Nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh nghệ an

Chuyên khảo kinh tế phân tích cải thiện kết quả huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam chi, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Phan Thị Hương
• Người hướng dẫn: PGS, TS Bùi Văn Vần
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. NGUỒN VỐN VÀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Vốn đầu tư trong nền kinh tế
• 1.1.2. Nguồn vốn của Ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH NGHỆ AN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH NGHỆ AN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Hiệu quả huy động vốn là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Việc nâng cao hiệu quả huy động vốn không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng về quy mô mà còn đảm bảo tính cạnh tranh trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng khốc liệt. Để đạt được điều này, ngân hàng cần có những chiến lược huy động vốn hiệu quả, phù hợp với nhu cầu và xu hướng của thị trường.

1.1. Khái Niệm Về Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng

Hiệu quả huy động vốn được hiểu là khả năng của ngân hàng trong việc thu hút và sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả nhất. Điều này bao gồm việc tối ưu hóa chi phí huy động và gia tăng lợi nhuận từ các hoạt động cho vay và đầu tư.

1.2. Vai Trò Của Huy Động Vốn Đối Với Ngân Hàng

Huy động vốn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thanh khoản cho ngân hàng, giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để thực hiện các hoạt động tín dụng và đầu tư. Ngoài ra, việc huy động vốn hiệu quả còn giúp ngân hàng nâng cao uy tín và thương hiệu trên thị trường.

II. Thách Thức Trong Việc Nâng Cao Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại BIDV Nghệ An

Mặc dù BIDV Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu trong việc huy động vốn, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các yếu tố như sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác, sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và các quy định của pháp luật đều ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn của ngân hàng.

2.1. Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với BIDV Nghệ An. Điều này yêu cầu ngân hàng phải có những chiến lược huy động vốn sáng tạo và hiệu quả hơn.

2.2. Thay Đổi Trong Nhu Cầu Của Khách Hàng

Khách hàng ngày càng có nhiều lựa chọn về kênh đầu tư và gửi tiền, từ đó làm giảm lượng vốn huy động được từ các sản phẩm truyền thống của ngân hàng. BIDV cần phải nắm bắt xu hướng này để điều chỉnh các sản phẩm dịch vụ của mình.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại BIDV Nghệ An

Để nâng cao hiệu quả huy động vốn, BIDV Nghệ An cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, cải thiện chất lượng phục vụ và tăng cường hoạt động marketing là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng thu hút khách hàng và tăng trưởng nguồn vốn.

3.1. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Dịch Vụ Ngân Hàng

Ngân hàng cần phát triển các sản phẩm dịch vụ mới, phù hợp với nhu cầu của khách hàng, như các sản phẩm tiết kiệm linh hoạt, dịch vụ đầu tư và bảo hiểm. Điều này sẽ giúp thu hút thêm khách hàng và tăng cường nguồn vốn huy động.

3.2. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ Khách Hàng

Chất lượng dịch vụ khách hàng là yếu tố quyết định đến sự hài lòng và trung thành của khách hàng. BIDV cần đầu tư vào đào tạo nhân viên và cải thiện quy trình phục vụ để nâng cao trải nghiệm của khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại BIDV Nghệ An

Việc áp dụng các phương pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn đã mang lại những kết quả tích cực cho BIDV Nghệ An. Ngân hàng đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể trong lượng vốn huy động và sự hài lòng của khách hàng. Những kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc cải tiến liên tục trong hoạt động huy động vốn.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Giải Pháp Đã Triển Khai

Sau khi triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn, BIDV Nghệ An đã ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong nguồn vốn huy động, từ đó cải thiện khả năng cho vay và đầu tư.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

BIDV Nghệ An đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu từ quá trình triển khai các giải pháp huy động vốn, từ đó có thể áp dụng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Hiệu Quả Huy Động Vốn Tại BIDV Nghệ An

Tương lai của hiệu quả huy động vốn tại BIDV Nghệ An phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu của khách hàng. Ngân hàng cần tiếp tục đổi mới và cải tiến để duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

BIDV Nghệ An cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới khách hàng.

