phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin quản lí giáo dục THPT của Sở giáo dục và đào tạo Chƣơng 2: thực trạng hệ thống thông tin quản lý giáo dục trung học phổ thông thành phố Hải phòng. Chƣơng 3: Các biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin quản lí giáo dục trung học phổ thông thành phố Hải phòng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin quản lí giáo dục Trung học phổ thông của Sở giáo dục và đào tạo. Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÍ GIÁO DỤC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề Hệ thống thông tin quản lý có vai trò hết sức quan trọng đối với hoạt động quản lý, tuy vậy việc nghiên cứu về QL HTTT, đặc biệt là nghiên cứu QL HTTT trong giáo dục chỉ thực sự bắt đầu khi CNTT phát triển cao. Vì vậy những tƣ liệu có tính chất lịch sử nghiên cứu vấn đề này còn hạn chế. Các nghiên cứu trên thế giới: Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, các nhà quản lý không thể quản lý có hiệu quả công ty hoặc doanh nghiệp của họ nếu nhƣ không có những kiến thức về các HTTT. Alvin Toffler trong cuốn “Thăng trầm quyền lực” cho rằng chúng ta đang ở giai đoạn cuối của kỷ nguyên thông tin theo kiểu cũ và sẽ bắt đầu một kỷ nguyên mới đƣợc ông gọi là kỷ nguyên của tri thức với những khả năng phân 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tích thông tin và giao tiếp.
Theo Toffler tri thức ở đây chính là thông tin. CNTT sẽ tiếp tục đƣợc áp dụng không những trong các công việc hàng ngày mà còn thể hiện ở các sản phẩm qua đó sẽ thay đổi cách thức quản lý của các tổ chức. Các HTTT trở thành yếu tố quan trọng trong HTQL của các tổ chức, là chìa khoá giúp các tổ chức quản lý có hiệu quả và góp phần tăng sức cạnh tranh của họ trong môi trƣờng. Trên thế giới những nghiên cứu về quản lý HTTT nói chung trƣớc đây thƣờng tập trung vào xây dựng lý thuyết hoặc phƣơng pháp.
Hiện nay, các nhà thiết kế hệ thống, các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách, chiến lƣợc quan tâm nhiều đến các yếu tố kỹ thuật, kỹ năng và văn hoá trong một tổ chức. Trong nghiên cứu của tác giả Radhakrishna và một số tác giả khác các vấn đề về quản lý HTTT đƣợc nghiên cứu qua các giai đoạn phát triển sau: * Những năm đầu của thập niên 70: Xây dựng hệ thống quản lý, xây dựng các phƣơng pháp luận, kinh tế và máy tính hoá. * Giữa những năm 70: Hệ thống trợ giúp việc ra quyết định, việc thực hiện và những thay đổi cơ cấu tổ chức quản lý. * Đầu những năm 80: Các công cụ nâng cao năng xuất, cơ sở dữ liệu quản lý, những ảnh hƣởng của công nghệ tới cơ cấu tổ chức, tin học văn phòng.
* Giữa những năm 80: Viễn thông, ảnh hƣởng cạnh tranh của công nghệ thông tin, các hệ thống chuyên gia, ảnh hƣởng của CNTT tới nguồn gốc công việc. Trong vòng 10 năm trở lại đây, các nghiên cứu tập trung nhiều vào các hoạt động trong tổ chức. Các nhà nghiên cứu coi đây là một hƣớng công nghệ mới đƣợc chuyển từ phòng thí nghiệm sang các tổ chức thực tiễn. Họ quan tâm nhiều tới các HTTT hỏi - đáp, đây đƣợc coi là trọng tâm của các hƣớng nghiên cứu.
Các nhà nghiên cứu hệ thống cho rằng xu hƣớng tốt nhất trong 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các nghiên cứu về QLHTTT là nghiên cứu việc sử dụng, phân phối thông tin và ảnh hƣởng tích cực của CNTT trong các tổ chức và trong xã hội. Từ năm 1984, tổ chức UNESCO khu vực châu Á-Thái Bình Dƣơng (UNESCO/PROAP) đã đƣa ra một chƣơng trình hành động đƣợc gọi là: "Tăng cường lập kế hoạch và QLGD dựa trên cơ sở thông tin" trong các nƣớc thành viên khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng. Thông qua đó để phát triển một HTTTQL giáo dục đƣợc máy tính hoá. UNESCO/PROAP đã tổ chức một số diễn đàn khoa học, hội thảo, seminar nhằm nâng cao nhận thức của các nhà QLGD của các nƣớc thành viên trong việc sử dụng, trao đổi thông tin trong lập kế hoạch và QLGD.
Cuốn sách "Hệ thống thông tin QLGD- Education Management Information System - EMIS" đƣợc UNESCO/PROAP xuất bản năm 1992 là một tài liệu có giá trị định hƣớng cho các nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện EMIS của các nƣớc thành viên. Hƣởng ứng xu thế này, Philippines đã tập trung những nỗ lực trong xây dựng các HTTT tổng hợp cho lập kế hoạch và QLGD từ những năm 1980 và dần dần ứng dụng tin học trong toàn hệ thống tạo thành mạng thông tin QLGD trong toàn quốc. Trong tác phẩm "EMIS in the Philippines- Hệ thống thông tin QLGD của Philippines”, Charles C. Villanueva đã cung cấp thông tin về những cải cách hệ thống thông tin QLGD Philippines đƣợc xem xét dƣới khía cạnh phạm vi và cơ cấu tổ chức cũng nhƣ những vấn đề trọng tâm mà họ đang phải đƣơng đầu.
