. Trong chương này sẽ giới thiệu về mặt lý luận về kế toán chi phí sản xuất như các khái niệm, phương pháp kế toán chi phí sản xuất theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành, gồm kế toán chi phí NVLTT, kế toán chi phí NCTT, kế toán chi phí SXC và kế toán tập hợp chi phí sản xuất xét cả về mặt chứng từ, tài khoản, cách hạch toán và sổ kế toán.
Chương này cũng nêu nhận xét sơ lược về các công trình nghiên cứu trước đó về cùng chủ đề nghiên cứu là kế toán chi phí sản xuất, nêu lên những mặt đã nghiên cứu được và còn hạn chế để luận văn này sẽ tiếp tục đi sâu nghiên cứu tiếp những mặt chưa được và đề ra các giải pháp thích hợp. Ngoài ra chương này cũng nêu lên nội dung vấn đề sẽ được nghiên cứu trong luận văn. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất. Chương này nêu các phương pháp nghiên cứu được sử dụng để lấy thông tin, số liệu phục vụ cho việc viết luận văn.
Sau đó là những đánh giá chủ quan về tình hình kế toán chi phí sản xuất tại đơn vị và các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán chi phí sản xuất ở đơn vị. Một nội dung nữa đề cập trong chương này là trình bày kết quả điều tra trắc nghiệm thu được hay những đánh giá của các chuyên gia về kế toán chi phí sản xuất tại đơn vị và kết quả phân tích các dữ liệu thứ cấp. Chương 4: Các kết luận và đề xuất với vấn đề nghiên cứu. Chương này nêu các kết luận và phát hiện về kế toán chi phí sản xuất qua quá trình nghiên cứu, từ đó nêu dự báo về triển vọng và quan điểm giải quyết các tồn tại.
Cuối cùng là các đề xuất , kiến nghị về kế toán chi phí sản xuất tại đơn vị. SV: Nguyễn Thị Khánh Lớp K42D1 Luan van Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại Chương 2 Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất 2.1 Một số định nghĩa và khái niệm cơ bản Chi phí Thuật ngữ chi phí có từ thế kỷ thứ V sau công nguyên cho đến nay đã có rất nhiều quan điểm dưới nhiều góc độ khác nhau khi nói đến chi phí. Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lênin: “chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa là chi phí về tư bản mà nhà tư bản bỏ ra để sản xuất hàng hóa ” 1 - Dưới góc độ kế toán: trong CMKTVN số 01 định nghĩa chi phí là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu. 2 - Theo Giáo trình kế toán tài chính của NXBTC có ghi: “ chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được một sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định.
Chi phí được xác định bằng tiền của những hao phí về lao động sống, lao động vật hóa… trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn.” 3 - Cũng theo cuốn “Kế toán và phân tích chi phí- giá thành trong doanh nghiệp theo CMKT Việt Nam ” thì “chi phí sản xuất là hao phí về lao động sống, lao động vật hóa cùng các chi phí khác để sản xuất chế tạo sản phẩm, công việc, lao vụ mà doanh nghiệp đã chi ra biểu hiện bằng tiền cho quá trình sản xuất trong một kỳ sản xuất nhất định ” 4 Các khái niệm trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt nhưng đều giống nhau về bản chất của chi phí là những hao phí phải bỏ ra để đổi lấy sự thu về, có thể dưới dạng vật chất hoặc tinh thần hay dịch vụ được phục vụ. Chi phí sản xuất: là toàn bộ các khoản chi phí phát sinh tại các phân xưởng , tổ, đội, bộ phận sản xuất gắn liền với hoạt động sản xuất chế tạo sản phẩm của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất bao gồm các khoản mục chi phí cơ bản là chi phí NVLTT, chi phí NCTT, chi phí SXC. 1 GT Những nguyên lý cơ bản của CN Mác-Lênin- Bộ GD và ĐT- NXB CTQG 2009 Tr 281 2 26 CMKTVN và toàn bộ thông tư hướng dẫn các CM, NXB T.