5.2. Chiến Lược Đổi Mới Để Tăng Cường Hiệu Quả Huy Động Vốn

Ngân hàng cần xây dựng các chiến lược đổi mới, áp dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động huy động vốn để thu hút khách hàng và tối ưu hóa quy trình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngân hàng thương mại hiện đại, nguồn vốn huy động luôn đóng vai trò huyết mạch khi chiếm tới hơn 70% tổng nguồn vốn hoạt động của các tổ chức tín dụng. Tại địa bàn tỉnh Nghệ An, giai đoạn 2013-2015 chứng kiến sự cạnh tranh quyết liệt giữa hơn 30 ngân hàng và tổ chức tài chính nhằm thu hút dòng tiền nhàn rỗi từ dân cư và các tổ chức kinh tế. Trước sự phân tán của dòng vốn vào các kênh đầu tư thay thế như bất động sản, chứng khoán và bảo hiểm nhân thọ, việc củng cố quy mô và nâng cao chất lượng nguồn vốn trở thành bài toán sống còn đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Nghệ An (BIDV Nghệ An), một đơn vị có bề dày lịch sử thành lập từ ngày 25/07/1957.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Phan Thị Hương tập trung giải quyết vấn đề mất cân đối trong cơ cấu kỳ hạn và tối ưu hóa chi phí đầu vào tại BIDV Nghệ An. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa khung lý luận về hiệu quả huy động vốn, phân tích thực trạng hoạt động giai đoạn 2013-2015, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2016-2018. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp các chỉ tiêu định lượng rõ ràng, giúp chi nhánh kiểm soát tỷ lệ chi phí vốn bình quân, nâng cao biên độ thu nhập lãi thuần thêm khoảng 0.3% đến 0.5%, đồng thời giảm thiểu tối đa rủi ro thanh khoản trước những biến động khó lường của thị trường tài chính khu vực Bắc Trung Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của lý thuyết trung gian tài chính và mô hình quản trị tài sản nợ - tài sản có (Asset-Liability Management - ALM). Theo các nguyên lý tài chính tiền tệ, ngân hàng thương mại là doanh nghiệp đặc thù kinh doanh quyền sử dụng vốn, trong đó vốn chủ sở hữu chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 5% tổng tài sản, giữ vai trò tấm đệm phòng ngừa rủi ro. Hơn 70% đến 80% nguồn lực còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào vốn huy động thông qua các công cụ nợ và tiền gửi.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 4 khái niệm trọng tâm:

1. Tiền gửi thanh toán và tiền gửi không kỳ hạn: Nguồn vốn chi phí thấp nhưng tính ổn định kém.
2. Tiền gửi tiết kiệm dân cư: Kênh huy động truyền thống có độ bền vững cao nhưng chịu áp lực lãi suất lớn.
3. Vốn huy động qua phát hành giấy tờ có giá: Công cụ chủ động tài trợ cho các dự án trung và dài hạn.
4. Hiệu quả huy động vốn: Chỉ tiêu tổng hợp phản ánh mức độ tối thiểu hóa chi phí đầu vào, tối ưu hóa cơ cấu kỳ hạn và tối đa hóa khả năng sinh lời trên từng đồng vốn huy động.

Mô hình nghiên cứu sử dụng hệ thống chỉ tiêu định lượng gồm: Tốc độ tăng trưởng vốn, Tỷ trọng cơ cấu vốn theo đối tượng và kỳ hạn, Tỷ lệ chi phí huy động vốn bình quân và Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn huy động.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp phong phú được trích xuất trực tiếp từ Báo cáo tài chính kiểm toán, Báo cáo thường niên của BIDV Nghệ An từ năm 2013 đến năm 2015, cùng các báo cáo chuyên đề của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Nghệ An.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu hoạt động kinh doanh 36 tháng liên tục (từ tháng 01/2013 đến tháng 12/2015) tại Hội sở chi nhánh và mạng lưới các phòng giao dịch trực thuộc. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm đảm bảo tính bao quát, phản ánh chính xác chu kỳ luân chuyển vốn và loại bỏ hoàn toàn các sai số ngẫu nhiên do biến động mùa vụ.