Đây là một tài liệu tham khảo tốt trong việc hoàn thiện HTTTQL giáo dục Việt Nam. Những năm đầu của thập niên 90 thế kỷ XX, Chính phủ ở các nƣớc phát triển đƣa ra quan điểm tiếp cận mới đối với việc quản lý HTTT, đó là quan điểm tiếp cận tổng thể và tiếp cận hệ thống, cốt lõi của quan điểm này là ý tƣởng xây dựng Chính phủ điện tử. Tại Châu Âu, Walter W. Mc Mahon (thuộc Viện kế hoạch hoá giáo dục quốc tế - IIEP, Paris) là ngƣời dẫn đầu các nghiên cứu giáo dục quốc tế về HTTTQL giáo dục.
Ông đã đƣa ra các khái niệm về quản lý HTTT trong giáo 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục dựa trên cơ sở hiệu suất với các chỉ số làm thế nào mà một HTTTQL giáo dục thích nghi đƣợc với các điều kiện địa phƣơng. Ông cho rằng các phƣơng pháp truyền thống trong xác định các chỉ số thu thập thông tin thƣờng không phù hợp với các nhà lập kế hoạch giáo dục và không thích hợp với các vấn đề thực tiễn mà các nhà hoạch định chính sách và chiến lƣợc giáo dục đang phải đƣơng đầu. Nói tóm lại, các nghiên cứu ở nƣớc ngoài đều khẳng định vai trò quan trọng của HTTT trong quản lý và tìm cách quản lý phát triển hệ thống thông tin đó ngày càng hiệu quả phục vụ đắc lực cho hoạt động quản lý. Các nghiên cứu ở Việt Nam: Ở Việt Nam, việc ứng dụng CNTT trong công tác quản lý, đặc biệt trong QLGD muộn hơn so với nhiều nƣớc trên thế giới.
Vào thập niên 90, sau nghiên cứu đánh giá tổng thể về GD&ĐT và nguồn nhân lực ngành GD&ĐT (VIE 89/022) nƣớc ta đã nhận thức đƣợc tầm quan trọng của thông tin QLGD và đã có những bƣớc tiến đáng khích lệ về mặt này. Đã có một số hội thảo đề cập đến vấn đề này trong toàn quốc nhƣ: Hội thảo về thông tin quản lý và điều hành trong giáo dục cho mọi ngƣời do Viện Khoa học Giáo dục tổ chức (1993); Hội thảo về HTTTQL giáo dục đại học do Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục tổ chức (1995) và Hội thảo về xây dựng HTTT phổ cập giáo dục tiểu học do Vụ Tiểu học - Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức (1997). Đây thực sự là các diễn đàn khoa học của các nhà quản lý, các nhà khoa học giáo dục bàn về hiện trạng thông tin QLGD Việt Nam, những khó khăn và các giải pháp khắc phục, nhƣng những kiến nghị của các Hội thảo đó rất chậm đƣợc triển khai vào thực tiễn. Gần đây nhất dự án “tăng cường năng lực cho Bộ GD&ĐT ” do EU tài trợ giai đoạn 2000 - 2003, trong đó HTTTQL giáo dục đã có bƣớc nghiên cứu ban đầu về phát triển HTTTQL giáo dục Việt Nam.
Dự án đã tiến hành một số hoạt động nhƣ đánh giá thực trạng công tác thông tin QLGD tại các Sở GD&ĐT thông qua phiếu hỏi, trang bị máy tính cho một số Sở và Phòng GD&ĐT. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Về mặt lý luận, một số công trình nghiên cứu đã đề cập đến vấn đề này nhƣ chuyên đề về "Hệ thống thông tin QLGD và văn hoá" do trƣờng Cán bộ quản lý giáo dục trung ƣơng I (nay là Học viện Quản lý giáo dục) dùng trong giảng dạy cao học và các khoá bồi dƣỡng tại trƣờng. Một số báo cáo tại các hội thảo xây dựng HTTTQL giáo dục: “Xây dựng hệ thống thông tin giáo dục cho mọi người” của Hoàng Đức Nhuận; “Thông tin QLGD phục vụ xây dựng chính sách giáo dục” của Lê Thạc Cán; “Tăng cường tiềm năng và nâng cao năng lực cho Trung tâm thông tin QLGD thuộc Bộ” của Trần Ngọc Chƣơng, trong những báo cáo đó các tác giả cho rằng thông tin phục vụ xây dựng chính sách giáo dục cần đa dạng, kết hợp đƣợc các nguồn thông tin cả về số lƣợng và chất lƣợng. Ngoài các công trình nêu trên, một số đề tài nghiên cứu cấp Bộ cũng đề cập đến vấn đề xây dựng hệ thống thông tin quản lý giáo dục: Đề tài nghiên cứu khoa học B96-52-12 "Một số giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý giáo dục và đào tạo Việt Nam" đƣợc thực hiện tại Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục đã bƣớc đầu nghiên cứu cơ sở lý luận của HTTTQL giáo dục, đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp chung để hoàn thiện hệ thống.
Đề tài kế thừa các nghiên cứu đã có nhƣng tập trung nghiên cứu hiệu quả hoạt động của HTTTQL giáo dục Việt Nam để đề xuất các biện pháp cải tiến phù hợp. Đề tài B2000-52-48 "Nghiên cứu đề xuất mô hình hệ thống thông tin quản lý của trường THCS tại Hà Nội" do Trƣờng Bồi dƣỡng cán bộ giáo dục Hà Nội và Viện Chiến lƣợc và Chƣơng trình Giáo dục phối hợp (2001- 2003) tiến hành, đã tập trung nghiên cứu sâu về một khía cạnh của hệ thống nhƣ tạo lập sơ đồ chức năng nghiệp vụ, sơ đồ dòng dữ liệu và thiết kế phần mềm "Quản lý kết quả học tập của học sinh trong trường THCS Hà Nội".