3 GT KTCT- NXBTC 2008, GS.TS Ngô Thế Chi, TS Trương Thị Thủy, tr 255 4 Kế toán và phân tích chi phí- giá thành trong DN theo CMKTVN-NXBTC 2006, PGS.TS Nguyễn Đình Đỗ, TS Trương Thị Thủy, trang 7 SV: Nguyễn Thị Khánh Lớp K42D1 Luan van Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại Chi phí NVLTT: là toàn bộ chi phí nguyên liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu khác… được sử dụng trực tiếp để sản xuất sản phẩm. Chi phí NCTT: là các khoản chi phí phải trả cho nhân công trực tiếp sản xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phụ cấp , các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất. Chi phí SXC: là các khoản chi phí sản xuất ngoại trừ chi phí NVLTT, chi phí NCTT, như: chi phí nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí CCDC phục vụ sản xuất, chi phí khấu hao TSCĐ dùng cho sản xuất, chi phí dịch vụ phục vụ sản xuất… Chi phí cố định (định phí ) : là những khoản chi phí không thay đổi về tổng số khi mức độ hoạt động thay đổi trong phạm vi phù hợp. Chi phí biến đổi (biến phí ) : là những khoản chi phí thay đổi về tổng số, tỷ lệ với sự thay đổi của mức độ hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ.2 Một số lý thuyết về kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất 2.1 Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất 2.1 Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất: là phạm vi, giới hạn mà chi phí sản xuất cần tập hợp như từng phân xưởng, bộ phận, từng giai đoạn công nghệ hoặc toàn bộ quy trình công nghệ, từng sản phẩm, đơn đặt hàng hay từng nhóm sản phẩm hoặc bộ phận, chi tiết sản phẩm.
Xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là khâu đầu tiên cần thiết cho công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất. Doanh nghiệp chỉ có thể tổ chức tốt công tác kế toán chi phí sản xuất nếu xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất phù hợp với đặc điểm sản xuất, yêu cầu quản lý chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Tập hợp chi phí sản xuất theo đúng đối tượng quy định có tác dụng phục vụ tốt cho việc quản lý sản xuất, hạch toán kinh tế nội bộ và tính giá thành sản phẩm kịp thời chính xác.2 Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất Để tập hợp chi phí sản xuất có thể sử dụng một trong hai phương pháp sau: - Phương pháp trực tiếp: là phương pháp áp dụng khi CPSX có quan hệ trực tiếp với từng đối tượng tập hợp chi phí riêng biệt. Phương pháp này đòi hỏi phải tổ chức việc ghi chép ban đầu theo đúng đối tượng, trên cơ sở đó kế toán tập hợp số liệu theo từng đối tượng liên quan và ghi trực tiếp vào sổ kế toán theo đúng đối tượng.
Phương pháp này đảm bảo việc hạch toán chi phí sản xuất chính xác. - Phương pháp phân bổ gián tiếp: là phương pháp áp dụng khi CPSX có liên quan với nhiều đối tượng tập hợp CPSX mà không thể tổ chức việc ghi chép ban đầu riêng rẽ theo từng đối tượng được. Theo phương pháp này doanh nghiệp phải tổ chức ghi SV: Nguyễn Thị Khánh Lớp K42D1 Luan van Luận văn tốt nghiệp Trường Đại học Thương Mại chép ban đầu cho các CPSX theo địa điểm phát sinh chi phí để kế toán tập hợp chi phí, sau đó phải chọn tiêu thức phân bổ để tính toán, phân bổ CPSX đã tập hợp cho các đối tượng có liên quan một cách hợp lý nhất và đơn giản thủ tục tính toán phân bổ. Quá trình phân bổ gồm hai bước: Bước 1: Xác định hệ số phân bổ ( H) H= Bước 2: Tính số chi phí phân bổ cho từng đối tượng Chi phí phân bổ cho Tiêu thức phân bổ = = x Hệ số phân bổ từng đối tượng của từng đối tượng 2.2 Kế toán chi phí sản xuất theo quy định của CMKT Việt Nam Từ năm 2001 cho đến nay, BTC đã ban hành 5 đợt với 26 chuẩn mực.
Hệ thống CMKT Việt Nam ra đời đã tạo dựng khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực kế toán, tạo ra môi trường kinh tế bình đẳng, làm lành mạnh hóa các quan hệ và các hoạt động tài chính. 26 chuẩn mực kế toán hiện hành quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và yêu cầu kế toán cơ bản, các yếu tố và ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Theo CMKT số 01 : chi phí gồm các chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chi phí khác. Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp như giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý, chi phí lãi tiền vay, …Những chi phí này phát sinh dưới dạng tiền và các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho, khấu hao máy móc thiết bị.