Tác giả vận dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian và phân tích tỷ số tài chính. Lý do lựa chọn các phương pháp này xuất phát từ đặc thù dữ liệu kế toán ngân hàng, giúp lượng hóa sự thay đổi về quy mô, đánh giá sự dịch chuyển cơ cấu và đo lường mức độ biến động của chi phí trả lãi qua từng năm tài chính, tạo tiền đề vững chắc cho việc dự báo giai đoạn 2016-2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô nguồn vốn huy động của BIDV Nghệ An trong giai đoạn 2013-2015 đạt mức tăng trưởng ổn định với tốc độ bình quân hàng năm đạt khoảng 14.5% đến 18.2%. Sự tăng trưởng này khẳng định uy tín thương hiệu vững chắc của BIDV trên địa bàn, đáp ứng kịp thời nhu cầu mở rộng tín dụng của chi nhánh.

Thứ hai, cơ cấu nguồn vốn theo đối tượng khách hàng bộc lộ sự mất cân đối rõ rệt. Tiền gửi từ dân cư chiếm tỷ trọng chi phối khoảng 65% đến 68% tổng nguồn vốn huy động, trong khi tiền gửi từ các tổ chức kinh tế chỉ chiếm khoảng 32% đến 35%. Điều này khiến chi nhánh phải gánh mức chi phí lãi tương đối cao do tiền gửi dân cư chủ yếu là tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn.

Thứ ba, cơ cấu vốn phân theo kỳ hạn cho thấy rủi ro thanh khoản tiềm ẩn khi nguồn vốn ngắn hạn dưới 12 tháng chiếm tới 70% đến 73% tổng nguồn vốn huy động. Trong khi đó, nhu cầu cấp tín dụng trung và dài hạn cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, sản xuất công nghiệp tại Nghệ An lại chiếm tỷ trọng từ 40% đến 45% tổng dư nợ.

Thứ tư, tỷ lệ chi phí huy động vốn bình quân của chi nhánh duy trì ở mức 5.8% đến 6.5%/năm. Trong tổng chi phí huy động, chi phí trả lãi chiếm trên 90%, phần còn lại là chi phí tiếp thị, khuyến mại và quản lý chiếm khoảng 0.4% đến 0.6% tổng vốn huy động.

Thảo luận kết quả

Thực trạng mất cân đối kỳ hạn và chi phí vốn cao tại BIDV Nghệ An bắt nguồn từ tâm lý chuộng gửi tiền kỳ hạn ngắn của người dân trước biến động lạm phát, cùng với sự cạnh tranh gay gắt về lãi suất từ các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô nhỏ trên địa bàn. So sánh với các công trình nghiên cứu của tác giả Trương Đào Vũ Hà Oanh năm 2008 tại Techcombank và Nguyễn Thị Thanh Thủy năm 2009 tại VietinBank Hoàn Kiếm, hiện tượng phụ thuộc vào nguồn tiền gửi dân cư ngắn hạn là thách thức chung của khối ngân hàng thương mại nhà nước khi chuyển đổi mô hình kinh doanh sang bán lẻ.

Khi phân tích dữ liệu, các bảng thống kê như Bảng 2.5 về tốc độ tăng trưởng nguồn vốn và Sơ đồ 1.4 về cơ cấu kỳ hạn đóng vai trò trực quan hóa sự chênh lệch giữa nguồn vốn huy động ngắn hạn và nhu cầu cho vay trung dài hạn. Biểu đồ đường thể hiện chi phí trả lãi qua 3 năm cho thấy chi nhánh chưa khai thác tối đa nguồn vốn tiền gửi thanh toán giá rẻ của doanh nghiệp. Việc nhận diện rõ các điểm nghẽn này mở ra cơ sở thực tiễn để tái cơ cấu danh mục tài sản nợ, hướng tới mục tiêu an toàn thanh khoản theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV Nghệ An giai đoạn 2016-2018, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đa dạng hóa sản phẩm tiền gửi và hiện đại hóa kênh ngân hàng số: Phát triển các sản phẩm tiết kiệm tích lũy, tiền gửi linh hoạt rút gốc từng phần, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng Internet Banking và Mobile Banking nhằm nâng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn lên mức 22% đến 25% tổng nguồn vốn. Chủ thể thực hiện: Phòng Khách hàng cá nhân phối hợp với Phòng Công nghệ thông tin, lộ trình triển khai từ quý I/2016.
2. Điều hành cơ chế lãi suất linh hoạt và tối ưu hóa chi phí đầu vào: Bám sát diễn biến thị trường để xây dựng chính sách lãi suất bậc thang theo quy mô tiền gửi, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ chi phí huy động vốn bình quân từ 0.3% đến 0.5%/năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Phòng Kế toán - Nguồn vốn, thực hiện định kỳ hàng tháng.
3. Chủ động phát hành giấy tờ có giá kỳ hạn dài: Triển khai phát hành chứng chỉ tiền gửi và kỳ phiếu trung hạn từ 12 đến 36 tháng nhằm nâng tỷ trọng vốn trung dài hạn lên mức tối thiểu 35% tổng nguồn vốn huy động, đáp ứng mục tiêu cân đối kỳ hạn cho vay. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế hoạch và Quản lý rủi ro trong giai đoạn 2016-2017.
4. Mở rộng mạng lưới thanh toán lương qua tài khoản: Tiếp cận và ký kết hợp đồng dịch vụ trả lương (Payroll) với hơn 50 doanh nghiệp và đơn vị hành chính sự nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An nhằm thu hút nguồn tiền gửi thanh toán dồi dào. Chủ thể thực hiện: Phòng Khách hàng doanh nghiệp và các phòng giao dịch trực thuộc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo đắt giá cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân hàng thương mại: Cung cấp khung phương pháp luận và mô hình thực tế để xây dựng chiến lược cân đối nguồn vốn, định giá lãi suất chuyển nhượng nội bộ (FTP) và quản trị rủi ro thanh khoản tại cấp chi nhánh.
2. Cán bộ nghiệp vụ nguồn vốn và quan hệ khách hàng: Nắm bắt các kỹ thuật tiếp thị sản phẩm tiền gửi, phương pháp phân khúc khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa chi phí huy động thực tế.
3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về đề tài quản trị tài sản nợ, tham khảo phương pháp xử lý số liệu kế toán và phân tích báo cáo tài chính ngân hàng.
4. Cơ quan quản lý tiền tệ và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh cấp tỉnh: Tham khảo bức tranh thực tế về luân chuyển dòng vốn tại địa phương để phục vụ công tác thanh tra, giám sát an toàn hệ thống và điều hành chính sách tín dụng vùng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hoạt động huy động vốn giữ vai trò quyết định đối với ngân hàng thương mại?

Vốn huy động chiếm hơn 70% tổng tài sản nợ, là nguyên liệu đầu vào chính quyết định quy mô cấp tín dụng, khả năng mở rộng đầu tư và năng lực thanh toán của ngân hàng. Nếu không huy động đủ nguồn vốn với chi phí hợp lý, ngân hàng sẽ mất lợi thế cạnh tranh và suy giảm lợi nhuận nghiêm trọng.

Thách thức lớn nhất trong công tác huy động vốn của BIDV Nghệ An giai đoạn 2013-2015 là gì?

Thách thức lớn nhất là sự mất cân đối kỳ hạn nghiêm trọng khi nguồn vốn ngắn hạn chiếm hơn 70% tổng vốn huy động, trong khi nhu cầu vay vốn trung dài hạn của các dự án tại địa phương chiếm trên 40%. Điều này đặt chi nhánh trước áp lực rủi ro thanh khoản lớn.

Việc phụ thuộc vào nguồn tiền gửi dân cư gây ra những tác động tiêu cực nào?

Tiền gửi dân cư tuy ổn định nhưng chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn chịu lãi suất cao, khiến chi phí trả lãi bình quân của chi nhánh duy trì ở mức 5.8% đến 6.5%/năm. Sự phụ thuộc này làm thu hẹp biên độ lãi ròng của ngân hàng so với việc khai thác tiền gửi doanh nghiệp.

BIDV Nghệ An có thể áp dụng bài học gì từ mô hình phát triển của Techcombank?

Chi nhánh có thể học tập việc tiên phong phát triển các gói sản phẩm ngân hàng điện tử F@st-i-Bank và liên kết thanh toán với các tập đoàn lớn để tạo dòng tiền gửi thanh toán tự động, từ đó gia tăng mạnh mẽ tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn với chi phí vốn tiệm cận 0%.

Làm thế nào để vừa tăng trưởng vốn 15%/năm vừa hạ thấp chi phí đầu vào?

Ngân hàng cần thực hiện chiến lược kép: Một mặt đẩy mạnh dịch vụ trả lương tự động và tài khoản số đẹp để nâng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn lên trên 25%, mặt khác áp dụng chính sách chăm sóc khách hàng và nâng cao chất lượng dịch vụ thay vì chỉ cạnh tranh bằng lãi suất.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc khung lý thuyết về hiệu quả huy động vốn và các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tài chính trong ngân hàng thương mại.
• Phân tích toàn diện thực trạng hoạt động của BIDV Nghệ An giai đoạn 2013-2015 với quy mô vốn tăng trưởng đều đặn từ 14.5% đến 18.2%/năm.
• Làm rõ các điểm nghẽn then chốt về sự mất cân đối kỳ hạn khi vốn ngắn hạn chiếm trên 70% và tỷ lệ chi phí vốn bình quân còn ở mức cao.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và có tính khả thi cao nhằm tái cơ cấu nguồn vốn cho giai đoạn 2016-2018.
• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn hữu ích cho công tác quản trị nguồn vốn tại các chi nhánh ngân hàng thương mại khu vực Bắc Trung Bộ.

Về lộ trình tiếp theo, các giải pháp cần được cụ thể hóa thành kế hoạch hành động từng quý trong giai đoạn 2016-2018, gắn liền với chỉ tiêu KPI của từng phòng giao dịch. Để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động trong kỷ nguyên mới, các nhà quản trị ngân hàng nên tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang tác động của chuyển đổi số và công nghệ tài chính đối với hành vi gửi tiền của khách hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 HUY ĐỘNG VỐN VÀ HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. NGUỒN VỐN VÀ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Vốn đầu tư trong nền kinh tế Từ trước đến nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về vốn, mỗi quan điểm đều có cách tiếp cận riêng. Vốn là biểu hiện bằng tiền của tất cả các nguồn lực đã bỏ ra để đầu tư.

Nguồn lực có thể là của cải vật chất tài nguyên thiên nhiên là sức lao động và tất cả các tài sản vật chất khác. Trong nền kinh tế thị trường, vốn được quan niệm là toàn bộ giá trị ứng ra ban đầu trong các quá trình sản xuất tiếp theo của doanh nghiệp. Như vậy, vốn là yếu tố không thể thiếu của hoạt động sản xuất kinh doanh, là điều kiện đầu tiên để tiến đến hoạt động kinh doanh. Vốn đầu tư bao gồm nguồn vốn trong nước và vốn nước ngoài.

Nguồn vốn đầu tư trong nước bao gồm các nguồn vốn thu được từ hoạt động của Ngân sách nhà nước, vốn huy động từ các tổ chức tài chính trung gian, thị trường vốn, thị trường chứng khoán và nguồn vốn huy động được từ các hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả trong nền kinh tế. Vốn nước ngoài bao gồm các nguồn vốn viện trợ phát triển ODA, nguồn vốn huy động qua thị trường quốc tế và nguồn vốn từ thu hút trực tiếp nước ngoài FDI. Cũng giống như các chủ thể khác trong nền kinh tế, hoạt động kinh doanh của ngành Ngân hàng nói chung và Ngân hàng thương mại nói riêng muốn đạt được hiệu quả cao thì công tác huy động vốn và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đã huy động là nhiệm vụ then chốt và hết sức quan trọng trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Nguồn vốn của Ngân hàng thương mại 1.

Ngân hàng thương mại 6 Ngân hàng thương mại (NHTM) ra đời, hình thành và phát triển gắn liền với các hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế nói chung và các thành phần kinh tế nói riêng. Sự hình thành và phát triển của hệ thống NHTM là hệ quả tất yếu của việc xây dựng nền kinh tế thị trường, là yếu tố cấu thành thị trường tài chính, là động lực thúc đẩy thị trường tài chính phát triển và ngược lại. Ngân hàng thương mại là loại hình Ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động Ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Hoạt động Ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ: nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.

Như vậy có thể hiểu rằng Ngân hàng thương mại là doanh nghiệp đặc biệt, kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng. Việc tạo lập, tổ chức và quản lý vốn của NHTM là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu không chỉ vì lợi ích riêng của bản thân các NHTM mà còn vì sự phát triển chung của nền kinh tế. Nguồn vốn của Ngân hàng thương mại Vốn của Ngân hàng thương mại là những giá trị tiền tệ do NHTM tạo lập hoặc huy động được dùng để đầu tư, cho vay, thực hiện các dịch vụ Ngân hàng hoặc các dịch vụ kinh doanh khác. Nguồn vốn của NHTM bao gồm: Vốn chủ sở hữu, vốn huy động, vốn đi vay và vốn khác.

- Vốn chủ sở hữu: Vốn chủ sở hữu là số vốn thuộc quyền sở hữu của NHTM. Vốn chủ sở hữu của NHTM thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn (chỉ khoảng 5%) nhưng có vai trò cực kỳ quan trọng, đóng vai trò là nền tảng, là cơ sở để thu hút các nguồn vốn khác. Vốn chủ sở hữu của Ngân hàng được coi như là tài sản đảm bảo, gây lòng tin với khách hàng. Nó là một căn cứ quyết định quy mô và khối lượng vốn huy động, tính toán các chỉ tiêu đảm bảo an toàn và giới hạn mức cho vay và bảo lãnh của Ngân hàng.

Việc tăng cường, mở rộng nguồn vốn này 7 một cách hợp lý là rất quan trọng đối với tất cả các NHTM. Vốn chủ sở hữu của Ngân hàng bao gồm: + Vốn điều lệ: là số vốn được ghi trong điều lệ hoạt động của Ngân hàng. Tùy theo hình thức sở hữu mà vốn điều lệ của NHTM được hình thành từ các nguồn khác nhau. Đối với NHTM nhà nước, vốn điều lệ chủ yếu do Ngân hàng Nhà nước nắm giữ.

Ở NHTM cổ phần, vốn này do các cổ đông đóng góp. Đối với Ngân hàng liên doanh thì do các bên tham gia liên doanh đóng góp. Còn đối với Chi nhánh Ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam thì do Ngân hàng mẹ ở nước ngoài cấp. Vốn điều lệ tối thiểu bằng vốn pháp định và sẽ được bổ sung thêm trong suốt quá trình hoạt động của Ngân hàng.

+ Các quỹ dự trữ bao gồm quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ dự trữ tài chính, các quỹ khác (đầu tư phát triển, khen thưởng, phúc lợi,…). + Các tài sản nợ khác theo quy định của pháp luật: vốn đầu tư xây dựng và mua sắm tài sản do Nhà nước cấp, các khoản chênh lệch do đánh giá lại tài sản, chênh lệch tỷ giá, lợi nhuận được để lại chưa phân bổ cho các quỹ. - Vốn huy động: Vốn huy động của NHTM bao gồm nội tệ và ngoại tệ được hình thành từ hai bộ phận là vốn huy động từ tiền gửi và vốn huy động thông qua phát hành các giấy tờ có giá. Vốn huy động từ tiền gửi bao gồm: + Tiền gửi thanh toán: là tiền gửi của các tổ chức và cá nhân, theo đó Ngân hàng có trách nhiệm thực hiện các khoản chi trả cho khách hàng một cách kịp thời, đầy đủ và chính xác.

Mục đích của loại tiền gửi thanh toán là nhằm đảm bảo an toàn về tài sản và thực hiện các khoản chi trả trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. + Tiền gửi có kỳ hạn: các tổ chức và cá nhân có thu nhập tạm thời chưa sử dụng đến trong một thời gian nhất định có thể gửi vào Ngân hàng dưới hình thức tiền gửi có kỳ hạn và chỉ được rút ra khi đến hạn. Đối với các Ngân hàng, tiền gửi có kỳ hạn là nguồn vốn ổn định trong kinh doanh, nên lãi suất mà Ngân hàng 8 phải trả cho tiền gửi này cao hơn lãi suất trả cho tiền gửi thanh toán. Thông thường, tiền gửi có kỳ hạn càng dài, lãi suất càng cao.

+ Tiền gửi tiết kiệm: Đây là hình thức huy động vốn truyền thống của Ngân hàng. Sau khi gửi tiền, người gửi tiết kiệm được Ngân hàng giao cho một sổ tiết kiệm. Trong thời gian gửi tiền, sổ tiết kiệm có thể dùng làm vật cầm cố hoặc được chiết khấu để vay vốn Ngân hàng. Tiền gửi tiết kiệm bao gồm tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn.

+ Tiền gửi khác: tiền gửi của tổ chức tín dụng khác, tiền gửi của kho bạc nhà nước, tiền gửi của các tổ chức đoàn thể xã hội,… + Vốn huy động thông qua phát hành các giấy tờ có giá: đây là phần vốn mà NHTM có được thông qua việc phát hành các giấy tờ có giá như kỳ phiếu Ngân hàng, trái phiếu Ngân hàng, chứng chỉ tiền gửi. Đối tượng mua giấy tờ có giá do Ngân hàng phát hành là các tổ chức, cá nhân trong nền kinh tế. Họ sử dụng tiền tạm thời nhàn rỗi để mua, với mục đích đầu tư lâu dài. Tóm lại, vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ vốn kinh doanh của NHTM.

Đây là nguồn vốn có ảnh hưởng rất lớn đến chi phí và khả năng mở rộng kinh doanh của Ngân hàng. Nguồn vốn này có xu hướng ngày càng gia tăng phù hợp với xu hướng tăng trưởng và ổn định của nền kinh tế, việc cải tiến và nâng cao chất lượng dịch vụ của Ngân hàng, với việc gia tăng nhu cầu thanh toán của dân cư. - Vốn đi vay: Vốn đi vay của NHTM bao gồm vốn vay của TCTD khác và vốn vay của Ngân hàng Trung ương (NHTƯ). + Vốn vay của TCTD khác: Khi tạm thời thiếu vốn, các chi nhánh Ngân hàng trong hệ thống có thể được điều chuyển vốn từ hội sở chính, hoặc giữa các Ngân hàng diễn ra hoạt động vay nóng, vay qua đêm với lãi suất nhất định, trên cơ sở quy định của NHNN.

+ Vốn vay của NHTƯ: Các NHTM cũng có thể được vay vốn từ Ngân hàng trung ương khi cần thiết. Ngân hàng trung ương với tư cách là người cho vay cuối cùng trong nền kinh tế, cho các NHTM vay dưới hình thức: cho vay lại 9 theo hồ sơ tín dụng; chiết khấu, tái chiết khấu; cho vay có đảm bảo bằng cầm cố thương phiếu và các giấy tờ có giá ngắn hạn khác. Vốn vay của TCTD khác và vay của NHTƯ thường chiếm tỷ trọng không lớn trong tổng vốn kinh doanh của NHTM, nhưng nó góp phần gia tăng nguồn vốn, mở rộng kinh doanh của Ngân hàng, bảo đảm khả năng thanh toán thường xuyên và nâng cao hiệu suất sử dụng vốn của NHTM. - Nguồn vốn khác: Bên cạnh các nguồn vốn nêu trên, trong quá trình hoạt động các NHTM có thể tạo lập vốn cho mình từ nhiều nguồn khác như: + Vốn trong thanh toán: là số vốn có được do Ngân hàng làm trung gian thanh toán trong nền kinh tế.

+ Vốn ủy thác đầu tư: đây là nguồn vốn có được do Ngân hàng làm đại lý nhận uỷ thác, thực hiện đầu tư trong các chương trình, dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Ngoài ra Ngân hàng còn tạo vốn từ việc làm đại lý bán cổ phiếu, trái phiếu cho các doanh nghiệp hay kho bạc nhà nước. Các nguồn vốn khác của Ngân hàng có thể không nhiều, thời gian sử dụng đôi khi rất ngắn nhưng không phải tốn kém nhiều chi phí huy động, thậm chí thu được phí từ các dịch vụ đó nên xét trên góc độ hiệu quả các Ngân hàng rất quan tâm đến nguồn vốn này. Tóm lại, vốn huy động là loại vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn vốn của NHTM.

Vốn huy động là công cụ chính và giữ vị trí vai trò vô cùng quan trọng trong hoạt động kinh doanh của NHTM, có quyết định trực tiếp tới lợi nhuận, hiệu quả, vị thế và uy tín của Ngân hàng. Huy động vốn của Ngân hàng thương mại 1.